II SA/Rz 1066/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie o odszkodowanie od Okręgowego Inspektoratu Pracy [...] postanawia odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 31 października 2013 r. sygn. akt j.w. WSA w Rzeszowie – z uwagi na brak właściwości do jej rozpoznania - odrzucił skargę J. S. dot. żądania odszkodowania od Okręgowego Inspektoratu Pracy [...] (w uzasadnieniu wskazano, że sprawy tego rodzaju rozpatrują sądy powszechne). Po doręczeniu tego postanowienia, J. S. wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na obowiązującym osoby fizyczne w postępowaniu sądowo administracyjnym formularzu PPF zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wg zawartych w nim informacji istotnych dla jego rozpoznania, zamieszkuje on samotnie prowadząc 1-osobowe gospodarstwo domowe, utrzymując się z emerytury w wysokości 1250 zł. miesięcznie. Jako posiadany majątek wykazał dom o pow. 90 m² (bez wody, kanalizacji, c.o.) oraz nieruchomość rolną o pow. 1,30 ha. Powołał się na wymagający leczenia zły stan zdrowia, brak maszyn do uprawy ziemi oraz zadłużenie na kwotę 3,5 tys. zł. Ponieważ analiza tych informacji – przede wszystkim z uwagi na brak danych dot. wysokości ponoszonych przez wnioskodawcę wydatków związanych z niezbędnym utrzymaniem i leczeniem nie pozwalała na ustalenie, czy i jaki wpływ miałoby ewentualne poniesienie przez niego kosztów sądowych względem zaspokojenia koniecznych potrzeb życiowych, został wezwany do ich uzupełnienia poprzez: a) wskazanie kwoty netto pobieranej emerytury (kwoty przypadającej do wypłaty), b) wskazanie średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych na wyżywienie, utrzymanie domu (z wyszczególnieniem opłat za energię elektr., gaz, wodę i kanalizację, telefon itp.) oraz inne cele (jeżeli takie są), stanowiące istotne obciążenie finansowe (np. koszty leczenia, spłaty pożyczki), c) wykazanie posiadanych pojazdów mechanicznych oraz średnich miesięcznych wydatków związanych z ich utrzymaniem i eksploatacją, d) wskazanie sposobu aktualnego wykorzystania (zagospodarowania) posiadanej nieruchomości rolnej, e) wskazanie źródeł, z jakich od czerwca 2013 r. dokonał spłaty pożyczki w wysokości ok. 6 500 zł.; w informacjach udzielonych dla potrzeb rozpoznania wcześniejszego wniosku w sprawie II SA/Rz 402/13 /postanowienie z dnia 28 czerwca 2013 r./ wnioskodawca określił wysokość zobowiązania z tego tytułu na kwotę 10 tys. zł., f) wyjaśnienie, czy korzysta ze wsparcia pomocy społecznej, g) przedłożenie wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za okres 3 miesięcy poprzedzających dzień doręczenia niniejszego wezwania, ze wskazaniem ich salda końcowego (bez względu, czy w tym okresie były na nich dokonywane jakiekolwiek operacje finansowe), h) przedłożenie kserokopii dowodów potwierdzających wysokość rat spłacanej pożyczki (o ile nie wynika to z wyciągów z rachunków bankowych). Wezwanie zostało doręczone J. S. 10 grudnia 2013 r. Mimo zakreślonego w nim 7-dniowego terminu do jego wykonania oraz wskazanego rygoru rozpoznania wniosku wyłącznie w oparciu o informacje zawarte w aktach sprawy -formularzu PPF, pozostało ono bez odpowiedzi (ostatni dzień terminu do jego wykonania przypadał 17 grudnia 2013 r.). Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych objęte jest zakresem częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej P.p.s.a. Jak wynika z powyższego, wykazanie przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie wnioskującej; potwierdza to m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2011 r. I OZ 727/11, stosownie do którego to osobę ubiegającą się o prawo pomocy obciąża obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do jego przyznania. J. S. mimo powoływania się na zły stan zdrowia, zadłużenie oraz trudne warunki bytowe nie spełnił tego kryterium, co wynikało przede wszystkim z braku możliwości odniesienia posiadanych przez niego dochodów do związanych z bieżącym utrzymaniem i leczeniem koniecznych wydatków oraz wymogu spłaty zaciągniętych zobowiązań finansowych (one same co do zasady nie korzystają z pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego). Pobierana przez niego emerytura nie jest co prawda zbyt wysoka, ale jednocześnie przekracza najniższe świadczenia tego rodzaju i powinna wystarczać na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Dodatkowo zastanowienie wzbudzała wynikająca z porównania treści obecnego wniosku i złożonego w sprawie II SA/Rz 402/13 okoliczność spłaty przez skarżącego w ciągu niespełna 6 miesięcy zadłużenia w wysokości ok. 6,5 tys. zł. (kwota ta w przybliżeniu odpowiada sumie deklarowanych przez niego dochodów za ten okres). Ponieważ informacje zawarte w formularzu PPF z uwagi na ich zbyt ogólnikowy charakter nie pozwalały na obiektywną ocenę zasadności wniosku, kwestie te (wraz z pozostałymi w/w wymienionymi) znalazły odzwierciedlenie w skierowanym do skarżącego wezwaniu. Udzielenie na nie odpowiedzi umożliwiłoby ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości aktualnej kondycji finansowej skarżącego i w przypadku potwierdzenia, że jest zła, na przyznanie mu wnioskowanego prawa pomocy. Brak udzielenia tych informacji powoduje, że musi się on liczyć z niekorzystnym dla siebie załatwieniem wniosku; zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 6 czerwca 2011 r. II FZ 227/11, niezastosowanie się do wezwania wystosowanego w oparciu o art. 255 P.p.s.a. wyklucza przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z innym postanowieniem tego Sądu (z dnia 16 lutego 2012 r. I FZ 18/12), wątpliwości co do sytuacji finansowej oraz rodzinnej skarżącego, przedstawionej w toku postępowania prowadzonego w zakresie przyznania prawa pomocy, uniemożliwiają uwzględnienie złożonego wniosku. Związane jest to ze źródłem finansowania tego prawa którym są środki publiczne, z czym wiąże się zakaz interpretowania wątpliwości na korzyść osoby składającej wniosek i bezwzględny wymóg ich wyjaśnienia. Abstrahując od powyższego, w związku z faktem odrzucenia skargi wnioskodawcy, zwrócenia uwagi wymaga sygnalizowany już w wezwaniu do złożenia dodatkowego oświadczenia i dokumentów źródłowych brak po jego stronie wymagalnego obowiązku poniesienia jakichkolwiek związanych z nią kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3, art. 255 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.