I SA/Rz 661/17
WyrokWSA w Rzeszowie2017-12-19
Skład orzekający: Piotr Popek, Kazimierz Włoch, Jacek Boratyn
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy jest związany danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków przy ustalaniu wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości, czy też może dokonywać własnych ustaleń faktycznych w oparciu o inne dowody, w tym dowód przeciwny do danych ewidencyjnych?Ratio decidendi
Organ podatkowy jest związany danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków przy ustalaniu wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości. Dane te stanowią dokument urzędowy i są wiążące dla organów podatkowych. Podważenie lub zmiana tych danych może nastąpić wyłącznie w odrębnym postępowaniu prowadzonym przed właściwymi organami administracji (starostą), a nie w postępowaniu podatkowym. Organ podatkowy nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania ustaleń faktycznych odmiennych od danych ewidencyjnych.Stan faktyczny
Spółka "A" S.A. złożyła korekty deklaracji na podatek od nieruchomości za lata 2014 i 2015, wnioskując o stwierdzenie nadpłaty. Korekty te wynikały ze zmiany klasyfikacji gruntów, która nastąpiła na mocy decyzji Prezydenta Miasta z kwietnia 2016 r. Organy podatkowe (Prezydent Miasta i Samorządowe Kolegium Odwoławcze) utrzymały w mocy decyzje określające pierwotną wysokość zobowiązania podatkowego, uznając, że są związane danymi z ewidencji gruntów i budynków, które nie zostały zmienione przed okresem objętym korektami. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że organy podatkowe powinny były dopuścić dowód przeciwny do danych ewidencyjnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek / spr./ Sędzia WSA Kazimierz Włoch Asesor WSA Jacek Boratyn Protokolant sekr. sąd. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2017 r. spraw ze skarg spółki "A" S.A. w K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2017 r. - nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 rok, - nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 rok oddala skargi.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] i [...] utrzymało w mocy decyzje Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2017r. nr [...] i [...] w sprawie określenia "A" S.A. z siedzibą w K. (dalej: spółka/podatnik/skarżąca) wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2014 i 2015 oraz w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2014 i 2015.
Z uzasadnienia decyzji oraz akt spraw wynika, że spółka złożyła deklarację na podatek od nieruchomości za 2014 r. w dniu [...] stycznia 2014 r., zaś deklarację za 2015 r. złożyła w dniu [...] stycznia 2015 r. W obydwóch deklaracjach zgłosiła do opodatkowania grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej bez względu na sposób zakwalifikowania w ewidencji gruntów i budynków o łącznej powierzchni 44.713m2, oraz budynki lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o łącznej powierzchni 1.127m2.
W dniu [...] kwietnia 2016r. spółka złożyła korekty deklaracji na podatek od nieruchomości, m.in. za lata 2014 i 2015 i wniosła o stwierdzenie nadpłaty. W złożonych korektach deklaracji za 2014 r. i 2015 r. zgłosiła do opodatkowania grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej bez względu na sposób zakwalifikowania w ewidencji gruntów i budynków o łącznej pow. 1.660 m2 oraz budynki lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o łącznej pow. 1.127m2. Spółka zadeklarowała podatek od nieruchomości za rok 2014 w kwocie 26.133 zł w miejsce dotychczas deklarowanego podatku od nieruchomości w wysokości 61.436 zł. Natomiast za rok 2015 zadeklarowała podatek w kwocie 27.562 zł w miejsce dotychczas deklarowanego podatku od nieruchomości w wysokości 66.309 zł.
W uzasadnieniu złożonych wniosków wskazała, że przyczyną korekt jest uzasadnienie decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] kwietnia 2016r. o ustaleniu klasyfikacji gruntów, z którego wynika, że grunty na działkach o nr [...],[...],[...] i [...] w obrębie [...] w roku 1962 zostały sklasyfikowane jako pastwiska trwałe IV klasy.
Decyzjami z dnia [...] marca 2017r. nr [...] oraz [...] (wydanymi po ponownym rozpatrzeniu sprawy) Prezydent Miasta określił spółce wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości za rok 2014 w kwocie 61.436 zł, a za rok 2015 w kwocie 66.309 zł oraz jednocześnie odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za rok 2014 w kwocie 35.303,00 zł oraz za rok 2015 w kwocie 38.747 zł.
W uzasadnieniu tych decyzji organ I instancji wskazał, że od roku 2005 do maja 2016 r. obowiązywał operat klasyfikacyjny, w którym nieruchomości spółki zostały sklasyfikowane w następujący sposób:
- działka nr [...] o pow. 0,0607 ha oznaczona jako użytek Tr - 0,0607 ha,
- działka nr [...] o pow. 4,4223 ha oznaczona jako użytki RIIIa - 0,8039 ha, Tr -3,6184ha,
- nr [...] o pow. 0,4641 ha oznaczona jako użytki: Tr - 0,4022 ha, dr - 0,0619 ha
- nr [...] o pow. 0,1621 ha oznaczona jako użytek: Tr - 0,1621 ha.
W dniu [...] kwietnia 2016r. decyzją Prezydenta Miasta nr [...] została ustalona klasyfikacja gruntów położonych w obrębie [...] na terenie miasta P. w następujący sposób:
- działka nr [...] o pow. 0,0607 ha została oznaczona jako użytek Lzr-PsIV
- działka nr [...] o pow. 4,4223 ha została oznaczona jako użytek: Lzr – PslV o pow. 4,4022 ha.
- działka nr [...] o pow. 0,4641 ha została oznaczona jako użytek Lzr-PsIV o pow. 0,2510 ha, PsIV o pow. 0,1512 ha, a użytek dr o pow. 0,0619 ha pozostał bez zmian
- działka nr [...] o pow. 0,1621 ha została oznaczona jako użytek Lzr-PsIV .
Ponadto spółka jest użytkownikiem wieczystym działki położonej w obr. [...] o pow. 0,1660 ha, sklasyfikowanej jako Ba (tereny przemysłowe), zabudowanej budynkiem o pow. użytkowej 1.127 m2.
Organ zwrócił uwagę, że do zadań starostów należy między innymi prowadzenie ewidencji gruntów i budynków oraz aktualizacja operatu gleboznawczego klasyfikacji gruntów. Zgodnie z art. 20 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2015r. poz.520 ze zm.-dalej: p.g.k.) oraz § 66 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków z dnia 29 marca 2001r. (Dz. U. z 2016r., poz. 1034 ze zm., dalej: rozporządzenie w sprawie ewidencji) dane z operatu gleboznawczego klasyfikacji gruntów są jednym z elementów podlegających wykazaniu w rejestrze ewidencji gruntów i budynków. Wprowadzenie zmian w gleboznawczej klasyfikacji gruntów następuje na podstawie stosownej decyzji administracyjnej o ustaleniu klasyfikacji, po przeprowadzeniu odrębnego postępowania. W rozpoznawanej sprawie wydanie decyzji o zmianie klasyfikacji gruntów stanowiło podstawę do zmiany zapisów w ewidencji gruntów i budynków.
Powołując się na treść art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2016r. poz. 716 ze zm.- dalej: u.p.o.l.) oraz art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym ( Dz. U. z 2016 r. poz. 617 ze zm., dalej: u.p.r.) w powiązaniu z art. 2 ust. 2 u.p.o.l. organ stwierdził, że klasyfikacja gruntów w ewidencji gruntów i budynków, określająca rodzaj użytku gruntowego, przesądza, jakim podatkiem dany grunt jest opodatkowany. Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Z kolei zgodnie z art. 21 ust 1 p.g.k., podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej i gospodarki nieruchomościami, stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym i w postępowaniu podatkowym. Organy podatkowe nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń i nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane uwidocznione w ewidencji gruntów. To na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków organ podatkowy wymierza odpowiedni podatek i tymi danymi jest związany.
Podkreślono w decyzjach, że Spółka nie przedłożyła żadnego dowodu podważającego wiarygodność danych z ewidencji gruntów, określających rodzaj użytków gruntowych sklasyfikowanych, jako tereny rożne oznaczone symbolem - Tr. Dopiero decyzja o ustaleniu klasyfikacji wydana w dniu [...] kwietnia 2016r. stanowiła podstawę do zmiany zapisów w ewidencji gruntów, a tym samym do zmiany opodatkowania.
W związku z taką sytuacją, według organu I instancji, stosownie do treści art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l. zobowiązanie skarżącej w podatku od nieruchomości za 2014 r. od gruntów i budynków wynosi 61.436 zł, a za 2015 r. natomiast w kwocie 66.309 zł. Zdaniem organu brak było podstaw do stwierdzenia nadpłaty.
Spółka złożyła od powyższych decyzji odwołania, zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj.
- art. 21 ust. 1 p.g.k. przez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mają charakter absolutny i nie można w stosunku do nich przeprowadzić przeciwdowodu w postępowaniu podatkowym,
- art. 2 ust. 2 u.p.o.l., przez niewłaściwe zastosowanie i opodatkowanie nieruchomości podatkiem od nieruchomości, mimo że stanowi ona użytek rolny,
oraz naruszenie przepisów postępowania tj. art.121 § 1, art.122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 194 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 201 ze zm. – dalej: O.p.) i art.7 Konstytucji RP przez pogwałcenie przez organ zasady praworządności.
Zdaniem spółki błędnie przyjęto, że organy ustalające wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości nie są uprawnione do ustalenia stanu faktycznego gruntów, różnego od klasyfikacji ujawnionej w ewidencji gruntów i budynków. Spółka podniosła, że w orzecznictwie dopuszcza się, w sytuacjach wyjątkowych, odstąpienie przez organy podatkowe od danych zawartych w ewidencji i dokonanie własnych ustaleń faktycznych i powołała na tę okoliczność szereg orzeczeń sądów administracyjnych, w których sądy przyjmowały, że domniemanie zgodności z prawdą dowodu, jaki stanowi wypis z ewidencji gruntów i budynków, jest domniemaniem wzruszalnym. Wywiodła dalej spółka, że przeciwko treści takiego dokumentu mogą być przeprowadzone dowody przeciwne, zgodnie z treścią art. 194 § 3 O.p.. Zdaniem spółki, w niniejszej sprawie zachodzą szczególne warunki, uzasadniające odstąpienie przez organy podatkowe od formalistycznej interpretacji przepisu art. 21 ust. 1 p.g.k. oraz zbadanie przeciwdowodu przedstawionego przez skarżącą na okoliczność błędnej klasyfikacji przedmiotowych gruntów w ewidencji gruntów i budynków w latach 2005-2016. Spółka wskazała na operat klasyfikacyjny z 1962 r., klasyfikujący przedmiotowe działki jako PsIV, który - jej zdaniem - zachował do dnia dzisiejszego aktualność. Dokument ten jest w posiadaniu Urzędu Miasta, a więc okoliczność ta była znana organowi I instancji.
Skarżąca wnioskowała o przeprowadzenie innych dowodów na okoliczność, iż należące do niej działki nie powinny być objęte podatkiem od nieruchomości m.in. z oględzin spornego terenu, dowód z opinii biegłego geodety oraz z zeznań świadka B. K.
Opisanymi na wstępie decyzjami z dnia[...]czerwca 2017r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzje organu I instancji uznając, że nie naruszają one prawa.
Zdaniem organu odwoławczego, wbrew zarzutowi spółki, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że organ podatkowy nie może samodzielnie dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków (tak m.in. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FPS 1/09, wyrok NSA z dnia 15 lutego 2017 r. sygn. akt II FSK 4050/14).). Oznacza to zdaniem organu, że co do zasady o sposobie kwalifikacji gruntu (budynku), dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości decyduje nie tyle sposób rzeczywistego wykorzystania nieruchomości, ile jej funkcje (przeznaczenie) wskazane w ewidencji gruntów i budynków.
Jak podkreślił organ odwoławczy, wskazana reguła bezwzględnego związania danymi ewidencyjnymi, w pewnych wyjątkowych przypadkach może zostać w ramach postępowania podatkowego podważona, nawet bez potrzeby uprzedniej zmiany samej ewidencji, ale może to mieć miejsce w sytuacji, gdy informacje zawarte w tej ewidencji pozostają w sprzeczności z danymi zamieszczonymi w innych rejestrach publicznych, których pierwszeństwo (przed danymi ewidencyjnymi) wynika z regulujących ich prowadzenie bezwzględnie obowiązujących przepisów, lub też w przypadku, gdy posłużenie się wyłącznie danymi ewidencyjnymi musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w rozpatrywanych sprawach.
Jak podkreślił organ odwoławczy, zgodnie z art. 194 § 1 O.p. dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią dokument urzędowy, przeciwko któremu możliwe jest przeprowadzenia dowodu, lecz to wymaga uruchomienia stosownego postępowania. Kwestionowanie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków należy do podatnika - podważenie tych danych bądź ich zmiana mogą nastąpić w postępowaniu prowadzonym przed właściwymi organami administracji. Natomiast decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] kwietnia 2016 r. o ustaleniu klasyfikacji przedmiotowych gruntów, na którą powołuje się skarżąca spółka, stanowi według organu jedynie podstawę do dokonania odpowiednich zmian w ewidencji gruntów i budynków.
Według organu odwoławczego, wbrew zarzutom skarżącej Spółki, w rozpatrywanym przypadku nie mógł znaleźć zastosowania art. 194 § 3 O.p., nie jest zatem możliwe przeprowadzenie dowodu przeciwko wypisowi z ewidencji gruntów i budynków przez organy podatkowe prowadzące postępowanie w sprawie.
Ponadto organ dodał, że zmiana klasyfikacji gruntów na podstawie decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] kwietnia 2016r. o ustaleniu klasyfikacji nastąpiła w dniu [...] maja 2016 r. Stosownie do przepisu art. 6 ust.3 u.p.o.l. opodatkowanie uwzględniające tę zmianę powinno nastąpić od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesięcy, w którym nastąpiło to zdarzenie. Organ wyjaśniał dalej, że w związku ze związaniem organów podatkowych danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków za bezzasadny należało uznać zarzuty odwołania dotyczące naruszenia przepisów art. 121, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 194 § 3 O.p., jak również art. 7 Konstytucji RP.
W skargach na powyższe decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie spółka wniosła o ich uchylenie, zarzucając ich wydanie z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania, to jest w szczególności:
1) art. 21 ust. 1 p.g.k. przez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mają charakter absolutny i nie można w stosunku do nich przeprowadzić przeciwdowodu w postępowaniu podatkowym,
2) art. 2 ust. 2 u.p.o.l. przez ich niewłaściwe zastosowanie i opodatkowanie nieruchomości podatkiem od nieruchomości, mimo że w latach 2014 i 2015 stanowiła ona użytek rolny;
a w konsekwencji naruszenie:
- art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 194 § 3 O.p. przez niepełne zebranie materiału dowodowego sprawy wynikające z bezpodstawnego zakwestionowania dopuszczalności przeprowadzenia w postępowaniu podatkowym dowodu przeciwko danym wynikającym z ewidencji gruntów i budynków, pomimo iż sytuacja podatnika miała charakter wyjątkowy, a weryfikacja okoliczności powołanych przez skarżącą we wniosku o stwierdzenie nadpłaty, o ile była konieczna, mogła nastąpić w wyniku przeprowadzenia przez organ I instancji powołanych przez skarżącą dowodów, a tym samym naruszenie:
- art. 121 §1 O.p., przez naruszenie zasady zaufania do organów państwa wskutek rozstrzygnięcia sprawy podatkowej na niekorzyść podatnika na podstawie nieprawidłowego działania organów administracji publicznej, które są zobowiązane do utrzymywania ewidencji gruntów w stanie aktualności,
- art. 7 Konstytucji RP przez pogwałcenie przez organ administracji publicznej zasady praworządności.
Skarżąca w uzasadnieniu skarg zakwestionowała brak odstępstwa od zasady związania organów podatkowych danymi uwidocznionymi w ewidencji gruntów i stwierdziła, że powołane przez organ orzeczenia sądowe nie zostały wydane w stanie faktycznym chociażby zbliżonym do zaistniałego w niniejszej sprawie.
Podniosła, że należące do niej grunty co najmniej od lat 60-tych ubiegłego wieku stanowią użytki rolne, co jasno wynika z uzasadnienia decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] kwietnia 2016r., a konkretnie z przywołanego w niej jako aktualny, operatu technicznego z roku 1962, zgodnie z którym przedmiotowe działki zostały sklasyfikowane jako pastwiska trwałe IV klasy.
Jak podkreśliła skarżąca, jej sytuacja ma wobec tego charakter wyjątkowy i jako taka uzasadnia dopuszczenie przeciwdowodu w stosunku do danych zawartych w ewidencji i dokonanie własnych ustaleń faktycznych przez organy podatkowe. Skarżąca powołała się na orzeczenia sądów administracyjnych w kwestii wzruszalności domniemania prawdziwości danych z ewidencji. Z orzeczeń tych wynika jej zdaniem, że formalistyczne zastosowanie przywołanego przepisu nie może być akceptowane w demokratycznym państwie prawa, gdyż godzi w zasadę prawdy obiektywnej, a także w zasadę praworządności wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP. Ponadto działanie organów podatkowych narusza zasadę zaufania do organów państwa (art. 121 §1 O.p.), bowiem sprawa została rozstrzygnięta na niekorzyść podatnika na podstawie nieprawidłowego działania organów administracji publicznej, które są przecież zobowiązane do utrzymywania ewidencji gruntów w stanie aktualności. Tymczasem w 2005 r. doszło do niczym nieuzasadnionej zmiany klasyfikacji gruntów należących do skarżącej, niezgodnej z faktycznym stanem przedmiotowych działek.
Zdaniem spółki bezsprzeczna wyjątkowość okoliczności faktycznych w sprawie uzasadniała w pełni zastosowanie przez organy podatkowe zasady in dubio pro tributario. Natomiast organ II instancji potraktował sprawę rutynowo i formalistycznie, nie wnikając w specyfikę zaistniałych okoliczności faktycznych, nie odniósł się w uzasadnieniu decyzji do konkretnych okoliczności faktycznych, co świadczy o tym, iż materiał dowodowy nie został zebrany i zbadany w sposób wyczerpujący.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2016r., poz.1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 1369 - dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Dokonując kontroli sądowej z perspektywy tak zakreślonych granic kontroli stwierdzić przychodzi, że skargi są niezasadne.
Wbrew stanowisku skarżącej, dokonując ustaleń w przedmiotowych sprawach odnośnie podmiotu i przedmiotu opodatkowania organy orzekające w sprawie prawidłowo oparły się na danych wynikających z ewidencji gruntów. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 p.g.k., słusznie przywoływanym przez organy, podstawą planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki państwowej i gospodarki gruntami, powinny być dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Z przepisu tego wynika jednoznacznie, że ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym również w postępowaniu podatkowym. Dokument w postaci wypisu z rejestru gruntów jest dla organów podatkowych wiążący. Ma on moc dokumentu urzędowego i zgodnie z art. 194 § 1 O.p. stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Chcąc podważyć treść zapisów ujętych w ewidencji, to de facto zainteresowany powinien uruchomić stosowny tryb ich korekty (zmiana, aktualizacja, sprostowanie), powołując się na to, że wypis z ewidencji gruntów odbiega od stanu rzeczywistego. Przyjęcie innego zapatrywania godziłoby w pewność obrotu prawnego, deprecjonując rangę dokumentu urzędowego, a tym samym - pełnioną przezeń funkcję. Posługiwanie się dokumentem urzędowym ma bowiem uprościć i przyspieszyć postępowanie, w żadnym zaś wypadku komplikować jego bieg. Do czasu zmiany ewidencji gruntów i budynków obowiązujące w niej zapisy wiążą w tym przedmiocie wszystkie organy i sądy, a zatem organy ustalające wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości, co do zasady, nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gruntów. Powyższe stanowisko jest zgodne z dominującym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. np. wyroki NSA: z dnia 11 kwietnia 1995r., sygn. akt SA/Wr 1703/94, z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt II FSK 2043/11). Dopóki zatem dane z ewidencji gruntów i budynków nie zostaną zmienione w stosownym trybie, dopóty organ podatkowy będzie zobowiązany uwzględniać je przy ustalaniu wymiaru podatku. To właśnie przeciwne zachowanie organu, a więc przyjęcie danych innych, niż wynikające z ewidencji gruntów i budynków, byłoby działaniem sprzecznym z prawem, gdyż naruszałoby wskazany wyżej przepis art. 21 ust. 1 p.g.k.
Przykładowo w jednym z najnowszych orzeczeń NSA z dnia 4 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 897/17, Sąd ten w obszernym uzasadnieniu przeprowadził analizę granic związania zapisami ewidencji oraz możliwości podważenia treści jej zapisów. Podkreślono tam, że to zainteresowany powinien uruchomić stosowny tryb ich korekty (zmiana, aktualizacja, sprostowanie), powołując się na to, że wypis z ewidencji gruntów odbiega od stanu rzeczywistego. Jak zauważył ten sąd w postępowaniu podatkowym przeprowadzenie tego rodzaju postępowania nie jest możliwe, ponieważ organy podatkowe nie zostały wymienione jako uprawnione do dokonywania zmian w ewidencji w przepisach p.g.k. ani wydanego na jej podstawie rozporządzenia w sprawie ewidencji. W myśl § 49 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1 tego rozporządzenia, o dokonanych zmianach w danych ewidencyjnych starosta zawiadamia organy podatkowe - w przypadku zmian danych mających znaczenie dla wymiaru podatków: od nieruchomości, rolnego i leśnego. Zawiadomienie to zawiera w szczególności oznaczenie dokumentu, który stanowił podstawę do zmiany, oraz datę jej wprowadzenia.
Wbrew stanowisku skarżącej w orzecznictwie sądowoadministracyjnym takie podejście jest powszechne i tylko na zasadzie wyjątku za dopuszczalne uznaje się czynienie ustaleń faktycznych przez organ podatkowy, co do statusu gruntu lub obiektu, ale jedynie wówczas, gdyby ewidencja gruntów i budynków z danego roku nie zawierała stosownych danych.
Słusznie zatem stwierdziło Kolegium w niniejszych sprawach, że dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków są dla organów podatkowych wiążące, a ich podważenie bądź zmiana mogą nastąpić w postępowaniu prowadzonym przed właściwymi organami administracji. Mają zatem rację organy kiedy wskazują, że to podatnik powinien doprowadzić do zgodności zapisów w ewidencji gruntów i budynków z rzeczywistym stanem dotyczącym posiadanych przez siebie nieruchomości, o ile takie różnice zachodzą (np. wyroki NSA z dnia 11 lipca 2012r., sygn. akt II FSK 2632/10, z dnia 8 maja 2002 r. sygn. akt III SA 2466/01).
Odnosząc się do zarzutów skargi trzeba wskazać za NSA, którego poglądy powołało Kolegium w zaskarżonych decyzjach, a które sąd w tut składzie w pełni aprobuje, że wprawdzie dopuszczalne jest przeprowadzenie w trybie art. 194 § 3 O.p., przeciwdowodu przeciwko danym z ewidencji gruntów, ale może to mieć miejsce w sytuacji, gdy informacje zawarte w tej ewidencji pozostają w sprzeczności z danymi zamieszczonymi w innych rejestrach publicznych, których pierwszeństwo (przed danymi ewidencyjnymi) wynika z regulujących ich prowadzenie bezwzględnie obowiązujących przepisów, lub też w przypadku, gdy posłużenie się wyłącznie danymi ewidencyjnymi musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku. Taka sytuacja mogłaby mieć miejsce np. w razie ujawnienia niezgodności, co do prawa własności nieruchomości (elementów podmiotowych). Zasada rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych i regulacje ustawowe w tym przedmiocie nakazują bowiem uwzględniać dane ujawnione w dziale drugim księgi wieczystej (dotyczące własności), z pierwszeństwem wobec danych wynikających z innych rejestrów. Natomiast moc wiążącą ewidencji gruntów i budynków należy przypisać tym elementom przedmiotowym, które zostały wskazane w ustawie podatkowej (jako podlegające opodatkowaniu bądź nie), a jednocześnie mogą zostać ujawnione w ewidencji gruntów i budynków, z uwzględnieniem oznaczenia stosownym symbolem, zgodnie z regulacjami prawnymi normującymi jej prowadzenie (por. uchwała NSA z dnia 18 listopada 2013r. sygn. akt II FPS 2/13, wyroki NSA z dnia 26 września 2014r. sygn. akt II FSK 3099/12 i z dnia 13 stycznia 2015r. sygn. akt II FSK 3108/12).
Potwierdzeniem afirmowanego w tej sprawie poglądu jest wzgląd na spójność systemu opodatkowania powierzchni gruntów tak w u.p.o.l., jak i w pozostałych ustawach dotyczących opodatkowania nieruchomości, tj. użytków rolnych i lasów. Zgodnie bowiem z art. 1 u.p.r. – opodatkowaniu nim podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Regulacja ta obowiązuje od 1 stycznia 2003 r. Z kolei obowiązujący od tej samej daty art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 465 ze zm. - dalej: u.p.l.) stanowi, że lasem w rozumieniu tej ustawy są grunty leśne sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako lasy. Natomiast wprowadzony od 1 stycznia 2007 r. art. 1a ust. 3 u.p.o.l. również wprost odwołuje się do ewidencji gruntów i budynków jako podstawy wymiaru podatków. W orzecznictwie zauważa się, że tym samym również na gruncie ustaw podatkowych ewidencja ta zyskała walor normatywny dla wyznaczania zakresu opodatkowania.
W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy elementów przedmiotowych tj. zawartych w ewidencji gruntów oznaczeń literowych, będących efektem klasyfikacji gleboznawczej gruntów. Nie jest kwestionowane w postępowaniu to, że operat klasyfikacyjny z 1962r. zaklasyfikował przedmiotowe grunty jako pastwiska trwałe IV klasy. Jednakże operat ten nie stał się podstawą wpisu danych w ewidencji gruntów, natomiast operat opisowo - kartograficzny z 2005r. stał się obowiązującym operatem ewidencji gruntów i to on wyznaczył stan ewidencyjny obowiązujący aż do czasu ostatniej zmiany tj. do maja 2016r. Zatem decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] kwietnia 2016 r. o ustaleniu klasyfikacji przedmiotowych gruntów, na którą powołuje się skarżąca spółka, stanowiła podstawę do dokonania odpowiednich zmian w ewidencji gruntów i budynków i zmiany opodatkowania, ale dopiero na przyszłość.
W świetle powyższych wywodów nie mogą odnieść skutku podnoszone przez spółkę zarzuty, że klasyfikacja gruntów była niezgodna z faktycznym stanem i wykorzystywaniem tych gruntów, bo nawet jeśli tak było organ podatkowy nie może samowolnie dokonywać zmian w ewidencji czy pomijać dane dotyczące klasyfikacji gruntów. Organ podatkowy nie jest w związku z tym ani uprawniony, ani tym bardziej zobowiązany do utrzymywania ewidencji gruntów w stanie aktualności. Zainteresowane podmioty mogą kwestionować zgodność z prawem dokonanych zmian w ewidencji gruntów w odrębnym postępowaniu przed organem właściwym do prowadzenia ewidencji, czyli przed starostą.
Jak podkreślono wyżej, a co wynika z art. 21 ust. 1 p.g.k. w zw. z przepisami rozporządzenia w sprawie ewidencji, datą zmiany treści tej ewidencji jest data określona w skierowanym do organu podatkowego zawiadomieniu starosty. To właśnie zawiadomienie jest podstawowym dokumentem, na podstawie którego organ podatkowy powinien ustalać moment, z którym łączyć należy zaistnienie skutków prawnopodatkowych. Wyłącznie starostowie upoważnieni są zatem do dokonywania zmian w ewidencji gruntów i budynków. Akceptacja przeciwnego poglądu oznaczałaby w praktyce rozszerzenie tego uprawnienia na organ podatkowy (por.: S. Bogucki, K. Winiarski - Zakres związania danymi z ewidencji gruntów i budynków w sprawach wymiaru podatków lokalnych, "Przegląd Podatków Lokalnych i Finansów Samorządowych" 2015 r. nr 2, s.11-19).
Zdaniem Sądu prawidłowe jest stanowisko organów podatkowych, że w niniejszej sprawie nie ma podstaw do zakwestionowania danych ewidencyjnych, a stan ewidencyjny nieruchomości stanowiących przedmiot opodatkowania jest niesporny. Na podstawie danych ujawnionych w rejestrze gruntów i budynków dla jednostki [...] obr. [...] wynika, że stanowiące własność "A" S.A. w K. grunty w 2014 r. i 2015 r. zostały sklasyfikowane w następujący sposób:
- działka nr [...] o pow. 0,0607 ha oznaczona jako Tr (tereny różne),
- działka nr [...] o pow. 0,01 ha oznaczona jako RIVa (grunty orne) – opodatkowana podatkiem rolnym
- działka nr [...] o pow. 4,4223 ha oznaczona jako RIIIa (grunty orne) - 0,8039 ha i Tr (tereny różne) - 3,6184ha,
- działka nr [...] o pow. 0,4641 ha oznaczona jako Tr (tereny różne) - 0,4022 ha i dr (drogi) - 0,0619 ha
- działka nr [...] o pow. 0,1621 ha oznaczona jako Tr (tereny różne) - 0,1621 ha.
W dniu [...] kwietnia 2016r. decyzją Prezydenta Miasta nr [...]została ustalona klasyfikacja gruntów położonych w obrębie[...] na terenie miasta w następujący sposób:
- działka nr [...] o pow. 0,0607 ha została oznaczona jako użytek Lzr-PsIV (grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych)
- działka nr [...] o pow. 4,4223 ha została oznaczona jako użytek: Lzr – PslV
- działka nr [...] o pow. 0,4641 ha została oznaczona jako użytek Lzr-PsIV o pow. 0,2510 ha, PsIV o pow. 0,1512 ha, a użytek dr o pow. 0,0619 ha pozostał bez zmian
- działka nr [...] o pow. 0,1621 ha została oznaczona jako użytek Lzr-PsIV .
Decyzja ta stała się podstawą zmiany w ewidencji gruntów (zawiadomienie o zmianie z dnia [...] maja 2016r.), obowiązującą od [...] czerwca 2016r. Organy podatkowe słusznie zatem uznały dane wynikające z ewidencji gruntów za przesądzające kwalifikację nieruchomości i zastosowane stawki podatkowe dopiero od [...] lipca 2016 r.
Odnosząc się do zarzutów skargi trzeba wskazać, że dla dokonanego określenia wysokości podatku nie miało znaczenia, w jaki sposób podatnik wykorzystywał przedmiotowe nieruchomości. Z tych względów bezpodstawne są zarzuty nieprzeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, które miałoby potwierdzić sposób wykorzystania przedmiotowych gruntów jako użytków rolnych. Podnoszona przez skarżącą "wyjątkowość" jej sytuacji nie uzasadnia pominięcia obowiązujących danych ewidencyjnych, a zasada praworządności wywiedziona tak z Ordynacji podatkowej czy też z Konstytucji, wymaga wręcz, aby właśnie te dane w postępowaniu podatkowym miały zastosowanie, zatem skarżone decyzje nie naruszają też przywołanych w skardze art. 121 § 1 O.p. i art. 7 konstytucji.
Sąd ponadto nie znalazł podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie zasady in dubio pro tributario, bowiem nie wystąpiły wątpliwości, co do treści przepisów prawa, a tylko taka sytuacja może uzasadniać skuteczne podniesienie zarzutu z art. 2a O.p.
Skoro zatem przy wydawaniu skarżonych decyzji organy podatkowe nie dopuściły się naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego i materialnego, nie było podstaw do ich uchylenia.
Z przedstawionych względów, Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło