II SA/Rz 1018/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Piórkowska Sędziowie WSA Grzegorz Panek SO (del.) Ewa Partyka /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 1 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi L. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie grzywny za niestawienie się na wezwanie organu i odmowy okazania przedmiotu oględzin I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2008 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego L. C. kwotę 357 zł /słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia L. C. na postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] nakładającego grzywnę w wysokości 50 zł za niestawienie się na wezwanie organu i odmowę okazania nieruchomości nr ewidencyjny 388, przy ul. M. [...] w T. w celu przeprowadzenia dowodów z oględzin oraz opinii biegłego w postępowaniu w przedmiocie usunięcia drzew bez wymaganego zezwolenia - utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. Postanowienie wydano na podstawie art.138 § 1 pkt 1 w zw. z art.144 i art. 88 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że zgodnie z art. 88 k.p.a., kto będąc obowiązany do osobistego stawienia się; mimo prawidłowego wezwania nie stawił się bez uzasadnionej przyczyny jako świadek lub biegły albo bezzasadnie odmówił złożenia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin albo udziału w innej czynności urzędowej, może być ukarany przez organ przeprowadzający dowód grzywną do 50 zł, a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania - grzywną do 200 zł. Jak wynika ze zgromadzonych dowodów, wezwanie do okazania nieruchomości, względem której toczy się postępowanie w sprawie usunięcia drzew bez wymaganego zezwolenia (w lutym 2007 r.), w toku którego organ chciał przeprowadzić dowody: z oględzin oraz z opinii biegłego - zostało przez organ prawidłowo doręczone (w dniu 12 maja 2008 r.). W wezwaniu zawarto pouczenie o grożącej grzywnie, zaś fakt doręczenia wezwania nastąpił z dostatecznym wyprzedzeniem przed planowanymi czynnościami dowodowymi. Nie zasługiwały na uwzględnienie twierdzenia żalącego się, iż nie mógł skontaktować się z dzierżawcą uzyskać od niego kluczy. Stosunek dzierżawy obejmuje bowiem tytuł do kontroli osoby korzystającej z obciążonej nieruchomości. L. C. nie stawił się na wezwanie organu bez uzasadnionej przyczyny. Z postanowieniem nie zgodził się L. C. składając na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W skardze pełnomocnik skarżącego zarzuciła organowi naruszenie art. 7, art. 8 i art. 28 k.p.a. W ocenie pełnomocnik skarżącego postanowienie zostało skierowane do osoby niebędącej stroną. Skarżący jest właścicielem nieruchomości nr 388, lecz zawarł z G. M. umowę dzierżawy, o czym powiadomił organy. Na podstawie tej umowy to dzierżawca, a nie właściciel posiadał nieruchomość w czasie, w którym doszło do zarzucanego przez organy usunięcia drzew bez wymaganego zezwolenia. Tylko zatem od posiadacza można było wymagać uzyskania zezwolenia, a w wypadku jego braku - prowadzić postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej. Ponadto organ ma już wiedzę, że na działce nie zachowały się żadne części usuniętych drzew (pnie), więc bezcelowe jest prowadzenie w tym kierunku postępowania dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 23 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA/Rz 681/08 oddalił skargę. Wyrok ten został przez L. C. zaskarżony skargą kasacyjną, którą Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 821/09 uwzględnił, uchylając zaskarżony wyrok i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Formułując ocenę prawną Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przy wydawaniu wyroku doszło do nanjszenia art. 88 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i jego niewłaściwe zastosowanie. W ocenie NSA uzasadnienie Sądu I instancji w zakresie sposobu rozumienia art. 88 k.p.a. było "lakoniczne i pozbawione głębszych rozważań". Rolą Sądu ponownie rozpoznającego sprawę miało być wykazanie, czy skarżący bezzasadnie odmówił okazania przedmiotu oględzin oraz szczegółowe wyjaśnienie, czy wejście na posesję w celu dokonania oględzin w istocie było niedostępne oraz czy z uwagi na zawartą umowę dzierżawy "skarżący miał w ogóle możliwość udostępnienia nieruchomości. NSA wskazał, że w celu ustalenia przyszłego adresata decyzji w sprawie kary za usunięcie drzew wymagane jest powołanie art. 28 k.p.a. łącznie z przepisem prawa materialnego, natomiast adresatem postanowienia w sprawie grzywny nie są strony postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Skarga jest zasadna. W stanie faktycznym niniejszej sprawy organ I instancji nałożył na skarżącego grzywnę za niestawienie się na wezwanie organu i odmowę okazania nieruchomości nr 388 położonej w T. przy ul. M. [...]. Jak wynika z czynności podjętych przez Prezydenta Miasta (m.in. zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 27.02.2007 r.) postępowanie zostało wszczęte z urzędu i prowadzone jest w sprawie wymierzenia L. C. administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia z terenu w/w nieruchomości. Tak w zaskarżonym postanowieniu, jak i w postanowieniu organu pierwszej instancji jako podstawę nałożonej na L. C. grzywny w wysokości 50 zł wskazano przepis art. 88 § 1 k.p.a. Brzmi on następująco: "Kto będąc obowiązanym do osobistego stawienia się (art. 51), mimo prawidłowego wezwania nie stawił się bez uzasadnionej przyczyny jako świadek lub biegły albo bezzasadnie odmówił złożenia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin albo udziału w innej czynności urzędowej, może być ukarany przez organ przeprowadzający dowód grzywną do 50 zł, a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania – grzywną do 200 zł." Jeśli więc organy traktują L. C. jako stronę postępowania to w świetle art. 88 § 1 k.p.a. nałożenie na w/w grzywny za niestawiennictwo na wezwanie organu było bezzasadne i narusza w/w normę prawną. Zobowiązanym do uiszczenia opłat za usunięcie bez zezwolenia drzew z nieruchomości jest jej posiadacz (art. 84 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody – t.j. Dz.U. z 2009 r., Nr 151, poz. 1220 z późn. zm.). L. C. przedstawił umowę dzierżawy z dnia 14.12.2006 r., którą zawarł z G. M. Jej przedmiotem jest właśnie nieruchomość, na której drzewa zostały usunięte bez wymaganego zezwolenia. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy wypisu z rejestru gruntów L. C. został tam wpisany jako właściciel w/w nieruchomości, a jego prawo własności ujawniono w KW [...]. W nawiązaniu do osoby, która jest zobowiązana do uiszczenia opłaty za usunięcie drzew z nieruchomości i wyżej powołanych przepisów ustawy o ochronie przyrody, należy wskazać, że ustawa ta nie definiuje na własny użytek pojęcia posiadacza, stąd znajduje zastosowanie definicja ustawowa zawarta w art. 336 Kodeksu cywilnego – dalej k.c. Wedle tego przepisu posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten kto nią faktycznie włada jak i użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Z kolei zgodnie z art. 337 k.c. posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne. W świetle powyższego oraz przepisu art. 28 k.p.a. nie budzą zastrzeżeń działania organów, które traktują L. C. jako stronę postępowania w niniejszej sprawie, a skoro tak to - jak wyżej wskazano – brak było podstaw do nałożenia na stronę grzywny za niestawiennictwo, na co zwracał uwagę NSA. W ocenie Sądu także nałożenie grzywny na bezzasadną odmowę okazania przedmiotu oględzin budzi zastrzeżenia wobec zgłaszanego przez L. C. faktu braku kluczy do posesji i przebywania dzierżawcy poza granicami kraju, a także wobec podnoszonej przez niego i stwierdzonej przez organ podczas poprzednich oględzin okoliczności, że na nieruchomości nie ma już nawet pni po wyciętych drzewach. Nie jest wystarczającym argumentem, że w dniu 24 lutego 2007 r. L. C. miał dostęp do nieruchomości, na której miał wykonać wycinki drzew we współdziałaniu z innymi osobami. Wyznaczony termin dla dokonania kolejnych oględzin dzielił bowiem od tego dnia okres ponad 1 roku, a skarżący w piśmie z dnia 17.04.2008 r. podał, że nie tylko nie ma dostępu do nieruchomości, gdyż klucze są w posiadaniu dzierżawcy, a dzierżawca przebywa za granicą ale i, że nie ma z nim w tej chwili kontaktu. W kolejnym z dnia 5.05.2008 r. odwołał się do treści wcześniejszego pisma. Sąd zauważa, że z akt sprawy nie wynika, aby kolejne oględziny nieruchomości, wobec stwierdzenia przy wcześniejszych, iż na nieruchomości rzeczywiście nie ma już żadnych śladów po wyciętych drzewach, były w czymkolwiek pomocne dla biegłego na potrzeby wydania przez niego opinii. Nieprzekonujące w świetle ewentualnego braku uzasadnionej przyczyny odmowy udostępnienia przedmiotu oględzin są argumenty organu wywodzącego z faktów, że zostały one wyznaczone odpowiednio wcześniej oraz, że w dniu wycinki L. C. miał dostęp do nieruchomości właśnie z uwagi na upływ ponad roku czasu od tego zdarzenia i podnoszony przez niego brak kontaktu z dzierżawcą, który przebywa za granicą. Wobec powyższego w ocenie Sądu organy naruszyły przepis art. 88 § 1 k.p.a. nakładając w tych okolicznościach na L. C. grzywnę. W dalszym postępowaniu organy ustalą, czy biegły jest w stanie w zaistniałych okolicznościach wydać opinię w oparciu o zebrany już materiał dowodowy i czy w istocie na potrzeby tej opinii konieczne są kolejne oględziny nieruchomości przy braku pozostałości usuniętych drzew, w tym także ich pni. Sąd zwraca przy tym uwagę na fakt, że upłynął już okres czasu, na który została zawarta umowa dzierżawy. Ze względu na uchybienia , które mogły mieć wpływ na wynik sprawy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. W pkt II wyroku orzeczono na podstawie art. 152 § P.p.s.a., zaś w pkt III na podstawie art. 200 P.p.s.a. Na zasądzone koszty postępowania składają się: wpis od skargi, wynagrodzenie pełnomocnika – adwokata stosownie do § 18 ust. 1 pkt 1 c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie... (Dz.U. Nr 163, poz. 1345 z późn. zm) oraz 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.