I SA/Rz 865/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Popek po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu "A" sp. z o.o. z siedzibą w [...] od postanowienia referendarza sądowego z dnia 6 grudnia 2016 r., sygn. I SA/Rz 865/16 odmawiającego przyznania prawa pomocy "A" sp. z o.o. z siedzibą w [...] w sprawie ze skargi "A" sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2014 postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Skarżąca spółka wezwana do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję opisaną w sentencji niniejszego postanowienia wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym, na urzędowym formularzu, oświadczeniu o stanie majątkowym podała, że jej kapitał zakładowy wynosi 5 000 zł, wartość środków trwałych 0 zł, a za ostatni rok obrotowy nie odnotowała zarówno zysku, jak i straty. Spółka oświadczyła, że posiadała trzy rachunki bankowe, jednakże wszystkie zostały zamknięte. Uzasadniając złożony wniosek skarżąca podkreśliła, że aktualnie nie ma możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, ponieważ jej konta zostały zajęte. Posiada jedynie towar o wartości 1 372 693 zł, w postaci zasilaczy, jednak faktycznie nie przedstawia on żadnej wartości rynkowej, dlatego zalega w magazynie od 2014 r. Spółka oświadczyła, że nie posiada środków pieniężnych umożliwiających uiszczenie opłaty w postaci wpisu w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Skarżąca wezwana do złożenia dodatkowego oświadczenia o stanie majątkowym podała, że z uwagi na zajęcie rachunków bankowych faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej, nie zatrudnia żadnych pracowników, nie posiada wymagalnych należności, jedynymi zobowiązaniami są zobowiązania podatkowe objęte zaskarżonymi decyzjami i nie są regulowane z uwagi na brak środków pieniężnych. Spółka załączyła rachunek zysków i strat oraz bilans w wersji uproszczonej sporządzone na 31 października 2016 r. oraz te same dokumenty z daty 31 grudnia 2015 r. Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2016 r. sygn. I SA/Rz 864/16 referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie (zwolnienia od kosztów sądowych) uznając, że skarżąca nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych, ponieważ dysponuje towarem o wartości znacznie przekraczającym potencjalną wysokość kosztów sądowych w niniejszej sprawie, a oświadczenia o bezwartościowości tych towarów nie sposób zweryfikować, wartość zapasów w bilansie spółki przewyższa dwukrotnie deklarowaną w oświadczeniu wartość towarów, spółka utrzymując iż nie posiada jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów swojego funkcjonowania korzysta z pełnomocnika z wyboru, co podaje w wątpliwość jej twierdzenia o braku środków finansowych. Referendarz podkreślił także to, że w niniejszym przypadku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wystąpiła spółka prawa handlowego, będąca przedsiębiorcą, a więc podmiot, którego celem istnienia i funkcjonowania w obrocie gospodarczym jest pomnażanie zysku swoich udziałowców. Tak więc, w sensie ekonomicznym, skarżąca spółka jest własnością tychże udziałowców i ich interesy gospodarcze realizuje, a zatem brak jest podstaw do jej uprzywilejowanego traktowania, w stosunku do innych uczestników obrotu, poprzez przyznanie jej dofinansowania ze środków publicznych, w postaci prawa pomocy. W sprzeciwie spółka podniosła, że jedynym dowodem na okoliczność, że towar należący do spółki zalegający w magazynie jest bezwartościowy pozostaje oświadczenie spółki oraz doświadczenie życiowe, które pozwala stwierdzić, że towar w postaci zasilaczy komputerowych, nieużytkowany, składowany, degraduje się i staje się bezwartościowy, niezbywalny. Ponadto spółka stwierdziła, że nawet gdyby udało się jej sprzedać ów towar, uzyskane ze sprzedaży środki pieniężne i tak zostałyby zajęte w postępowaniu egzekucyjnym. Referendarz nie wziął pod uwagę bowiem, że środki ze zbycia towaru i tak nie zostałyby w dyspozycji skarżącej spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016, poz. 718 ze zm.- dalej w skrócie: P.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu Skarżąca spółka nie zgadza się z odmową przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie odkoszów sądowych .Przypomnieć zatem trzeba, że ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia ustawodawca wskazał w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Ponadto prawodawca przesądził także, iż przedmiotowe dofinansowanie strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania strony. Powyższe koreluje z wyrażoną w art. 199 P.p.s.a. zasadą, że to strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem skarżąca nie wykazała w sposób dostateczny, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W sprzeciwie zawarta jest głównie polemika z ustaleniami poczynionymi przez referendarza sądowego, która sprowadza się de facto do wniosku, że majątek spółki w postaci towaru, tj. zasilaczy komputerowych o wartości ok. 1.500.000 zł jest niezbywalny z powodu całkowitej utraty wartości po dwóch latach jego składowania oraz zaniechanie przez spółkę prowadzenia działalności gospodarczej i wszczęcie postępowania egzekucyjnego, a tym samym brak środków pieniężnych są wystarczającymi przesłankami do przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie. W rozpoznawanej sprawie spółka na wezwanie przedłożyła wspomniany powyżej rachunek zysków i strat oraz bilans w wersji uproszczonej (sporządzone na 31.12.2015 r. i 31.10 2016 r.). Z bilansu wynika nie tylko, że spółka na koniec i października 2016 r. posiada zapasy o wartości 4.983.535,00 zł, ale przede wszystkim to, że posiada należności krótkoterminowe (prawo do otrzymania świadczenia pieniężnego, przyszłe przychody środków pieniężnych) w kwocie 3.680.461,63 zł. Opisana sytuacja nie może zatem przesądzać o braku możliwości poniesienia kosztów sądowych, chociażby w drobnej części, albowiem spółka nie zdołała wykazać, że nie dysponuje żadnymi realnymi środkami pieniężnymi. Podała (nie wykazując tego odpowiednimi dokumentami), że zamknęła rachunki bankowe, ale twierdzeń o braku środków pieniężnych nie uprawdopodobniła np. przedkładając raport kasowy. Zatem brak jest podstaw do nie budzącego żadnych wątpliwości rozstrzygnięcia wniosku, tj. jego całkowitego bądź też częściowego uwzględnienia, gdyż nie wykazano, że wnioskująca spółka nie posiada aktualnie środków pieniężnych, które pozwoliłyby na uiszczenie chociażby części wpisu sądowego od skargi. Należy podkreślić także to, że koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie swoich praw na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44). Analizując sytuację majątkową skarżącej spółki, nieuprawnione byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Spółka nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności, nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego. Jak podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1.04.2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., sygn. I OZ 191/11). Zatem dokonaną przez referendarza ocenę wniosku skarżącej spółki należy w przedstawionych okolicznościach uznać za prawidłową w świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zaś skarżąca, mimo że nie zgadza się z tą oceną, nie zdołała jej podważyć w sprzeciwie. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1, § 2 i § 3 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.