I SO/Rz 3/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Andrzej Tokarz po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku RB o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przed wniesieniem skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [.] z dnia [.] grudnia 2017 r. nr [.] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług - p o s t a n a w i a - I. przyznać RB prawo pomocy w zakresie częściowym i zwolnić go od opłat sądowych w 1/2 (słownie: jednej drugiej) części, II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. RB przed wniesieniem skargi na określoną w formularzu PPF decyzję wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu podał, że wpis od skargi wyniesienie 5032 zł, zaś jego dochód to niespełna 2700 zł. Stałe koszty wynoszą około 1800 zł (w tym wynajem pokoju i opłaty 400+250 zł), na utrzymanie pozostaje mu 900 zł, w tym żywność i ubrania. Na leczenie i rehabilitację przeznacza około 300 zł, ubezpieczenie grupowe 46,50 zł. Nie mieszka z żoną, prowadzą odrębne gospodarstwa domowe, ale uczestniczy w utrzymaniu dzieci, łożąc na nie po 400 zł. Nie zadeklarował jakiegokolwiek majątku, wskazał na nieściągalną wierzytelność z 2015 r. w kwocie 95 427,22 euro. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 9 lutego 2018 r. wnioskodawca podał, że dzieci urodziły się w 2000 i 2010 r., nie posiadają własnego majątku. W 2013 r. darował bratu MB 600 000 zł, innych darowizn z okresu 10 lat nie jest w stanie ustalić wobec braku dokumentów. Wynagrodzenie za pracę otrzymuje gotówką, od lutego 2018 r. zostało zajęte. Dołączył dokumenty z różnych okresów potwierdzające fakt leczenia (schorzenia kręgosłupa). Żona mieszka w Z. pod M., ale z nią nie mieszka i zawarli w 2010 r. intercyzę; nie posiada informacji o jej dochodach. Przedłożył także deklaracje (zeznania) podatkowe za 2015 i 2016 r. Posiada samochód służbowy, pracuje na terenie całego kraju, z tytułu pełnionej funkcji prokurenta nie osiągał korzyści. Wspólnikami spółki E. sp. z o.o., w której jest zatrudniony, jest jego żona i brat. W dniu 27 lutego 2018 r. wpłynęła do Sądu także skarga na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [.], którą zarejestrowano pod sygn. I SA/Rz 167/18. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) zwanej dalej: "Ppsa", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ocenie podlega przy tym nie tyle samo oświadczenie, co realne możliwości płatnicze wnioskodawcy, a przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie. W ocenie referendarza sądowego wnioskodawca przesłanki te wykazał tylko w zakresie częściowym. Ujawnione informacje nie pozwoliły uznać, że nie będzie w stanie ponieść choćby części kosztów inicjowanego przez siebie postępowania sądowego, czyniąc zadość dyspozycji art. 199 Ppsa. Wnioskodawca posiada stałe źródło dochodu, jest zatrudniony w spółce E. sp. z o.o. w [.], w której wspólnikami są jego żona i brat, a sam do niedawna był jej prokurentem. Trudno w takiej sytuacji przyjąć za nim, że nie ma wiedzy na temat stanu majątkowego żony, skoro ta - jako prezes zarządu Spółki, miała do niego na tyle zaufania, aby udzielić mu upoważnienia do dokonywania w imieniu Spółki czynności sądowych i pozasądowych związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa (prokury, o której mowa w Kodeksie cywilnym), a nie ma takiego zaufania, aby ujawnić przed nim takie informacje. Jednak już tylko stan zagospodarowania nieruchomości pod adresem jej zamieszkania – Z. k. M. (dane dostępne na stronie internetowej Geoportal2, wydruk dołączony do akt) wskazuje, że jej zasób majątkowy przedstawia się nad wyraz korzystnie i umożliwia np. udzielenie mężowi wsparcia w razie zaistnienia takiej potrzeby. Fakt zawarcia umowy majątkowej małżeńskiej nie zwalania bowiem małżonków od zapewniania sobie pomocy (art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), a konieczność pokrycia kosztów sądowych w indywidualnej sprawie małżonka, stosownie do art. 199 Ppsa, mieści się w tym pojęciu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12.09.2014 r. I FZ 339/14, opubl. na str. inter. "http://orzeczenia.nsa.gov.pl"). Istotne w okolicznościach rozpoznawanego wniosku jest także to, że w 2013 r. wnioskodawca obdarował brata, który jest drugim wspólnikiem E. sp. z o.o., niebagatelną kwotą 600 000 zł. Mając zatem na uwadze treść art. 897 Kodeksu cywilnego, wnioskodawca może zwrócić się do niego o stosowne wsparcie, jeżeli popadł w niedostatek. Może też zwrócić się o dostarczenie mu środków utrzymania w ramach ciążącego na rodzeństwie (bracie) obowiązku alimentacyjnego, stosownie do art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Aktualnie uzyskiwane dochody nie są oczywiście nawet zbliżone do tych, które osiągał np. w 2015 r. z prowadzonej działalności gospodarczej pod firmą E. R.B. (ostatnio pod obecnym adresem zamieszkania w [.], wcześniej w TN), a tym bardziej wcześniej, kiedy był w stanie darować bratu 600 000 zł kosztem nadwyżki swego majątku, ale powyższe trzy istotne kwestie wskazują, że wnioskodawca ma realną możliwość poniesienia pewnej części kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego (czyli podstawowego) utrzymania siebie, a nie ma na utrzymaniu innych osób. Wszak córki mieszkają z matką (żoną strony) i pozostają na jej utrzymaniu, zaś on ma przekazywać żonie tylko niewielkie kwoty. Pomimo zaś deklarowanego braku wolnych środków w sprawie I SA/Rz 167/18 reprezentuje go zawodowy pełnomocnik – doradca podatkowy, na którego wynagrodzenie musiał posiadać wolne środki, a z pewnością nie poczynił takich oszczędności z deklarowanego dochodu, ponieważ ten w całości pochłaniają podane wydatki. Musi zatem dysponować innym jeszcze źródłem dochodu. Trudno zresztą podzielić oświadczenie wnioskodawcy, zwłaszcza biorąc pod uwagę dotychczas uzyskiwane przez niego dochody (w tym ze sprzedaży nieruchomości pod koniec 2014 r. za 6 150 000 zł) i aktualne standardy życia, że nie posiada jakiegokolwiek, choćby skromnego majątku, np. mieszkania (domu) czy prywatnego telefonu komórkowego (według oświadczenia korzysta tylko ze służbowego). Samochód służbowy posiadać ma zaś dopiero od stycznia 2018 r., podczas gdy deklarowane wcześniej wydatki nie obejmowały pozycji: komunikacja. Wydatki takie nie znalazłyby jednak już pokrycia w ujawnionym dochodzie, a niewątpliwie do pracy czy lekarzy nie chodził pieszo. Zauważyć należy też, że w formularzu wymieniono wierzytelność o wartości 95 427,11 euro, która potencjalnie może także być źródłem dochodu, nie tylko poprzez jej spłatę przez dłużnika, ale i zbycie (cesję, przelew) długu. Mając na względzie powyższe uznałem, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy uzasadnia przyznanie mu tylko częściowego prawa pomocy. Przedstawione wyżej stanowisko wskazuje, że posiada zdolność poniesienia pewnej części kosztów postępowania, także poza wynagrodzeniem zawodowego pełnomocnika. Dlatego kierując się dyspozycją art. 245 § 3 Ppsa postanowiłem zwolnić go od opłat sądowych w 1/2 części (w połowie należnej wysokości jednostkowych opłat), odmawiając uwzględnienia wniosku w pozostałym zakresie, o czym orzekłem na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Ppsa. Opisane zdolności płatnicze przede wszystkim wynikają z realnej możliwości uzyskania wsparcia od żony, albo dwojakiego rodzaju świadczeń alimentacyjnych od obdarowanego brata, nie wyłączając jednoczesnej pomocy obojga.