II SA/Rz 106/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Maciej Kobak Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Opioła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi A. N. i M. N. na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] Wojewoda (dalej: "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") umorzył postępowanie odwoławcze z odwołania M.N. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2017 r., Nr [...], znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. W podstawie prawnej decyzji wskazał: art. 28, art. 105 § 1, art. 127 § 1 i art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257; dalej: "K.p.a."), oraz art. 3 pkt 20, art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1332 ze zm.; dalej: "P.b."). Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że Starosta powołaną wyżej decyzją zatwierdził projekt budowlany i udzielił Miejskiemu Przedsiębiorstwu Gospodarki Komunalnej Spółka z o.o. zs. pozwolenia na budowę sieci wodociągowej przebiegającej przez działki nr ewid. 563, 579/1, 579/2, 596/3, 303/3 - obr. nr [...] S. oraz 303/7, 307, 318/1, 318/2, 324/4, 324/5, 325, 326, 329, 332/3, 333/6, 334/10, 334/15, 339, 342/5, 343/2, 349/1, 350, 356/4, 357/4, 361, 362/2, 368/2, 368/3, 383/5, 389/1, 391/5, 392, 397, 399/3, 399/4, 404/4, 404/11, 405, 406, 408, 409/1, 409/2, 409/3, 410, 411/1, 411/2, 412, 413/8, 414/1, 414/7, 439/1, 439/2, 1122 - obr. 15 Ż., położone w J. Odwołanie od tej decyzji wniosła M.N.(dalej: "skarżąca") podnosząc, że nie wyraża zgody na przeprowadzenie rurociągu wodnego przez działkę nr ewid. 361. Umarzając postępowanie odwoławcze Wojewoda w pierwszej kolejności powołał treść art. 127 § 1 K.p.a., podkreślając, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji odwołanie służy stronie. Następnie powołał się na treść art. 105 § 1 K.p.a., zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Organ wyjaśnił, że z dołączonego do akt sprawy uproszczonego wypisu z rejestru gruntu (sporządzonego na dzień 16.11.2017 r.) wynikało, że skarżąca nie figuruje jako właściciel działki 361, a jedynym właścicielem jest A. N. M.N.nie została wymieniona jako strona postępowania i nie została jej doręczona decyzja w sprawie pozwolenia na budowę sieci wodociągowej. Na tej podstawie organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca nie posiada interesu prawnego w sprawie o wydanie kwestionowanego pozwolenia na budowę, a tym samym nie przysługuje jej przymiot strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Skoro nie jest stroną postępowania, to nie ma ona również legitymacji do złożenia odwołania, co stanowiło bezpośrednią przyczynę wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. W skardze do Sądu skarżąca wyjaśniła, że składając odwołanie w dniu 25 października 2017 r. działała jako pełnomocnik męża A.N.. Pełnomocnictwo do złożenia dowołania zostało złożone w Kancelarii Wojewody, na dowód przedłożyła kopię pełnomocnictwa z dnia 30 kwietnia 2017 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu ani w aktach organu I instancji ani organu odwoławczego nie ma dokumentu, z którego wynikałoby że M.N. posiada pełnomocnictwo do reprezentowania A.N. a w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę sieci wodociągowej . Pełnomocnictwo nie zostało również złożone w kancelarii Wojewody. Z przedłożonego przez skarżącą pełnomocnictwa wynika natomiast, że dotyczyło innego postępowania w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 361, a nie w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Wojewoda umarzając postępowanie odwoławcze na skutek – jak przyjął – odwołania M.N., stwierdził po jej stronie brak interesu prawnego. Stanowisko to jest wadliwe z dwóch powodów. Po pierwsze Sąd stwierdza, że co prawda zarówno w aktach sprawy organu I instancji jak i organu odwoławczego brak jest dokumentu, z którego wynikałoby, że posiada ona pełnomocnictwo do reprezentowania A.N. w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę sieci wodociągowej . Przedmiotowe pełnomocnictwo nie zostało również złożone w kancelarii Wojewody, co wynika z treści zapisów elektronicznego obiegu dokumentów (karta nr 9 spisu spraw II instancji). Z dołączonych kopii dokumentów wnioskować należało, że pełnomocnictwo datowane na dzień 30 kwietnia 2017 r. udzielone skarżącej przez jej męża A.N. zostało złożone do innego postępowania w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 361 położona w obrębie 15 – Ż. , nie zaś postępowania w sprawie pozwolenia na budowę sieci wodociągowej. Rację ma Wojewoda podkreślając, że pełnomocnictwo winno być odrębnie dołączone do każdego prowadzonego przez organy administracji publicznej postępowania, w tym także do postępowania w sprawie pozwolenia na budowę (art. 33 § 3 K.p.a.). Zaniechanie dołączenia go do akt kontrolowanego postępowania w okolicznościach sprawy nie sanuje opisanych niżej naruszeń przepisów postępowania skutkujących koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Z odwołania M.N. z dnia 25 października 2017 r. wynika bowiem, że zostało ono złożone zarówno przez M.N. i jej męża, ewentualnie przez M.N. działającą jego imieniem. Na powyższe wskazują fragmenty uzasadnienia odwołania: "do obecnej chwili nie otrzymaliśmy", "ja jestem starszą osobą, jak również mąż posiada 84 lata i jest osobą niewidomą". Wskazane okoliczności powinny były skłonić organ do wyjaśnienia, kto złożył odwołanie a w przypadku ustalenia, że M.N. działa imieniem męża, usunięcie braków formalnych odwołania przez wezwanie jej do przedłożenia pełnomocnictwa. Zważywszy na wiek i stan zdrowia Państwa N., o czym Wojewoda wiedział, szczególnie wnikliwe ustalenie treści pisma z dnia 25 października 2017 r. sygnowanego podpisem M.N. było obowiązkiem organu. Zaniechanie tych czynności przesądza o naruszeniu art. 7 K.p.a., art. 7b K.p.a., art. 9 K.p.a., art. 129 K.p.a. i art. 138 § 1 K.p.a., który mógł wpłynąć na wynik sprawy. Po drugie zdaniem Sądu decyzja Wojewody przesądzająca brak interesu prawnego M.N. w tej sprawie jest przedwczesna. Co do zasady Sąd podziela stanowisko Wojewody o posiadaniu interesu prawnego w kontrolowanej sprawie (art. 28 K.p.a., art. 28 p.b.) przez osoby, które dysponują tytułem prawnym do nieruchomości, na które oddziałuje planowana inwestycja. Z akt sprawy wynika, że przez działkę nr 361 obr. 15 Ż. będzie ta inwestycja przebiegać. Kluczową dla oceny posiadania interesu prawnego przez skarżącą jest kwestia jej tytułu prawnego do tej nieruchomości. Wojewoda stanął na stanowisku, że nie posiada ona samodzielnego tytułu prawnego do działki nr 361 poł. obr 15 Ż., a jedynym właścicielem działki jest A.N.. Z wypisu z aktualnego rejestru gruntów dla w/w działki nr 361 wynika, że prowadzona jest dla niej księga wieczysta o numerze [...]. W aktach administracyjnych organu II instancji oprócz w/w wypisu z rejestru gruntów zalega odpis z księgi wieczystej [...].. Z treści tej księgi wieczystej wynika prawo własności działki nr 361 dla A.N. a na podstawie Aktu Własności Ziemi Miasta Naczelnika Miasta [...]. z dnia [...]. kwietnia 1979 r. Jeżeli na dzień 4 listopada 1971 r. M. i A. N. byli małżeństwem i pozostawali w ustroju wspólności ustawowej to na zasadzie art. 31 § 1 k.r.o. własność tej nieruchomości nabytej w sposób pierwotny przez A.N.a mogła wejść do majątku wspólnego małżonków N. (por. postanowienie SN z dnia 11 września 2002 r. VCKN 1232/00 czy wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2597/15). Brak podstaw do uznania, że organy administracji publicznej nie mają uprawnienia do prowadzenia postępowania skutkującego obaleniem domniemania z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece z dnia 6 lipca 1982 r. (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1007). wtedy, gdy powyższe ma służyć nie wiążącemu stwierdzeniu albo ukształtowaniu stanu prawnego pomiędzy podmiotami prowadzącymi spór należący do drogi cywilnoprawnej, lecz jedynie ustaleniu jednej z przesłanek, która umożliwia uzyskanie rozstrzygnięcia na drodze administracyjnoprawnej, mającego wpływ na sytuację prawną, a nie faktyczną danego podmiotu (tak słusznie WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 251/14 czy WSA w Krakowie w wyroku z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 1723/12). Nieustalenie powyższych okoliczności przesądza o naruszeniu art. 7, art. 77, art. 107 § 3 w stopniu, który mógł przełożyć się na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na względzie treść niniejszego uzasadnienia.