I SA/Rz 86/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska /spr./ Sędziowie WSA Grzegorz Panek NSA Maria Serafin-Kosowska Protokolant ref. st. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 marca 2013 r. spraw ze skarg "A" S.A. z siedzibą w W. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego - z dnia [...] listopada 2012r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oraz odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 2011r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2007 rok, - z dnia [...] lipca 2012r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 2011r. nr [...] 1) stwierdza nieważność zaskarżonych decyzji, 2) określa, że decyzje wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej – "A" S.A. z siedzibą w W. kwotę 914 (słownie: dziewięćset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego . Burmistrz Miasta J. decyzją z dnia [...] lutego 2011r. nr [...] określił "A" S.A. z siedzibą w W. (dalej: Spółka) zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2007r. w wysokości 281 428 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania Spółki od przedmiotowej decyzji, decyzją z dnia [...] czerwca 2011r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W dniu 8 sierpnia 2011r. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia, jak również uchylenia poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta J. Wnioskiem z dnia 28 lipca 2011r., który wpłynął do organu 1 sierpnia 2011r., Spółka zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności decyzji tego organu z dnia [...] czerwca 2011r. nr [...], powołując się na treść art. 247 § 1 pkt 3, w zw. z art. 21 § 3 i art. 207 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej: O.p.) oraz art. 6 ust. 9 pkt 1 i art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. 2010 r., Nr 95, poz. 613, ze zm., dalej: u.p.o.l.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] sierpnia 2011r., nr [...], odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia [...] czerwca 2011r., nr [...], w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2007r., a po rozpatrzeniu odwołania Spółki - decyzją z dnia [...] grudnia 2011r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie własne z dnia [...] sierpnia 2011 r. "A" S.A. wniosła skargę na wyżej wymienioną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2011r., domagając się jej uchylenia, jak również uchylenia poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] sierpnia 2011r. Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2012r. sygn. akt I SA/Rz 165/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2011r., ze względu na stwierdzenie naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Sąd uznał, że na podstawie art. 130 § 1 pkt 6 O.p. istnieją podstawy wyłączenia członków organu kolegialnego (SKO) od orzekania w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, jeżeli członkowie ci orzekali w trybie "zwykłym" w tej sprawie. Po ponownym rozpatrzeniu odwołania Spółki, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2011r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2011r. nr [...]. Organ stwierdził, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowo administracyjnym, niedopuszczalne jest wszczęcie przez organ postępowania o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji, jeżeli z powodu wniesienia skargi toczy się postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie kontroli legalności tej decyzji. Skoro "A" S.A. w dniu 8 sierpnia 2011r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie – za pośrednictwem organu – skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i wskutek tej skargi zostało wszczęte postępowanie przed sądem, to odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności była uzasadniona. W skardze na powyższą decyzję Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji SKO z dnia [...] sierpnia 2011r., zarzucając naruszenie art.56 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jeden. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: P.p.s.a.) oraz art.249 § 1 pkt 2 O.p. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 2011r. złożyła pismem z dnia 28 lipca 2011r., natomiast skargę na tę decyzję wniosła dopiero w dniu 8 sierpnia 2011r., a zatem zachodzi sytuacja, o której mowa w art.56 P.p.s.a. Powyższe znalazło odzwierciedlenie w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 stycznia 2011r. sygn. akt I SA/Rz 669/11 , mocą którego Sąd zawiesił postępowanie w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2007r. z uwagi na wszczęte postępowanie przed organem podatkowym. W tej sytuacji Kolegium powinno rozstrzygnąć merytorycznie sprawę stwierdzenia nieważności. Ponadto Spółka zarzuciła, że zaskarżona decyzja narusza art.249 § 1 O.p., który normuje przypadki, gdy organ podatkowy nie rozpoznaje merytorycznie sprawy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych. Są to jednak sytuacje wyjątkowe i niedopuszczalne jest ich domniemywanie, a organ co do zasady powinien orzec merytorycznie w kwestii stwierdzenia nieważności. Po wpłynięciu powyższej skargi do Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] listopada 2012r. nr [...] – podjętą w trybie art.54 § 3 P.p.s.a., uchyliło decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2011r. nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2011r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości oraz odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2011r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza Miasta J. nr [...] z dnia [...] lutego 2011r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2007r. W uzasadnieniu organ uznał zasadność naruszenia art.56 P.p.s.a. i stwierdził, że organ powinien merytorycznie rozpoznać wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, dlatego zasadne było - w jego ocenie - uchylenie decyzji z dnia [...] sierpnia 2011r. nr [...]. Rozpatrując co do meritum wniosek Spółki, organ uznał brak podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta J. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2007r. Powołując treść art. 6 ust. 9 u.p.o.l. organ stwierdził, że przepisy tej ustawy nie zakazują złożenia więcej niż jednej deklaracji na poczet podatku od nieruchomości, dlatego w przypadku określenia zobowiązania w tym podatku od przedmiotów opodatkowania wykazanych w jednej deklaracji, bez uwzględnienia przedmiotów opodatkowania wymienionych w innych deklaracjach, nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa. Na poparcie swojego stanowiska powołał wyroki sądów administracyjnych. W skardze złożonej do tut. Sądu na powyższą decyzję, "A" S.A. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji SKO z dnia [...] sierpnia 2011r. nr [...], z powodu odmowy stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji podatkowej wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem skarżącej, pominięcie przy wydawaniu decyzji w sprawie podatku od nieruchomości niektórych obiektów podlegających opodatkowaniu tym podatkiem, stanowi rażące naruszenie art.207 § 2, art.21 § 3 O.p. oraz art.6 ust. 9 pkt 1 u.p.o.l., a zatem jest rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art.247 § 1 pkt 3 O.p. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei z mocy art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Dokonując oceny zaskarżonych rozstrzygnięć Sąd stwierdził, że konieczne jest ich usunięcie z obrotu prawnego z powodu rażącego naruszenia prawa. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2012r. nr [...] została wydana w trybie art.54 § 3 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Uwzględnienie skargi w całości oznacza, że organ uznaje za uzasadnione wszystkie wnioski i zarzuty skargi, jest bowiem związany treścią żądania skarżącego i nie ma możliwości wybiórczego uwzględnienia skargi (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2004r., III SA 1804/02, ONSA WSA 2005, nr 1, poz. 9). W rozpoznawanej sprawie Spółka wnosiła w skardze o uchylenie decyzji SKO z dnia [...] lipca 2012r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia [...] sierpnia 2011r. nr [...]. Kolegium nie dość, że nie uwzględniło skargi w całości, to jeszcze wydało błędne rozstrzygnięcie, ponieważ uchyliło decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia nr [...], czyli decyzję wydaną w pierwszej instancji, natomiast rozstrzygnięciem nie objęło decyzji zaskarżonej, czyli decyzji z dnia [...] lipca 2012r. nr [...]. Powyższe stanowi o naruszeniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przepisu art.54 § 3 P.p.s.a., przy wydawaniu decyzji z dnia [...] listopada 2012r. nr [...]. Ponadto w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że decyzję z dnia [...] sierpnia 2011r. nr [...] (pierwszoinstancyjną) Kolegium wydało w składzie: J.K., M.P. i A.S., natomiast obie zaskarżone decyzje tj. z dnia [...] lipca 2012r. nr [...] i z dnia [...] listopada 2012r. nr [...] (drugoinstancyjne) Kolegium wydało w składzie: J.K., E.K. i T.Z.. Oznacza to, że członek Kolegium J.K. uczestniczył w wydaniu obu decyzji podjętych w II instancji, mimo że podlegał wyłączeniu od jej wydawania, z uwagi na to, że brał udział w wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej. Kwestia wyłączenia członków samorządowego kolegium odwoławczego była szczegółowo wyjaśniona w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 kwietnia 2012r. sygn. akt I SA/Rz 165/12, który został wydany w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji SKO z dnia [...] czerwca 2011r. nr [...]. W wyroku tym Sąd powołał się na uchwałę siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007r. sygn. akt I GPS 2/06, w której stwierdzono, że art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 zdanie pierwsze kpa ma zastosowanie do członków samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu wszczętym na wniosek, o którym mowa w art. 127 § 3 kpa, a także na akceptację tego stanowiska przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 2008r. sygn. akt P 57/07. Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że "celem wyłączenia pracownika i członka organu kolegialnego jest zapewnienie bezstronności w postępowaniu odwoławczym i jest bez znaczenia czy osoba ta brała udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji, czy w tej samej instancji na mocy art. 127 § 3 kpa". Zasada ta obowiązuje również na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej. W myśl art.130 § 1 pkt 6 O.p. pracownik urzędu skarbowego, urzędu gminy (miasta), starostwa, urzędu marszałkowskiego, izby skarbowej, funkcjonariusz celny lub pracownik urzędu celnego, izby celnej, urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych oraz członek samorządowego kolegium odwoławczego podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych oraz innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego, w których brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzeka nie w pełnym składzie, lecz w trzyosobowych składach orzekających, co oznacza, że istnieje możliwość takiego ukształtowania osobowego składu SKO orzekającego ponownie w danej sprawie, aby nie znaleźli się w nim członkowie składu orzekającego, który wydał pierwsze rozstrzygnięcie w tej sprawie. Nie można bowiem akceptować sytuacji, w której osoba biorąca udział w wydaniu zaskarżonej decyzji będzie brała udział w postępowaniu, którego celem jest ocena prawidłowości tej decyzji. Istotne jest to, że z dwóch elementów, które składają się na istotę dwuinstancyjności, większe znaczenie dla ochrony praw i interesów jednostek przypisane zostało dwukrotnemu rozpoznaniu sprawy, a nie okoliczności, iż dokonują tego dwa różne organy (por. R.Karczmarczyk, Glosa do uchwały NSA z dnia 22 lutego 2007r. II GPS 2/06 GSP-Prz.Orz. 2008/1/53). Względy prawdy obiektywnej, nakazują zatem wyłączyć członka SKO od udziału w postępowaniu, gdy brał wcześniej udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Wydanie decyzji przez pracownika lub organ podatkowy, który podlega wyłączeniu stosownie do art.130-132, stanowi przesłankę wznowienia postępowania, wymienioną w art.240 § 1 pkt 3 O.p., a to uzasadnia uchylenie decyzji w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. Trzeba jednak zauważyć, że na podstawie art.153 P.p.s.a ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Pomimo uchylenia przez Sąd z tego powodu uprzednio wydanych decyzji w przedmiocie złożonego przez Spółkę wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji podatkowej i wskazań, co do prawidłowego ukształtowania składu orzekającego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało kolejne decyzje z udziałem w składzie członka kolegium podlegającego wyłączeniu na podstawie art.130 § 1 pkt 6 O.p. Z tego powodu należy uznać, że obie zaskarżone decyzje w sposób rażący naruszają przepis art.130 § 1 pkt 6 O.p., a także naruszają przepis art.153 P.p.s.a. W związku z powyższym uzasadnione jest stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji z powodu ich wydania z rażącym naruszeniem prawa tj. wobec zaistnienia przesłanki z art.247 § 1 pkt 3 O.p. Z powyższych względów Sąd stwierdził nieważność zaskarżonych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art.247 § 1 pkt 3 O.p. Orzeczenie zawarte w punkcie II wyroku znajduje uzasadnienie w treści art. 152 P.p.s.a., zaś orzeczenie o kosztach w przepisie art. 200 P.p.s.a. Na zasądzone koszty postępowania sądowego składają się kwoty: 2 x 200 zł tytułem uiszczonego należnego wpisu od skargi (§ 2 ust. 5 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.); 2 x 240 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika Spółki – doradcy podatkowego (§ 3 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi opłat oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu - Dz.U. Nr 31, poz. 153) oraz 2 x 17zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.