I SAB/Rz 3/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz Sędziowie WSA Piotr Popek WSA Jarosław Szaro / spr./ po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 sierpnia 2018 r. spraw ze skarg D. R. na bezczynność oraz przewlekłość postępowania podatkowego prowadzonego przez Wójta Gminy K. w przedmiocie podatku rolnego za 2013 rok oddala skargi. I SAB/Rz 3/18 UZASADNIENIE D. R. dwoma jednobrzmiącymi pismami skierowanymi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zaskarżyła bezczynne, przewlekłe i opieszałe działanie Wójta Gminy K. w przedmiocie prowadzenia postępowania podatkowego w sprawie ustalenia podatku rolnego za 2013r. Zarzuciła naruszenie art. 35 i 36 K.p.a., a mianowicie rażące naruszenie terminu załatwienia sprawy i nieinformowanie jej o powodach niezałatwienia sprawy przez długi czas. Wniosła o kontrolę działań Wójta Gminy K. w sprawie bezczynności i przewlekłości w prowadzeniu postępowania podatkowego za 2013r., ukaranie go zgodnie z art. 149 i 154 K.p.a. karą grzywny oraz zasądzenie kosztów postępowania. Sprawy te zostały zarejestrowane w Sądzie pod sygn. I SAB/Rz 9/15 (bezczynność) i I SAB/Rz 10/15 (przewlekłość). Wojewódzki Sąd Administracyjny na rozprawie w dniu 10 września 2015r. połączył sprawy do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia i skargi D. R. oddalił. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że nie doszło do bezczynności organu gdyż Wójt Gminy K. wydał już decyzję z dnia [...] grudnia 2013r. której ustalił wymiar podatku za rok 2013. Sąd analizując prowadzenie postępowania przez Wójta doszedł do wniosku, że toczyło się ono sprawnie i zarzut przewlekłości jest również nieuzasadniony. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 lutego 2018r. sygn. akt II FSK 147/16 uchylił wyrok sądu I instancji w całości i przekazał sprawę WSA w Rzeszowie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku sąd kasacyjny podniósł że sąd I instancji nie rozważył zarzutu bezczynności organu, jak również nie przeanalizował czy postępowanie rzeczywiście toczyło się w sposób sprawny i bez zbędnej zwłoki zastępując analizę podejmowanych w sprawie czynności ogólnymi odnośnikami do prowadzonego postępowania. Sąd nakazał dokonanie ustaleń w zakresie prowadzonego postępowania i w konsekwencji odniesienie się do tych czynności pod kątem podejmowania w sposób terminowy i sprawny. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił co następuje: Wójt Gminy K. w roku 2013r. prowadził postępowanie w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego wobec D. R. W trakcie przeprowadzonego postępowania przeprowadzono następujące czynności dokumentując je dowodami pozostawionymi w aktach sprawy. 1) W dniu 25 lutego 2013r. wydał postanowienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego i przesłał je do stron za potwierdzeniem odbioru, 2) Pismem z dnia 7 marca 2013r. zwrócił się do Starostwa Powiatowego w S. o podanie wypisu z rejestru gruntów oraz aktualnej powierzchni gruntów dla nieruchomości mogących podlegać opodatkowaniu również wobec D. R. Zwrócił się również o wyjaśnienie czy zostały wprowadzone w ewidencji gruntów zmiany wynikające z aktu notarialnego z dnia 9 stycznia 2013r. 3) Starosta S. pismem z dnia 19 marca 2013r. przesłał żądane dokumenty a jednocześnie wskazał, że w przedmiotowej sprawie toczy się postępowanie administracyjne w przedmiocie ujawnienia w operacie ewidencyjnym dzierżawcy gruntów. 4) Organ przesłuchał D. R. w charakterze strony w dniu 12 marca 2013r. 5) Organ uzyskał decyzje Starosty S. [...] z dnia [...] marca 2013r. w przedmiocie zmian w operacie ewidencyjnym obejmujące działki podlegające opodatkowaniu. 