I SA/Rz 766/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Asesor WSA Jacek Boratyn, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2020 r. spraw ze skarg Spółdzielni Kółek Rolniczych "A" z siedzibą w T. w likwidacji na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego – z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...], – z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 i 2015 rok uchyla zaskarżone decyzje. Przedmiotem skarg A. w likwidacji z/s [...] (dalej określana jako Spółdzielnia lub podatnik) były decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego: 1) z [...] sierpnia 2019 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] określającą Spółdzielni wysokość łącznego zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2014 r. w kwocie 20.765 zł (sprawa I SA/Rz 766/19), 2) z 6 września 2019 r. nr [...], która uchylono decyzję Wójta Gminy [...] z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] określającą Spółdzielni wysokość łącznego zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2015 r. w kwocie 18.169 zł i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia (sprawa I SA/Rz 767/19). Z ustaleń organu I instancji wynikało, że Spółdzielnia wpisana jest do Krajowego Rejestru Sądowego, w tym rejestru przedsiębiorców, a zakres prowadzonej przez nią działalności obejmował konserwację i naprawę pojazdów samochodowych (z wyłączeniem motocykli); prowadzenie usług transportowych; pozyskiwanie surowców mineralnych ze złóż lokalnych; prowadzenie działalności usługowej dla potrzeb ludności i innych podmiotów gospodarczych; wykonywanie robót budowlanych. W 2012 r. była czynnym podatnikiem podatku VAT, deklarowała podatek należny, złożyła zeznanie w podatku dochodowym od osób prawnych na formularzu CIT-8. W deklaracji na podatek od nieruchomości za 2014 i 2015 r. jako przedmiot opodatkowania wskazała grunty w kategorii "pozostałe" o pow. 4.400 m2 i budynki w kategorii "pozostałe" o pow. 850 m2. Nie deklarowała gruntów i budynków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. W 2014 r. Spółdzielnia była właścicielem działki ewid. nr 1222/2 obejmującej "inne tereny zabudowane" (oznaczenie użytków: Bi) o pow. 0,46 ha (zabudowana budynkiem biurowym o pow. 106 m2 i innymi budynkami niemieszkalnymi o powierzchni 788 m2) oraz "pastwiska trwałe" (oznaczenie użytków: Ps ll) o pow. 0,44 ha, a także działki ewid. nr 1224/2 stanowiącej "drogę" (oznaczenie użytku: dr) o pow. 0,05 ha. Na dzień 1 stycznia 2015 r. była właścicielem: gruntów sklasyfikowanych jako "inne tereny zabudowane (Bi) o pow. 0,4600 ha oraz drogi (dr) o pow. 0,0500 ha, a ponadto budynków biurowych o pow. zabudowy 106 m2 oraz innych niemieszkalnych o pow. zabudowy 799 m2, położnych na gruntach sklasyfikowanych jako "inne tereny zabudowane (Bi)". W 2015 r. przeprowadzono modernizację ewidencji gruntów i budynków, która od dnia 1 sierpnia 2015 r. wywarła wpływ na wymiar podstawy opodatkowania, a to odnośnie gruntów oznaczonych jako "inne tereny zabudowane (Bi) o pow. 4546 m2, budynków biurowych o pow. zabudowy 106 m2, pozostałych budynków niemieszkalnych – budynków gospodarstw rolnych o pow. zabudowy 114 m2, pozostałych budynków niemieszkalnych o pow. zabudowy 538 m2, budynków produkcyjnych usługowych i gospodarczych dla rolnictwa o pow. zabudowy 114 m2. Działki objęte są KW [.]. Mając na uwadze przepisy ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych oraz ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym, a także ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, Wójt Gminy [...] uznał, że Spółdzielnia wadliwie zadeklarowała i opłaciła podatek od nieruchomości za 2014 i 2015 r. Wpis do rejestru przedsiębiorców, posiadany numer REGON, odprowadzanie podatku dochodowego od osób prawnych od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej dowodzą, że posiadane grunty i budynki powinny być opodatkowane jak związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Grunt stanowiący część działki nr 1222/2, sklasyfikowany jako tereny zabudowane (Bi), nie podlegał opodatkowaniu podatkiem rolnym, ponieważ nie stanowił użytku rolnego, a na jego terenie była prowadzona pozarolnicza działalność gospodarcza. Budynki nie służyły podatnikowi wyłącznie do prowadzenia działalności rolniczej, a w związku z tym nie były objęte zwolnieniem z podatku, o którym mowa w art. 7 ust 1 pkt 4 lit. b ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Opodatkowaniu podlegały wszystkie budynki na ww. działce, a nie jak podaje podatnik tylko część związana z prowadzoną działalnością gospodarczą. Organ podkreślił też, że prowadzenie działalności rolniczej na gruncie o pow. 0,6 ha (60 arów) przynieść mogło przychód o niewielkim znaczeniu tak dla kosztów funkcjonowania Spółdzielni, jak i wydatków na podatki lokalne. Ustalając wymiar podatku organ uwzględnił dane z ewidencji gruntów. Natomiast powierzchnię budynków podlegających opodatkowaniu ustalił na podstawie protokołu kontroli przeprowadzonej w dniach 18 i 19 sierpnia 2016 r. oraz danych o modernizacji ewidencji gruntów uzyskanych od Starosty. W decyzjach przedstawiono szczegółowy sposób wyliczenia podatku, którego wartość okazała się wyższa od deklarowanej przez Spółdzielnię. W odwołaniach Spółdzielnia zarzuciła niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, wadliwie ustalenie podlegającej opodatkowaniu powierzchni użytkowej budynków, brak ustalenia stanu technicznego budynków i możliwości ich wykorzystania w działalności gospodarczej (na działce znajduje się 4 budynki, wykorzystywane wcześniej w działalności rolniczej), bezpodstawne przyjęcie, że żadna część budynków nie jest wykorzystywana do działalności rolniczej, a nade wszystko uznanie będących jej własnością budynków za wykorzystywane w działalności gospodarczej, pomimo braku możliwości ich wykorzystania do prowadzenia działalności ze względu na stan techniczny. Wadliwie nie uznano prawa Spółdzielni do zwolnienia od podatku i opodatkowanie budynków położonych na gruntach gospodarstwa rolnego, służących wyłącznie działalności rolniczej. W ostatnich latach tylko część budynku nr 4 i 5 była wykorzystywana w działalności gospodarczej, jako garaż na opony i warsztat samochodowy (łącznie 220 m2). Posiada 1,53 ha gruntów, co daje jej status gospodarstwa rolnego, które nie podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Ponadto decyzje doręczono jej po upływie terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 68 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm., dalej powoływana skrótem "O.p."), wynoszącego 3 lata. Opisanymi na wstępie decyzjami Samorządowe Kolegium Odwoławcze: 1) utrzymało w mocy decyzję I instancji dotyczącą podatku za 2014 r., 2) uchyliło w całości decyzję I instancji dotyczącą podatku za 2015 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Odnośnie podatku za 2014 r. Kolegium uznało ją za prawidłową, tak w zakresie ustaleń faktycznych, jak i kwalifikacji przedmiotu opodatkowania jako związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej. Natomiast odnośnie podatku za 2015 r. Kolegium uznało, że nie wyjaśniono dostatecznie wartości przyjętych do obliczenia podstawy opodatkowania budynków za okres od 1 sierpnia 2015 r., związanych z modernizacją ewidencji gruntów i budynków. Organ odwoławczy zaakceptował w obu przypadkach status Spółdzielni jako przedsiębiorcy oraz ocenę o braku możliwości skorzystania przez nią ze zwolnienia, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W skargach, domagając się uchylenia wydanych w sprawie decyzji i umorzenia postępowań, Spółdzielnia zarzuciła naruszenie przez organy: 1. art. 122 w zw. z art. 181 w zw. z art. 187 § 1 O.p. poprzez nieprzeprowadzenie właściwego postępowania dowodowego, 2. art. 187 § 1 O.p. poprzez zaniechanie ustalenia rzeczywistej powierzchni użytkowej budynku podlegającej opodatkowaniu i oparcie się w tym zakresie wyłącznie na dokumentach ewidencyjnych pomimo, że organ odwoławczy uchylając wcześniejszą decyzję w podobnych sprawach stwierdzał, że nie mogą one stanowić podstawy do czynienia tych ustaleń przez organ podatkowy, 3. art. 187 § 1 O.p. poprzez zaniechanie ustaleń w zakresie stanu technicznego budynków i tego, czy nadają się do wykorzystania do prowadzenia działalności gospodarczej, 4. art. 191 O.p. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że żadna część budynków nie jest wykorzystywana wyłącznie do prowadzenia gospodarstwa rolnego pomimo złożenia stosownego oświadczenia oraz braku dowodów, które podważałyby prawidłowość takiego zakwalifikowania przedmiotowych nieruchomości, 5. art. 210 § 4 O.p. poprzez brak uzasadnienia faktycznego w postaci szczegółowej analizy dowodów i wskazanie w uzasadnieniu jedynie dokumentu urzędowego jako podstawy ustaleń oraz brak jakiejkolwiek analizy innych dowodów zgromadzonych w sprawie, 6. art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez uznanie będących jej własnością budynków za wykorzystywane do działalności gospodarczej pomimo braku możliwości ich wykorzystywania do prowadzenia działalności ze względów technicznych, 7. art. 7 ust. 1 pkt. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez brak zwolnienia od podatku od nieruchomości budynków położonych na gruntach gospodarstwa rolnego, służących wyłącznie działalności rolniczej, 8. art. 6 ust. 1, 6, 9 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w zw. z art. 68 § 1 i 2 O.p. poprzez błędną wykładnię i ich niezastosowanie jako podstawy do przyjęcia, że zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2014 r. i 2015 r. nie powstało aż do dnia wydania przez Wójta decyzji, podczas gdy zobowiązania te przedawniły się w związku z upływem trzyletniego terminu liczonego od końca roku, w którym powstał obowiązek podatkowy, do dnia doręczenia decyzji ustalającej ze względu na złożenie przez podatnika wykazów nieruchomości, 9. art. 130 § 1 pkt 6 O.p. poprzez orzekanie w sprawie tych samych członków Kolegium, tj. L. M. i P. M., pomimo wyłączenia ich z mocy prawa z uwagi na to, że brali już udział w wydaniu zaskarżonej decyzji w tej samej sprawie, tj. decyzji z [...] lutego 2017 r. (nr [...]) oraz [...] sierpnia 2015 r. (nr [...]). W uzasadnieniu przedstawiono argumentację zbieżną do treści odwołań. W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi zasługiwały na uwzględnienie, ale z przyczyn które Sąd wziął pod rozwagę z urzędu, ponieważ nie zostały one objęte zarzutami strony skarżącej. Z przedłożonych Sądowi akt sprawy i dokumentów dotyczących statusu prawnego Spółdzielni wynika, że znajduje się ona w stanie likwidacji i w stanie takim znajdowała się w toku postępowania odwoławczego. Informacja ta powinna skłonić organ odwoławczy w pierwszej kolejności do ustalenia, jaki okoliczność ta ma wpływ na wymagania prawne funkcjonowania Spółdzielni w obrocie prawnym, w szczególności w zakresie reprezentacji w postępowaniu podatkowym. Przede wszystkim analizie należało poddać przepisy działu XII ustawy z dnia 6 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1285 z późn. zm.) dalej określana skrótem "P.s.". W myśl art. 118 § 1 P.s. likwidatorami spółdzielni mogą być członkowie ostatniego zarządu lub osoby wybrane przez walne zgromadzenie, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Likwidator nie może być jednak członkiem spółdzielni (art. 118 § 2 P.s.). Do likwidatora stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zarządu spółdzielni i członków zarządu, jeżeli przepisy o likwidacji nie stanowią inaczej (art. 119 § 1 P.s.). Chodzi zatem w szczególności o przepisy art. 48 § 1 i 2 oraz art. 54 § 1 i 2 P.s. Wynika z nich, że zarząd kieruje działalnością spółdzielni oraz reprezentuje ją na zewnątrz, podejmuje decyzje niezastrzeżone w ustawie lub statucie innym organom. Zasadniczo oświadczenia woli za spółdzielnię składają dwaj członkowie zarządu lub jeden członek zarządu i pełnomocnik. Oświadczenia te składa się w ten sposób, że pod nazwą spółdzielni osoby upoważnione do ich składania zamieszczają swoje podpisy. Z odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że w Spółdzielni ustanowiono dwóch likwidatorów. W świetle art. 54 § 1 w zw. z art. 119 § 1 P.s. oznacza to, że Spółdzielnię obowiązywała reprezentacja łączna, a odwołania powinny być podpisane przez dwóch likwidatorów albo likwidatora i pełnomocnika. Tymczasem odwołania od decyzji I instancji dotyczących podatku od nieruchomości tak za rok 2014 jak i 2015 zawierają podpis tylko jednego likwidatora. Wobec tego, że nie spełniały ww. wymagań ustawowych obowiązkiem organu odwoławczego było w pierwszej kolejności wezwać Spółdzielnię do uzupełnienia braku formalnego odwołań poprzez ich podpisanie zgodnie z opisanymi wyżej zasadami reprezentacji, które przede wszystkim wynikają z ustawy – Prawo spółdzielcze, ale zostały też ujawnione w Krajowym Rejestrze Sądowym, a dopiero w następstwie realizacji tego obowiązku przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia spraw podatkowych, ewentualnie podjąć rozstrzygnięcia o charakterze procesowym. Odwołanie jest podaniem, o którym mowa w art. 168 § 1 O.p., a to powinno, jeżeli zostało wniesione pisemnie, być podpisane przez wnoszącego. Jeżeli nie spełnia ono wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy obowiązany jest wezwać wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni (art. 169 § 1 O.p.). Nieuzupełnienie tego braku byłoby równoznaczne z koniecznością pozostawienia odwołań bez rozpatrzenia, stosownie do dyspozycji art. 169 § 4 O.p., znajdującego zastosowanie w postępowaniu odwoławczym z mocy art. 235 O.p. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 lutego 2012 r. II FSK 1642/10 oraz z 15 lutego 2017 r. II GSK 4237/16; opublikowane na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stanowiłoby to z kolei przeszkodę do merytorycznego ich rozpatrzenia i oznaczało, że decyzje I instancji stały się ostateczne. Uchybienie to miało więc istotny wpływ na wynik sprawy, a nie mogło zostać uzupełnione przez Sąd, ponieważ ustalenia w tym zakresie wykraczałyby poza kontrolną funkcję i rolę sądu administracyjnego. Zaznaczyć jeszcze należy, że zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych w sprawach podatkowych ocenia się według przepisów prawa cywilnego, jeżeli przepisy prawa podatkowego nie stanowią inaczej (art. 135 O.p.). Osoby prawne, w myśl art. 28 Kodeksu cywilnego, działają przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie. Stwierdzone uchybienie stanowiło podstawę uchylenia obu kontrolowanych decyzji, bez względu na rozstrzygnięcia w nich zawarte, ponieważ kwestia dopuszczalności postępowań odwoławczych nie została dotychczas zbadana, a zależał od niej dalszy bieg postępowań podatkowych. Odnośnie podatku za 2015 r. zaskarżona decyzja miała charakter kasacyjny, wymagający ponownego przeprowadzenia postępowania przez organ I instancji, ale w razie zaistnienia podstawy prawnej do pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia jej wydanie nie mogłoby nastąpić. Wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję wymiarową dotyczącą podatku za rok 2014 także nie mogłoby mieć miejsca. W obu przypadkach decyzje I instancji stałyby się ostateczne, a to na skutek stwierdzenia przeszkody w rozpoznaniu środków zaskarżenia. Uchybienie to, w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) dalej określanej skrótem "P.p.s.a.", stanowiło podstawę do uchylenia obu zaskarżonych decyzji, ponieważ wydano je z istotnym naruszeniem art. 168 § 3 i art. 169 § 1 i 4 O.p. w zw. z art. 54 § 1 i 2 oraz art. 119 § 1 P.s. Uchylenie zaskarżonych decyzji z ww. powodu zasadniczo czyniło przedwczesnym odniesienie się do zarzutów skarg dotyczących istoty sprawy w ujęciu materialnoprawnym. Sąd uznał jednak już na tym etapie postępowania za zasadne i niezbędne wypowiedzieć się odnośnie kwestii przedawnienia, ponieważ Spółdzielnia opiera na nim jeden z zarzutów mających wykazać, że postępowanie podatkowe nie powinno być dalej prowadzone. Uważa bowiem, że termin przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości określa art. 68 § 1 O.p., a organ odwoławczy prezentuje stanowisko, że kwestię tę reguluje art. 70 § 1 O.p.. Zarzut ten, jako niweczący dalszy tok postępowań podatkowych, musiał zostać zatem oceniony już obecnie, także z uwagi na dyspozycję art. 145 § 3 P.p.s.a. Powyższe zagadnienie należało rozstrzygnąć zgodnie z prawidłową kwalifikacją organu podatkowego, a jej uzasadnienie zawarte jest w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych i Ordynacji podatkowej. Spółdzielnia jest osobą prawną, a zatem nie składa organowi podatkowemu informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, które stanowiłyby dla niego podstawę do wydania decyzji, jak to ma miejsce w przypadku osób fizycznych (zob. art. 6 ust. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz art. 21 § 1 pkt 2 O.p.). Jako osoba prawna miała obowiązek złożenia organowi podatkowemu, w terminie do 31 stycznia, deklaracji na podatek od nieruchomości na dany rok podatkowy oraz wpłacania obliczonego w deklaracji podatku od nieruchomości - bez wezwania - na rachunek właściwej gminy, w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do dnia 15. każdego miesiąca, a za styczeń do dnia 31 stycznia (zob. art. 6 ust. 9 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz art. 21 § 1 pkt 1 O.p.). Oznacza to, że zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości względem osób prawnych powstaje z mocy prawa. Jego źródłem nie jest decyzja podatkowa, która nawet jeżeli zostanie wydana, to nie ma charakteru konstytutywnego (art. 21 § 1 pkt 2 O.p.), lecz deklaratywny (art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 O.p.). Jest to decyzja wymiarowa (określająca), a nie kształtująca (ustalająca). Podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty (art. 21 § 2 O.p.), z zastrzeżeniem możliwości określenia przez organ podatkowy wysokości zobowiązania, jeżeli jego wysokość jest inna niż wykazana w deklaracji (art. 21 § 3 O.p.). Termin przedawnienia powstania zobowiązania podatkowego (przedawnienia obowiązku podatkowego), określony w art. 68 § 1 O.p., ma zastosowanie wyłącznie w przypadku określonym w art. 21 § 1 pkt 2 O.p. Zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 1 O.p., przedawnia się w terminie określonym w art. 70 § 1 O.p., tj. z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Termin ten ulega zawieszeniu w przypadkach określonych w art. 70 § 6 O.p., w tym m.in. w razie wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania (pkt 2). Będzie on biegł dalej od dnia następującego po dniu doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego, ze stwierdzeniem jego prawomocności (art. 70 § 7 pkt 2 O.p.). W kontrolowanych sprawach terminy przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości za 2014 i 2015 r. nie upłynęły przed wydaniem decyzji (miało to miejsce przed końcem 2019 r.), a wniesienie skarg do sądu administracyjnego dodatkowo spowodowało zawieszenie ich biegu na czas trwania postępowań sądowoadministracyjnych. Pozbawiony racji jest także zarzut skargi dotyczącej podatku za 2014 r. oparty na przesłane wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a. – udziale w postępowaniu osób biorących udział w wydaniu zaskarżonej decyzji (tj. L. M. i P. M.). Organem właściwym do wydania decyzji w I instancji jest Wójt Gminy [...]. Ww. osoby są członkami organu odwoławczego, a z akt sprawy nie wynika (Sąd nie posiada również takiej wiedzy z urzędu, a nie dostarcza ich strona skarżąca), aby byli jednocześnie pracownikami Urzędu Gminy [...] biorącymi udział w wydaniu decyzji I instancji. Powołany w skardze przepis art. 130 § 1 pkt 6 O.p. nie ma zastosowania do sytuacji, gdy na wcześniejszym etapie postępowania podatkowego zwyczajnego określone osoby brały udział w wydaniu decyzji organu odwoławczego, a po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ I instancji - na skutek złożonego odwołania - zostały ponownie wyznaczone do składu Kolegium jako organu odwoławczego. Z podanych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., Sąd orzekł o uchyleniu obu kontrolowanych decyzji. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z uzasadnienia. Sąd odstąpił od zasądzenia na rzecz Spółdzielni zwrotu kosztów postępowania sądowego z uwagi na brak wniosku w tym zakresie. W myśl art. 210 § 1 P.p.s.a. wniosek taki można złożyć najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia, o czym skarżąca została prawidłowo pouczona (k. 18, 22, 39). Żądanie Spółdzielni w tym zakresie zatem wygasło.