I SA/Rz 623/15
WyrokWSA w Rzeszowie2015-09-03
Skład orzekający: Jarosław Szaro, Tomasz Smoleń, Kazimierz Włoch
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo utrzymał w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego o zabezpieczeniu zobowiązań podatkowych, gdy strona skarżąca kwestionuje nierzetelność prowadzenia ksiąg podatkowych i wskazuje na posiadanie majątku wystarczającego do pokrycia zobowiązań?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe, które uprawdopodobniło istnienie uzasadnionej obawy niewykonania przez Skarżącą zobowiązania podatkowego. Nierzetelność ksiąg rachunkowych, w tym prawdopodobieństwo posługiwania się "pustymi fakturami" oraz trudności w weryfikacji kontrahentów, uzasadniają obawę niewykonania zobowiązania. Sąd podkreślił, że ustalenia dotyczące rzetelności transakcji będą badane w postępowaniu dotyczącym określenia zobowiązania podatkowego, a na etapie zabezpieczenia wystarczające są dane pozwalające ustalić przybliżoną kwotę zobowiązania.Stan faktyczny
Spółka "A" zaskarżyła decyzje Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego o zabezpieczeniu zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za okres od października 2012 r. do września 2013 r. Organy uznały, że zachodzi uzasadnione podejrzenie co do rzetelności transakcji realizowanych przez Skarżącą i ewidencjonowania zdarzeń, które w rzeczywistości nie miały miejsca, co uzasadnia zabezpieczenie należności. Skarżąca kwestionowała te ustalenia, twierdząc, że dochowała należytej staranności, działała w dobrej wierze i dysponuje majątkiem wystarczającym do pokrycia zobowiązań.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro Sędziowie WSA Tomasz Smoleń / spr./ WSA Kazimierz Włoch Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2015r. spraw ze skarg spółka "A" w R. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] maja 2015 r. nrnr.: [...],[...] w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych - oddala skargi -
Zaskarżonymi decyzjami Dyrektor Izby Skarbowej ( dalej: organ odwoławczy lub organ II instancji ) utrzymał w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2014 r., nr, nr: (...),(...)określające A. sp. z o.o. ( dalej Skarżącej ) odpowiednio:
I)
1) przybliżoną kwotę zobowiązania w podatku od towarów i usług za:
- październik 2012 r. - 86.009,00 zł,
- listopad 2012 r. - 111.259,00 zł,
- grudzień 2012 r. - 117.909,00 zł
2) przybliżoną kwotę należnych odsetek za zwłokę na dzień wydania
decyzji, od zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za:
- październik 2012 r. - 18.497,00 zł,
- listopad 2012 r. - 22.666,00 zł,
- grudzień 2012 r. - 22.448,00 zł oraz
3) zabezpieczenie na majątku należności pieniężnych z tytułu
zaniżenia zobowiązania w podatku od towarów i usług oraz należnych z tego tytułu
odsetek za zwłokę za:
- październik 2012 r. w kwocie 104.402,00 zł,
-listopad 2012 r. w kwocie 133.925,00 zł,
-grudzień 2012 r. w kwocie 132.633,00 zł.
II)
1) przybliżoną kwotę zobowiązania w podatku od towarów i usług za:
-styczeń 2013 r.- 73.262,00 zł,
- luty 2013 r. – 81.937,00 zł,
-marzec 2013 r. – 70.943,00 zł,
- kwiecień 2013 r. – 93.489,00 zł,
-maj 2013 r. – 43.491,00 zł,
- czerwiec 2013 r. – 95.553,00 zł,
- lipiec 2013 r. – 136.153,00 zł,
- wrzesień 2013 r. – 30.109,00 zł,
2) przybliżona kwotę należnych odsetek za zwłokę na dzień wydania decyzji, od zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za:
- styczeń 2013 r. - 13.366,00 zł,
-luty 2013 r. - 13.717,00 zł,
- marzec 2013 r. - 11.307,00 zł,
- kwiecień 2013 r. - 14.377,00 zł,
- maj 2013 r. - 6.136,00 zł,
- czerwiec 2013 r. - 13.089,00 zł,
- lipiec 2013 r. - 17.457,00 zł,
- wrzesień 2013 r. - 3.195,00 zł.
3) orzekającą o zabezpieczeniu na majątku Skarżącej należności pieniężnych z tytułu zaniżenia zobowiązania w podatku od towarów i usług oraz należnych z tego tytułu odsetek za zwłokę za:
- styczeń 2013 r. w kwocie 86.628,00 zł,
- luty 2013 r. w kwocie 92.838,00 zł,
- marzec 2013 r. w kwocie 80.422,00 zł
- kwiecień 2013 r. w kwocie 107.866,00 zł,
- maj 2013 r. w kwocie 48.360,00 zł,
- czerwiec 2013 r. w kwocie 108.642,00 zł
- lipiec 2013 r. w kwocie 153.610,00 zł,
- wrzesień 2013 r. w kwocie 31.781,00 zł.
Z uzasadnienia decyzji i akt spray wynika, że postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wszczął u Skarżącej postępowanie kontrolne w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od października 2012 r. do września 2013 r.
Następnie wnioskiem z dnia 28 listopada 2014 r. zwrócił się do organu podatkowego – Naczelnika Urzędu Skarbowego o wydanie decyzji zabezpieczającej zobowiązanie podatkowe zgodnie z art. 33 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej: Ordynacja podatkowa).
We wniosku wskazał, że analiza przedłożonych do kontroli dokumentów źródłowych, deklaracji VAT-7, dowodów bankowych oraz informacji od Generalnego Inspektora Informacji Finansowych o przepływach pieniężnych wskazała, że w okresie od dnia 21 listopada 2012 r. do dnia 23 września 2013 r. środki pieniężne przekazane przez Skarżącą kontrahentom za pośrednictwem rachunków bankowych wyniosły 4.735.224,74 zł, podczas gdy wartość zakupów towarów i usług pozostałych brutto za ten okres -11.984.488,00 zł. Pozostała kwota, płatna w gotówce mogła wskazywać, zdaniem Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, na fikcyjne zakupy.
Organ kontroli skarbowej zwrócił również uwagę na to, że wartość środków pieniężnych otrzymanych przez Skarżącą od kontrahentów (3.108.016,38 zł) znacznie odbiegała od wartości sprzedaży za okres objęty kontrolą (7.565.190,00 zł), co mogło wskazywać na wystawianie przez Skarżącą tzw. "pustych faktur"'.
Ponadto wskazał, że łączna kwota zadeklarowanych przez Skarżącą nabyć wewnątrzwspólnotowych oraz nabyć towarów i usług krajowych wyniosła 9.745.935,00 zł, podatek VAT - 2.238.553,00 zł i znacznie przekraczała wartość łącznego obrotu netto - 6.334.492,00 zł, podatek VAT - 1.230.698,00 zł, co również uzasadniało wniosek.
Na powzięte wątpliwości co do rzetelności danych w rozliczeniach podatkowych mają wpływ również: brak innych, poza adresem siedziby, miejsc prowadzenia działalności (siedziba mieści się w domu jednorodzinnym w zabudowie szeregowej), brak strony internetowej, za pomocą której dokonywano by sprzedaży towarów oraz niezatrudnianie w 2012 r. (Jednostka nie złożyła deklaracji rocznej PIT-4R o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy za 2012 r.).
Kontrola podatkowa przeprowadzona przez pracowników Trzeciego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego u kontrahenta Skarżącej N. sp. z o.o. wykazała, że nie dokonywał on sprzedaży na podstawie wystawionych faktur. Nie udało się również przeprowadzić czynności sprawdzających u innych kontrahentów Skarżącej, ponieważ jednostki te nie prowadziły działalności, a jeden z kontrahentów kontrolowanej był zarejestrowany pod adresem wirtualnego biura należącego do osoby trzeciej. Wymienione szczegółowo w decyzji organu I instancji podmioty, w złożonych deklaracjach VAT-7 wykazywały kwoty do przeniesienia na miesiąc następny lub niewielkie kwoty do wpłaty.