6) Organ uzyskał pismo Starosty S. dotyczące przesłania odwołania od decyzji opisanej w punkcie powyższym do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] kwietnia 2013r., wraz z odwołaniem Z. R. z dnia 28 marca 2013r. 7) Organ przesłuchał Z. R. w dniu 28 marca 2013r. 8) Organ przesłuchał H. G. w dniu 11 kwietnia 2013r. 9) W dniu 26 kwietnia 2013r. B. W. złożyła informację w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2013. 10) W dniu 10 czerwca 2013r. organ zapoznał D. R. z dokumentami prowadzonego postępowania podatkowego. 11) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia [...] czerwca 2013r. utrzymał w mocy decyzję Starosty S. opisaną powyżej w punkcie 5. 12) W dniu 25 czerwca 2013r. organ wezwał do złożenia formularzy w sprawie podatku rolnego i od nieruchomości pana J. F. i pana T. G. 13) W dniu 26 czerwca 2013r. organ spisał z panią D. R. protokół. 14) W dniu 27 czerwca 2013r. organ wezwał do złożenia formularzy w sprawie podatku rolnego i od nieruchomości panią B. F. 15) W dniu 27 czerwca 2013r. skierowano pismo dotyczące wyjaśnień do pani B. W. 16) W dniu 28 czerwca 2013r. spisano kolejny protokół z udziałem Z. R. 17) W dniu 28 czerwca 2013r. organ skierował pismo do Agencji Restrukturyzacji I Modernizacji Rolnictwa o podanie informacji, prosząc o potraktowanie sprawy jako pilnej. 18) W dniu 28 czerwca 2013r. skierowano wezwanie do G. M. w charakterze świadka. 19) W dniu 1 lipca 2013r. przesłuchano w charakterze świadka panią H. G. 20) W dniu 12 lipca 2013r. przesłuchano w charakterze świadka panią G. M. 21) W dniu 19 lipca 2013r. skierowano wezwanie w charakterze świadka do pana Z. M. 22) W dniu 30 lipca 2013r. przesłuchano Z. M. w charakterze świadka. 23) W dniu 30 lipca 2013r. skierowano wezwanie do pani B. W. o podanie dodatkowych informacji mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. 24) W dniu 30 lipca 2013r. skierowano wezwanie do pana J. F. o podatnie dodatkowych informacji mających znaczenie dla rozpatrzenia sprawy. 25) W dniu 19 sierpnia 2013r. zapoznano D. R. z aktami sprawy. Podatniczka zgłosiła wniosek o przedłużenie terminu do złożenia wyjaśnień w sprawie. 26) W dniu 22 sierpnia 2013r. przesłuchano panią B. F. w charakterze strony. 27) W dniu 23 sierpnia 2013r. przesłuchano w charakterze strony panią D. R. 28) W dniu 28 sierpnia 2013r. przesłuchano w charakterze świadka panią G. M. 29) W dniu 29 sierpnia 2013r. zapoznano Z. R. z protokołem przesłuchania B. F. 30) W dniu 4 września 2013r. pracownik organu przeprowadził rozmowę z pracownikiem Starostwa Powiatowego w S. odnośnie prowadzenia zmian wynikających z decyzji Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w R. i zwrócił się o przesłanie zawiadomienia o zmianach w danych ewidencji gruntów i budynków. 31) Starosta S. w dniu 4 września 2013r. przesłał zawiadomienie o dokonanych zmianach (wpłynęło w UG w K. 6.09.2013r.). 32) W dniu 6 września 2013r. przesłuchano w charakterze strony panią B. W. 33) W dniu 6 września 2013r. skierowano do stron postępowania zawiadomienie o niezałatwienie sprawy w terminie i wyznaczeniu nowego terminu jej załatwienia na dzień 31 października 2013r. 34) W dniu 9 października 2013r. organ wyznaczył stronom termin do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego. 35) W dniu 17 października 2013r. zapoznano D. R. ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wniosła ona swoje uwagi. 36) W dniu 17 października 2013r. dołączono do akt sprawy dokumenty przedłożone przez D. R. 37) W dniu 29 października 2013r. Wójt Gminy K. wszczął z urzędu postępowanie podatkowego wobec H. F. 38) W dniu 30 października 2013r. zawiadomiono strony o niezałatwienie sprawy w terminie i wyznaczeniu terminu jej zakończenia na dzień 13 grudnia 2013r. 39) W dniu 13 listopada 2013r. przekazano Z. R. dokumenty dla H. F. i uzyskano informację, że nie może się on stawić z uwagi na stan zdrowia. 40) W dniu 25 listopada 2013r. wyznaczono stronom 7-dniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie materiału zebranego w jej toku. 41) W dniu 28 listopada 2013r. D. R. zapoznała się z dokumentami akt sprawy i złożyła wnioski. 42) W dniu 9 grudnia 2013r. Wójt Gminy K. wydał trzy decyzje w sprawie podatku rolnego za 2013r., w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za okres od 01.01.2013r. do 31.01.2013r. oraz za okres od okres 01.02.2013r. do 31.12.2013r. W trakcie prowadzonego przez Wójta Gminy K. D. R. wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z pismem – skargą na opieszale działanie Wójta Gminy K. i niezałatwienie spraw w terminie w sprawach dotyczących m.in. postępowania podatkowego wszczętego w celu ustalenia kręgu podatników i podatku za rok 2013r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując powyższe pismo w trybie art. 141 Ordynacji podatkowej uznało, że ponaglenie skierowane do organu podatkowego wyższego stopnia jest niezasadne. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że na chwilę orzekania, co nastąpiło w dniu 10 grudnia 2013r. Wójt Gminy K. załatwił sprawę dotyczącą zobowiązania podatkowego za 2013r. czyli ustalił wymiar podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego. Wydanie aktów władczych przez Wójta, czyni w ocenie Kolegium ponaglenie bezprzedmiotowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze co następuje: Skargi nie są uzasadnione. Kompetencja Sądu do wydania rozstrzygnięć nadzorczych w przypadku złożenia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy określona została w treści przepisu art. 149 P.p.s.a. Treść tego przepisu uległa jednak zmianie z dniem 15 sierpnia 2015r. w związku z czym należy w pierwszej kolejności ustalić które przepisy determinować będą zakres kontroli dokonywanej przez sąd administracyjny. Wskazana przez sąd zmiana została dokonana na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015r. poz. 658) zmiana ta, dotycząca przepisu art. 149 P.p.s.a. została zamieszczona w art. 1 pkt 40 tej ustawy. Przepis intertemporalny zamieszczony w art. 2 tej ustawy przewiduje, że przepisy ustawy – P.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 54, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy P.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym. Wskazany przepis wprowadzający wyłącza zatem stosowanie nowego brzmienia w treści przepisu art. 149 P.p.s.a. w tych postępowaniach które zostały wszczęte przed wejściem w życie ustawy. W tych postępowaniach stosowane musi być dotychczasowe brzmienie tego przepisu określającego zakres ingerencji sądu w postępowanie administracyjne. Jak wynika z akt sprawy Skarżąca skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyła bezpośrednio w dniu 11 czerwca 2015r. i została ona przesłana według właściwości na tym etapie postępowania do Wójta Gminy K. Ponownie sprawa wpłynęła do WSA w Rzeszowie 16 lipca 2015r., i zostało wydane zarządzenie przewodniczącego wydziału dotyczące nadania jej biegu. Stwierdzić zatem należy, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte przed dniem wejścia w życie zmian przepisów o których mowa i musi się ono toczyć na podstawie starego brzmienia przepisu art. 149 P.p.s.a. Przed zmianą dokonaną na podstawie powyżej wskazanej ustawy przepis art. 149 § 1 P.p.s.a. stanowi, że: sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Treść tego przepisu określającego zakres kontroli postępowania dokonywanej przez sąd odnośnie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia sprawy przez organ zezwalała zatem sądowi jedynie na zobowiązanie go (organu) do zakończenia sprawy w określonym terminie. Wydanie decyzji jest zatem czynnością która powoduje, że zarzut bezczynności staje się niezasadny. Jeżeli skarga zostanie wniesiona po wydaniu przez organ decyzji której wydania domaga się strona to musi być ona uznana za niezasadną, jeżeli natomiast decyzja zostanie wydana już po wniesieniu skargi to wówczas postępowanie jako bezprzedmiotowe musi zostać umorzone. Jak już wyżej wskazano w części poświęconej ustaleniom faktycznym organ wydał decyzje, których domagała się Skarżąca, a zatem w myśl treści przepisu obowiązującego do dnia 14 sierpnia 2015r., a mającego zastosowanie w sprawie na obecnym etapie postępowania niemożliwe jest stwierdzenie aby pozostawał on bezczynności. Jedynym uprawieniem jakie sąd posiada w tym zakresie jest bowiem nakazanie organowi wydania decyzji, a ta została już wydana. Skarga w zakresie bezczynności jest zatem niezasadna. Odnośnie zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania należy wskazać, że w wytycznych NSA nakazał Sądowi przeanalizować sposób prowadzenia postępowania przez organ gminy pod kątem jego sprawności i podejmowania czynności w pierwszym terminie w którym było to możliwe. Analizując sposób procedowania przez organ Sąd uznał, że nie można zarzucić aby postępowanie toczyło się przewlekle zaś jego długi okres trwania wynikał ze skomplikowanego stanu faktycznego, gdy wśród podatników występowało kilka osób, zaś okresy czasowe co do których ustalono krąg podatników w samym roku 2013r. również się zmieniały. Organ przeprowadzał kolejne czynności w odstępach kilkudniowych, z reguły nie dłużej niż co 2 tygodnie. Jedyny dłuższy okres czasu bez przeprowadzenia czynności nastąpił pomiędzy 11 kwietnia 2013r. a 25 czerwca 2013r., czyli był to okres ponad 2-miesięczny. Brak przeprowadzenia czynności w tym zakresie jest jednak w ocenie Sądu usprawiedliwiony i nie świadczy o przewlekłości z uwagi na równolegle toczące się postępowanie przed Starostą Powiatowym w S. a następnie organem drugiej instancji w zakresie zmian w ewidencji gruntów i budynków. Postępowanie to miało niewątpliwie wpływ na rozstrzygnięcie sprawy niniejszej, gdyż przepis art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne przy wymiarze podatków uwzględniać zapisy przy wymiarze gruntów i budynków. Wydanie decyzji przez organ II instancji nastąpiło [...] czerwca 2013r., co umożliwiło podejmowanie dalszych czynności w sprawie mających na celu ustalenie kręgu podatników. Przesłuchiwanie kolejnych osób w różnych odstępach czasu wynikało z wiedzy organu, który analizując dotychczas zebrany materiał dochodził do wniosku, że konieczne jest przesłuchanie kolejnych osób, gdyż mogą być one podatnikami w sprawie. Biorąc pod uwagę ilość podjętych czynności, ilość występujących w sprawie w charakterze podatnika osób, skomplikowany charakter sprawy, z uwagi na sprzeczność relacji przesłuchiwanych osób a także konieczność rozdzielenia okresów opodatkowania przypisanych poszczególnym grupom podatników wskazuje, że organ mógł prowadzić postępowanie przez dłuższy okres czasu zwłaszcza, że konieczne było też dochowanie gwarancji procesowych przysługujących stronom. Nie można zarzucić organowi aby lekceważył wnioski dowodowe stron, celowo przedłużał postępowanie, nie przeprowadzał dowodów które można było już przeprowadzić wcześniej. W ocenie Sądu kilkudniowe a nawet tygodniowe czy dwutygodniowe odstępy czasu pomiędzy poszczególnymi czynnościami podejmowanymi przez organ nie mogą świadczyć o przewlekłości prowadzenia postępowania. W tym czasie bowiem świadkowie musieli odebrać wezwania, czy też organ miał uzyskać dokumenty o które się zwrócił. Z tych względów na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd skargi oddalił.