I SA/Rz 887/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz Sędzia WSA Grzegorz Panek /spr./ Asesor WSA Jacek Boratyn Protokolant sekr. sąd. Anna Kotowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi I.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2009 rok oddala skargę. I SA/Rz 887/18 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: organ II instancji lub organ odwoławczy), po rozpoznaniu odwołania I. P. (dalej: skarżąca), od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., znak [...]w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2009r. w kwocie 363,00 zł, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] (dalej: organ I instancji). Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., sygn. [...] Prezydent Miasta [...] ustalił skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości oraz w podatku rolnym, pobieranych w formie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2009 r., w wysokości 363,00 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wskazała, że decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe na 2009 r. została wydana bez wyjaśnienia spraw, które miały istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Na działce nr 5 w obrębie 117 – [...] (obecnie działka nr 156 w obręb 210 - [...]) kontynuowana jest budowa gazociągów kopalnianych i metanolociągów łączących odwierty w ośrodkiem odbioru gazu dla Kopalni Gazu Ziemnego [...] w [...] oraz jest realizowany plan ruchu Kopalni Gazu [...], co w sposób istotny ogranicza korzystanie z tej nieruchomości. Organ podatkowy nie wyjaśnił stanu faktycznego na przedmiotowej działce od momentu otrzymania koncesji przez Zakład Górniczy PGNiG na prowadzenie działalności, do momentu przywrócenia stanu działki sprzed prowadzenia prac eksploatacyjno - górniczych przez przedsiębiorstwo. Powołała się przy tym na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie sygn. akt SA/Rz 1024/02, sygn. akt: II SA/Rz 411/09, II SA/Rz 825/10, oraz postanowienie II SA/Rz 825/10 a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OSK 930/11. Podniosła, że ewidencja górniczych środków trwałych, stanowiących budowlę zakładu górniczego pn. "Kopalnia Gazu [...]" pozostaje jedynie w posiadaniu przedsiębiorcy, w związku z czym, brak wpisu obiektu budowlanego jako budowli do ewidencji gruntów i budynków nakłada na organ podatkowy obowiązek ustalenia charakteru tego obiektu dla celów podatkowych. Ponadto zarzucono, że opodatkowany przez organ kiosk uliczny nie jest budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 w zw. z art. 2 pkt 1 lit. b Prawa budowlanego i nie podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Samorządowego Kolegium Odwoławcze nie podzieliło wskazanych zarzutów i wskazaną na wstępie decyzją utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że z danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków wynika, że w 2009 r., jak i w chwili wydawania decyzji skarżąca była właścicielem działki nr [.] , obręb [.] o powierzchni 1,4337 ha, sklasyfikowanej jako użytki rolne o pow. 1,3291 ha oraz tereny mieszkaniowe - B o pow. 1046 m2., na której posadowione są : - dwa budynki mieszkalne, położone przy ul. [...]i [...], - pięć budynków o funkcji produkcyjnej, usługowej i gospodarczej dla rolnictwa. Ponadto organy ustaliły, że w 2009 r. skarżąca korzystała z terenu 12 m2, położonego w [...], przy ul. [...], oznaczonego jako część działki nr 1599/4 w obrębie 208 - dzielnica [...], na którym znajduje się kiosk handlowy. Ww. działka jest własnością Gminy Miasta [...]. Na podstawie zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej ustalono, że skarżąca prowadziła działalność gospodarczą pod nazwą "[...]". Podstawą wymiaru podatku były, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 r., Nr 100, poz. 1086 ze zm.; dalej: ustawa prawo geodezyjne i kartograficzne) dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Odpowiadając na postawione zarzuty organ odwoławczy wskazał, że treść danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotycząca działki nr 156 była przedmiotem postępowania administracyjnego, w wyniku którego decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., [...] Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] znak: [...], utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2008 r., znak [...]. W wyniku tego postępowania nie doszło do zmiany powierzchni, ani sposobu klasyfikacji gruntów ww. działki, mającej wpływ na wymiar podatku. Ponadto organ II instancji zwrócił uwagę, że Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] lutego 2006 r., znak [...] orzekł o ograniczeniu w sposobie korzystania z nieruchomości położonych w [...], w dzielnicy [...] - [...], poprzez udzielenie zezwolenia Polskiemu Górnictwu Naftowemu i Gazownictwu S.A. Oddział [...] - [...] (dalej: PGNiG) na założeniei przeprowadzenie między innymi na działce nr [.] obręb [.] ( obecnie działka nr [.] obręb [.]) sieci gazociągów przesyłowych, łączących odwierty z ośrodków odbioru gazu dla kopalni Gazu Ziemnego [...] w [...]. Wyrokiem z dnia 6 marca 2014 r., sygn. I OSK 3016/13, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną skarżącej i utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]ego z dnia [...] października 2006 r., znak [...], utrzymującą z kolei w mocy wcześniej powołaną decyzję Prezydenta Miasta [...]. Organ odwoławczy zauważył przy tym, że do ww. celów, działka nie została wywłaszczona, a ponadto, że obiekt budowlany zakładu górniczego i rozpoczęcie realizacji ruchu zakładu górniczego na działce nr [.] nastąpiło dopiero w 2011 r. W 2009 r. nie były prowadzone żadne prace, tym samym zarzut niemożności wykorzystywania działki oraz użytkowania budynków mieszkalnych w 2009 r. uznał za bezzasadny. Organ II instancji nie zgodził się również z zarzutem, że zakład górniczy jest samoistnym posiadaczem gruntów i tym samym podatnikiem. Jak wynika z zapisów ewidencji gruntów to skarżąca jest właścicielem gruntu. Prawo PGNiG do korzystania z nieruchomości wynika jedynie z ograniczenia prawa skarżącej do korzystania z własnej nieruchomości, ale nie wiąże się z wyzbyciem własności. Po stronie PGNiG nie było woli władania nieruchomością, konieczną do przyjęcia samoistnego posiadania. Organ odwoławczy zaznaczył również, że kwestia prowadzenia działalności gospodarczej na gruncie opodatkowanym ma znaczenie jedynie dla wymiaru podatku, nie wiąże się natomiast ze zmianą podatnika. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Podniosła w niej, że do chwili obecnej nie zostały wykonane prawomocne wyroki związane z podlegającym opodatkowaniu terenem, podając przy tym sygnatury spraw: II SA/Rz 461/07, SA/Rz 1042/02, II SA/Rz 825/10. Wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt I SA/Rz 509/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną przez I. P. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2015r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2009 r. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy. Podniósł, że na etapie postępowania odwoławczego skarżąca kwestionowała opodatkowanie kiosku, organ odwoławczy nie odniósł się do tych zarzutów. Sąd wskazał, że kiosk handlowy, stanowiący tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu ustawy Prawo budowlane niepołączony trwale z gruntem, nie został expressis verbis wymieniony w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Jednocześnie organ podatkowy nie wykazał, że jest on traktowany jako budowla w innych przepisach ustawowych uzupełniających, czy precyzujących prawo budowlane. W konsekwencji, kiosku nie można zaliczyć do budowli w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, a tym samym do budowli w rozumieniu art. 1 a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 ze zm.; dalej: "u.p.o.l.") co wyklucza jego opodatkowanie podatkiem od nieruchomości. W pozostałym zakresie, zdaniem Sądu, decyzja odpowiadała prawu. Skarżąca nie wskazała żadnego dokumentu, który pozwalałby na obalenie domniemania prawdziwości danych wynikających z ewidencji gruntów. W skardze ogólnie odwołała się do toczących się w przeszłości spraw sądowoadministracyjnych prowadzonych przed Sądem Administracyjnym w Rzeszowie i zapadłych tam wyroków: sygn. akt SA/Rz 1024/02, II SA/Rz 411/09 i II SA/Rz 825/10. W tych wskazanych sprawach rzeczywiście sądy kwestionowały sposób postępowania przed [...] Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w zakresie modernizacji ewidencji gruntów i budynków. Postępowanie prowadzone w tym zakresie przez Prezydenta Miasta [...] związane było z aktualizacją operatu ewidencji gruntów i budynków, która to aktualizacja, jak ustaliły organy, nie miała wpływu na istotne z punktu widzenia wymiaru podatku: powierzchnię działki nr 156 oraz klasyfikację gruntów. W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od powyższego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt II FSK 3145/15, skargę kasacyjną oddalił. SKO, uwzględniając stanowisko WSA w Rzeszowie wyrażone w wyroku z dnia 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt l SA/Rz 509/15, wydało decyzję, którą uchyliło decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., znak [...] w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2009 rok w kwocie 363,00 zł i ustaliło I. P. zobowiązanie podatkowe w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za 2009 r. w łącznej kwocie 351 zł. Od tej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosła I. P. za pośrednictwem pełnomocnika, swojego męża Z. P. W skardze zarzucono naruszenie przepisów art. 121, art. 122, art. 180, art. 186, art. 187, art. 191, art. 194, art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 2, art. 7, art. 32, art. 78 i art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżąca w uzasadnieniu skargi wskazała, że SKO nie uwzględniło całego szeregu postępowań jakie toczyły się z jej udziałem przez organami administracyjnymi, jak także przed sądem administracyjnym i dotyczącymi przedmiotowej działki, jak też wpływu Zakładu Górniczego na władztwo skarżącej nad gruntem. Skarżąca wskazała, że grunt działki stanowi przestrzeń działki budowlanej pozwolenia budowlanego Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w [...] z dnia [...] września 1995 r. Przedsiębiorca górniczy prowadził działalność i wnosił z tego tytułu opłatę eksploatacyjną. W ocenie skarżącej wydanie pozwoleń na działalność pozbawiło skarżącą władztwa nad gruntem, gdyż doszło do prowadzenia na nim działalności przez przedsiębiorcę górniczego. Rurociągi stanowią jedynie jeden z elementów zakładu górniczego zlokalizowanego na działkach w obrębie 210 i 211. Zarzuciła, że ewidencja gruntów i budynków nie rejestruje budowli jakie mogą być wzniesione na gruncie lub w nim. Podniosła szereg argumentów dotyczących interpretacji pojęcia budowla, jak też wskazała, że musi być ona całością techniczno-użytkową. W jej ocenie jeżeli rurociągi są położone w gruncie to oba te elementy stanowią całość techniczno-użytkową a zatem stanowią jedną budowlę. Stwierdziła, że w przepisach prawa podatkowego brak jest przepisu nakazującego rozdzielenie działki budowlanej pozwolenia budowlanego na działki ewidencyjne obciążone podatkiem od gruntu budowli kopalni poprzednich właścicieli. W ocenie skargi wszystkie grunty będące w posiadaniu przedsiębiorcy są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej i to przedsiębiorca powinien uiszczać podatek. Zarzuciła, że organy nie zbadały kwestii posiadania samoistnego, zależnego, czy dzierżawy czy przeniesienia posiadania zachodzącego w wyniku zmian własnościowych przedsiębiorcy górniczego. Powołała się również na mapę sytuacyjno-wysokościową dla złoża Załęże, jako obrazującą miejsce prowadzenia wydobycia przez przedsiębiorcę górniczego, jak także opisała podstawy prawne iż zasady prowadzenia działalności przez takiego przedsiębiorcę. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoją dotychczasową argumentację wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. W przedmiotowej sprawie istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy będzie miał przepis art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) dalej zwanej "p.p.s.a.", stanowiący, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. WSA w Rzeszowie orzekając poprzednio na skutek skargi I. P. na decyzję SKO utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] odnośnie łącznego zobowiązania podatkowego za 2009 r., uchylając zaskarżoną decyzje odniósł się do wszystkich kwestii dotyczących obowiązku podatkowego ciążącego na skarżącej z tytułu własności działki 156, a także pozostałego pawilonu handlowego - kiosku jako tymczasowego obiektu budowlanego. Przedstawiając swoje rozważania, co powyżej zostało opisane uznał, że nie narusza przepisów prawa obciążenie I. P. podatkiem rolnym i od nieruchomości jako właścicielki działki nr 156, natomiast wskazał, że decyzja ta narusza prawo w zakresie opodatkowania kiosku, który w jego ocenie budowlą nie jest. Skarżąca zaskarżyła ten wyrok skargą kasacyjną do NSA, w tym zakresie w którym jej argumentacja nie została uwzględniona, a więc w części dotyczącej opodatkowania działki nr 156. NSA skargę kasacyjną oddalił w całości podzielając pogląd prawny wyrażony przez sąd I instancji. Stwierdził więc sąd ówcześnie rozpatrujący sprawę, że skarżąca jest właścicielką działki 156 i z tego tytułu w oparciu o przepis art., 3 ust.1 pkt 1 u.p.o.l. i art. 3 ust.1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym jest podatniczką podatku rolnego i od nieruchomości, który jest wymierzany w postaci łącznego zobowiązania pieniężnego. Jednocześnie sąd odniósł się do argumentów podnoszonych przez stronę wynikających z działalności zakładu górniczego, która miała odbywać się również na gruncie podatniczki co miało powodować, że to zakład ten był posiadaczem tego gruntu i to na nim powinien ciążyć obowiązek zapłaty podatku od nieruchomości. Sąd I instancji w tym zakresie stwierdził, że przedsiębiorca górniczy prowadzący zlokalizowany w sąsiedztwie tej działki Kopalnię Gazu Ziemnego nie nabył w stosunku do tego gruntu władztwa mającego postać posiadania samoistnego. Słusznie organy uznały więc skarżącą za podatnika podatku od nieruchomości oraz rolnego w ramach łącznego zobowiązania pieniężnego. Sąd wyraził zatem pogląd, że zakład górniczy nie stał się posiadaczem samoistnym gruntu skarżącej, a tylko w takim przypadku mógłby się stać na mocy art. 3 ust.1 pkt 2 u.p.o.l. i 3 ust.1 pkt 2 ustawy o podatku rolnym podatnikiem od gruntów objętych w posiadanie samoistne. Pogląd ten został zaakceptowany przez NSA. W aktualnym rozpoznaniu sprawy sąd mógłby przyjąć inny pogląd jedynie w sytuacji gdyby doszło do zmiany przepisów prawa. Taka sytuacja nie miała miejsca. Nie miały również znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy dokumenty przedłożone przez skarżącą do akt sprawy, w tym dokumenty w formie elektronicznej. Zalegające w nich dokumenty są prawnie irrelewantne dla rozstrzygnięcia sprawy. Wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy informacje znajdowały się w jej aktach. Jakkolwiek więc sąd dopuścił cześć dowodów (zwłaszcza z dokumentów przedłożonych w formie elektronicznej), gdyż nie znał uprzednio ich zawartości, to jednak okazało się, że nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Rozpatrując bowiem poprzednio sprawę sąd administracyjny uchylając decyzję organu odwoławczego wyraził pogląd prawny i udzielił mu wskazówek co do dalszego postępowania. Wytyczne te zobowiązywały organ do wydania nowej decyzji odnośnie łącznego zobowiązania podatkowego z uwzględnieniem zasadności opodatkowania właścicielki działki nr 156 i odmowy opodatkowania kiosku jako tymczasowego obiektu budowlanego. Te wytyczne zyskały aprobatę sądu rozpatrującego skargę kasacyjną i stały się wiążące dla organów administracji podatkowej, stron ale także sądów. Nie mógł przy tym sąd uprzednio rozpoznający sprawę rozdzielić ustalenia podatku, gdyż w sytuacji skarżącej musi być wydana jedna decyzja ustalająca łączne zobowiązanie pieniężne. Organ musiał więc na nowo rozpatrzeć całą sytuację prawną skarżącej, choć był związany wytycznymi sądu. Wydając tę decyzję wytycznych tych nie naruszył i uwzględnił ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania udzielone mu przez sąd. Reasumując powyższe rozważania należy podnieść, że skarżąca jest podatniczką w oparciu o przepis art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym i art. 3 ust.1 pkt 1 u.p.o.l. Jest właścicielką działki. Jej status wynika z wiążącej (i nie zakwestionowanej skutecznie) mocy ewidencji gruntów i budynków. Zakład górniczy nie może być uznany za posiadacza samoistnego przedmiotowej działki (choćby jej części) ponieważ w 2009 r. nie doszło do wybudowania na jej powierzchni urządzeń związanych z ruchem zakładu (gazociągów), gdyż stało się to dopiero w 2011 r. w wyniku skutecznie przeprowadzonej egzekucji administracyjnej. Samo wydanie decyzji, o których mowa w skardze nie powoduje powstania władztwa samoistnego nad gruntem skarżącej. Posiadanie samoistne jest bowiem stanem faktycznym, nie zaś prawem podmiotu do określonych działań wobec jakiejś nieruchomości. Ponadto należy wskazać, że uprawniony ze służebności przesyłu jest jedynie posiadaczem służebności, nie zaś posiadaczem samoistnym. Z tych względów sąd skargę oddalił w myśl art. 151 p.p.s.a.