W świetle powyższych okoliczności Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał, że zachodzi uzasadnione podejrzenie, co do rzetelności transakcji realizowanych przez Skarżącą oraz ewidencjonowania zdarzeń, które w rzeczywistości nie miały miejsca, działanie Skarżącej może stanowić naruszenie przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług ( Dz.U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054 ze zm.); dalej: ustawa o podatku od towarów i usług), a w szczególności dotyczących kwestii podatku naliczonego" (str. 4 decyzji) i opisanymi na wstępie decyzjami określił przybliżone kwoty zobowiązań w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę w łącznych kwotach 378.788,00 zł i 717.581,00 zł oraz o zabezpieczeniu na majątku Skarżącej należności z tytułu zaniżenia zobowiązania w podatku od towarów i usług oraz należnych z tego tytułu odsetek za zwłokę w łącznych kwotach 370.960,00 zł i 710.147,00 zł (po uwzględnieniu kwot zadeklarowanych w deklaracjach VAT-7 i zapłaconych przez Skarżącą).
Od powyższych decyzji Skarżąca wniosła odwołania zarzucając naruszenie: - art. 33 § 1 i art. 120 Ordynacji podatkowej polegające na braku przeprowadzenia jakiejkolwiek oceny sytuacji majątkowej Skarżącej umożliwiającej stwierdzenie, że istnieje obawa niewykonania zobowiązania podatkowego, art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez wadliwe i niezgodne z prawdą przytoczenie danych finansowych Spółki, art. 210 Ordynacji podatkowej poprzez brak rzetelnego i prawidłowego uzasadnienia wydanej decyzji, a także sprzeczność decyzji ze stanem faktycznym sprawy.
W uzasadnieniach wskazała, że organ podatkowy nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego co do stanu finansowego Skarżącej i jej możliwości płatniczych oraz co do przyszłych zobowiązań podatkowych, a także nie uzasadnił przyczyn zabezpieczenia zobowiązania podatkowego w świetle art. 33 Ordynacji podatkowej. W jej ocenie ruchomy majątek, tj. towary i środki pieniężne wystarczają na pokrycie zobowiązań, nie wyzbywa się majątku, co mogłoby utrudnić egzekucję, nigdy trwale nie posiadała zaległości, wręcz przeciwnie zawsze płaciła podatki.
Zaprzeczyła by dokonała operacji gotówkowych na kwotę 7.000.000,00 zł. Obroty na rachunkach bankowych za 2012 r. i 2013 r. wyniosły 11.771.879,62 zł. Zasadniczo dokonywała operacji bezgotówkowych, a jedynym wyjątkiem była zmiana formy płatności z firmami M.i N., co było konsekwencją choroby i niedyspozycji właściciela. W jej ocenie nieprawdziwe są także dane dotyczące środków pieniężnych otrzymanych od kontrahentów, gdyż obroty na rachunkach bankowych po stronie wpływów wyniosły 11.776.998,00 zł., kwoty z tytułu spłaty należności - 6.009.658,00 zł, a nie - jak wskazano w decyzji -3.108.016,00 zł; kwoty uiszczonych zobowiązań - 7.200.000,00 zł, a nie - jak twierdzi organ I instancji - 4.735.224,00 zł.
W ocenie Skarżącej brak majątku trwałego, nie może być dla niej okolicznością "obciążającą", gdyż jest ona firmą typowo handlową, do której towar dostarczali kontrahenci, albo odbierała go za pośrednictwem wynajętego transportu. Jej działalność polegała na kupowaniu i sprzedawaniu towaru, bez inwestowania w budynki, samochody itd. Zarzuciła, że w zaskarżonej decyzji nie wzięto pod uwagę stanu magazynowego wynoszącego obecnie około 6.000.000,00 zł, który stanowi majątek Skarżącej.
W świetle powyższego Skarżąca wskazała, że dane finansowe zostały "wypaczone", a wyliczenie kwoty zabezpieczenia zostało dokonane w oparciu o "błędne domysły" Urzędu Kontroli Skarbowej.
Brak jest dowodów, że działała nierzetelnie, dochowała bowiem należytej staranności przy zawieraniu transakcji, co w związku z powyższym narusza jej prawa odliczenia podatku od towarów i usług.
Podkreśliła, że decyzje zabezpieczające nie pozostają bez konsekwencji dla prężnie rozwijającej się działalności, a ich utrzymanie spowoduje całkowite "zatrzymanie" działalności firmy.
Wobec powyższego wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa lub ich uchylenie w całości i umorzenie postępowań.
Powyższych argumentów nie podzielił Dyrektor Izby Skarbowej, który utrzymał zaskarżone decyzje w mocy.
W ocenie organu II instancji zostały spełnione przesłanki określone w art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej do zabezpieczenia wykonania zobowiązań podatkowych, gdyż istnieje obawa, że zobowiązania nie zostaną wykonane. Uzasadniają ją:
- nierzetelność w prowadzeniu ksiąg rachunkowych,
- wysokość przyszłych zobowiązań podatkowych w stosunku do wyniku finansowego Skarżącej.
Nierzetelność ksiąg podatkowych organ uzasadnił prawdopodobieństwem posługiwania się przez Skarżącą pustymi fakturami, o czym świadczyć miały uzyskane od Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej informacje dotyczące kontrahentów Skarżącej: M. sp. z o.o. M. sp. z o.o., B. sp. z o.o., N. sp. z o.o., O. sp. z o.o., S. sp. z o.o.. C. sp. z o.o. S. sp. z o.o., M. sp. z o.o., które według ustaleń postępowania kontrolnego okazały się być podmiotami fikcyjnymi.
W ocenie organu odwoławczego, również wysokość przewidywanych zobowiązań w podatku od towarów i usług (wraz z odsetkami) uzasadnia obawę, że zobowiązania nie zostaną wykonane, i to pomimo - jak ocenił w zaskarżonej decyzji organ podatkowy I instancji - dobrej kondycji finansowej Skarżącej. Łączna kwota wszystkich zabezpieczonych należności to: 1.081.107,00 zł.
Organ nadmienił, że wartość zapasów jest wprawdzie wyższa od zabezpieczonych należności lecz są one trudno zbywalne. Zwrócił przy tym uwagę na to, że nierzetelność ksiąg rachunkowych uzasadniona okolicznościami wykorzystywania "pustych faktur" oznaczać może, że wynik podatkowy i finansowy zadeklarowany przez Skarżącą nie jest zgodny ze stanem faktycznym.
W ocenie organu odwoławczego ustanowienie zabezpieczenia przyszłych należności z tytułu podatku od towarów i usług oraz należnych odsetek za zwłokę było konieczne i prawnie uzasadnione.
W jednobrzmiących skargach wniesionych do tutejszego Sądu Skarżąca kwestionuje przyjęcie przez organ nierzetelności prowadzenia ksiąg podatkowych. W jej ocenie ustalenia organu są przedwczesne i nieprawdziwe. Wskazuje na to, że kwestionowane transakcje miały miejsce, a ona nie może ponosić odpowiedzialności za nierzetelność transakcji na wcześniejszych etapach obrotu. Podnosi, że dochowała należytej staranności właściwej dla danego typu transakcji, działała w związku z tym w dobrej wierze, w związku z czym za nieuzasadnione uznaje pozbawienie je prawa do rozliczenia wynikającego z faktur podatku naliczonego i przyjęcie przez organy nierzetelności prowadzenia ksiąg podatkowych. W jej ocenie nie istniały podstawy do wydania decyzji o zabezpieczeniu wykonania zobowiązania podatkowego: dysponowała majątkiem niezbędnym do jego wykonania, nie posiadała trwałych zaległości ani też nie wyzbywała się majątku.
Podkreśla, że wydanie tego rodzaju decyzji przez organ nie może wynikać jedynie z uznania organu.
W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie podtrzymują argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po połączeniu spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002, nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji. Ponadto Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.).
W ocenie Sądu skargi są nieuzasadnione albowiem zaskarżone decyzje nie naruszają prawa.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie są rozstrzygnięcia organu podatkowego w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych na majątku Skarżącej, które wydane zostało w oparciu o uregulowania prawne zawarte w art. 33 Ordynacji podatkowej.
Zarzuty skarg koncentrują się wokół zasadności i celowości dokonania zabezpieczenia. Zdaniem strony skarżącej organ nie przedstawił wiarygodnej argumentacji ani dowodów, na podstawie których przyjął, że wystąpiły przesłanki określone w art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej. Strona podniosła, że zaskarżona decyzja nie wskazuje podstaw, w oparciu o które organ ustalił przybliżoną kwotę zobowiązania a nadto nie zgadza się z przyjęciem przez organy nierzetelności prowadzenia przez nią ksiąg podatkowych.
Przesłanki warunkujące dopuszczalność wydania decyzji w przedmiocie zabezpieczenia określone zostały w art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej, który to przepis (w zdaniu pierwszym) stanowi, że zobowiązanie podatkowe przed terminem płatności może być zabezpieczone na majątku podatnika, a w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim także na majątku wspólnym, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane, w szczególności gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję.
Postępowanie związane z zabezpieczeniem zobowiązań podatkowych na majątku podatnika służy zagwarantowaniu interesów budżetu państwa poprzez zabezpieczenie środków finansowych na pokrycie należności podatkowych. Stosuje się je w momencie, gdy brak jest jeszcze podstaw do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, najczęściej przed wydaniem decyzji wymiarowej. Nie ma ono jednak charakteru bezwarunkowego i może zostać wszczęte dopiero po spełnieniu ustawowych przesłanek. W orzecznictwie zwraca się uwagę na to, że publicznoprawny charakter zobowiązań podatkowych wymaga stworzenia odpowiedniej ochrony prawnej ich wykonywania, z tym zastrzeżeniem, że nie prowadzi do wykonania zobowiązania, zgodnie z art. 33a § 1 Ordynacji podatkowej decyzja o zabezpieczeniu wygasa po wydaniu decyzji wymiarowej, a jedynie stwarza gwarancje, że w przyszłości dojdzie do jego wyegzekwowania (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 29 listopada 2011 r., I SA/Gd 986/11, to i kolejne powołane w sprawie orzeczenia dostępne w centralnej bazie orzeczeń i informacji o sprawach cbois.nsa.gov.pl).
W postępowaniu zabezpieczającym organ podatkowy ma obowiązek wykazać, że istnieje obawa niewykonania zobowiązania. Ustawodawca nie wprowadza w tym przypadku obowiązku udowodnienia ograniczając obowiązki dowodowe do uprawdopodobnienia.
W postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązania podatkowego stosuje się przepisy działu IV Ordynacji podatkowej – "Postępowanie podatkowe", z pewnymi jednak odrębnościami związanymi chociażby z potrzebą szybkości działania organów podatkowych w tego typu sprawach, w celu uniemożliwienia podatnikowi ucieczki przed wykonaniem zobowiązania podatkowego. Postępowanie w przedmiocie zabezpieczenia wykonania zobowiązania podatkowego wszczynane jest wyłącznie z urzędu, wszczęcie tego postępowania nie wymaga wydania i doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania, przed wydaniem decyzji w przedmiocie zabezpieczenia wykonania zobowiązania organ podatkowy nie wyznacza stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Jednocześnie decyzja o zabezpieczeniu musi zawierać własne uzasadnienie istnienia przesłanek do wykorzystania tej instytucji prawnej, a powołanie się na okoliczności z postępowania wymiarowego powinno dotyczyć okoliczności ewidentnych lub udowodnionych ( wyrok NSA z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt II FSK 257/12).
Zabezpieczenia można również dokonać zgodnie z art. 33 § 2 Ordynacji podatkowej w toku postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej, przed wydaniem decyzji wskazanych w pkt 1-3 (w tym decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego).
Ustalenia kontrolne mogą być analizowane jedynie w kontekście uprawdopodobnienia zastosowania zabezpieczenia. W konsekwencji dla orzeczenia zabezpieczenia nie jest istotne, czy przeprowadzone w toku postępowania kontrolnego ustalenia są przekonywujące odnośnie obowiązku zapłaty przez stronę określonego zobowiązania podatkowego. ( wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 1591/13 ).
Z przedstawionego uregulowania wywieść należy, że zasadniczą przesłanką wydania decyzji w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązania podatkowego jest istnienie "uzasadnionej obawy, że zobowiązanie nie zostanie wykonane". Jak wskazuje się w literaturze przedmiotu, powyższego pojęcia (ze względu na jego rozległy zakres) ustawodawca nie zdefiniował a jedynie przybliżył za pomocą wskazania dwóch przykładowych sytuacji, którymi są: "trwałe zaprzestanie regulowania wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym" lub "dokonywanie czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję". Zaistnienie którejkolwiek z tych okoliczności pozwala na kwalifikację stanu faktycznego jako spełniającego wymogi art. 33 § 1 cyt. ustawy.
Wobec przyjęcia przez ustawodawcę otwartego katalogu przesłanek nic nie stoi na przeszkodzie, aby organ podatkowy wskazał inne okoliczności, które tę obawę także uzasadniają (zob. komentarz do art. 33 Ordynacji podatkowej, Cezary Kosikowski, Leonard Etel, Rafał Dowgier, Piotr Pietrasz, Mariusz Popławski, Sławomir Presnarowicz, komputerowa wersja komentarza- Lex Omega dla Sądów intranet 2015 Wydanie 5, Lex, 2013). W doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych zaprezentowano wiele sytuacji, które mogłyby uzasadniać wszczęcie postępowania zabezpieczającego wobec dłużnika. Tytułem przykładu wymienić można: obniżanie czynszu za najem, jaki otrzymuje podatnik ze swojej nieruchomości, obciążanie majątku hipotekami, zaciąganie umów pożyczek bez określenia terminu spłaty, zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, "rozrzutność" podatnika a nawet – jak w analizowanej sprawie - nierzetelne prowadzenie ksiąg rachunkowych czy zaniżanie dochodów.
"Fakt nierzetelnego prowadzenia ksiąg handlowych jak również zaniżenie dochodów będących przedmiotem opodatkowania uprawdopodabnia obawę niewykonania zobowiązania" ( wyrok Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 632/14 ).
"1.Proceder pozyskiwania "pustych" faktur zakupu w celu zmniejszenia obciążeń podatkowych potwierdza istnienie uzasadnionej obawy nieuiszczenia przewidywanych zobowiązań podatkowych.
2. Jako przesłankę zabezpieczenia uznaje się sytuację, gdy w postępowaniu kontrolnym ujawniono, że rozliczając podatek skarżący dokonał obniżenia podatku należnego w oparciu o faktury VAT nie uprawniające do obniżenia podatku należnego o kwoty podatku naliczonego na tych fakturach". ( wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 155/14).
Zwraca się również uwagę na to, że ocena, czy zaistniała przesłanka do wydania decyzji w przedmiocie zabezpieczenia, należy do organu podatkowego. Winna to być ocena swobodna ale nie dowolna. Trafnie zauważono w skardze, że istnieje konieczność dokonania przez organ w każdym przypadku wszechstronnej analizy sytuacji i postępowania podatnika pod kątem tego, czy wykonywane przez niego czynności mogą doprowadzić do niewykonania zobowiązania. Przekonanie organu, że zobowiązanie nie zostanie wykonane powinno mieć swoje uzasadnione podstawy w okolicznościach faktycznych i prawnych istniejących w danej sprawie. (zob. komentarz do art. 33 Ordynacji podatkowej - Stefan Babiarz, Bogusław Dauter, Bogusław Gruszczyński, Roman Hauser, Andrzej Kabat, Małgorzata Niezgódka - Medek, komputerowa wersja komentarza Lex Omega dla Sądów intranet 2015 ). Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 kwietnia 2001 r., III SA 271/00, w którym podkreślił, iż warunkiem wydania decyzji o zabezpieczeniu zgodnie z art. 33 § 1 i 2 ustawy jest zgromadzenie przez organ podatkowy stosownych dowodów. Organ ma obowiązek skonfrontowania całokształtu sytuacji strony ze zgromadzonym materiałem dowodowym.
Przekładając powyższe rozważania na realia niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że organ prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, które uprawdopodobniło istnienie uzasadnionej obawy niewykonania przez Skarżącą zobowiązania podatkowego.
Należy tutaj wskazać, że podstawą zabezpieczenia były okoliczności wykazane w postępowaniu kontrolnym przeprowadzonym przez organ kontroli skarbowej.
Jak wynika z aktualnie przeprowadzonego postępowania kontrolnego przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, który zwrócił się z wnioskiem o zabezpieczenie, Skarżąca w okresie od 21 listopada 2012 r. do 23 września 2013 r. za pośrednictwem rachunków bankowych przekazała kontrahentom środki pieniężne w wysokości 4.735.224,74 zł, podczas gdy na podstawie deklaracji VAT-7, informacji Generalnego Inspektora Informacji Finansowych wynikało, że wartość zakupów towarów i usług za wskazany okres wyniosła 11.984.488,00 zł, co oznaczało, że mogła dokonać płatności gotówkowych za wskazany okres w wysokości 7.249.263,26 zł. Ponadto środki pieniężne otrzymane przez Skarżącą od kontrahentów wyniosły 3.108.016,38 zł, znacznie odbiegały od wartości sprzedaży za objęty kontrolą okres, której wartość wynosiła 7.565.190,00 zł.
Z ustaleń organu kontroli podatkowej wynikało również, że zadeklarowane przez Skarżącą nabycie wewnątrzwspólnotowe oraz zakupy towarów i usług krajowych w łącznej wysokości netto 9.745.935 zł i podatek VAT- 2.238.553 zł przekraczają obrót netto w łącznej wysokości 6.334.492 zł i podatek VAT – 1.230.698 zł zarówno w 2012 r. jak i w 2013 r.
Skarżąca próbując zaprzeczyć powyższym ustaleniom nie wskazała żadnych dowodów, które mogłyby je podważyć. Również trudno nadać jakiekolwiek znaczenie dołączonym przez nią do skargi dokumentom, które jak słusznie wskazuje organ
" nie wiadomo co dokumentują".
W ocenie Sądu w świetle powyższych okoliczności uzasadnione są obawy organu, że Skarżąca mogła wykazywać fikcyjne zakupu, jak również wystawiać puste faktury. Obawy te dodatkowo uzasadniał fakt, że nie udało się przeprowadzić czynności sprawdzenia dokumentów u kontrahentów Skarżącej: M. sp. z o.o., M. sp. z o.o., N.sp. z o.o., B.sp. z o.o. ze względu na nieprowadzenie działalności. Niewiarygodny okazał się również kolejny kontrahent Skarżącej – O. sp. z o.o., który nie prowadził działalności pod wskazanym adresem, pod którym działalność prowadził inny podmiot. Z kolei kontrola podatkowa przeprowadzona przez pracowników Trzeciego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego u kontrahenta Skarżącej N. sp. z o.o. wykazała, że Spółka nie dokonywała sprzedaży na podstawie faktur wystawionych, ponieważ podmioty, które były dla niej dostawcami nie prowadziły faktycznej działalności gospodarczej i nie składały deklaracji VAT -7.
Wszystkie te okoliczności w sposób istotny wpływają na ocenę prowadzonej przez Skarżącą działalności, uzasadniając obawę wykonania zobowiązania. Podnoszone przez Skarżącą okoliczności tj. dobra wiara, zachowanie należytej staranności przy dokonywaniu transakcji, czy też rzeczywistość ich dokonania będą badane w postępowaniu dotyczącym określenia zobowiązania podatkowego.
Na obecnym etapie przedłożone przez Skarżącą dokumenty oraz dodatkowo zebrany materiał dowodowy deklaracje VAT, informacje o przepływach finansowych w istocie budzą wątpliwości co do rzetelności prowadzenia ksiąg podatkowych, co jak wyżej wskazano uznane zostało przez orzecznictwo jako okoliczność uzasadniająca zabezpieczenie zobowiązania.
Słuszne obawy organu o wykonanie zobowiązania podatkowego budzi brak środków trwałych. W tabeli amortyzacyjnej wg stanu na koniec 2013 r., czego Skarżąca nie kwestionuje, wykazała licencje ocean Professional 4.0, program Subiekt, kasę fiskalną, klawiaturę bezprzewodową i wyświetlacz kolorowy. Powyższego nie przekreśla podnoszona przez Skarżącą okoliczność o "stanie magazynkowym" sięgającym około 6.000.000,00 zł. Stan magazynowy ulega ciągłym zmianom i nie może stanowić zabezpieczenia dla przyszłych zobowiązań.
Decyzje o zabezpieczeniu uzasadnia również określona w przybliżeniu wysokość zobowiązań podatkowych. Łączna kwota wszystkich należności to 1.081.107,00 zł.
W ocenie Sądu prawidłowo organ przyjął, że decyzji o zabezpieczeniu wykonania zobowiązania podatkowego nie podważają dobre wyniki finansowe Skarżącej. Sąd podziela argumentację, że wyniki te zostały przedstawione bez uwzględnienia stawianych Skarżącej zarzutów dotyczących nierzetelności prowadzonych ksiąg podatkowych, które w efekcie końcowym mogą spowodować znaczący wzrost obciążeń finansowych Skarżącej i podważyć zadeklarowany przez Skarżącą wynik podatkowy i finansowy.
Ponadto przeprowadzona przez organy analiza wskaźników: bieżącej płynności finansowej, szybkiego wskaźnika płynności finansowej, wskaźnika rotacji zapasów wskazała wartości niekorzystne. Jedynie wskaźnik rotacji należności mieścił się w przedziale wartości optymalnych. W ocenie Sądu wskaźnik ten nie może być miarodajny z punktu widzenia niniejszej decyzji. W praktyce oznacza on w jakim stopniu firma kredytuje swoich klientów. Wskaźnik rotacji należności zdefiniowany jest jako iloraz przychodów ze sprzedaży i przeciętnego poziomu należności.
W ocenie Sądu, na obecnym etapie postępowania, nie budzi wątpliwości ustalona przez organ przybliżona kwota zobowiązań podatkowych, ustalona na podstawie kwestionowanych transakcji za poszczególne miesiące 2012 i 2013 r.
Należy w tym miejscu wyjaśnić, że określenie w decyzji o zabezpieczeniu przybliżonej kwoty zobowiązania ma charakter informacyjny w tym znaczeniu, że wskazuje kwotę podlegającą zabezpieczeniu na majątku podatnika. Wobec faktu, że na potrzeby zabezpieczenia nie przeprowadza się pełnego postępowania dowodowego wystarczające są dane pozwalające ustalić przybliżoną kwotę zobowiązania. Wyliczenie przybliżonej wysokości zobowiązań zostało przedstawione w decyzjach organu I instancji.
Podsumowując Sąd stwierdza, że zebrany w sprawie materiał dowodowy, jego ocena i wyciągnięte z niej wnioski uzasadniały wydanie zaskarżonych rozstrzygnięć. Nie można uznać, że organy nie podjęły niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Przeciwnie prawidłowo i zgodnie z normami wynikającymi z art. 187 § 1, 188 i 191 Ordynacji podatkowej zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do podjęcia rozstrzygnięć.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło