II SA/Rz 101/25
WyrokWSA w Rzeszowie2025-06-25
Skład orzekający: SWSA Elżbieta Mazur-Selwa, WSA Paweł Zaborniak, WSA Piotr Godlewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy ustalająca wysokość ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników ochotniczych straży pożarnych, która używa terminu "udział" zamiast "uczestnictwo" i nie precyzuje, że ekwiwalent nalicza się za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu, jest istotnie sprzeczna z prawem i podlega stwierdzeniu nieważności?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy ustalająca wysokość ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników OSP, która rozszerza krąg podmiotów uprawnionych do jego otrzymania poza definicję "strażaka ratownika OSP" zawartą w ustawie, stanowi istotne naruszenie prawa i podlega stwierdzeniu nieważności. Dodatkowo, użycie terminu "udział" zamiast ustawowego "uczestnictwo" oraz brak precyzyjnego wskazania, że ekwiwalent nalicza się za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu, również stanowi istotne naruszenie prawa.Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy w Ropczycach zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Sędziszowie Małopolskim dotyczącą ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników OSP. Prokurator zarzucił istotne naruszenie prawa, wskazując na użycie terminu "udział" zamiast "uczestnictwo" oraz pominięcie zapisu o naliczaniu ekwiwalentu za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu. Rada Miejska wniosła o umorzenie postępowania, argumentując, że uchwała utraciła moc, lub o oddalenie skargi, twierdząc, że użyte sformułowania są bliskoznaczne i nie naruszają prawa.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur-Selwa Sędziowie WSA Paweł Zaborniak WSA Piotr Godlewski /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Ropczycach na uchwałę Rady Miejskiej w Sędziszowie Małopolskim z dnia 10 lutego 2022 r. nr XL/408/22 w przedmiocie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników ochotniczych straży pożarnych z terenu Gminy Sędziszów Małopolski, którzy uczestniczyli w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych, szkoleniach lub ćwiczeniach stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały.
II SA/Rz 101/25
U z a s a d n i e n i e
Przedmiotem skargi Prokuratora Rejonowego w Ropczycach jest - podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2021 r., poz. 1372, dalej: u.s.g.) oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2490, dalej: u.o.s.p.) - uchwała Rady Gminy w Sędziszowie Małopolskim z 10 lutego 2022 r. nr XL/408/22 w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników ochotniczych straży pożarnych z terenu gminy Sędziszów Małopolski, którzy uczestniczyli w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych, szkoleniach lub ćwiczeniach.
We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skardze na w/w uchwałę Prokurator zarzucił istotne naruszenie prawa, tj. art. 7 i art. 94 konstytucji RP, art. 40 ust. 1 u.s.g. oraz art. 15 ust. 1 i 2 u.o.s.p. - poprzez wskazanie w § 1 zaskarżonej uchwały, że stawkę ekwiwalentu ustala się w kwocie 20 zł "za każdą godzinę udziału w działaniu ratowniczym lub akcji ratowniczej" oraz w kwocie 5 zł "za każdą godzinę udziału w szkoleniu lub ćwiczeniu", co stanowi modyfikację zapisów ustawowych określonych w art. 15 ust. 1 u.o.s.p., w których posłużono się terminem "uczestnictwo" oraz art. 15 ust. 2 u.o.s.p., który uprawnia radę gminy do ustalenia ekwiwalentu pieniężnego "naliczanego za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej", w konsekwencji czego zaskarżona uchwała jest sprzeczna z zakresem regulacji przekazanej radzie na podstawie ustawy kompetencyjnej.
Wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały Prokurator podał w uzasadnieniu skargi, że wskazanie w § 1 zaskarżonej uchwały, że stawkę ekwiwalentu ustala się za godzinę "udziału" w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej zł oraz za godzinę "udziału" w szkoleniu lub ćwiczeniu wprowadza dowolność uznania ram czasowych momentu uprawniającego do wypłacenia ekwiwalentu, bowiem w sposób odmienny aniżeli ustawa reguluje zasadę jego naliczania, stanowiąc ponadto modyfikację regulacji ustawowej zawartej w art. 15 ust. 1 u.o.s.p. i jako takie w sposób istotny narusza prawo. W istocie pomija zasady zawarte w art. 15 ust. 2 u.o.s.p., że ustalona kwota należy się za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej.
Jak wskazuje się w doktrynie, ustawodawca w treści art. 15 ust. 1 u.o.s.p. nie posłużył się terminem "udział", lecz "uczestnictwo". Skorzystanie w uchwale z terminu innego niż ustawowy dla określenia działania które ten ustawowy termin definiuje rodzi niebezpieczeństwo, że przy realizacji prawa do ekwiwalentu, poprzez naliczenie jego wysokości, będzie mu nadawana treść inna od ustawowej, in concreto, że "udział w działaniu ratowniczym" nie będzie rozumiany jako "uczestnictwo w działaniu ratowniczym" od momentu zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej. W świetle powyższego stanowiska jakakolwiek modyfikacja pojęcia uczestnictwa w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu i związanej z nim wypłaty ekwiwalentu dokonana w wydanej na podstawie tego przepisu uchwale stanowi istotne naruszenie prawa i skutkuje nieważnością tych przepisów, co potwierdzają wyroki wydawane przez sądy administracyjne.
Przepisy zaskarżonej uchwały są niezgodne z ustawą kompetencyjną, a pozostawienie ich w obrocie prawnym może prowadzić do sporów co do wysokości przysługującego ekwiwalentu oraz momentu od którego powinien być naliczany. Uchwalając akty prawa miejscowego w oparciu o normę ustawową organ stanowiący musi ściśle uwzględniać wytyczne zawarte w upoważnieniu, a normy kompetencyjne powinny być odczytywane w sposób literalny. Odstąpienie od tej zasady narusza związek formalny i materialny między tym aktem a ustawą, co stanowi istotne naruszenie prawa. Jeżeli organ uchwałodawczy narusza wytyczne zawarte w upoważnieniu ustawowym, co miało miejsce w niniejszej sprawie, to mamy do czynienia z istotnym naruszeniem prawa i w konsekwencji musi skutkować to stwierdzeniem nieważności aktu.
W odpowiedzi na skargę RM wniosła o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., ewentualnie o oddalenie skargi w całości jako bezzasadnej na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Wniosek o umorzenie uzasadniła faktem, że zaskarżona uchwała utraciła moc jeszcze przed jej wniesieniem – została uchylona uchwałą nr LXIII/661/24 z 5 lutego 2024 r. W związku z tym nie istnieje już akt, który miałby zostać wyeliminowany z obrotu prawnego, co skutkuje brakiem podstaw do merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd.
Uzasadniając wniosek o oddalenie skargi wyjaśniła, że użyte w treści uchwały sformułowania "udział" i "uczestnictwo" to wyrazy bliskoznaczne, zatem użycie sformułowania "uczestnictwo" nie skutkuje istotnym naruszeniem prawa ani nie stanowi błędnej interpretacji przepisów u.o.s.p.
Zaskarżona uchwała reguluje jedynie stawki ekwiwalentu jako stawki godzinowe, co jest w pełni zgodne z dyspozycją normy art. 15 ust. 2 u.o.s.p.
Uchwała nie reguluje w żaden sposób odmiennie, niż miałoby wynikać to z przepisu art. 15 ust. 2 zd. 3 u.o.s.p., sposobu naliczania ekwiwalentu. Analiza treści § 1 uchwały nie potwierdza zarzutów skargi, a określona w nim regulacja nie narusza w żaden sposób norm art. 15 ust. 2 u.o.s.p., szczególnie poprzez zarzucane przez skarżącego określenie innego sposobu obliczania ekwiwalentu. Rada ustaliła wysokość świadczenia za daną jednostkę czasu, zgodnie z delegacją ustawową. W przypadku art. 15 u.o.s.p. tą jednostką jest rozpoczęta godzina uczestnictwa w opisanych w tym przepisie aktywnościach (działaniach) strażaka ratownika. W ocenie organu, od ustalenia wysokości świadczenia należy oddzielić kwestię sposobu liczenia "rozpoczętej godziny", za którą należy się ekwiwalent. Tę materię w sposób wyłączny i jednoznaczny reguluje art. 15 ust. 2 u.o.s.p., w świetle którego "rozpoczętą godzinę" należy liczyć od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej. Akcja ratownicza rozpoczyna się dokładnie w momencie zgłoszenia wyjazdu z jednostki OSP lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań o których mowa w art. 3 pkt 7 u.o.s.p. W zaskarżonej uchwale Rada odstąpiła od powtórzenia regulacji ustawowej w zakresie sposobu liczenia "rozpoczętej godziny" uczestnictwa w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu. Zgodnie bowiem z obowiązującym stanem prawnym, zasadami techniki prawodawczej oraz orzecznictwem sądów administracyjnych, Rada nie może uregulować w uchwale tego, co jest już uregulowane w akcie wyższego rzędu.
Uchwała podjęta na podstawie art. 15 ust. 2 u.o.s.p. nie określa konkretnej kwoty ekwiwalentu którą otrzymuje strażak ratownik OSP w związku z uczestnictwem w konkretnym działaniu ratowniczym. Wysokość tej kwoty uzależniona jest od liczonego w godzinach przedziału czasu, jaki strażak ratownik OSP poświęcił na uczestnictwo w działaniu ratowniczym. Artykuł 15 ust. 2 u.o.s.p. zastrzega w sposób wyraźny, że wysokość ekwiwalentu nalicza się "za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej". Posługując się terminologią przyjętą przez ustawodawcę należy zatem odróżnić "ustalenie wysokości ekwiwalentu" od "naliczenia wysokości ekwiwalentu". Ustalenie wysokości ekwiwalentu należy do Rady, która w podjętej na podstawie art. 15 ust. 2 u.o.s.p. uchwale ma obowiązek określić kwotową wysokość stawki za każdą rozpoczętą godzinę uczestnictwa strażaka ratownika OSP w działaniu ratowniczym i taki też obowiązek zrealizowała w zaskarżonej uchwale. Natomiast sposób naliczania wysokości ekwiwalentu wynika z u.o.s.p. i nie wymagał uregulowania w zaskarżonej uchwale.
Stąd, w ocenie organu, nie można mówić o tym, by w niniejszej sprawie miało miejsce rażące naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały. Ponadto uchwała została przekazana Wojewodzie Podkarpackiemu, który w trybie nadzorczym nie stwierdził naruszenia prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego; takim aktem jest objęta wniesioną w niniejszej sprawie skargą uchwała RM w Sędziszowie Małopolskim z 10 lutego 2022 r. nr XL/408/22 w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników ochotniczych straży pożarnych z terenu gminy Sędziszów Małopolski, którzy uczestniczyli w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych, szkoleniach lub ćwiczeniach.
W myśl art. 147 § 1 P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Mimo że art. 147 § 1 P.p.s.a. wprost o tym nie stanowi, w orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie utrwalił się pogląd, że tylko istotne naruszenie prawa stanowi podstawę do stwierdzenia przez sąd administracyjny nieważności uchwały organu gminy (przepis ten pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g., w myśl którego uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, przy czym stwierdzenie nieważności następuje wyłącznie w przypadku istotnego naruszenia prawa). Do istotnych naruszeń prawa kwalifikują się uchybienia prowadzące do skutków które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym, przez co należy rozumieć niezgodność z aktami prawa powszechnie obowiązującego, a więc z Konstytucją, ustawami, aktami wykonawczymi oraz z powszechnie obowiązującymi aktami prawa miejscowego; do takich zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał.
Zgodnie z art. 40 ust. 1 u.s.g., na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Przepis ten upoważnia radę gminy do wydawania aktów prawa miejscowego, których zadaniem jest wykonanie upoważnienia zawartego w ustawie szczególnej, w granicach i zakresie przedmiotowym w nim określonym, z uwzględnieniem specyfiki i potrzeb danej gminy. Odstąpienie od tej zasady narusza związek formalny i materialny pomiędzy ustawą a aktem wydawanym w ramach delegacji ustawowej, co z reguły stanowi istotne naruszenie prawa. Takie naruszenie Sąd stwierdził w wyniku rozpoznania skargi Prokuratora.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 u.o.s.p. (w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały), "strażak ratownik OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu, otrzymuje, niezależnie od otrzymywanego wynagrodzenia, ekwiwalent pieniężny". Z ust. 2 tego artykułu wynika m.in., że "ekwiwalent pieniężny nalicza się za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej".
W § 1 zaskarżonej uchwały RM ustaliła wysokość ekwiwalentu pieniężnego przysługującego członkowi ochotniczej straży pożarnej, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu, ćwiczeniu lub zawodach sportowo – pożarniczych, na kwotę:
1) 20 zł za każdą godzinę udziału w działaniu ratowniczym lub akcji ratowniczej,
2) 5 zł za każdą godzinę udziału w szkoleniu lub ćwiczeniu.
Zdaniem skarżącego Prokuratora, RM wskazanymi regulacjami uchwały - używając terminu "udział" zamiast "uczestnictwo" oraz pomijając wskazanie, że ekwiwalent pieniężny nalicza się za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej - przekroczyła zakres upoważnienia ustawowego wynikający z art. 15 ust. 1 i 2 u.o.s.p.
I. Niezależnie od zasadności argumentacji skarżącego Prokuratora, Sąd w pierwszej kolejności – w ramach działania z urzędu i ustawowych kompetencji do kontroli zaskarżonego aktu poza granicami skargi – zwraca uwagę na kwestię zasadniczą, tj. określonego zaskarżoną uchwałą zakresu podmiotowego przysługiwania prawa do ekwiwalentu pieniężnego.
W kontrolowanej uchwale – abstrahując od rozbieżności pomiędzy jej tytułem a dyspozycją § 1 - bez wątpienia doszło do nieuprawnionego rozszerzenia katalogu podmiotów uprawnionych do otrzymywania ekwiwalentu.
Wątpliwości nie budzi, że wg przytoczonych wyżej uregulowań art. 15 u.o.s.p., ekwiwalent pieniężny przysługuje strażakowi ratownikowi OSP, względem czego adekwatny pozostaje tytuł uchwały.
W dyspozycji jej § 1 jako podmioty uprawnione do ekwiwalentu wskazano jednak "członków ochotniczej straży pożarnej", które to określenie nie jest tożsame z "strażakami ratownikami OSP".
Zgodnie z art. 1 ust. 3 u.o.s.p., ochotnicze straże pożarne zrzeszają członków ochotniczych straży pożarnych, zwanych dalej "strażakami ochotniczej straży pożarnej". W myśl art. 8 u.o.s.p., "strażakiem ratownikiem ochotniczej straży pożarnej" jest strażak ochotniczej straży pożarnej, który:
1) ukończył 18 lat, a nie ukończył 65 lat, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 1,
2) posiada aktualne ubezpieczenie, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2,
3) posiada aktualne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do udziału w działaniach ratowniczych,
4) odbył szkolenie z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy,
5) ukończył z wynikiem pozytywnym szkolenie podstawowe przygotowujące do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych.
Z powyższych przepisów wynika, że określenie "strażak ratownik ochotniczej straży pożarnej" o którym mowa w art. 15 ust. 1 u.o.s.p. jest węższe aniżeli pojęcie "członka ochotniczej straży pożarnej" o jakich mowa w treści § 1 zaskarżonej uchwały. Tym samym uchwała ta rozszerza w sposób nieuprawniony krąg osób, którym przysługuje prawo do ekwiwalentu pieniężnego za uczestnictwo w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu.
W konsekwencji zaskarżona uchwała wychodzi poza zakres podmiotowy regulacji przekazanej radom gmin na podstawie ustawy kompetencyjnej i przyznaje uprawnienia grupie członków OSP, której uprawnień nie przyznaje ustawa.
Oczywistym jest, że uchwalając akty prawa miejscowego w oparciu o normę ustawową, organ stanowiący musi ściśle uwzględniać wytyczne zawarte w upoważnieniu, a normy kompetencyjne powinny być odczytywane w sposób literalny. Jeżeli organ uchwałodawczy narusza wytyczne zawarte w upoważnieniu ustawowym - a taka sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie - to mamy do czynienia z istotnym naruszeniem prawa, co musi skutkować stwierdzeniem nieważności aktu.
Podstawą do wyeliminowania z obrotu prawnego aktu winno być każde istotne naruszenie prawa, bez względu na jego charakter (por. wyrok NSA z 7 kwietnia 2022 r. III FSK 4957/21).
II. Odnosząc się do argumentacji skarżącego Prokuratora niewątpliwie należy przyznać rację, że ustawodawca w art. 15 ust. 2 u.o.s.p. określił wzorzec normatywny precyzujący, od kiedy i za jaki czas osobie uprawnionej należy naliczać ekwiwalent pieniężny. Jeżeli chodzi o czas, jest nim każda rozpoczęta godzina (uczestnictwa).
Zaskarżona uchwała w § 1 w sposób wyraźny modyfikuje ten konieczny element wypowiedzi normodawczej dotyczący naliczania ekwiwalentu strażakom ratownikom OSP z terenu Gminy Sędziszów Małopolski, wskazując, że ustalone stawki ekwiwalentu przysługują za każdą godzinę udziału.
W tej sytuacji nie sposób więc zaakceptować zawartych w odpowiedzi na skargę wyjaśnień, że RM zgodnie z delegacją ustawową ustaliła wysokość świadczenia za jednostkę czasu, od czego należy odróżnić kwestię sposobu liczenia "rozpoczętej godziny" za którą należy się ekwiwalent. W tym zakresie Sąd nie podziela argumentacji, że w zaskarżonej uchwale Rada "odstąpiła od powtórzenia regulacji ustawowej w zakresie sposobu liczenia rozpoczętej godziny", skoro już z samego literalnego brzmienia zapisów § 1 pkt 1 i 2 wynika modyfikacja regulacji ustawowej świadcząca o tym, że wskazane w nich kwoty odnoszą się pełnych godzin uczestnictwa w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, ćwiczeniu lub szkoleniu, a nie do każdej rozpoczętej ich godziny.
Ubocznie Sąd jednocześnie stwierdza, że wskazania sposobu naliczania ekwiwalentu nie należy traktować jako niezbędnego elementu uchwały podejmowanej na podstawie art. 15 ust. 2 u.o.s.p. Wystarczające w tym względzie jest samo określenie jego wysokości w odniesieniu do konkretnej aktywności, tj. działania ratowniczego, akcji ratowniczej, szkolenia lub ćwiczenia, gdyż sposób jego naliczania wynika wprost z ustawy i nie wymaga powtarzania w uchwale (zgodnie z ukształtowanym w orzecznictwie sądowym stanowiskiem, możliwe jest jednak dokonanie w uchwale powtórzeń uzasadnionych m.in. względami jej komunikatywności, niemniej nie mogą one w żadne sposób modyfikować zapisów ustawowych).
III. Niezależnie od nieprawidłowości opisanych powyżej, zapis § 1 uchwały jawi się jako dodatkowo sprzeczny z zakresem regulacji przekazanej radzie na podstawie normy kompetencyjnej z art. 15 u.o.s.p. poprzez brak konsekwencji w posługiwaniu się właściwą terminologią i zamienne stosowanie określeń "uczestnictwo" i "udział", którym RM przypisuje tożsame znaczenia, podczas gdy ustawa posługuje się wyłącznie terminem "uczestnictwo".
Abstrahując od potocznego /językowego rozumienia tych określeń, należy podkreślić, że użyte przez ustawodawcę w art. 15 ust. 1 u.o.s.p. pojęcie "uczestnictwa" w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu odzwierciedla określony przedział czasu, w którym strażak ratownik OSP pozostaje zaangażowany w te działania.
W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż skorzystanie w uchwale z terminu innego niż ustawowy dla określenia działania które ten termin ustawowy definiuje, rodzi niebezpieczeństwo, że przy realizacji prawa do ekwiwalentu, poprzez naliczenie jego wysokości, będzie mu nadawana treść inna od ustawowej, in concreto, że "udział w działaniu ratowniczym" nie będzie rozumiany jako "uczestnictwo w działaniu ratowniczym". W świetle powyższego stanowiska, jakakolwiek modyfikacja pojęcia uczestnictwa w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu i związanej z nim wypłaty ekwiwalentu dokonana w wydanej na podstawie tego przepisu uchwale stanowi istotne naruszenie prawa i skutkuje nieważnością tych przepisów (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 września 2023 r. III OSK 2588/22 - LEX nr 3606362 i WSA w Rzeszowie w wyroku z 25 marca 2025 r. II SA/Rz 21/25 - LEX nr 3855712.).
Wynikające z przytoczonych orzeczeń uwagi co do pojęć "uczestnictwo" i "udział" pozostają w pełni adekwatne do naliczania ekwiwalentu w przypadku każdego rodzaju aktywności podmiotów, za które u.o.s.p. przewiduje do niego prawo. Regulacje o charakterze norm prawa miejscowego poświęcone zagadnieniom naliczania ekwiwalentu pieniężnego nie mogą pozostawiać wątpliwości mogących rzutować na niezgodny z ustawą wynik obliczeń.
Ponieważ w okolicznościach sprawy rozbieżność z treścią art. 15 ust. 1 u.o.s.p. dotyczy § 1 pkt 1 i 2 w których posłużono się zarówno terminem "uczestnictwo" jak i "udział" , Sąd nie zakwalifikował tego jako rażącego naruszenia prawa uzasadniającego samoistne stwierdzenie nieważności uchwały.
Pozostawało to jednak i tak bez znaczenia wobec wadliwości opisanych powyżej w pkt I - II niniejszego uzasadnienia, które z opisanych w nich względów należało zakwalifikować jako istotne naruszenie prawa, przemawiające za stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały w całości, o czym Sąd na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Bez znaczenia dla tego rozstrzygnięcia pozostawała zawarta w odpowiedzi na skargę informacja, że zaskarżona uchwała utraciła już moc przed wniesieniem skargi w związku z jej uchyleniem uchwałą RM z 5 lutego 2024 r. nr LXIII/661/24, co w ocenie działającego w imieniu RM Burmistrza powinno skutkować umorzeniem postępowania sądowego jako bezprzedmiotowego.
W związku z tym należy wskazać, że takie działanie – nawet jeżeli miałoby miejsce przed wydaniem przez Sąd wyroku - nie czyni bezprzedmiotowym rozpoznania skargi na objętą skargą uchwałę i umorzenia postępowania sądowego, a tym bardziej nie uzasadnia oddalenia skargi (wyłącznie podjęcie uchwały o stwierdzeniu nieważności zaskarżonej uchwały skutkowałoby uznaniem, że uchwała od samego początku nie mogła wywołać skutków prawnych, a zatem nie kształtowała uprawnień lub obowiązków podmiotów prawa).
Uchylenia zaskarżonej uchwały przez organ który ją wydał nie można także traktować w kategoriach autoweryfikacji zaskarżonego aktu na podstawie art. 54 § 3 P.p.s.a. (zgodnie z wyrokiem NSA z 18 września 2019 r. II OSK 2630/17 - LEX nr 2743067, na gruncie konstytucyjnej zasady praworządności nie można przyjąć, że rada gminy ma kompetencję, aby w trybie autokontroli - na podstawie art. 54 § 3 P.p.s.a. - uwzględnić skargę na uchwałę stanowiącą akt prawa miejscowego w przedmiocie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla członków Ochotniczych Straży Pożarnych, poprzez stwierdzenie jej nieważności).
Uchylenie uchwały przerywa skutek prawny z dniem jej uchylenia, pozostawiając w mocy skutki powstałe na podstawie uchylonej uchwały od wejścia jej do obrotu prawnego do dnia jej uchylenia (tak m.in. wyroki NSA z 22 czerwca 2021 r. I OSK 339/19, z 27 maja 2008 r. II OSK 344/08 i z 27 września 2007 r. II OSK 1046/07).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło