II SA/Rz 1074/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. sp. z o.o. z siedzibą w [...] o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych bez zezwolenia - p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. II SA/Rz 1074/14 Uzasadnienie Przedmiotem skargi A. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) jest decyzja Dyrektora Izby Celnej z [...] czerwca 2014 r. nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych bez zezwolenia. W skardze Spółka zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zarządzeniem referendarza sądowego z 2 października 2014 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez: 1. Złożenie dodatkowego oświadczenia obejmującego: a) wyjaśnienie, czy Spółka prowadzi obecnie jakąkolwiek działalność gospodarczą (w tym inną niż związaną z grami hazardowymi); jeżeli tak, w jakim zakresie/przedmiocie, b) wyjaśnienie, czy Spółka zatrudnia jakichkolwiek pracowników (w tym na umowach cywilnoprawnych); jeżeli tak, w jakiej liczbie, c) wyjaśnienia, czy w stosunku do Spółki został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości lub zostało wszczęte postępowanie naprawcze, d) wskazanie innych istotnych dla oceny kondycji finansowej Spółki okoliczności (jeżeli takie zachodzą). 2. Przedłożenie: a) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez Spółkę rachunków bankowych za okres 2 miesięcy poprzedzających dzień doręczenia niniejszego wezwania, niezależnie od ich aktualnego salda końcowego oraz bez względu na to, czy w tym czasie były na nich przeprowadzane jakiekolwiek operacje finansowe i czy rachunki te podlegały zajęciu lub była z nich prowadzona egzekucja (deklarowanemu w większości złożonych wniosków PPPr braku posiadania rachunków bankowych przeczy m.in. wskazanie zawarte we wniosku złożonym do sprawy), b) kopii deklaracji na poczet podatku od towarów i usług za 2 ostatnie okresy rozliczeniowe, c) kopii ewidencji środków trwałych, d) kopii zeznania podatkowego za ostatni rok obrotowy, e) kopii sprawozdania finansowego (rachunku zysków i strat za ostatni rok obrotowy). Mimo wezwania Spółka nie przedłożyła wymienionych dokumentów. Poinformowała jedynie, że z jej majątku prowadzonych jest kilkadziesiąt postępowań egzekucyjnych. Posiada ona wymagalne zobowiązania wobec ZUS, urzędów skarbowych, kontrahentów i innych podmiotów na kwotę co najmniej kilka milionów złotych. Obecnie nadal prowadzi działalność gospodarczą. Spółka podniosła, że bank wypowiedział jej umowę, a zatem nie dysponuje wyciągami z rachunków bankowych. Wskazała, że załącza deklaracje podatku VAT za ostatnie trzy miesiące rozliczenie oraz bilans, czego jednak nie uczyniła. Postanowieniem z 31 października 2014 r. referendarz sądowy WSA - odmówił skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Od tego postanowienia w dniu 12 listopada 2014 r. skarżąca wniosła do WSA sprzeciw, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych. Podniosła, że Minister Finansów prowadzi wobec niej szereg postępowań o cofnięcie zezwoleń na prowadzenie salonów gier oraz kasyn gry na automatach. Strona stwierdziła, że wydane przez Ministra Finansów decyzje o cofnięciu przedmiotowych zezwoleń zostały zaskarżone przez spółkę. Zdaniem skarżącej rezultatem powyższego była odmowa opieczętowania przez urzędników druków raportów dziennych/miesięcznych wpłat, wypłat i rezultatów gier, co w jej ocenie - wykluczyło możliwość dalszej działalności spółki w większości salonów gier. Podkreśliła, że de facto nie prowadzi obecnie żadnej działalności gospodarczej, zaś jej działalność ogranicza się wyłącznie do prowadzenia szeregu spraw sądowych, administracyjnych i sądowoadministracyjnych. Jej zdaniem wyżej przedstawiona sytuacja spowodowana została czynnikami niezależnymi od niej. Podniosła, że poza naruszeniami prawa dokonanymi przez organy celne, które uznały nieostateczne decyzje Ministra Finansów za wykonalne (w wyniku których Spółka musiała zamknąć wszystkie salony gier i kasyno) oraz poza zajęciami egzekucyjnymi wynikającymi z zaskarżanych decyzji, istnieją dalsze niezwykle istotne przyczyny powstałej sytuacji finansowej, w tym m.in. wynikające z wprowadzonej bez wymaganej notyfikacji Komisji Europejskiej zmiany stawki podatku. Skarżąca podkreśliła, że liczyła się z możliwością zaistnienia sporów sądowych, wymagających poniesienia kosztów opłat sądowych, adwokackich etc. Posiadała środki na ten cel, jednak nie miała żadnego wpływu na pozaprawne działania organów celnych, które dokonały zamknięcia salonów gier. Oświadczyła, że obecnie nie posiada oszczędności, ani majątku nadającego się do sprzedaży, co umożliwiłoby opłaceni wpisów sądowych. Wskazała, że mimo zamknięcia salonów gier, musiała wypłacić wynagrodzenia pracownikom, a nadto uregulować składki ubezpieczeniowe ZUS oraz podatek od wynagrodzeń pracowniczych. Reasumując skarżąca stwierdziła, że: a) nie prowadzi działalności gospodarczej, a zatem nie osiąga żadnych zysków; b) środki trwałe które posiada są niesprzedawalne, bowiem przy braku zainteresowania nabywców również nie mogą stanowić źródła finansowania czegokolwiek, w tym opłat sądowych; c) nie posiada aktywów obrotowych, które dałoby się sprzedać; d) na udziałowców Spółki i ich decyzje o ewentualnych dopłatach spółka nie ma wpływu. W ocenie skarżącej, dla oceny jej możliwości finansowych, należy przede wszystkim wziąć pod uwagę bilans sporządzony na dzień 30 czerwca 2013 r. i wynikającą z niego ujemną wartość kapitału własnego wynoszącą 25.801.177,15 zł, z czego same krótkoterminowe zobowiązania wynoszą kilkanaście milionów złotych. Strona stwierdziła, że Sąd winien ocenić również stan środków pieniężnych w kasie i na rachunkach (1.239,20 zł w dniu 31 marca 2013 r.), a także stratę netto w kwocie 3.600.963,04 zł (na dzień 31 marca 2013 r.). Nadto podniosła, że prowadzone są wobec niej postępowania egzekucyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie jest wniosek A. o zwolnienie od kosztów sądowych, który wchodzi w zakres tzw. częściowego prawa pomocy. Stosownie do art. 245 § 1, § 2 i 3 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. To jednak z treści art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. wynika, że osobie prawnej może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym w sytuacji, gdy wykaże, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Instytucja zwolnienia od kosztów jest wyjątkiem od zasady wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. z której wynika, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Takim szczególnym przepisem jest m.in. art. 246 P.p.s.a. Spółka we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wskazała, że w chwili obecnej nie posiada żadnych środków finansowych, które pozwoliłyby na pokrycie kosztów opłaty od skargi oraz innych kosztów sądowych. Podniosła, że przez wydane decyzje administracyjne pozbawiona została całego majątku. Zamknięte zostały należące do niej salony gier, a usytuowane w nich automaty łącznie ze znajdującą się w nich gotówką zostały zabezpieczone. W oświadczeniu o majątku i dochodach Spółka wskazała następujące dane: wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych: 4 000 000 zł, wartość środków trwałych: 5 841 741,70 zł, wartość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu: 4 341 561,56 zł. Zaznaczyła, że stan jej kont na posiadanych rachunkach bankowych wynosi 0 zł. Podkreślenie wymaga, że przedmiotowy wniosek o prawo pomocy nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż Spółka nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowego. W ocenie Sądu przedstawione przez Spółkę oświadczenia we wniosku są zbyt ogólne i nie przedstawiają pełnego obrazu jej możliwości płatniczych. Mimo wezwania referendarza do uzupełnienia wniosku, Spółka nie wywiązała się z tego obowiązku, co istotne na etapie sprzeciwu również nie przedłożyła wyżej opisanych dokumentów, ani wyjaśnień. Nie należy tracić z pola widzenia, że nie wykonanie przez wnioskodawcę ww. obowiązku powoduje, wydanie rozstrzygnięcia o odmowie przyznania prawa pomocy. Odnosząc się do twierdzeń Spółki o braku zysku oraz zaprzestania obecnie prowadzenia działalności gospodarczej, stwierdzić należy, że nie zostały one poparte żadnymi dowodami, umożliwiającymi ich weryfikację, zatem strona pozbawiła Sąd oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Brak współpracy Spółki z Sądem w wyjaśnieniu jej zdolności płatniczych jest w istocie wystarczającym powodem do odmowy przyznania jej zwolnienia od kosztów sądowych. Z treści art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 31 grudnia 2004 r., sygn. GZ 146/04). Nie można pominąć, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powołać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że ich nie ma, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, str. 504). Podkreślić należy, że dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. (tj. przyznania prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym), ma znaczenie nie tylko sytuacja finansowa Spółki na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy nawet skargi do Sądu, ale też jej sytuacja we wcześniejszym okresie i na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdyż dopiero analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy trudności Spółki mają charakter trwały, czy też są jedynie przejściowe (por. postanowienie NSA z 5 czerwca 2008 r., sygn. I FZ 236/08). Poniesienie pełnych kosztów sądowych nie spowoduje uszczerbku dla skarżącej, która nie znajduje się w sytuacji wyjątkowej, uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie, a argumentacja przedstawiona w sprzeciwie nie potwierdza istnienie takiej sytuacji. Wbrew twierdzeniom Spółki prowadzenie przeciwko niej postępowanie egzekucyjne nie świadczy o braku możliwości uiszczenia przez nią wpisu sądowego od skargi i poniesienia ewentualnych dalszych kosztów postępowania. W ocenie Sądu nie ma wystarczających podstaw do obciążenia budżetu państwa kosztami sądowymi w sprawie zainicjowanej przez Spółkę, która wbrew jej ocenie - nadal prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów. Mimo, że Spółka wykazuje straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, to jednak obraca środkami wielokrotnie przekraczającymi wysokość kosztów postępowania (por. post. NSA z 9 kwietnia 2009 r., sygn. I FZ 66/09). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.