I SA/Rz 731/15
WyrokWSA w Rzeszowie2015-10-06
Skład orzekający: Tomasz Smoleń, Grzegorz Panek, Jarosław Szaro
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżąca wykazała faktyczne posiadanie i rolnicze użytkowanie działek ewidencyjnych w celu uzyskania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności rolnośrodowiskowej oraz pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała w sposób niebudzący wątpliwości faktycznego posiadania i rolniczego użytkowania spornych działek ewidencyjnych. Warunkiem koniecznym do przyznania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, co obejmuje nie tylko dokonanie zasiewów, ale także wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej, nawożenie, zbieranie plonów czy decydowanie o innym przeznaczeniu. Skarżąca nie przedstawiła wiarygodnych dowodów potwierdzających te okoliczności, w tym faktur czy dowodów zapłaty za wykonane usługi, a przedstawione dokumenty (umowa z firmą "A", zeznania świadków) okazały się niewystarczające lub sprzeczne z ustaleniami organów.Stan faktyczny
Skarżąca S. B. wnioskowała o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności rolnośrodowiskowej oraz pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2013 rok. Organy administracji odmówiły przyznania płatności, stwierdzając, że skarżąca nie udowodniła faktycznego posiadania i rolniczego użytkowania zadeklarowanych działek ewidencyjnych, które okazały się być częścią poligonu wojskowego. Skarżąca kwestionowała te ustalenia, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym brak przeprowadzenia rozprawy i oddalenie wniosków dowodowych.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń Sędziowie WSA Grzegorz Panek / spr./ WSA Jarosław Szaro Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2015r. spraw ze skarg S. B. na decyzje Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2015 r. - nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2013 rok, - nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2013 rok, - nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowych na 2013 rok, oddala skargi.
Zaskarżonymi decyzjami z dnia 19 maja 2015 r. i o nr [...], nr [...], nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2015 r. o nr [...], nr [...], nr [...] w przedmiocie:
- płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2013 r.,
- odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na 2013 r. z sankcjami wieloletnimi,
- pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2013 r.
Z uzasadnienia zaskarżonych decyzji wynika, że do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynął w dniu [...] maja 2013 r. wniosek S. B. o przyznanie płatności na 2013 rok:
- z tytułu jednolitej płatności obszarowej,
- płatności rolnośrodowiskowej.
- płatności w ramach wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania,
We wnioskach o przyznanie poszczególnych wyżej wskazanych płatności których dotyczą wydane w sprawach decyzje stwierdzono, że
na działkę ewidencyjną nr [...][ (działki rolne D i E), działkę ewidencyjną nr [...] (działki rolne Fi G) oraz działkę ewidencyjną nr C wniosek o przyznanie płatności złożył także inny producent rolny.
W związku z powyższym w dniu 11 lipca 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wysłał do S. B. wezwanie do złożenia wyjaśnień, które zostało skutecznie doręczone w dniu 25 lipca 2013 r.
W dniu 24 marca 2014 r. do S. B. zostało wysłane wezwanie do złożenia wyjaśnień na okoliczność ustalenia czy i w jaki sposób użytkowane były działki ewidencyjne nr [...], [...], [...] i [...] oraz udokumentowania prawa do użytkowania tych działek.
W dniu 25 kwietnia 2014 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło pismo Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, w którym przekazał on informacje pozyskane w trakcie postępowania dotyczące użytkowania działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...] będące częścią poligonu wojskowego. Z powyższego pisma wynika, że wskazane działki ewidencyjne są własnością Agencji Nieruchomości Rolnej i pozostają w zarządzie Ministerstwa Obrony Narodowej.
W odpowiedzi na zawiadomienie o zakończeniu postępowania, wnioskodawczyni w dniu 4 maja 2014 r. przesłała drogą pocztową pismo z wyjaśnieniami, z których wynika, że zleciła odpowiednim podmiotom, które dysponowały profesjonalnym sprzętem wykonanie prac polowych na spornych działkach takich jak koszenie i zbieranie plonów. Do powyższego pisma wnioskodawczyni dołączyła umowę na koszenie trawy i barszczu Sosnowskiego zawartą w dniu 8 stycznia 2013 r. z "A" na okres do dnia 31 października 2014 r. dotyczącą wykoszenia traw i barszczu Sosnowskiego, zgrabienia oraz wywozu powstałych odpadów z powierzchni działek o numerach [...], [...], [...] i [...] oraz zaświadczenie wydane przez zastępcę kierownika OSG T., że pracownicy firmy "A" mają wstęp do dnia 31 października 2014 r. na teren OSG T. w celu wykonania prac polowych.
Decyzjami z dnia [...] maja 2014 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił przyznania S. B:
- płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z tytułu jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości 101.794,78 zł,
- płatności rolnośrodowiskowej i nałożył sankcję w wysokości 167.962 zł,
- pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania i nałożył sankcję w wysokości 21.232,20 zł.
Powodem podjęcia takich decyzji było stwierdzenie zawyżenie powierzchni zadeklarowanych działek rolnych i niedostarczenie przez wnioskodawczynię dokumentów potwierdzających użytkowanie przez nią działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...] i [...]. Jednocześnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR umorzył postępowanie w części dotyczącej powierzchni 2,00 ha działki rolnej F, powierzchni 0,10 ha działki rolnej G oraz powierzchni 3,80 ha działki rolnej E.
Od wyżej wymienionych decyzji S B złożyła odwołania.
W dniu 21 lipca 2014 r. do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynęło uzupełnienie odwołań, złożone przez pełnomocnika wnioskodawczyni zawierające oświadczenia pracowników firmy "A" dotyczące wykonywania usług koszenia na zlecenie S. B. oraz z wnioskiem o przesłuchanie w charakterze świadków tychże pracowników – D. M. oraz P. N.
W wyniku rozpoznania sprawy na skutek wniesionych odwołań Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uznał, że w postępowaniu przed organem I instancji doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik i uchylił decyzje Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] maja 2014 r. w całości oraz przekazał sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji w celu przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego prowadzącego do prawidłowego określenia stanu faktycznego sprawy, mającego na celu ustalenie czy S. B. w 2013 r. użytkowała sporne działki, czyli czy była w ich posiadaniu na dzień 31 maja 2013 r. a tym samym czy i ewentualnie do jakiej powierzchni należy przyznać wnioskodawczym płatność w ramach poszczególnych płatności.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w oparciu o posiadane dokumenty decyzjami z dnia [...]stycznia 2015 r. ponownie wydał decyzje odmawiające przyznania wnioskowanych płatności.
W dniu 9 lutego 2015 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło pismo wnioskodawczym zawierające wnioski dowodowe, w którym pełnomocnik strony wnosi o dopuszczenie jako dowód w sprawie dokumentacji fotograficznej obejmującej działki ewidencyjne nr [...], [...], [...] i [...] "na okoliczność wykazania, iż dostęp do przedmiotowych działek nie jest w żaden sposób utrudniony (...)". Ponadto w piśmie tym, pełnomocnik S. B. stosownie do uprzedniego zobowiązania do przedłożenia dokumentów potwierdzających dokonanie zapłaty za wykonane prace polowe na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...] i [...] w 2013 r., wyjaśnił że umowa na koszenie trawy i barszczu Sosnowskiego zawarta miedzy firmą "A" a S. B. nie doszła do skutku. Prace objęte powyższą umową "zostały wykonane na zlecenie wnioskodawczyni bezpośrednio przez P.N. i D. M. na sprzęcie użyczonym od C. Ś. zgodnie z umową użyczenia z dnia 16 września 2013 r.". Do pisma dołączono umowę użyczenia zawartą w dniu 16 września 2013 r w miejscowości T. pomiędzy C. Ś. a P. N. i D. M.. Z treści umowy wynika, że C. Ś. użyczył i oddał w bezpłatne używanie P. N. i D. M. ciągnik rolniczy na okres "do zakończenia wykonywania prac rolnych".
Rozpoznając wniesione odwołania od decyzji organu I instancji Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że celem ustaw regulujących przyznawanie poszczególnych płatności jest finansowe i wspieranie producentów rolnych, czyli osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne nawet, gdy nie są ich właścicielami. Płatności może otrzymać jedynie posiadacz będący faktycznym użytkownikiem gruntów rolnych, faktycznym producentem rolnym.
W regulacjach tych brak jest jednak definicji posiadacza gospodarstwa. Definicja posiadacza zawarta została w art. 336 k.c. zgodnie z którą: "Posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny)." Zatem w świetle tej definicji posiadaczem gruntów jest ten kto gruntami faktycznie włada. W zakresie uprawnień do otrzymania dopłat unijnych decydujące znaczenie ma okoliczność faktycznego posiadania i użytkowania (uprawy) deklarowanych działek. Aby zostać beneficjentem pomocy nie wystarczy jedynie być posiadaczem (samoistnym lub zależnym) działek rolnych, w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je również rolniczo użytkować. Władztwo faktyczne musi być stanem trwałym co oznacza, że związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się jednorazowym lub nawet sporadycznym zawładnięciu rzeczą lecz z możności korzystania z niej przez czas nieokreślony (wyrok NSA z 16 grudnia 1998 r. sygn. akt: I SA 339/98, LEX nr. 44548). Tym samym warunkiem koniecznym uzyskania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego między innymi wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenia, zbierania plonów, czy decydowanie o innym przeznaczeniu. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ administracji zobowiązany jest przede wszystkim ocenić czy wnioskodawca faktycznie posiada (użytkuje) grunty rolne, których mają dotyczyć płatności i czy są one utrzymane zgodnie z normami.( wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 16 lipca 2010 r. sygn. akt: III SA/Wr 745/09, LEX nr 707089 i z dnia 17 marca 2010 r. sygn. akt: III SA/Wr 745/09, LEX nr 605944; wyrok WSA w Opolu z dnia 30 października 2014 r. sygn. akt: II SA/Op 486/14).
Zdaniem organu II instancji z uwagi na cały zgromadzony w sprawach materiał dowodowy, organ I instancji prawidłowo wykluczył z wniosku S B, działki rolne położone na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [....] i [...] obręb T., ponieważ strona nie była ich posiadaczem (użytkownikiem) zatem nie spełniła podstawowego warunku kwalifikującego do przyznania poszczególnych wnioskowanych płatności. W postepowaniu jednoznacznie ustalono, że działki ewidencyjne o nr [...], [...], [...] i [...] położone w gminie U. D. obręb T., stanowią teren zamknięty kompleksu wojskowego, przeznaczonego na potrzeby szkoleniowe wojska. Powyższe wynika bezpośrednio z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy tj. korespondencji prowadzonej pomiędzy Kierownikiem Biura Powiatowego ARiMR . a Rejonowym Zarządem Infrastruktury w L. sprawującym trwały zarząd na tych działkach oraz Dowódcą [...] Brygady Strzelców P. użytkownikiem działek położonych na terenie OSG T. oraz z ewidencji gruntów i budynków (teren zamknięty). W ocenie organu S. B. nie udowodniła w sposób nie budzący wątpliwości faktu posiadania i dokonywania zabiegów agrotechnicznych na zadeklarowanych do płatności gruntach położonych na terenie Ośrodka Szkolenia Górskiego w T.. Organ podkreślił, że to strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Z powyższego wynika, że wnioskodawcę obciąża obowiązek udowodnienia faktu, z którego wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. W postępowaniu o przyznanie płatności, to nie organ, ale wnioskodawca (posiadacz gruntów) powinien przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Organ administracji, wydając decyzję w sprawie przyznania płatności, opiera rozstrzygnięcie na dowodach zgromadzonych w aktach sprawy, zarówno tych, co do których strona się wypowiedziała, jak też i tych, co do których strona nie składała żadnych oświadczeń. Te drugie nie mogą być jednak uznane za przyznane i podlegają obiektywnej ocenie organu administracji.
W postępowaniu toczącym się przed organem I instancji, S. B. nie przedstawiła żadnych wiarygodnych dowodów potwierdzających fakt użytkowania przez nią zadeklarowanych działek ewidencyjnych o nr [...], [...], [...] i [...] położonych na terenie Ośrodka Szkolenia Górskiego w T. Wnioskodawczyni w odpowiedzi na zawiadomienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o zakończeniu postępowania dowodowego z dnia 25 kwietnia 2014 r. przesłała w dniu 4 maja 2014 r. umowę na koszenie trawy i barszczu Sosnowskiego zawartą w dniu 8 stycznia 2013 r. pomiędzy "A" a S. B., z której wynika, że "A" na zlecenie S. B.miało dokonać wykoszenia traw i barszczu Sosnowskiego i wywozu powstałych odpadów z powierzchni działek o nr [...], [...], [...] i [...] położonych w miejscowości T. Do umowy dołączono również zaświadczenie, z którego wynika że pracownicy firmy "A" mają wstęp na teren Ośrodka Szkolenia Górskiego T. w celu wykonania prac polowych w terminie do 31 października 2014 r. Zaświadczenie nie zawiera daty wystawienia. S. B. wskazała, że "A" na jej zlecenie dokonało zabiegów agrotechnicznych. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił jednak, że "A" w 2013 roku nie mogło wykonywać żadnych prac polowych na terenie Ośrodka Szkolenia Górskiego w T., gdyż pozwolenie na wejście na teren Ośrodka uzyskało dopiero 5 maja 2014 roku, po rozstrzygnięciu wyboru oferty tego wykonawcy na wykonanie usługi wykoszenia barszczu Sosnowskiego na powierzchni 60 ha wraz z wywozem, zgodnie z umową zawartą w dniu 12 maja 2014 r. pomiędzy "A" a Dowódcą Jednostki Wojskowej nr [...] w R. Powyższe wynika z pisma Szefa Rejonowego Zarządu Infrastruktury w L. z dnia 30 września 2014 r. W piśmie tym wskazano również, że "(...) S.B. nie jest osobą znaną naszej instytucji i nie było dotychczas jakichkolwiek sygnałów, iż ta osoba jest zainteresowana udostępnieniem nieruchomości wojskowej oraz czy kiedykolwiek przebywałaby na terenie OSG w T. (...) tut. Zarząd nie udzielał jej praw do dysponowania nieruchomością w zakresie objętym umową na koszenie trawy i barszczu Sosnowskiego z dnia 8 stycznia 2013 r.
Organ podkreślił także, że S. B.w toczącym się przed organem I instancji postępowaniu kilkukrotnie powoływała się na umowę zawartą z "A", z której wynika, że firma "A" miała w 2013 r. dokonać wykoszenia trawy i barszczu Sosnowskiego, zgrabienia i wywiezienia "powstałych odpadów" z powierzchni działek ewidencyjnych o nr [...], [...], [...] i [...] położonych w T, a mianowicie: w piśmie z dnia 4 maja 2014 r. kiedy to wnioskodawczyni przedłożyła powyższą umowę zawartą w dniu 8 stycznia 2013 r., następnie w piśmie z dnia 21 lipca 2014 r., którym S. B. uzupełniła odwołanie wnosząc o przesłuchanie świadków, pracowników "A" P. N. i D. M. którzy wykonywali pracę na działkach zadeklarowanych przez wnioskodawczynię w ramach ww. umowy. Także w piśmie z dnia 15 października 2014 r. pełnomocnik wnioskodawczyni odpowiadając na wezwanie do złożenia wyjaśnień wskazuje że prace agrotechniczne wykonywane były zgodnie z przedłożoną umową zawartą pomiędzy S. B. a "A". Do uzupełnienia odwołania z dnia 21 lipca 2014 r. dołączono też oświadczenia P. N. i D. M., w których oświadczyli, że jako pracownicy firmy "A" wykonywali dla Pani S. B.usługę koszenia działek położonych na terenie Ośrodka Szkolenia Górskiego w T.. Swoje oświadczenia podtrzymali także w dniu 12 listopada 2014 r. składając zeznania jako świadkowie wskazani przez wnioskodawczynię na okoliczność czasu i obszaru wykonywania prac koszenia oraz osoby zlecającej wykonanie prac.
Reasumując organ uznał, że S. B. nie udowodniła, że poniosła jakiekolwiek koszty związane z prowadzeniem działalności rolniczej pomimo wezwań Kierownika Biura Powiatowego ARiMR . do przedstawienia dokumentów potwierdzających dokonanie zapłaty za wykonane prace polowe na działkach o nr [...], [...], [...] i [...] położonych na terenie Ośrodka Szkolenia Górskiego w T.
W skargach, na powyższe decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, pełnomocnik S.B. zarzucił naruszenie prawa materialnego, a to:
1. przepisu art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm.),
2. ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173 ze zm.) oraz
- rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.)
- rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 40, poz. 329 ze zm.) poprzez niewłaściwe ich zastosowanie w sytuacji, gdy wnioskodawczyni była posiadaczką samoistną działek nr [...], [...], [...] i [...] położonych w miejscowości T., władając nimi bez tytułu prawnego i prowadząc na nich działalność rolniczą.
Ponadto pełnomocnik strony wskazuje na naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
naruszenie art. 89 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. - dalej k.p.a.) poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej z udziałem skarżącej, przedstawiciela administratora spornych działek, kierownika Ośrodka Szkolenia Górskiego w T. oraz pracowników wykonujących zabiegł agrotechniczne na działkach gdy zaistniała konieczność wyjaśnienia sprawy w drodze oględzin działek nr [...], [...], [...] i [...]położonych w miejscowości T. na terenie jednostki OSG T., skoro taka potrzeba zaistniała w toku sprawy wobec rażąco odmiennego stanowiska skarżącej oraz świadków bezpośrednio wykonujących prace rolne na przedmiotowych działkach w stosunku do stanowiska Rejonowego Zarządu Infrastruktury w L., a dotyczących stwierdzenia czy teren spornych działek stanowi obszar zamkniętego kompleksu wojskowego na który nie mają wstępu osoby postronne, czy też przeciwnie, co w konsekwencji rzutowało na treść rozstrzygnięcia organu,
art. 75 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie wniosku dowodowego o przesłuchanie w charakterze świadka M. Ż. zamieszkałego w bezpośrednim sąsiedztwie działek objętych wnioskiem w miejscowości T. na okoliczność wykazania czy we wrześniu 2013 roku na terenie działek nr [...], [...], [...] i [...] obręb T. prowadzone były prace agrotechniczne, przez kogo i na jakim obszarze, pomimo iż świadek ten posiadał istotne wiadomości w sprawie a wobec zgromadzonego materiału dowodowego, skarżąca faktyczne rolnicze użytkowanie działek może wykazać dowodami z zeznań świadków, przeciwstawiając ten dowód dokumentom urzędowym,
art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 85 § 1 k.p.a. oraz art. 80 § 1 k.p.a. poprzez:
- brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego na skutek braku zwrócenia się bezpośrednio do Kierownika Ośrodka Szkolenia Górskiego w T., a oparcie się w zakresie możliwości rolniczego użytkowania działek nr [.], [...], [...] i [...] położonych w miejscowości T. jedynie na informacji uzyskanej od Rejonowego Zarządu Infrastruktury w L., która to jednostka z racji braku obecności jej przedstawicieli bezpośrednio na terenie OSG T. nie miała bezpośrednich informacji co do stosunków panujących na przedmiotowych działkach, a opierała się jedynie na dokumentach kwalifikujących działki jako teren poligonu wojskowego,
- brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło organ I instancji do poczynienia w zaskarżonej decyzji dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych, sprzecznych z zasadami logiki i doświadczenia życiowego poprzez przyjęcie, że:
- osoby postronne nie mają wstępu na teren Ośrodka Szkolenia Górskiego w T., podczas gdy z przedłożonej przez wnioskodawczynię bogatej dokumentacji fotograficznej i zeznań świadków wykonujących prace rolne na działkach nr [...], [...], [...] i [...] wynika, że teren ten nie jest w żaden sposób ogrodzony i brak na nim jakiekolwiek infrastruktury logistyczno-wojskowej, w dodatku przez teren ten przechodzą drogi gminne stanowiące dojazd do gruntów sąsiednich, zaś działki sąsiednie graniczące z działkami zadeklarowanymi we wniosku przez wnioskodawczynię, tj. działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...] i [...] należą do osób prywatnych, a dojazd do nich odbywa się tak samo ogólnie dostępnymi drogami.
- niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym poprzez brak zwrócenia się bezpośrednio do
Kierownika Ośrodka Szkolenia Górskiego w T. z wnioskiem o udzielenie
informacji czy istniała w 2013 r. możliwość wykonywania prac agrotechnicznych
na spornych działkach.
W odpowiedziach na skargi Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po połączeniu spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań Sądu stwierdzić należy, że stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Ponadto na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.)
Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji Sąd nie znalazł podstaw do ich uchylenia. Wbrew podniesionym zarzutom są one wynikiem prawidłowo przeprowadzonego postępowania jak też prawidłowej wykładni znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów.
Przedmiotem sądowej kontroli są:
- decyzja w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2013 r. i nałożenia sankcji.
- decyzja w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2013 r. wraz z sankcjami wieloletnimi,
- decyzja w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2013 r.
Skarżąca prawo do dopłat wywodziła z faktu rolniczego wykorzystywania działek znajdujących się w jej posiadaniu, co w jej ocenie zostało przez nią w należyty sposób dowiedzione.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r.poz.1164 ze zm.) rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skald gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:
1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009 (...),
2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności,
2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności,
3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Z kolei zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.)
1. Płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia 73/2009, jeżeli:
1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności,
2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, wynosi co najmniej 1 ha,
3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 Rozporządzenia Rady (WE) 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U. UE L z 2005 r., nr 277, poz. 1), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej,
4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.
Natomiast jak wynika z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 40, poz. 329 ze zm.) płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009,
1. który podjął zobowiązanie, o którym mowa w:
(a) art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26 czerwca 1999, str. 80, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1257/1999", albo
(b) art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005";
2. jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65), zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;
3. do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;
4. jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";
5. jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.).
W ocenie Sądu na podstawie powyższych przepisów organy prawidłowo przyjęły, że warunkiem koniecznym do przyznania poszczególnych płatności jest przede wszystkim posiadanie zadeklarowanych nieruchomości.
Prawidłowe są również wnioski organu, że chodzi tu o posiadanie faktyczne, a więc wykonywanie w stosunku do niej władztwa faktycznego, niezależne od tytułu prawnego.
Zatem przesłanką przyznania płatności jest, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami, posiadanie działki rolnej, do której ma być przyznana płatność. Sąd podziela w pełni pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 12/10 (orzeczenie publikowane w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.nsa.gov.pl), że ustawodawca w przypadku płatności obszarowej nie dokonał rozróżnienia na posiadanie samoistne i zależne, co oznacza, że płatność przysługuje niezależnie od wskazanych postaci posiadania. Wystąpienie o przyznanie płatności jest okolicznością faktyczną, dla oceny której nie ma znaczenia, w jakiej formie osoba ubiegająca się o płatność wykonuje władztwo nad gruntami rolnymi (prawo własności, dzierżawa). Dlatego w ocenie Sądu "posiadanie gruntów" w ujęciu cywilistycznym, jest niedostateczne i na gruncie przepisów regulujących płatności należy odczytywać w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów regulujących te zagadnienia. Pojęcie "posiadania gruntów rolnych", należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim jego rozumieniem przemawia to, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej i pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach płatności nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować. Tym samym należy stwierdzić, że warunkiem sine qua non uzyskania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego nie tylko dokonanie zasiewów ale także m.in. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenia, zbierania plonów, czy decydowanie o innym przeznaczeniu. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim poczynić ustalenia, a następnie ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz czy utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami użytkując je rolniczo (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 227/07 - powołana wyżej strona internetowa).
Odnosząc powyższe do stanu faktycznego sprawy, zdaniem Sądu, zasadnie w zaskarżonych decyzjach uznano, że skarżąca - w odniesieniu do zadeklarowanych gruntów - nie udowodniła w sposób nie pozostawiający wątpliwości faktu ich posiadania i dokonywania na nich zabiegów agrotechnicznych.
W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uzasadniał przyjęcie, że skarżąca nie była faktycznym posiadaczem spornych gruntów. Jak słusznie zauważył organ skarżąca wielokrotne powoływała się na umowę z "A", która nie doszła do skutku. Dopiero w dniu 9 lutego 2015 r. w piśmie zawierającym wnioski dowodowe wskazano, że P. N. i D. M. bezpośrednio na zlecenie wnioskodawczyni wykonali usługę koszenia na sprzęcie użyczonym przez C. Ś.. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy mimo trwającego prawie dwa lata postępowania oraz kierowanych do S. B. wezwań do złożenia wyjaśnień i przedstawienia dowodów na użytkowanie działek zadeklarowanych przez nią do płatności, poza powoływaniem się na umowę z "A" oraz oświadczenia i zeznania wskazanych przez nią świadków, P. N. i D. M., którzy co należy podkreślić oświadczyli, że wykonywali usługę koszenia w ramach umowy z "A" jako jej pracownicy, nie przedstawiła jakichkolwiek innych dowodów potwierdzających posiadanie zgłoszonych do płatności działek (faktur, dowodów zapłaty za wykonaną usługę).
Dodać tutaj należy, że Kierownik OSG T. potwierdził, że w 2013 r. nie udzielano zgody osobom postronnym na prowadzenie prac polowych na działkach ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...] jak również nie odnotowano przypadków koszenia, przewracania, balowania i wywozu traw i barszczu Sosnowskiego przez osoby postronne.
Zasadne jest zatem przyjęcie, że skarżąca nie wykazała, że prowadziła prace na spornym gruncie. Brak także podstaw do przyjęcia, że na zewnątrz tj. w stosunku do innych podmiotów, w tym do świadków zachowywała się jak posiadacz gruntu, ponosząc koszty związane z jego posiadaniem, tj. płaciła podatek, czynsz dzierżawny czy też regulowała opłaty za bezumownie zajmowane grunty, ubezpieczała pole, zawarła umowy dzierżawy, czy też poinformowała właściciela gruntu o zamiarze lub faktycznym jego zajęciu.
Odnosząc się do kwestii charakteru terenu (poligon) na którym znajdują się sporne działki trzeba wskazać, że brak ogrodzenia tego terenu oraz brak infrastruktury logistyczno-wojskowej nie dowodzi, że skarżąca była jego posiadaczem i wykonywała na nim prace rolnicze. Podobnie należy ocenić okoliczność, że przez ten teren przechodzą drogi gminne stanowiące dojazd do gruntów sąsiednich, zaś działki sąsiednie graniczące z działkami zadeklarowanymi we wniosku przez wnioskodawczynię, tj. działki ewidencyjne Nr 27, 28, 29, 32 i 35 należą do osób prywatnych, a dojazd do nich odbywa się tak samo ogólnie dostępnymi drogami.
Należy tutaj zauważyć, że faktu posiadania działek i ich użytkowania nie mogło dowieść ewentualne przesłuchanie M. Ż. - po pierwsze z uwagi na charakter spornych działek na co zwrócił uwagę organ odwoławczy. Po drugie osoba ta wskazywała jedynie, że widziała we wrześniu 2013 r. jak na sąsiednich działkach koszona była trawa. Osoba ta nie posiadała żadnej wiedzy na temat tego na czyje zlecenie prace te były wykonywane. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że na poligonie prowadzone były prace porządkowe polegające na wykoszeniu barszczu Sosnowskiego wykonywane przez R. K. na podstawie umowy z dnia 10 czerwca 2013 r. zawartej pomiędzy nim a Dowódcą Jednostki Wojskowej nr [...]. Prace wykonywane były w dniach 24 czerwca 2013 r., 6 sierpnia 2013 r. i 30 września 2013 r. co potwierdzane było stosownymi protokołami sporządzonymi na tę okoliczność.
Dokonując oceny ustalonego stanu faktycznego i jego zgodności z obowiązującym prawem, stwierdzić należy, że organy I i II instancji wzięły pod uwagę całokształt dowodów i okoliczności podnoszonych w sprawie, podczas prowadzonego postępowania wyjaśniającego. W konsekwencji powyższego prawidłowo oceniły okoliczności mające wpływ na wynik rozpatrywanej sprawy. Rozpatrzyły i dokonały wnikliwej oceny całego materiału dowodowego i w wyniku procesu dedukcyjnego wydały zaskarżone decyzje, Wskazać przy tym należy, że uzasadnienia zaskarżonej decyzji jest szczegółowe i wyczerpujące, nie budzi też żadnych zastrzeżeń co do rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Organy podały z jakich przyczyn uznały wskazane dowody za mające znaczenie dla ustalenia istotnych i kluczowych okoliczności w sprawie. Wyjaśniły, którym zeznaniom dały wiarę i z jakich przyczyn, a którym nie. Organy przedstawiły także przepisy prawne, sposób ich rozumienia oraz sposób obliczenia płatności. Organy uzasadniając swoje rozstrzygnięcie prawidłowo zredagowały pod względem merytorycznym i prawnym swoją decyzję, czyniąc tym samym zadość wymogom formalnym przewidzianym dlań w przepisach prawa administracyjnego (art. 107 § 1 k.p.a.) oraz wyjaśniając skarżącemu przesłanki i dowody, którymi się kierowały w podjętym rozstrzygnięciu.
Odnosząc się z kolei do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, w pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z postanowieniami art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r., nr 64, poz. 427 ze. zm., zwaną dalej ustawą z dnia 7 marca 2007 r.), z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z ust. 2 art. 21 tejże ustawy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
W myśl zaś art. 21 ust. 3 ww. ustawy z dnia 7 marca 2007 r. strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Powołany art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. wprowadza zatem istotne modyfikacje zasad postępowania w stosunku do reguł przewidzianych w przepisach k.p.a., czyli w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym. Modyfikacje te mają pierwszeństwo przed regułami postępowania przewidzianymi w k.p.a. W związku z powyższym za niezasadny uznać należało uznać zarzut naruszenia art. 7 i art. 77, 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Kwestia zebrania materiału dowodowego na gruncie ww. ustawy z dnia 7 marca 2007 r. została bowiem ujęta odmiennie niż we wskazanych przepisach k.p.a. Otóż jak wskazano powyżej, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Podkreślić należy, że w sprawach prowadzonych przez organy ARiMR wynikających z ustawy, organy te nie mają nieograniczonego obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie oświadczeń składanych we wniosku przez ubiegającego się o pomoc beneficjenta. Przyjęta w art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. zasada ciężaru dowodu leżącego po stronie postępowania nie odbiega od reguły dowodzenia przewidzianej w art. 6 Kodeksu cywilnego. W konsekwencji, ustawa wprowadziła do postępowania prowadzonego na podstawie jej przepisów elementy kontradyktoryjności, co oznacza, że to strona ma obowiązek udowodnić prawdziwość swoich twierdzeń. Wbrew zatem zarzutom skargi, Sąd nie dostrzegł naruszenia prawa w tym względzie ze strony organów. Bez wątpienia, wnioskujący o płatności ma obowiązek udokumentować fakt władania gruntem rolnym.
Zdaniem Sądu, skarżąca nie dostrzega, że to ona - jako ubiegająca się o przyznanie płatności - powinna wykazać w sposób nie budzący wątpliwości, że użytkowała rolniczo zakwestionowane działki w 2013 r.
Godzi się także podkreślić, że obejście prawa (nadużycie prawa) nie może skutkować ochroną prawną podmiotu, który sztucznie kreuje okoliczności uzasadniające stosowanie danej normy przyznającej określoną korzyść finansową i wiąże się to z sankcją wykluczenia możliwości skorzystania z tego prawa przez ten podmiot, o czym orzekł Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko Landwirtschaftskammer Hannover (pkt 52-53). Inaczej mówiąc, w państwie prawa niemożliwe i niedopuszczalne jest uznanie, że podmiot, który posiada wiedzę, iż nie jest właścicielem danego gruntu, obejmuje go w posiadanie (nawet krótkotrwałe) bez powiadamiania o tym fakcie właściciela, dzierżawcy czy też posiadacza i zleca innym podmiotom wykonanie zabiegów rolnych na tym gruncie tylko przed datą 31 maja roku, w którym składany jest wniosek o przyznanie płatności, a następnie nie jest w stanie udowodnić, że wykonywał także inne zabiegi agrotechniczne, nie może być uznany za posiadacza i tym samym za podmiot uprawniony do uzyskania płatności do tego gruntu.
Podsumowując Sąd nie zgadza się z postawionymi zarzutami. Decyzje stanowią wynik prawidłowo przeprowadzonego postępowania. Zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia decyzji, a wyciągnięte przez organ wnioski zostały prawidłowo uzasadnione.
Nie budzi również zastrzeżeń Sądu kwestia zastosowanych sankcji, które stanowiły w rzeczywistości konsekwencję przedeklarowania powierzchni i wynik matematycznego rachunku przy uwzględnieniu danych wynikających z akt sprawy - różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym, a stwierdzonym oraz stawek płatności wynikających z prawidłowo powołanych przepisów, co nie było przedmiotem sporu.
Wobec powyższego, Sąd uznając, że zaskarżone decyzje, jak i decyzje organu I instancji są zgodne z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło