I SAB/Rz 5/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek Sędziowie WSA Jarosław Szaro / spr./ WSA Kazimierz Włoch Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 listopada 2016 r. sprawy ze skargi J. M. na bezczynność Prezydenta Miasta w zakresie postępowań podatkowych w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 2008 – 2016 1. oddala skargę. 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wynagrodzenie adwokatowi B. K. – Kancelaria Adwokacka w R. za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu w kwocie 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, w tym podatek od towarów i usług w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych. I SAB/Rz 5/16 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi J. M. jest bezczynność Prezydenta Miasta [...] w zakresie postępowania podatkowego. Jak wynika z akt sprawy, Prezydent Miasta [...] decyzjami z dnia [...] września 2014 roku nr [...] umorzył postępowania w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości za lata 2005 – 2008. J. M. kierował do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] pisma z 28.12.2015r., 3.02.2016r., 14.03.2016r., w których podnosił, że Prezydent Miasta [...] pozostaje w bezczynności z uwagi na nierozpoznanie jego spraw dotyczących wysokości podatku od nieruchomości. Organ ograniczył się jedynie do wydania decyzji umarzających postępowania podatkowe za lata 2005-2008. Jednak w dalszym ciągu Skarżący nie otrzymuje jakichkolwiek informacji co do dalszego toku postępowania. Skarżący powołał się również na wyrok WSA w Rzeszowie z 10 lipca 2014r., I SAB/Rz 2/14, w którym Sąd zobowiązał Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] do rozpatrzenia ponaglenia wniesionego przez J. M. na niezałatwienie przez Prezydenta Miasta [...] sprawy w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2005 rok, 2006 rok i okres od 1 stycznia do 30 kwietnia 2007r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w reakcji na powyższe poinformowało Skarżącego w pismach z dnia 11.01.2016r., 18.04.2016r., że zalecenia zawarte w wyroku WSA w Rzeszowie I SAB/Rz 2/14 zostały wykonane przez Kolegium. Postanowieniem z dnia [...] października 2014r. SKO w [...] uznało ponaglenie J. M. za nieuzasadnione z uwagi na załatwienie jego spraw dotyczących podatku od nieruchomości za lata 2005-2008 poprzez wydanie decyzji umarzających postępowania w tych sprawach. J. M. w piśmie z dnia 4 maja 2016r. wniósł skargę na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w zakresie postępowania podatkowego, wnosząc o stwierdzenie rażącego naruszenia prawa przez organ prowadzący postępowanie podatkowe, jak i organ nadzorujący to postępowanie, które nie zostało zakończone decyzją ostateczną. W uzasadnieniu skargi Skarżący powołał się na wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 10.07.2016r., I SAB/Rz 2/14, w wyniku którego Prezydent Miasta [...] umorzył postępowania podatkowe od 2005r do końca 2008r ze względu na przedawnienie. W ten sposób organ zakończył swoje postępowanie podatkowe, nie informując o dalszym toku postępowania mimo, że Skarżący nie ma ustalonego podatku od nieruchomości włącznie do 2016r. Skarżący wskazał, że w związku z zaistniałą bezczynnością zwracał się do SKO [...] w kolejnych pismach, które nie przyniosły oczekiwanego rezultatu. W piśmie z dnia 19 września 2016 roku ustanowiony z urzędu pełnomocnik Skarżącego sprecyzował skargę wskazując, że jej przedmiotem jest bezczynność Prezydenta Miasta [...] w zakresie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości stanowiącej własność Skarżącego, położonej w [...], poprzez brak ustalenia i doręczenia Skarżącemu decyzji w przedmiocie podatku od nieruchomości za okres od 2008r. do dnia dzisiejszego. W związku z powyższym wniesiono o zobowiązanie Prezydenta Miasta [...] do wydania i doręczenia Skarżącemu zaległych decyzji ustalających podatek od nieruchomości za okres od 2013 r. do 2016 r. w terminie jednego miesiąca od dnia zwrotu akt organowi, stwierdzenie, że Prezydent Miasta Mielec dopuścił się bezczynności w ramach przedmiotowego postępowania, stwierdzenie przez Sąd, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od Prezydenta Miasta [...] na rzecz Skarżącego kwoty 19.498zł, przesłuchanie stron, a w szczególności skarżącego, na okoliczności wskazane w treści uzasadnienia, przyznanie pełnomocnikowi skarżącego kosztów zastępstwa adwokackiego, udzielonego w ramach pomocy prawnej z urzędu. W uzasadnieniu wskazano, że w 2005r. Prezydent Miasta [...] wydał decyzję ustalającą podatek od nieruchomości stanowiącej własność Skarżącego. Skarżący złożył od tej decyzji odwołanie, jednakże organ administracyjny poinformował jedynie skarżącego, iż jego sprawa z uwagi na wysoki stopień skomplikowania nie może zostać zakończona w ustawowym terminie. Następnie dopiero w dniu [...] września 2014r. postępowanie w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości za okres od 2005r. do 2008r. zostało umorzone z urzędu ze względu na przedawnienie. Do chwili obecnej organ podatkowy nie ustalił i nie doręczył Skarżącemu decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości za okres od 2008 r. do dnia dzisiejszego. Mimo złożonego przez Skarżącego zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na bezczynność organu podatkowego, Kolegium nie podjęło stosownych czynności w celu sprawnego załatwienia sprawy. W związku z powyższym Skarżący w dniu 24 lutego 2014r. złożył skargę na bezczynność SKO w [...]. Wyrokiem z dnia 10 lipca 2014r., I SAB/Rz 2/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdził bezczynność SKO [...] i zobowiązał organ do rozpatrzenia ponaglenia wniesionego przez skarżącego na niezałatwienie przez Prezydenta Miasta [...] sprawy w przedmiocie podatku od nieruchomości, w terminie 2 miesięcy od dnia zwrotu akt organowi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu ponaglenia, postanowieniem z dnia [...] października 2014r. uznało je za nieuzasadnione, a to ze względu na umorzenie wskazanych w nim postępowań podatkowych dotyczących okresu od 2005r. do 2008r. Skarżący zarzucił, że organ podatkowy nie wydał decyzji ustalających należność podatkową za nieruchomość za okres od roku 2008r. W ten sposób Prezydent Miasta [...] dopuścił się rażącego naruszenia prawa w postaci bezczynności w zakresie wydania i doręczenia skarżącemu decyzji ustalającej podatek od nieruchomości za okres od roku 2008 do 2016 roku. Bezczynność w tym zakresie organu podatkowego przyczyniła się do naruszenia art. 120, art. 121 § 1, art. 125 § 1, art. 139 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015r., poz. 613 ze zm.), dalej o.p. Skarżący sprecyzował, że obecnie oczekuje wydania decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości za lata od 2013-2016, ponieważ zobowiązania podatkowe za wcześniejsze lata uległy przedawnieniu. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta [...] wniósł o jej oddalenie. Organ podatkowy wskazał, że obecnie nie toczą się postępowania podatkowe z udziałem J. M.. Wszystkie postępowania podatkowe w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości za lata 2005 - 2008 zostały zakończone ostatecznymi decyzjami podatkowymi umarzającymi postępowania wskutek przedawnienia. W konsekwencji, wobec faktycznie zakończonych postępowań podatkowych zarzut naruszenia art. 139 i art. 140 o.p. jest chybiony, zaś skarga na bezczynność organu jest bezzasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, ponieważ Sąd doszedł do przekonania, że zarzucana Prezydentowi Miasta [...] bezczynność nie zaistniała w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4, a więc m.in. wtedy, gdy organ ma wydać w danej sprawie decyzję administracyjną. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 139 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2015r., poz. 613 ze zm.), dalej o.p., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 140 o.p., a mianowicie nie zawiadomił strony o niezałatwieniu sprawy we właściwym terminie podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy, lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (tak wyroki NSA: z 6.5.2015r., I FSK 588/14, z 29.4.2011r., I FSK 249/10, z 11.2.2011r., I FSK 270/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu tak rozumiana bezczynność nie zaistniała w niniejszej sprawie, o czym świadczą zarówno akta sprawy przedstawione Sądowi wraz z odpowiedzą na skargę, jak i wyjaśnienia organu zawarte w odpowiedzi na skargę. Jak wynika z treści skargi, Skarżący zarzucał w pierwszej kolejności, że organ nie informował go o dalszym toku postępowania w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za lata 2005 – 2008. Zarzut bezczynności w tym zakresie jest nieuzasadniony. Z akt sprawy wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że sprawy dotyczące ustalenia wysokości zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości za następujące lata podatkowe: 2005, 2006, 2007 i 2008 zostały ostatecznie zakończone wydaniem decyzji z dnia [...] września 2014 roku o umorzeniu postępowań w sprawie tych zobowiązań podatkowych. Z akt sprawy, jak również z treści skargi nie wynika, aby od decyzji w przedmiocie umorzenia ww. postępowań zostały wniesione odwołania. Decyzje te po upływie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia stały się więc ostateczne. Wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości powoduje, że zobowiązania podatkowe za lata 2005 – 2008 w ogóle nie powstały. Zgodnie z art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 716 ze zm.), dalej u.p.o.l. podatek od nieruchomości na rok podatkowy w przypadku Skarżącego jako osoby fizycznej ustala co do zasady w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania. W związku z powyższym, jak stanowi art. 21 § 1 pkt 2 o.p., zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. Jeżeli decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe nie zostanie doręczona przed upływem 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy, to wtedy zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, zgodnie z art. 68 § 1 o.p. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie w odniesieniu do podatku od nieruchomości za lata 2005 – 2008. Organ podatkowy nie wydał decyzji ustalających zobowiązanie podatkowe przed upływem 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W wyniku tego zobowiązania podatkowe w podatku od nieruchomości za lata 2005 – 2008 w ogóle nie powstały. Mając na względnie powyższe Prezydent Miasta [...] decyzjami z dnia [...] września 2014r. umorzył postępowania w sprawie podatku od nieruchomości za lata 2005 – 2008 na podstawie art. 208 § 1 o.p., który stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Z tego powodu w chwili wniesienia skargi organ nie pozostawał w bezczynności w zakresie rozpatrzenia spraw dotyczących podatku od nieruchomości za lata 2005 – 2008. Wydanie decyzji umarzającej na podstawie art. 208 § 1 o.p. kończy dane postępowanie i sprawia, że organ podatkowy nie podejmuje już żadnych czynności w tej sprawie. Niezasadne są również zarzuty zawarte w piśmie uzupełniającym skargę J. M., dotyczące niewydania i braku doręczenia Skarżącemu decyzji ustalających wysokość podatku od nieruchomości za lata 2013 – 2016. W pierwszej kolejności należy wskazać, że Prezydent Miasta [...] wskazywał w odpowiedzi na skargę, że obecnie nie toczą się postępowania podatkowe dotyczące Skarżącego. Z przedstawionych Sądowi akt sprawy również nie wynika, aby postępowania dotyczące podatku od nieruchomości za lata 2013 – 2016 zostały wszczęte. Zgodnie z art. 165 § 5 o.p., przepisów § 2 i § 4, dotyczących wszczynania postępowania podatkowego z urzędu nie stosuje się do postępowania w sprawie ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległ zmianie. Przepis art. 165 § 5 o.p. podlega zastosowaniu w przypadku postępowań w sprawie podatku od nieruchomości, wymierzanego osobom fizycznym. Zobowiązania w tym podatku są bowiem wymierzane corocznie, poprzez wydanie decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Organ nie musi więc wszczynać co roku postępowania podatkowego, w przypadku gdy stan faktyczny, będący podstawą ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego nie uległ zmianie. Jeżeli organ nie wszczyna postępowania podatkowego, to tym samym nie zaczyna biec termin do załatwienia sprawy, określony w art. 139 o.p. i w konsekwencji na organie nie ciążą obowiązki związane z upływem terminu załatwienia sprawy, określone w art. 140 o.p. Jeżeli więc organ nie wszczyna w ogóle postępowania podatkowego, to tym samym nie pozostaje w bezczynności w prowadzeniu takiego postępowania i wydaniu decyzji wymiarowej. Bezczynność organu jest rozpatrywana w ramach postępowania podatkowego. W sytuacji, gdy przepisy przewidują wszczęcie postępowania z urzędu, strona nie może skutecznie domagać się jego wszczęcia, zarzucając bezczynność organu w tym zakresie (tak wyrok NSA z dnia 15 maja 2013 r., II FSK 1852/11). Mając na względzie powyższe należało stwierdzić, że organ, nie wydając postanowień w sprawie wszczęcia postępowań dotyczących wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2013 – 2016 – nie pozostawał w bezczynności. Należy również wskazać, że sytuacja, w której organ podatkowy nie wszczyna postępowania podatkowego w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, nie narusza praw i interesów podatnika. Jak stanowi art. 21 § 1 pkt 2 o.p. zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. Oznacza to, że podatnik (w przypadku podatku od nieruchomości dotyczy to podatnika będącego osobą fizyczną a więc Skarżącego) staje się zobowiązany do zapłaty podatku od nieruchomości za dany rok podatkowy z momentem doręczenia mu decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Dopiero wtedy powstaje zobowiązanie podatkowe, a podatnik w razie nie uiszczenia podatku w wysokości wskazanej w decyzji jest zagrożony zastosowaniem wobec niego środków egzekucyjnych. Opóźnienie organu w wydaniu decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego może w konsekwencji doprowadzić do tego, że takie zobowiązanie podatkowe w ogóle nie powstanie, na skutek upływu terminu do wydania decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, zgodnie z przywołanym wcześniej art. 68 § 1 o.p. Mając na względzie powyższe Sąd stwierdził, że Prezydent Miasta [...] nie pozostawał w bezczynności na dzień wniesienia skargi, ani w zakresie prowadzenia postępowania w sprawie podatku od nieruchomości za lata 2005-2008, ani też za lata 2013-2016. Z tych przyczyn Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.).