I SA/Rz 855/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń / spr./ Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska WSA Kazimierz Włoch Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2015r. sprawy ze skargi R. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 rok oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2015 r., Nr [...] odmawiającą R. C. ( dalej: Skarżącej) przyznania w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jednolitej płatności obszarowej oraz nakładającą sankcję w wysokości 4.435,94 zł. Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że w dniu 5 maja 2014 roku do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynął wniosek Skarżącej o przyznanie jednolitej płatności obszarowej. We wniosku zadeklarowała działki rolne kwalifikujące się do przyznania jednolitej płatności obszarowej o łącznej powierzchni 7,00 ha, w tym działkę rolną A położoną na działkach ewidencyjnych nr 2574/1, 2574/2 i 2575 o powierzchni 3,40 ha, działkę rolną B położoną na działce ewidencyjnej nr 2814/1 o powierzchni 1,28 ha, działkę rolną C położoną na działce ewidencyjnej nr 135 o powierzchni 2,13 ha oraz działkę rolną D położoną na działce ewidencyjnej nr 2814/2 o powierzchni 0,19 ha. Po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej organ stwierdził, że w przypadku działek ewidencyjnych nr 2814/1, 2574/2, 2574/1, 2814/2 i 2575 (działki rolne A, B i D) wniosek złożył również inny producent rolny – M. C. W związku z powyższym wezwano Skarżącą do złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi Skarżąca podtrzymała deklaracje działek rolnych zgłoszonych do płatności oraz wskazała, że użytkuje powyższe działki na których są uprawiane warzywa oraz sad. Do akt sprawy dołączyła również akty notarialne, z których wynika, że sporne działki są jej współwłasnością wraz z mężem – A. C. Z uwagi na to, że każdy z producentów rolnych zadeklarował te same działki przeprowadzono postępowanie kontrolne. Na podstawie zgromadzonych dowodów ustalono, że działki znajdowały się w faktycznym posiadaniu A. C. wykonującego prace na działkach w imieniu córki M. C. Dokonując powyższych ustaleń organ I instancji oparł się na zeznaniach A.C., który wyjaśnił, że pozostaje ze swoją żoną – R. C. w nieformalnej separacji. Wskazał, że w imieniu córki M. C., która przebywa w N. użytkuje zadeklarowane działki ewidencyjne nr 2814/1, 2574/2, 2574/1, 2814/2 i 2575. Działki nr 2814/1 i 2814/2 to jego ojcowizna, natomiast działki nr 2574/1 2574/2 i 2575 zostały zakupione wspólnie z małżonką, która nigdy nie pracowała w polu, jedynie pobierała dopłaty, których nie inwestowała w gospodarstwo. Na spornych działkach pracował korzystając z pomocy brata i bratowej. Wyjaśnił, że działki nr 2814/1 i 2814/2 to sad o łącznej powierzchni 1,50 ha. Na działkach ewidencyjnych 2574/1 i 2574/2 o powierzchni 0,81 ha znajdują się uprawy warzywne ( kapusta oraz kalafior) także śliwki, natomiast działa ewidencyjna nr 2575 w całości stanowi sad. Zeznania te potwierdziła córka – A. C., która wskazała, że wszystkie działki uprawiał ojciec, ponosił koszty związane z utrzymaniem tych działek. Potwierdzili to również sąsiedzi: Z. W. wskazała, że mieszka w sąsiedztwie spornych działek i widziała jak A. C. dokonywał oprysku, sadził warzywa, a także przycinał drzewa. Potwierdziła, że na dzień 31 maja 2014 r. użytkownikiem spornych działek był A. C., który wykonywał prace z pomocą córki, brata i bratowej, wskazała równocześnie, że nigdy na tych działkach nie widziała Skarżącej. Również J. C.-bratowa A. C. wskazała, że to on cały rok uprawiał działki ponosił koszty z tym związane, kupował paliwo do maszyn rolniczych, dokonywał oprysku i nawozu. Pomagała przy sadzeniu warzyw nigdy nie widziała aby R. C. pracowała na spornych działkach. Podobnie mieszkający w sąsiedztwie K. P. potwierdził, że spornymi działkami zajmuje się wyłącznie A. C., nigdy natomiast na tych działkach nie widział R. C. M.C. wskazała, że wszelkie prace przeprowadzał ojciec, podejmował również wszystkie decyzje dotyczące działek. Matka zajmowała się działką położoną w miejscowości Z. ( nr 135 ), pracuje zawodowo, i nie jest możliwe, aby zajmowała się równocześnie działkami, podczas gdy ojciec utrzymuje się wyłącznie z pracy w gospodarstwie rolnym. Również S. S. – sołtys miejscowości, w której znajdują się sporne działki zeznał, że na działkach pracował A. C., a pomagali mu brat J.C. i bratowa, od których pożyczał maszyny rolnicze, nigdy nie widział na nich R. C. Organ nie dał wiary wyjaśnieniom Skarżącej, która wskazała, że razem z mężem prowadzi gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni 7,68 ha. Przyznała, że na działkach będących ojcowizną męża w 2014 r. nie była, natomiast na pozostałych działkach ( 2574/1, 2574/2 i 2575 ) wykonywała różne prace polowe. Prace te wykonywała popołudniami lub w soboty, gdyż pracuje zawodowo. Wyjaśniła, że gospodarstwo jest prowadzone wspólnie tzn. ona nim zarządza, mąż wykonuje prace na polu. Nie ma dowodów na potwierdzenie prowadzonych przez siebie czynności, gdyż nie zna mieszkańców miejscowości, w której znajdują się działki. Ponadto A. C. wyraził zgodę na to, żeby to ona występowała z wnioskiem o płatność. Zeznała również, że dawała mężowi pieniądze na zakup niezbędnych środków ochrony, podatki opłacał mąż. Zeznania Skarżącej potwierdziła wyłącznie jej siostra– A. N., która zeznała, że małżonkowie wspólnie pracują i decydują co ma być zasiane, dwa razy na wiosnę widziała siostrę pracującą w gospodarstwie, ponadto uważa, że wszystkie decyzje w gospodarstwie podejmuje R.C. Na tej podstawie organ I instancji przyjął, że Skarżąca nie była w posiadaniu spornych działek na dzień 31 maja 2014 r., nie prowadziła na nich działalności rolniczej, w związku z czym wykluczył sporne działki z wniosku. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca zarzuciła błędne ustalenia faktyczne, przyznanie wiary argumentom A.C. działającego jako pełnomocnik M. C. i doprowadzenie w konsekwencji do przyznanie dopłat studentce studiów dziennych odbywających praktyki w Norwegii. Wskazaną na wstępie decyzją Dyrektor Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy podzielił zarówno ustalenia jak i wyciągnięte na ich podstawie wnioski organu I instancji. W pierwszej kolejności wyjaśnił, że przedmiotem sprawy nie jest spełnienie wymogów do przyznania dopłat przez M. C. lecz przez Skarżącą, w związku z czym podważanie uprawnień drugiego producenta nie będzie miało w sprawie znaczenia. W uzasadnieniu wskazał, że istotą postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest ustalenie, czy na zadeklarowanych we wniosku gruntach rolnych była prowadzona przez wnioskującego działalność rolnicza, co wynika z art. 7 ust. 1, ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm.; dalej: ustawa o płatnościach w ramach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego), stosowanego w niniejszej sprawie na mocy art. 60 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r. poz. 308; dalej ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z 2015 r.), który stanowi, że rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych, wchodzących w skład jego gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia 73/2009. Jak wyjaśnił organ, na podstawie wyżej powołanych przepisów płatność obszarowa przysługuje producentowi rolnemu do powierzchni faktycznie użytkowanej przez niego w celu rolniczym, i będącej w jego posiadaniu na dzień 31 maja roku, którego dotyczy wniosek. W niniejszej sprawie przeprowadzone postępowanie wykazało, że Skarżąca zadeklarowanych działek nie użytkowała. Organ II instancji wyjaśnił, że fakt, iż wnioskodawczyni jest współwłaścicielką spornych działek nie wyczerpuje przesłanek do uznania jej za producenta rolnego, gospodarującego na spornym gruncie. Nie zmienia tego również fakt, że występowała z wnioskiem o przyznanie płatności do spornych działek. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie jest istotne kto jest właścicielem działek, ani kto je uprawiał w przeszłości, lecz jedynie to, kto na nich gospodarował w 2014 r. Powołując się na art. 336 Kodeksu cywilnego organ wskazał, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktyczne włada jako właściciel (posiadacz samoistny) jak i ten, kto nią faktyczne włada jako użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Z powyższego wynika, że konieczne jest "władztwo". Cytując wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 26 stycznia 2011 r. sygn. akt I SA/Gd 1116/10 wskazał, że w przypadku gruntu rolnego oznacza to "że istnieje swoboda co do podejmowania istotnych decyzji np. co, gdzie i kiedy zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe czy też w miarę możliwości wykonać je samodzielnie, kiedy zebrać plony oraz komu, gdzie je sprzedawać lub wykorzystać w inny sposób, jak i swobodę decyzji co do występowania o konkretne dotacje ze środków unijnych". Po wykluczeniu powierzchni działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr 2574/1, 2574/2, 2575, 2814/1 i 2814/2 powierzchnia działek rolnych w gospodarstwie R. C. kwalifikująca się do przyznania jednolitej płatności obszarowej wyniosła 2,13 ha. Organ odwoławczy zgodził się również z wysokością ustalonej sankcji. Powołując się na art. 7 ust. 4 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wskazał, że wysokość płatności bezpośredniej, specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych, zwanych dalej "płatnościami obszarowymi", w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn powierzchni kwalifikującej się do tych płatności i stawek płatności obszarowych na 1 ha tej powierzchni, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości. W przypadku jednolitej płatności obszarowej zastosowanie ma art. 57 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji, oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady( WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina ( Dz. Urz. UE L Nr 316, poz. 65: dalej rozporządzenie Komisji ( WE) nr 1122/2009 ), który stanowi, że jeśli obszar zadeklarowany w pojedynczym wniosku przekracza obszar zatwierdzony dla danej grupy upraw, pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego dla danej grupy upraw. W niniejszej sprawie obszar zadeklarowany wynosił 7,00 ha, natomiast obszar zatwierdzony - 2,13 ha, a więc różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną, a zatwierdzoną wyniosła - 4,87 ha. W związku z powyższym wobec producenta rolnego zastosowane zostały sankcje wynikające z prawa unijnego. Podstawę naliczenia sankcji stanowił art. 58 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, zgodnie z którym jeśli w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zadeklarowany przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 57 niniejszego rozporządzenia wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% zatwierdzonego obszaru. Jeżeli różnica ta przekracza 20% zatwierdzonego obszaru, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej. Jeżeli różnica ta przekracza 50%, rolnika wyklucza się również z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym, a zatwierdzonym. Kwota ta zostaje odliczona zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006. Jeśli nie jest możliwe odliczenie całej kwoty w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, pozostałe saldo zostaje anulowane. Ustalona w niniejszej sprawie różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym, a zatwierdzonym wyniosła 4,87 ha co stanowiło 228,64% zatwierdzonego obszaru. Przekroczenie przez wnioskodawczynię powierzchni zadeklarowanej we wniosku o 100% skutkowało odmową przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożeniem sankcji w wysokości 4.435,94 zł, według przedstawionych przez organ obliczeń: Stawka płatności JPO do 1 ha w 2014 roku - 910,87 zł. Stwierdzona różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym, a zatwierdzonym - 4,87 ha 910,87 zl. x 4,87 ha = 4.435,94 zł. Nie zgadzając się z powyższą decyzją Skarżąca złożyła skargę do tutejszego Sądu. W uzasadnieniu podniosła, że zgodnie z zasadami przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dopłaty przysługują faktycznemu użytkownikowi działek rolnych na dzień 31 maja danego roku, który złożył w terminie 15 marca – 15 maja stosowny wniosek, co też uczyniła. W przypadku współposiadania dopłaty przysługują temu współposiadaczowi, na którego pozostali wyrazili zgodę. Taką zgodę na składanie przez nią wniosków wyraził jej mąż - A. C.. M. C. będąc drugim producentem rolnym, który złożył wniosek o przyznanie dopłat nie była na dzień 31 maja 2014 r. ani posiadaczem samoistnym, ani zależnym gospodarstwa. Nie użytkowała, nie uprawiała nie ponosiła żadnych kosztów związanych z jego prowadzeniem. Od pięciu lat jest studentką studiów dziennych na AGH w Krakowie, a dodatkowo w okresie wakacyjnym odbywała praktyki w Tunezji, na piąty rok studiów wyjechała do Norwegii. Z powyższych względów oczywistym jest, że nie mogła prowadzić gospodarstwa, na które złożyła wniosek o dopłaty za rok 2014r. Podkreśliła również, że wniosek o dopłaty na rok 2014 jest wnioskiem wspólnym małżeńskim R. i A.C., a gospodarstwo rolne jest ich wspólną własnością. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśnił, że przeprowadzone postępowanie wykazało, że Skarżąca nie użytkowała spornych działek, a fakt, że użytkował je jej małżonek nie może stanowić podstawy do uznania, że przysługują jej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, gdyż zaprzeczył on jakoby użytkował sporne działki na jej rzecz, czy też na rzecz ich wspólnego gospodarstwa rolnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto zgodnie z art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami skargi oraz podstawą prawną. W ramach tej kontroli Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach, sąd nie znalazł podstaw do jej uchylenia. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, stosowanego w niniejszej sprawie na podstawie art. 60 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z 2015 r.: rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009. Z ustaleń organu bezsprzecznie wynikało, że Skarżąca na dzień 31 maja 2014 r. nie znajdowała się w posiadaniu spornych nieruchomości. Nieruchomości na podstawie ustnej umowy zawartej pomiędzy M.C. i A.C. zostały oddane w użytkowanie M. C., w której imieniu prace na działkach wykonywał ojciec – A. C. Prawidłowo organ oparł się na zeznaniach świadków: A. C., M. C., Z. W., K. P., A. C., S. S. Świadkowie zgodnie przyznali, że prace w gospodarstwie, na spornych nieruchomościach wykonywał wyłącznie A. C.. Nie można zgodzić się z twierdzeniami Skarżącej, że zeznania tych świadków są stronnicze ze względu na łączące Skarżącego z niektórymi osobami stosunki sąsiedzkie. W ocenie Sądu zarzut ten jest bezpodstawny. Należy bowiem zauważyć, że wśród przesłuchanych osób były również córki Skarżącego, które ze względu na relacje rodzinne nie miały powodów by obstawać wyłącznie po stronie ojca, gdy drugą stroną konfliktu jest matka. Ponadto wśród przesłuchiwanych osób był również sołtys wsi, a więc osoba zaangażowana w życie lokalnej społeczności i zorientowana w relacjach społecznych, co wskazuje na obiektywizm w relacjonowaniu zdarzeń. Zeznania wszystkich świadków były ze sobą spójne. Należy również zauważyć, że Skarżąca częściowo zgodziła się z tymi zeznaniami, wskazując, że na działkach nr 2814/1 i 2814/2 w 2014 r. nie była. Przyznała również, że wykonuje pracę zawodową, która uniemożliwia jej wykonywanie pracy w gospodarstwie, może to robić wyłącznie popołudniami bądź w soboty. Skarżąca nie przedstawiła innych dowód na to, że w spornym okresie władała faktycznie działkami. Nie mogą tego dowieść, zeznania A. N. – siostry Skarżącej. Nie posiadała ona żadnych informacji na temat pracy Skarżącej w gospodarstwie. Wprawdzie wskazała, że widziała siostrę dwa razy na wiosnę pracującą w gospodarstwie, pozostali jednak świadkowie zaprzeczyli temu, wskazując zgodnie, że R. C. pojawiła się kilka razy na nieruchomościach wyłącznie celem sprawdzenia co zostało posadzone. Brak jest zatem podstaw by pozbawić mocy dowodowej zeznań wcześniej wskazanych świadków. Z prawidłowo zatem przeprowadzonych i ocenionych przez organ dowodów wynikało, że Skarżąca nie posiadała na dzień 31 maja 2014 r. spornych nieruchomości. Nieruchomości te nie były również dysponowane w jej imieniu przez inny podmiot. A. C., wykonywał prace na spornych nieruchomościach na rzecz innego producenta. Ocena spełnienia przez tego producenta wymogów do przyznania płatności, na gruncie niniejszego postępowania jest niedopuszczalna i pozostaje bez wpływu na ocenę wniosku Skarżącej. W świetle powyższego stwierdzić należy, że prawidłowo organy przyjęły, że nie została spełniona konieczna przesłanka do przyznania dopłat, o której mowa w powołanym art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego tj. posiadanie nieruchomości. W konsekwencji organ prawidłowo dokonał wykluczeń spornych działek na podstawie art. 7 ust. 4 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Brak jest również podstaw do podważenia ustalonej przez organ sankcji, na podstawie prawidłowo ustalonej procentowej wielkości różnicy obszaru zadeklarowanego i stwierdzonego, w oparciu o art. 57 ust. 3 i 58 Rozporządzenia Komisji ( WE) nr 1122/2009. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.