I SA/Rz 673/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Andrzej Tokarz po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku WS o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi WS na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [.] z dnia [.] lipca 2017 r. nr [.] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako byłego prezesa zarządu K. sp. z o.o. z/s w [.] wraz z byłym wiceprezesem tej spółki za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od osób prawnych za 2012 r. - p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący WS wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w części i ustanowienie pełnomocnika – radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie majątkowym i rodzinnym podał, że od stycznia 2017 r. nie pracuje, pozostaje na utrzymaniu syna. Jest także uczestnikiem postępowania sądowego zainicjowanego przed Sądem Rejonowym w [...] przez UKS w [...]. Nie wymienił żadnej osoby wchodzącej w skład jego rodziny. Oświadczył, że nie posiada jakiejkolwiek nieruchomości, w tym mieszkaniowej, ani innego wartościowego majątku. Posiada oszczędności w kwocie 3 000 zł. Nie ma jakichkolwiek wierzytelności ani zobowiązań. Nie wymienił żadnych kosztów utrzymania. Z akt sprawy wynika ponadto, że wpis w kwocie 500 zł został uiszczony w imieniu skarżącego przez I. S. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) zwanej dalej: "Ppsa", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza sądowego powyższych przesłanek wnioskodawca nie wykazał. Prawo pomocy może działać tylko na przyszłość, a na obecnym etapie postępowania nie ciąży na nim obowiązek ponoszenia kosztów sądowych. Mogą one pojawić się dopiero po wydaniu orzeczenia kończącego w sprawie (np. wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł), choć jest to kwestia przyszłości. Wnioskodawca dysponuje zaś oszczędnościami w kwocie 3 000 zł, a nie ponosi jakichkolwiek kosztów swojego utrzymania, oświadczając to wyraźnie, i co istotne - pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, w polu 11 formularza PPF. Posiadane środki może więc przeznaczyć na wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru, jeżeli uznaje jego udział w sprawie za konieczny, oraz pozostałe koszty sądowe, których wysokość będzie nieznaczna. Prawo pomocy nie służy bowiem ochronie prywatnego majątku, lecz ma zapewniać dostęp do sądu osobom, które na skutek niezawinionego braku środków bez takiego wsparcia ze środków publicznych dostępu tego byłyby pozbawione. Instytucja ta przeznaczona jest tylko dla osób realnie ubogich, które samodzielnie, z obiektywnych powodów, nie mogą zdobyć odpowiednich środków, jako że tylko wtedy uzasadnione jest przerzucenie kosztów postępowania na budżet państwa, czyli w istocie pozostałych obywateli, którzy tworzą go z płaconych danin publicznych. Ma charakter wyjątkowy i wymaga skrupulatnej oceny tego, czy strona rzeczywiście znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej (por. postanowienia NSA z 6 kwietnia 2016 r. I OZ 287/16 oraz z 11 lipca 2012 r. II FZ 470/12, dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasadą wynikającą z art. 199 Ppsa jest bowiem konieczność pokrycia przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie. Zaznaczyć należy również, że skarżący nie ujawnił dochodów syna, na utrzymaniu którego ma pozostawać i z którym zapewne mieszka, skoro posługuje się od kilku lat adresem zamieszkania ul. L. 13 w P. (tam też przez pewien czas mieściła się nawet siedziba K. sp. z o.o., której był prezesem zarządu) i tam odbiera korespondencję. Tym samym nie można przyjąć deklaracji, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, skoro pozostaje na utrzymaniu innej osoby. Biorąc natomiast pod uwagę fakt dobrowolnego uregulowania wpisu od skargi w kwocie 500 zł oraz stan zabudowy działki nr 16/16 w P. przy ul. L. 13 (dane dostępne w Geoportalu), stan majątkowy syna i właściciela tej nieruchomości musi przedstawiać się korzystnie. Budzi także wątpliwość oświadczenie o pozostawaniu bez pracy, choćby dorywczej, tak przedsiębiorczej dotychczas osoby (w tym m.in. zdolnej zawiązać spółkę zagraniczną, nawiązywać kontakty z zagranicznymi kontrahentami, prowadzącą jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą PHU I.W.S. (dane dostępne na stronie internetowej CEIDG) i do dzisiaj widniejący jako "właściciel" na stronie internetowej http://www.[..........],o-nas.html), zwłaszcza jeżeli uwzględni się oficjalne dane na temat poziomu bezrobocia w powiecie b. wynoszącym na koniec 2017 r. zaledwie 6,6 %, a w samym mieście B. 4 % (dane ze strony internetowej z dnia 4 stycznia 2018 r., http://b..praca.gov.pl/-/[........]-aktualna-stopa-bezrobocia). Nie wykorzystuje zatem wszystkich swoich możliwości i zdolności, aby poprawić trwającą już od dłuższego czasu niekorzystną sytuację materialną, w tym brak pracy od przeszło roku. Zarazem nie potwierdza np. faktu poszukiwania pracy żadnym dowodem, choćby zaświadczeniem z urzędu pracy o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej. Nie wspomina także o korzystaniu z pomocy społecznej, do której przy braku dochodu przez cały rok 2017 byłby zapewne uprawniony. Najwyraźniej, świadczenia alimentacyjne od syna są dla niego wystarczające do zaspokojenia wszystkich potrzeb życiowych. Mając na względzie powyższe uznałem, że wnioskodawca nie wykazał przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa pomimo ciążącego na nim obowiązku w tym zakresie, a złożone oświadczenie o stanie majątkowym nie pozwoliło na jednoznaczną ocenę jego złej sytuacji materialnej. Posiadając zaś oszczędności jest w stanie bez uszczerbku dla siebie pokryć pozostałe koszty postępowania sądowego. Dlatego, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Ppsa, odmówiłem przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.