I SAB/Rz 4/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek Sędziowie WSA Tomasz Smoleń /spr./ WSA Kazimierz Włoch Protokolant st. sekr. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 października 2011r. sprawy ze skargi J. S. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług za maj 2007 r. 1) zobowiązuje Naczelnika Urzędu Skarbowego . do wydania w terminie miesiąca od dnia doręczenia wyroku, decyzji w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za maj 2007r. 2) zasądza od Naczelnika Urzędu Skarbowego . na rzecz strony skarżącej J. S. kwotę 340 (słownie: trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu [...] czerwca 2007 r. podatnik złożył w Drugim Urzędzie Skarbowym w R. deklarację VAT - 7 obejmującą rozliczenie podatku od towarów i usług za maj 2007r. W deklaracji wykazał nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w wysokości 549.301 zł do zwrotu na rachunek bankowy w terminie 60 dni. Do deklaracji został dołączony wniosek o zwrot tej kwoty w terminie 25 dni. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2007r., Nr [...] Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego W R. przedłużył termin zwrotu podatku wykazanego przez podatnika w deklaracji VAT - 7 do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego, a następnie po przeprowadzeniu czynności kontrolnych, z urzędu wszczął postępowanie w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za maj 2007r. W toku postępowania, z uwagi na konieczność uzupełnienia zebranego w sprawie materiału dowodowego organ I instancji, działając w oparciu o art. 140 Ordynacji podatkowej kolejno wydawanymi postanowieniami wyznaczał nowe terminy zakończenia postępowania. Pismem z dnia 1 kwietnia 2011r. strona działając przez pełnomocnika, w oparciu o przepis art. 141 Ordynacji podatkowej, wniosła ponaglenie. W uzasadnieniu wskazała na opieszałość organu pierwszej instancji w prowadzeniu postępowania i zażądała stwierdzenia bezczynności organu oraz bezzwłocznego dokonania zwrotu podatku od towarów i usług za wskazany okres rozliczeniowy. Dyrektor Izby Skarbowej w R. nie przychylił się do powyższych wniosków i wskazaną na wstępie decyzją uznał ponaglenie za nieuzasadnione. W ocenie organu odwoławczego przedłużanie przez organ I instancji postępowania było uzasadnione wynikającą z art. 187 Ordynacji podatkowej koniecznością zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Dowodem na to są znajdujące się w aktach protokoły z kontroli przeprowadzonych przez inne organy podatkowe wobec kontrahentów podatnika, korespondencja organu pierwszej instancji z Dyrektorem Biura Wymiany Informacji Podatkowych w K., a także korespondencja z Dyrektorem Urzędu Kontroli Skarbowej w R. w zakresie prowadzonych przez ten organ kontroli skarbowych oraz z Prokuraturą Okręgową w R. prowadzącą śledztwo przeciwko m.in. J. S . O wyznaczeniu nowego terminu zakończenia postępowania oraz przyczynie podatnik, był każdorazowo powiadamiany postanowieniami wydanymi w trybie art. 140 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy przyznał, iż wprawdzie od dnia 30 września 2009 r. do 21 lutego 2011 r. brak było w aktach sprawy postanowień informujących o wyznaczeniu nowego terminu zakończenia postępowania, jednakże uchybienie to nie pozbawia organu podatkowego możliwości wydania rozstrzygnięcia w sprawie jak też nie odbiera mocy dowodowej zebranemu w tym czasie materiałowi dowodowemu. Terminy te mają bowiem charakter terminów procesowych, z uchybieniem których ustawa nie wiąże skutków w postaci nieważności postępowania. Organ przytoczył tu wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 26 czerwca 2008r., sygn. akt I SA/Wr 418/08. Mając to wszystko na uwadze Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że nie można w niniejszej sprawie mówić o bezczynności organu. Pismem z dnia 29 lipca 2011r. J. S. za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w R. złożył skargę na bezczynność Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w R. w zakresie podatku od towarów i usług za maj 2007r. Organom zarzucił naruszenie art. 125, 139 § 1, 140 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 87 § 2 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.). Wniósł o zobowiązanie Naczelnika do zakończenia postępowania podatkowego i dokonał zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. W uzasadnieniu skargi podniósł, że skoro nie zebrano całości materiału dowodowego przez tak długi okres czasu uznać należy, iż samoobliczenie podatku dokonane przez podatnika jest prawidłowe i należy mu zwrócić nadwyżkę o którą wystąpił 4 lata temu. Wskazał, że w dniu 15 października 2007r. wszczęte zostało postępowanie w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za maj 2007r. Kolejno przedłużono rozpatrzenie sprawy do dnia 30 września 2009r. Po tym terminie nie było już żadnych przedłużeń rozpatrzenia sprawy, aż do pisma z dnia 21 lutego 2011r. Powyższe odwołanie organu, zdaniem skarżącego, w sposób istotny narusza zasady państwa prawa i zasady zaufania obywateli do organów podatkowych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w R. wniósł o oddalenie skargi. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w R. pismem z dnia 10 sierpnia 2011r. udzielił odpowiedzi na zarzuty podniesione w skardze. Przedstawił okoliczności jakie zaistniały w sprawie uniemożliwiające zakończenie przedmiotowego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Podstawową zasadę instytucji skargi na bezczynność jest ochrona strony poprzez spowodowanie wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Przy czym Sąd może jedynie orzec o obowiązku wydania orzeczenia w przedmiotowej sprawie, nie może natomiast wskazać organowi sposób rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach i obowiązkach skarżącego. Zgodnie z przepisem art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zmianami zwana dalej ustawą) organ podatkowy zobowiązany jest do zwrotu podatnikowi różnicy podatku za rachunek bankowy w terminie 60 dni, przewiduje także pod określonymi rygorami, możliwość przedłużenia tego terminu o ile zasadność zwrotu wymaga dodatkowej weryfikacji. Naczelnik Urzędu Skarbowego może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenie podatku dokonywanego w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego na podstawie przepisów ordynacji podatkowej lub postępowania kontrolnego na podstawie przepisów o kontroli s karbowej. Postanowieniem z dnia [...] października 2007r. nr [...] Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w R. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za maj 2007r. z postanowieniem z dnia [...] grudnia 2007r. zawiadomił skarżącego, iż na podstawie art. 139 oraz art. 140 w zw. z art. 216 Ordynacji podatkowej wyznacza nowy termin do załatwienia sprawy nie później niż na dzień 22 stycznia 2008r. Kolejnymi jedynastoma postanowieniami Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w R. wyznaczał nowe terminy do załatwienia sprawy. W ostatnim z nich określił, że będzie to nie później niż na dzień 30 września 2009r. Następnie postanowieniem z dnia [...] lutego 2011r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w R. zawiadomił skarżącego, że sprawa zostanie zakończona niezwłocznie po otrzymaniu wyniku Kontroli przeprowadzonej przez niemiecką administrację podatkową oraz wyników śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową nie później niż do 30 dnia od dnia otrzymania wyników postępowań wymienionych powyżej. Pismem z dnia 1 kwietnia 2011r. skarżący reprezentowany przez doradcę podatkowego wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej za pośrednictwem Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w R. ponaglenie na podstawie art. 141 Ordynacji podatkowej. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w R. uznał ponaglenie za nieuzasadnione. Ponaglenie określone w przepisie art. 141 § 1 ordynacji podatkowej jest środkiem wymuszającym w sytuacji niezałatwienia sprawy we właściwym terminie. Pomimo pewnych wątpliwości ponaglenie traktowane jest jako środek zaskarżenia. Jego konsekwencją jest bowiem konieczność zajęcia przez organ wyższej instancji stanowiska w sprawie bezczynności. W razie uznania go za zasadne, organ podatkowy wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby podejmuje środki zapobiegające naruszeniu terminów załatwienia spraw w przyszłości (art. 141 § 2 Ordynacji podatkowej). W przypadku zaś, gdy organ uznaje ponaglenie za nieuzasadnione, wówczas winien w formie postanowienia rozstrzygnąć o jego nieuwzględnieniu. Wydanie takiego postanowienia będzie uzasadniało wniesienie skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu. Powyższe stanowisko potwierdza pogląd zawarty w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2006r. sygn. akt I FSK 588/05 zgodnie z którym skuteczne wniesienie skargi na bezczynność w postępowaniu podatkowym uzależnione jest od rozpatrzenia ponaglenia złożonego w trybie art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej, a ponaglenie to winno być załatwione niezwłocznie (art. 139 § 2 Ordynacji podatkowej) nie później niż w terminie 30 dni od daty jego wniesienia. Ponaglenie skarżącego wniesione pismem z dnia 1 kwietnia 2011r. oraz zapadłe w związku z nim postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia [...] kwietnia 2011r. nr [...] umożliwią sądowi merytoryczne rozpoznanie skargi na bezczynność Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w R. W sprawie w chwili obecnej organ podatkowy prowadzi postępowanie wszczęte z urzędu w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za maj 2007 (postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] października 2007r.). Jak podano wyżej termin zakończenia tego postępowania był kilkunastokrotnie zmieniany a ostatecznie wskazano, że zostanie zakończone nie później niż do 30 dni od dnia otrzymania wyników kontroli przeprowadzonej przez niemiecką administrację podatkową oraz wyników śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w R. Taki stan faktyczny w ocenie Sądu jest bezzasadnym przedłużeniem postępowania, a co za tym idzie wskazuje na bezczynność organu w spełnieniu obowiązku wynikającego z przepisu art. 87 § 2 ustawy. Rozpoznając wniesioną skargę Sąd nie jest zobligowany do oceny zasadności zwrotu podatku, ale podstawą wydanego wyroku jest ocena samego postępowania wszczętego z urzędu w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za maj 2007r. Postępowanie podatkowe wszczęte w związku z deklarowanym przez skarżącego zwrotem podlega rygorom zawartym w przepisach Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122). Organy podatkowe obowiązane są do obiektywnego i bezstronnego rozstrzygnięcia sprawy podatkowej poprzez poszukiwanie okoliczności faktycznych w sposób zapewniający rozstrzygnięcie oparte na prawdziwych elementach tego stanu oraz dokonywaniu ustaleń prawdziwych, co umożliwia swoboda w wyciąganiu logicznych wniosków z zebranego materiału dowodowego. To oznacza, iż aby ocena materiału nie przekroczyła granic swobody, materiał musi być zgromadzony w sposób zupełny, do zebrania całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących faktów mających znaczenie dla sprawy w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Wskazać należy, że zgodnie z art. 125 § 1 Ordynacji podatkowej, organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Dlatego też Sąd rozpoznając skargę na bezczynność organ dokonuje oceny nie tylko czy organ dokonał jakichkolwiek czynności, ale czy są to czynności zmierzające do wyjaśnienia sprawy a nie do jej przedłużenia. W sprawie której dotyczy skarga organ uzależniają jej zakończenie od faktu otrzymania wyników kontroli przeprowadzonej przez niemiecką administrację podatkową oraz wyniku śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w R. Zdaniem Sądu w przypadku postępowania dowodowego należy mieć na uwadze, istotę jest wyjaśnienie sprawy, a nie zdobycie konkretnego dowodu. Brak możliwości uzyskania konkretnej informacji z zagranicznych organów podatkowych czy też prokuratury jest także częścią materiału dowodowego i podlega ocenie. W ocenie Sądu nie można akceptować sytuacji, gdy organ podatkowy uchyla się od wykonania swojego obowiązku, zwrotu podatku czy też odmowy jego zwrotu, tłumacząc ten fakt koniecznością oczekiwania na wyniki innych postępowań. Nie można aprobować sytuacji, że skutki opieszałego działania czy też braku działania niemieckiej administracji podatkowej będą obciążały polskiego podatnika. Rozstrzygnięcie prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w R. postępowania nie jest rozstrzygnięciem prejudycjalnym dla postępowania prowadzonego przez organy podatkowe w zaskarżonej sprawie. Dlatego organy podatkowe winny samodzielnie dokonać ustaleń w zakresie niezbędnym do rozpoznania sprawy lub jak wyżej wskazano ocenić brak informacji. Tym bardziej, że jak wynika z postanowienia o zawieszeniu śledztwa z dnia [...] listopada 2008r. sygn. akt [...] Prokuratura Okręgowa w R. prowadzi śledztwo dotyczące firm mających siedzibę na terytorium Polski, które deklarowały eksport towaru przez kraje Unii Europejskiej stosując stawkę VAT 0%, a następnie uzyskały z tego tytułu nienależny zwrot podatku od towarów i usług, a organy podatkowe (co wynika z protokołu kontroli) zakwestionowały skarżącemu wewnątrzwspólnotową dostawę towaru udokumentowaną dwoma fakturami. Ocena tego czy podatnik naruszył prawo żądając zwrotu podatku powinna znaleźć swój finał w legalnie umocowanej czynności organu, a nie stanowić pretekst do powstrzymywania się od działania, a taki obraz wyłania się z postępowania Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w R. Zgodnie z art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując termin załatwienia sprawy (art. 140 § 1). W ocenie Sądu unormowanie zawarte w wyżej wskazanych przepisach nakładają na organ podatkowy, w przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie, wskazanie nowego terminu jej załatwienia. Termin ten winien być określony poprzez wyraźne określenie dnia, miesiąca i roku. Oby podatnik nie miał żadnych trudności z ustaleniem terminu zakończenia jego sprawy. W świetle powyższego nie można akceptować sposobu określenia termin zastosowany przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w R. postanowieniem z dnia [...] lutego 2011r. Określenie terminu zakończenia sprawy w sposób warunkowy nie daje podatnikowi pewności co do terminu jej zakończenia. W rozpoznawanej sprawie bezskutecznie oczekiwanie na wyniki postępowania organów podatkowych obcego państwa i wyniki śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w R. przez okres ponad 3 lat w sprawie dotyczącej zwrotu podatku od towarów i usług należy uznać za bezczynność organu w wykonaniu ciążącym na nim obowiązku jakim jest wydanie decyzji rozliczającej podatek od towarów i usług za maj 2007r. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 149 p.p.s.a. w związku z art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej i art. 87 ust. 2 ustawy orzeczono jak w sentencji wyroku.