I SA/Rz 687/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Grzegorz Panek po rozpoznaniu w dniu 31 października 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu WR od postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 października 2017 r. w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi WR na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [.] z dnia [.] sierpnia 2017 r. nr [.] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania odwoławczego - p o s t a n a w i a - utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. Wnosząc skargę na opisane w sentencji postanowienie WR wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. Należny wpis od skargi Przewodniczący Wydziału I określił na 100 zł. Postanowieniem z dnia 20 października 2017 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy uznając, że w świetle art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) dalej określanej skrótem "p.p.s.a.", przewidywane koszty sądowe niniejszej sprawy nie przekraczają możliwości finansowych wnioskodawcy, a ich uiszczenie nie odbędzie się z uszczerbkiem dla podstawowego utrzymania wnioskodawcy i jego żony. Ustalił, że łącznie rodzina dysponuje dochodem netto 5580 zł i stwierdził, że nie wszystkie zadeklarowane wydatki można było uznać za związane z zaspakajaniem podstawowych potrzeb bytowych, jak chociażby przeznaczane na remont i internet. Podał w wątpliwość comiesięczne wydatki na remonty (710 zł razem z opłatami), jak też na środki higieny, czystości i komunikację w wysokości 900 zł wskazując, że na internet, ubrania i pościel wydaje więcej niż na wyżywienie, leki i rehabilitację (300 zł). Przyjął, że mieszkając razem z żoną prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, a pomimo istniejącej między nimi rozdzielności majątkowej w świetle art. 23 i art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego żona powinna wspomagać go finansowo, pokrywając np. pewne wydatki, aby umożliwić mu zgromadzenie niezbędnych sum na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Ponadto na podstawie akt sprawy o sygn. I SA/Rz 462/17 ustalił, że w 2013 r. zbył na rzecz żony działki w [.],i w [.], a do 2012 r. był właścicielem samochodu Chevrolet Captiva z 2008 r., natomiast obecnie właścicielem dwóch samochodów jest tylko żona, zaś wydatki na ich utrzymanie ocenił jako niepotrzebnie obciążające budżet rodziny. Wskazał także na pewne różnice w obecnie złożonym oświadczeniu w stosunku do tego ze sprawy I SA/Rz 462/17. Z zachowaniem ustawowego terminu, od tego orzeczenia wnioskodawca wniósł sprzeciw, zarzucając błędne uznanie przez referendarza, że ma możliwość poniesienia kosztów sądowych. Przedstawił bowiem we wniosku o prawo pomocy swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną. Przez prawie 3 lata od upadłości Spółki, której był prezesem, był bezrobotny i nie osiągał żadnego dochodu, co zmusiło go do sprzedania nieruchomości w 2012 r. Jednak otrzymaną z tej transakcji kwotę 10 000 zł szybko zużył. Obecnie pozbawiony jest wszelkich dochodów, ponieważ wynagrodzenie w kwocie 2780 zł zostało zajęte przez organ podatkowy, przez co pozostaje bez własnych środków do życia, na dowód czego przedłożył kopię zawiadomienia od Naczelnika Urzędu Skarbowego. Nie jest więc w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wnosi przeto o zmianę zaskarżonego postanowienia i zwolnienie go od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie. Skarżący ubiega się o prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W myśl zatem art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Ciężar dowodu w tym zakresie powołany przepis nakłada na wnioskodawcę, pozostawiając referendarzowi sądowemu bądź Sądowi ocenę wykazania tych przesłanek ujawnionym stanem faktycznym. To bowiem wnioskodawcy najlepiej znana jest jego aktualna sytuacja materialno-bytowa oraz zdolności płatnicze. Prawo pomocy nie służy zaś ochronie prywatnego majątku, lecz zapewnieniu dostępu do Sądu osobom rzeczywiście ubogim i stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia kosztów postępowania związanych z udziałem w nim danej osoby. Analiza sprzeciwu pod kątem stanowiska zaprezentowanego przez referendarza sądowego nie dała podstaw do zmiany wyrażonej przez niego oceny co do niewykazania przez WR przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zestawienie dochodu wnioskodawcy i wspólnie mieszkającej z nim żony oraz zadeklarowanych wydatków nie pozwala uznać go za osobę ubogą nawet przyjmując, że jego wynagrodzenie za pracę zostało zajęte przez organ podatkowy. Wbrew sugestii skarżącego zajęcie takie nie oznacza pozbawienia go całego wynagrodzenia, ponieważ przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1201) na to nie pozwalają (zob. m.in. art. 9 ustawy egzekucyjnej i odnośne przepisy Kodeksu pracy). Rodzina skarżącego ma zaś zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, jest w stanie samodzielnie pokryć koszty swojego podstawowego utrzymania, a także czynić wydatki na zaspokajanie potrzeb innych niż konieczne. Dysponuje majątkiem nieruchomym i ruchomym (m.in. samochodami), a poza podaniem wysokości wynagrodzenia żony nie ujawniono, jak wygląda jej rzeczywista sytuacja majątkowa, co pozwoliłoby na pełniejszą ocenę zdolności płatniczych rodziny. Skarżący nie przedstawił w sprzeciwie argumentacji i dowodów, które podważyłyby prawidłowość zaskarżonego postanowienia, a poprzestał na dość ogólnikowych, polemicznych twierdzeniach. Z pewnością jednak, rezygnując tylko z zadeklarowanych remontów, które podał w oświadczeniu jako stałą pozycję wydatkową w kwocie 710 zł miesięcznie (wraz z opłatami, których jednostkowo nie uszczegółowił i nie potwierdził np. kopią rachunków), jest w stanie bez uszczerbku dla siebie i żony pokryć koszty niniejszego postępowania, w którym tak wpis od skargi, jak i późniejsze dalsze opłaty sądowe, nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł, a konieczność ich poniesienie będzie rozłożona w czasie. W ocenie Sądu, referendarz sądowy prawidłowo ocenił złożone przez skarżącego oświadczenie przez pryzmat dyspozycji art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zaprezentowana w postanowieniu ocena sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych wnioskującego jest poprawna. Skarżący nie wymaga udzielenia mu wsparcia ze środków publicznych, ponieważ posiadane zasoby wystarczą mu do pokrycia kosztów sądowych, jak i własnego podstawowego utrzymania. Wobec powyższego, orzekając na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., Sąd postanowił utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy.