I SA/Rz 761/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek / spr./ Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska WSA Jarosław Szaro Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie czynności egzekucyjnych oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną - zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego dokonane na podstawie zawiadomienia z dnia 14 kwietnia 2016 r. nr [...]. Jak wynika z akt sprawy organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego - M. P. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 22 lutego 2016 r. nr [...], wystawionego przez wierzyciela - Pocztę Polską S.A., obejmującego należności z tytułu opłaty abonamentowej. W celu wyegzekwowania należności objętych tym tytułem wykonawczym, organ egzekucyjny, zawiadomieniem z dnia 14 kwietnia 2016 r. nr [...], dokonał zajęcia wierzytelności zobowiązanego z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku PKO BP S. A. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr [...] zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 20 kwietnia 2016 r., natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 25 kwietnia 2016 r. W odpowiedzi na zawiadomienie o zajęciu Bank PKO BP S.A., pismem z dnia 26 kwietnia 2016 r., poinformował organ egzekucyjny, że istnieją przeszkody w realizacji przedmiotowego zajęcia spowodowane brakiem środków przekraczających kwotę wolną od zajęcia. Pismem z dnia 26 kwietnia 2016 r. zobowiązany wniósł do organu egzekucyjnego: - zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji, - skargę na zajęcie egzekucyjne, - o odroczenie terminu wykonania obowiązku, - o rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych, - o wstrzymanie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, - o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, - o odstąpienie od egzekucji, - o uchylenie czynności egzekucyjnych, - o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu swoich żądań M. P. wskazał na brak wymagalności obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego z dnia 22 lutego 2016 r., nr [...], niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, brak doręczenia upomnienia oraz przedawnienie obowiązku. Pismem z dnia 31 maja 2016 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 66 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ egzekucyjny poinformował zobowiązanego, że nie jest właściwy do rozpoznania jego wniosku o rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych i odroczenia terminu wykonania obowiązku objętego ww. tytułem wykonawczym, zawiadamiając jednocześnie, że organem właściwym do rozpatrzenia tych wniosków jest Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji. Postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r., znak: [...] organ egzekucyjny zawiesił prowadzone wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zarzutów. Postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r., znak: [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego oddalił skargę zobowiązanego na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego wskazując, że czynność egzekucyjna dokonana przedmiotowym zawiadomieniem spełnia wymogi przewidziane w obowiązujących przepisach prawa. Na powyższe postanowienie zobowiązany, pismem z dnia 15 czerwca 2016 r., wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej, podnosząc te same argumenty co w uzasadnieniu zarzutów z dnia 26 kwietnia 2016 r. dotyczące nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr [...]. Zobowiązany zarzucił również, że organ egzekucyjny nie rozpoznał jego wniosków o: - odstąpienie od egzekucji, - uchylenie czynności egzekucyjnych, - umorzenie postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej po dokonaniu oceny prawidłowości dokonania czynności egzekucyjnej, polegającej na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, pod względem wykonawczym nie stwierdził naruszenia przepisów prawa i w rezultacie postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu swojego postanowienia organ odwoławczy wskazał między innymi, że w toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny, do którego upoważniła go ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 2016 r., poz. 599 ze zm. - określana dalej jako u.p.e.a.). Wskazany środek egzekucyjny wymieniony jest w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., tj. egzekucja z rachunków bankowych. Podstawę zastosowania przedmiotowego środka egzekucyjnego stanowił tytuł wykonawczy z dnia 22 lutego 2016 r., wystawiony przez wierzyciela - Pocztę Polską S.A., którego odpis doręczono zobowiązanemu w dniu 20 kwietnia 2016 r. Organ egzekucyjny stosując wyżej wymieniony środek egzekucyjny, zastosował tryb postępowania określony w dziale II rozdziale 4 u.p.e.a. Zajęcia wierzytelności dokonał zgodnie z art. 80 § 1 i 3 u.p.e.a., poprzez przesłanie do Banku PKO BP S.A. zawiadomienia z dnia 14 kwietnia 2016 r., o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego do wysokości egzekwowanej należności wraz odsetkami i z kosztami egzekucyjnymi. O dokonanym zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego powiadomiono zobowiązanego w dniu 20 kwietnia 2016 r., przesyłając mu odpis zawiadomienia o zajęciu skierowany do Banku PKO BP SA. Odnośnie podniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], organ wskazał, że zostaną one rozpatrzone przez organ egzekucyjny w odrębnym trybie po uzyskaniu stanowiska wierzyciela. Organ odwoławczy podkreślił, że postępowanie skargowe nie może być traktowane jako uniwersalny środek zaskarżenia w ramach, którego można podnosić kwestie podlegające rozpoznaniu w odrębnych trybach postępowania. Przy tym ogólna reguła postępowania określona w art. 19 Kodeksu postępowania administracyjnego nakłada na organ administracji publicznej obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości miejscowej i rzeczowej, co również wyklucza rozstrzyganie w szerszym zakresie niż przewidziany dla danego trybu postępowania, Tym samym zagadnienia, które były lub są przedmiotem odrębnych postępowań pozostają poza zakresem postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne, zatem pozostają bez wpływu na wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego rozstrzygnięcie. Okoliczności te nie mogły być również wzięte pod uwagę w postępowaniu zażaleniowym. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odniósł się także do kwestii braku rozpoznania wniosków zobowiązanego o odstąpienie od egzekucji, uchylenie czynności egzekucyjnych, umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wskazał, że zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Z kolei stosownie do art. 45 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny i egzekutor są obowiązani odstąpić od czynności egzekucyjnych, jeśli zobowiązany okazał dowody stwierdzające wykonanie, umorzenie, wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku, odroczenie terminu wykonania obowiązku, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych, albo gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego. Organ egzekucyjny zawiadamia wierzyciela o odstąpieniu od czynności egzekucyjnych. Art. 54 § 5a u.p.e.a. stanowi natomiast, że w przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności. Z powołanych wyżej przepisów wynika w ocenie organu, że umorzenie postępowania egzekucyjnego, o które wnosi zobowiązany, jest konsekwencją uznania za zasadne zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Umorzenie postępowania egzekucyjnego powoduje uchylenie czynności egzekucyjnych. Uchylenie dokonanej czynności egzekucyjnej może nastąpić również w wyniku uznania za zasadną skargi na czynności egzekucyjne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie skarżący zarzucił, że Dyrektor Izby Skarbowej rozpatrując zażalenie nie odniósł się do wszystkich podnoszonych dotąd kwestii. Nie zwrócił uwagi na to, iż organ I instancji m. in. w żaden sposób nie odniósł się do kwestii: 1) braku doręczenia upomnienia, 2) prawidłowości naliczenia kwoty "zaległości". 3) niedopuszczalności egzekucji. Przede wszystkim jednak organ II instancji przedwcześnie rozpoznał zażalenie i wydał zaskarżone postanowienie przed rozpatrzeniem zarzutów przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia 31 maja 2016 r. zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie zarzutów oraz postanowieniem z tego dnia zawiesił postępowanie w sprawie rozpatrzenia zarzutów. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie w przedmiocie czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skarżącego. Według art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Zatem w realiach rozpoznawanej sprawy należy przyjąć, że przedmiotem skargi była czynność egzekucyjna, które polegała na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skarżącego. Jest to jednocześnie zakres przedmiotowy prowadzonego postępowania. Podnosi się w orzecznictwie, że kognicja organów nadzoru jest w takim przypadku ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do zdziałanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora. Ponadto skarga taka przysługuje także na wydawane w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty. Wynika stąd, że kontroli w tym trybie mogą podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi są zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Z przepisów tych wynika zatem, że w postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. można badać jedynie te czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego. Wykluczona jest możliwość sprawdzania legalności w tym trybie tych działań, czynności i aktów, które podejmowane są w postępowaniu egzekucyjnym przez wierzyciela egzekwującego. Ponadto skarga ta ma charakter subsydiarny i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (wyrok NSA z 1 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 1255/13, LEX nr 1413364). Należy także odnotować i zaakceptować pogląd, wedle którego nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (wyrok WSA w Warszawie z 26 lutego 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 2488/12, LEX nr 1323961). W ocenie Sądu prawidłowo w zaskarżonym postanowieniu wskazano, że objęta sporem czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, pod względem wykonawczym nie narusza prawa. Jak bowiem wynika z akt sprawy, w toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny wynikający z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj. art. 1a pkt 12 lit a (egzekucja z rachunków bankowych) a podstawę jego zastosowania stanowił tytuł wykonawczy z dnia 22 lutego 2016 r. wystawiony przez wierzyciela, którego odpis doręczono skarżącemu w dniu 20 kwietnia 2016 r. Organ egzekucyjny stosując ten środek egzekucyjny zastosował tryb postępowania określony w u.p.e.a., a zajęcia dokonał stosownie do art. 80 § 1 i 3 u.p.e.a., zajęcia dokonano z wykorzystaniem druku zawiadomienia o zajęciu zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych, co szczegółowo opisano w zaskarżonym postanowieniu. Sąd nie stwierdził zatem, aby w rozpoznanej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa w sposób skutkujący koniecznością wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).