I SA/Rz 673/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Szaro po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2018 r. sprzeciwu W. S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 stycznia 2018 r. sygn. I SA/Rz 673/17, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako byłego prezesa zarządu K. sp. z o.o. z/s w R. wraz z byłym wiceprezesem tej spółki za zaległości podatkowe ww. spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2012 r. - p o s t a n a w i a - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. I SA/Rz 673/17 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 4 stycznia 2018 r., referendarz sądowy odmówił W. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego - w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...], w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako byłego prezesa zarządu K. sp. z o.o. z/s w R. wraz z byłym wiceprezesem tej spółki za zaległości podatkowe ww. spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2012 r. W sprzeciwie na powyższe postanowienie skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem referendarza sądowego i wniósł o uchylenie postanowienia objętego sprzeciwem i ustanowienie radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W ocenie skarżącego, w przedmiotowej sprawie niezbędny jest mu fachowy pełnomocnik, zwłaszcza na etapie wniesienia skargi kasacyjnej po wydaniu przez Sąd wyroku. Podkreślił, że nie jest w stanie pokryć kosztów związanych z wynagrodzeniem pełnomocnika z wyboru. Zwrócił uwagę na swój stan zdrowia i brak aktywności zawodowej. Podał, że jego syn pomaga mu w miarę swoich możliwości. Nadto dodał, że z uwagi na swój stan zdrowia z dniem 31 stycznia 2017 r. zawiesił działalność pod firmą A. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy określonych w art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Zawarty w art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Wnioskodawca winien zatem wykazać, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W związku z tym to w interesie wnioskodawcy leży przedstawienie stosownej argumentacji, która potwierdzałaby jego niezdolność do pokrycia jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania, tj. do podania wszystkich tych okoliczności, które wskazywać będą na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Wniosek powinien być rzetelnie sporządzony, a przedstawione w nim okoliczności powinny odpowiadać prawdzie (por. postanowienie NSA z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. II OZ 1400/07). Niewykazanie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. obliguje sąd do odmowy uwzględnienia takiego wniosku. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o jakim stanowi art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie oraz rodzinie minimum warunków socjalnych, natomiast przez wydatki utrzymania koniecznego należy rozumieć wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, takie jak żywność, mieszkanie, odzież i niezbędne opłaty (por. postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 2008 r., sygn. I FZ 437/07). Ostatecznie to do Sądu należy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Sąd podziela stanowisko referendarza sądowego, że sytuacja rodzinna i finansowa skarżącego, nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., uprawniające do uzyskania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika – radcy prawnego. Referendarz dokonał prawidłowej analizy informacji udzielonych przez W. S., wynika z niej, że skarżący nie przedstawił w sposób czytelny swojej sytuacji rodzinnej i finansowej. W szczególności skarżący pomija dochody syna na utrzymaniu którego pozostaje, w konsekwencji nie można uznać, że prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe, skoro pozostaje na utrzymaniu innej osoby. Posiadanie zaś przez stronę oszczędności w wysokości 3000 zł, mogą rzeczywiście zostać przeznaczone na wynagrodzenie fachowego pełnomocnika z wyboru, jeśli uznaje jego udział za konieczny. Nadmienić należy również, że wpis sądowy od skargi w kwocie 500 zł został już uiszczony przez I. S. Sąd przychyla się również do stanowiska referendarza w zakresie wątpliwości pozostawania skarżącego bez pracy, w sytuacji gdy nie przedłożył on zaświadczenia z urzędu pracy o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, czy też nie wskazał, że korzysta z pomocy społecznej, a nadto nie udokumentował faktu poszukiwania pracy. Zważywszy na powyższe stwierdzić należy, że wnioskodawca nie wykazał w sposób należyty i wiarygodny swojej aktualnej sytuacji rodzinnej i finansowej (majątkowej) przedstawiając dane dotyczące tej sytuacji w sposób selektywny. W związku z powyższym Sąd nie ma jakichkolwiek podstaw do wydania rozstrzygnięcia o przyznanie prawa pomocy - uwzględniającego złożony sprzeciw. Należy mieć bowiem na uwadze, że Sąd nie może w jakikolwiek sposób domniemywać sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy. Zdaniem Sądu skarżący nie zdołał wykazać, że spełnia ustawowe przesłanki, skutkujące uwzględnieniem jego wniosku. W sprzeciwie podjęto w zasadzie polemikę z ustaleniami referendarza sądowego, opisanymi w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Do sprzeciwu nie dołączono żadnego nowego materiału dowodowego. Co więcej, w uzasadnieniu sprzeciwu nie podano żadnych konkretnych i rzeczowych argumentów przemawiających za uwzględnieniem wniosku. W ocenie Sądu, referendarz sądowy wyciągnął prawidłowe wnioski z przeprowadzonej analizy dokumentacji przedłożonej przez skarżącego i w konsekwencji trafnie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, wykazując brak ziszczenia się przesłanek do częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika – radcy prawnego. Niezależnie od powyższego należy również zauważyć, że wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 oraz § 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.