II SA/Rz 1094/24
WyrokWSA w Rzeszowie2025-02-13
Skład orzekający: Joanna Zdrzałka, Karina Gniewek - Berezowska, Jolanta Kłoda-Szeliga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odwołujący posiadają indywidualny interes prawny uprawniający ich do bycia stroną w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, mimo braku udziału wspólnoty mieszkaniowej, oraz czy umorzenie postępowania odwoławczego z tego powodu było zasadne?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że SKO nie dokonało prawidłowej analizy indywidualnego interesu prawnego odwołujących, którzy wykazali, że planowana inwestycja wpływa na ich prawa jako właścicieli lokali i współwłaścicieli nieruchomości. W sytuacji braku udziału wspólnoty mieszkaniowej, odwołujący mogą mieć status strony, jeśli wykażą indywidualny interes prawny. Umorzenie postępowania odwoławczego z powodu braku takiego interesu prawnego było przedwczesne i skutkuje uchyleniem decyzji SKO.Stan faktyczny
Prezydent Miasta wydał decyzję o ustaleniu warunków zabudowy dla budowy budynku biurowo-usługowego na działkach w M. Odwołania złożyli właściciele lokali i współwłaściciele sąsiedniej nieruchomości, zarzucając m.in. błędy w wyznaczeniu obszaru analizowanego, brak prawa do drogi publicznej oraz uciążliwości związane z planowaną inwestycją. SKO umorzyło postępowanie odwoławcze, uznając, że odwołujący nie mają statusu strony z powodu braku indywidualnego interesu prawnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 11 czerwca 2024 r. nr SKO.401.ZP.594.50.2024 o umorzeniu postępowania odwoławczego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka /spr./ Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2025 r. sprawy ze skargi Z. O., A. K., J. O. i W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 11 czerwca 2024 r. nr SKO.401.ZP.594.50.2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu uchyla zaskarżoną decyzję.
II SA/Rz 1094/24
UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu (dalej: "Kolegium", "SKO") z dnia 11 czerwca 2024 r. nr SKO.401.ZP.594.50.2024 o umorzeniu postępowania odwoławczego, wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. - dalej "k.p.a.").
Jak wynika z jej uzasadnienia i akt sprawy, na wniosek D.J. Prezydent Miasta [...] decyzją z 9 stycznia 2023 r. nr UGG-U.6730.129.2022 ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku biurowo-usługowego na działkach nr ewid.: [...], [...] i [...] (Obręb [...]) położonych w M. przy ul. [...] uznając, że spełnia ona wymogi z art. 61 ustawy z dnia 23 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2023 r., poz. 977 - dalej "u.p.z.p.") i jest zgodna z przepisami odrębnymi.
Od powyższej decyzji odwołania złożyli B.S., Z. i J.O. oraz A. i W.K.
B.S. oraz Z. i J.O. w jednobrzmiących odwołaniach zarzucili:
1. rażące naruszenie przepisów u.p.z.p., tj.:
- art. 61 ust. 5a poprzez wadliwe wyznaczenie obszaru analizowanego, nadanie mu nieregularnego kształtu, podczas gdy obszar analizowany powinien mieć kształt okręgu;
- art. 61 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 2 pkt 14 poprzez wadliwe uznanie, że planowana inwestycja posiada dostęp do drogi publicznej poprzez działkę nr ewid. [...], podczas gdy inwestor nie wykazał, że posiada prawo w rozumieniu art. 2 pkt 14 u.p.z.p., umożliwiającego skomunikowanie terenu inwestycji z drogą publiczną;
2. rażące naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. z 2003 r. nr 164 poz. 1588; dalej: "rozporządzenie") – a mianowicie § 8, poprzez dopuszczenie na nowo planowanym budynku geometrii dachu w formie otwartej z możliwością zagospodarowania go do celów użytkowych, pomimo że na obszarze analizowanym nie występują takie formy dachów.
Odwołujący wskazali ponadto, że inwestor załączył do wniosku wizualizację budynku, zgodnie z którym na dachu budynku ma być prowadzona działalność restauracyjna. Powierzchnia dachu ma zostać udostępniana klientom, co implikować będzie naruszenie praw osób trzecich, z uwagi na fakt, że nowoprojektowany budynek jest w niewielkiej odległości od ich bloku, zatem odgłosy dochodzące z restauracji umiejscowionej na dachu będą ingerowały w przestrzeń zamieszkiwaną przez nich.
Natomiast A.K. i W.K. w odwołaniu zarzucili brak uwzględnienia ich zastrzeżeń, jako współwłaścicieli działek nr [...], [...] i jako mieszkańców bloku przy ul. [...] posadowionego na działce nr [...], graniczącego bezpośrednio z działkami, na których ma zostać zrealizowana inwestycja. Wskazali, że najważniejsze z ich zastrzeżeń dotyczą usytuowania tak dużego obiektu w odległości 4 m od granicy ich działki (tj. około 12 m od ich bloku i okien) co spowoduje, że mieszkania na parterze, I, II i III piętrze w klatce czwartej, ze wszystkich okien i balkonów wychodzących na tę inwestycję będą miały wyłącznie widok na bliską ścianę planowanego obiektu, przy czym ograniczy to również w bardzo dużym stopniu dostęp światła dziennego do mieszkań. Ponadto forma architektoniczna planowanego budynku biurowo-usługowego a w szczególności planowany taras wskazują na przeznaczenie rozrywkowo-gastronomiczne, co koliduje z bardzo bliskim sąsiedztwem ich bloku. Wysokość planowanego obiektu 10 m jest w ich ocenie nie do zaakceptowania, gdyż wysokość ich bloku sąsiadującego z inwestycją wynosi około 12 m.
Zdaniem ww. odwołujących budowa obiektu o zbliżonym profilu rozrywkowo-gastronomicznym do istniejącej obecnie restauracji i piwiarni W., zlokalizowanej w odległości około 70 m od ich bloku, w sposób znaczący pogorszy komfort mieszkania szczególnie w porze nocnej. Zwrócili się o rzetelną analizę wszystkich aspektów tej sprawy i cofnięcie decyzji pozwalającej na budowę budynku w takiej formule architektonicznej, takiej wysokości i takiej odległości od okien bloku przy ul. [...].
W wyniku rozpoznania ww. odwołań, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu decyzją z dnia 9 lutego 2023 r. nr SKO.401.ZP.374.23.2023 uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Wskutek złożonego sprzeciwu powyższa decyzja była przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 6 listopada 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 527/23 uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium.
Sąd wyjaśnił, że organ, do którego wnosi się odwołanie obowiązany jest w pierwszej kolejności zweryfikować czy podanie pochodzi od uprawnionego podmiotu, tj. podmiotu, któremu przysługuje status strony postępowania. Wskazał, że w przedmiotowej sprawie z analizy urbanistycznej, jak również map dołączonych do wniosku wynika, że z działkami inwestycyjnymi sąsiaduje bezpośrednio działka nr [...], na której usytuowany jest blok mieszkalny. Z wypisu z ewidencji gruntów wynika, że stanowi ona współwłasność osób fizycznych, w tym skarżących oraz Spółdzielni [...]. W sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej interes właściciela lokalu - członka wspólnoty mieszkaniowej chroniony jest przez wspólnotę mieszkaniową, działającą przez uprawnione organy, co wynika z regulacji zawartych w przepisach ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2021 r., poz. 1048 ze zm.). W postępowaniu administracyjnym wspólnota mieszkaniowa reprezentowana jest przez zarząd. W takich sprawach co prawda mogą również brać udział poszczególni członkowie wspólnoty mieszkaniowej, jednakże ich samodzielny udział w postępowaniu wymaga wykazania "swojego własnego, indywidualnego interesu prawnego". Dopiero w wypadku wykazania, że planowana inwestycja narusza indywidulany interes prawny właściciela konkretnego lokalu, podmiot ten może uczestniczyć w postępowania na prawach strony, niezależnie od udziału wspólnoty mieszkaniowej reprezentowanej przez ustanowiony przez nią zarząd.
Sąd wskazał, że w przedmiotowej sprawie odwołanie złożyli właściciele lokalu znajdującego się w budynku znajdującym się na działce [...] graniczącej z działkami inwestycyjnymi. Udziału w postępowaniu nie zgłosiła wspólnota mieszkaniowa, którą tworzą właściciele lokali tej nieruchomości. Wniesione przez skarżących odwołanie zostało rozpoznane merytorycznie, przy czym organ nie ocenił w ogóle czy posiadali oni indywidualny interes w zaskarżeniu decyzji organu I instancji. Sąd stwierdził, że rozpoznanie odwołania bez uprzedniej analizy legitymacji procesowej poszczególnych osób stanowiło uchybienie procesowe, to zaś przesądzało o uchyleniu decyzji.
Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu SKO w Tarnobrzegu wskazaną na wstępie decyzją z dnia 11 czerwca 2024 r. umorzyło postępowanie odwoławcze.
Kolegium wyjaśniło, że stosując się do wytycznych zawartych w wyroku zwróciło się do odwołujących o wskazanie własnego interesu prawnego w tym postępowaniu i wyjaśnienie na podstawie czego wywodzą swój interes prawny w prowadzonym postępowaniu w charakterze stron.
Z.O. i J.O. oraz B.S. oświadczyli, że planowana inwestycja ma powstać w bezpośrednim sąsiedztwie działki nr ewid. [...] na której posadowiony jest blok mieszkalny, w którym mieszkają i są właścicielami lokalu mieszkalnego oraz współwłaścicielami nieruchomości gruntowej. Planowana inwestycja ma mieć przeznaczenie usługowe, co niewątpliwie wpłynie negatywnie na ich nieruchomość. Uzasadniając natomiast własny interes prawny, odrębny od interesu wspólnoty mieszkaniowej wskazali, że ich lokale mieszkalne są usytuowane najbliżej planowanej inwestycji, podczas gdy na dachu planowanego obiektu, ma być prowadzona działalność restauracyjna. Powierzchnia dachu ma być udostępniona klientom, co powodować będzie dalsze uciążliwości poprzez odgłosy pochodzące z restauracji i będzie naruszać ich prawa jako właścicieli lokali mieszkalnych. Mają powstać parkingi, powodujące hałas i emisję spalin. Powyższe spowoduje spadek wartości ich nieruchomości.
Natomiast A.K. i W.K. podali, że są właścicielami mieszkania własnościowego nr [...] w bloku przy ul. [...] w M. oraz posiadają prawo własności [...] części działki nr [...] i [...] oraz prawo udziału w częściach wspólnych budynku. Powyższe legitymizuje ich jako strony do występowania w sprawie planowanej zabudowy sąsiedniej działki a to z uwagi na negatywne oddziaływanie na ich nieruchomość. Lokalizacja planowanej inwestycji spowoduje spadek wartości nieruchomości, co jest sprzeczne z art 144 k.c. Działki i blok na nich posadowiony stanowią współwłasność części lokatorów i Spółdzielni [...], ale zarząd spółdzielni nie wniósł zastrzeżeń do planowanej inwestycji. Uważają, że są najbardziej zainteresowani w tej sprawie z uwagi na układ architektoniczny. Planowana inwestycja będzie zlokalizowana centralnie przed IV klatką schodową bloku w którym mieszkają. Zgłoszony sprzeciw popierają także inni mieszkańcy bloku.
Analizując tę argumentację Kolegium podało, że udziału w postępowaniu nie zgłosiła wspólnota mieszkaniowa, którą tworzą właściciele lokali tej nieruchomości. Zauważyło, że odwołujący uzasadniając interes prawny odmienny od wspólnoty, akcentują wpływ, jaki będzie wywierała inwestycja na sąsiednią nieruchomość oraz, że w związku z położeniem ich lokali mieszkalnych w najbliższym sąsiedztwie planowanej inwestycji, mają własny, indywidualny interes prawny w sprawie.
SKO odnosząc się do powyższego wskazało, że zarówno z wniosku o wydanie decyzji, jak i z zaskarżonej decyzji wynika, że inwestycja dotyczy budowy budynku biurowo-usługowego. Nie ma w nich informacji, na temat przeznaczenia obiektu na lokal gastronomiczny. Typ obiektu został jasno określony jako biurowo-usługowy. Ponadto na etapie postępowania w przedmiocie warunków zabudowy ochrona interesów osób trzecich jest o tyle ograniczona, że nie może być rozciągana na okoliczności związane ze zgodnością z przepisami Prawa budowlanego.
Kolegium uznało zatem, że odwołujący nie posiadają statusu strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy dla wskazanej wyżej inwestycji. Z uwagi na charakter prawny decyzji o warunkach zabudowy wskazywane przez odwołujących uciążliwości dla sąsiednich nieruchomości, wynikające z faktu planowanego wybudowania budynku biurowo-usługowego, nie mogą być badane ani też weryfikowane przez organ administracji prowadzący postępowanie o ustalenie warunków zabudowy. Kwestie zacienienia lokalu, spadku wartości nieruchomości, utraty dotychczasowego widoku z okna nie stanowią przesłanek, z których wyprowadzić można interes prawny w postępowaniu dotyczącym ustalenia warunków zabudowy dla planowanej w przyszłości inwestycji. Decyzja o ustaleniu warunków zabudowy określa jedynie w ogólnym zakresie jaka inwestycja na danym terenie może zostać zrealizowana. Nie przesądza o konkretnych rozwiązaniach projektowych (technicznych) przyszłego budynku. Zdaniem Kolegium argumenty odwołujących nie mogą stanowić o dysponowaniu przez nich interesem prawnym w postępowaniu dotyczącym ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji. Nie przysługiwał im status strony w postępowaniu zakończonym decyzją. Nie posiadali bowiem odmiennego od wspólnoty indywidualnego interesu prawnego w postępowaniu. Brak przymiotu strony skutkuje umorzeniem postępowania odwoławczego.
Z.O. i J.O., A.K. i W.K. oraz B.S. złożyli wspólną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyżej opisaną decyzję domagając się jej uchylenia.
Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów postępowania a mianowicie:
1. art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania odwoławczego;
2. art. 107 § 1 i § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez należytego uzasadnienia prawnego i faktycznego, czego konsekwencją jest naruszenie zasady przekonywania;
3. art. 8 k.p.a. poprzez pominięcie szeregu wniosków i uwag stron postępowania;
4. art. 9 k.p.a. poprzez nieudzielenie przez organ niezbędnych wyjaśnień i wskazówek w trakcie postępowania;
5. art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie czynnego udziału stronom postępowania i umożliwienia przed wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;
6. art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności wskutek braku przeprowadzenia przez organ odwoławczy postępowania merytorycznego;
7. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie dokonania wnikliwej i wyczerpującej analizy materiału dowodowego, zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, jak również przeprowadzenie własnego wnikliwego postępowania dowodowego w związku z podniesionymi przez stronę zarzutami;
8. art. 28 k.p.a. poprzez odmowę przyznania skarżącym przymiotu strony w postępowaniu odwoławczym.
W ocenie skarżących stanowisko Kolegium o braku po ich stronie przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym ustalenia warunków zabudowy jest błędne. W toku postępowania wykazali swój indywidualny interes prawny. Stronami postępowania w spawie warunków zabudowy może być nie tylko właściciel działki bezpośrednio graniczącej z działką, której dotyczy postępowanie w sprawie warunków zabudowy, ale także właściciele tych nieruchomości na które planowana inwestycja będzie oddziaływać. Planowana inwestycja ma powstać w bezpośrednim sąsiedztwie działki nr [...], na której posadowiony jest blok mieszkalny, w którym mieszkają skarżący, są również właścicielami lokali mieszkalnych oraz współwłaścicielami nieruchomości gruntowej. Planowana inwestycja ma mieć przeznaczenie usługowe i będzie oddziaływać na nieruchomość skarżących. Ze względu na sposób posadowienia bloku mieszkalnego, mieszkania skarżących są najbardziej zbliżonymi ze wszystkich mieszkań do planowanej inwestycji. Swój interes prawny wywodzą z art. 5 ust. 1 pkt 9, art. 3 pkt 20 i art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego.
Skarżący podtrzymali także argumenty odwołania dotyczące działalności restauracyjnej. Mają powstać też miejsca parkingowe. Skarżący będą narażeni na hałas i emisję spalin. Powyższe wpłynie na prawo ich własności poprzez obniżenie wartości ich nieruchomości.
Skarżący podkreślili, że stanowisko Kolegium jest tak lakoniczne, że trudno wywnioskować dlaczego nie posiadają oni przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu.
W odpowiedzi na skargę SKO w Tarnobrzegu wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji.
Z uwagi na brak uzupełnienia braku formalnego skargi WSA w Rzeszowie postanowieniem z dnia 28 października 2024 r., sygn. II SA/Rz 1094/24 odrzucił skargę B.S.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. , poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wyeliminowanie zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach tej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
Przy kontroli legalności w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje również art. 153 P.p.s.a., stanowiący, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Jak bowiem wcześniej wskazano, w przedmiotowej sprawie orzekał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 6 listopada 2023 r., II SA/Rz 527/23 uchylił uprzednio wydaną przez SKO w Tarnobrzegu decyzję kasacyjną, wskazując, że złożone przez B.S., Z. i J.O. oraz A. i W.K. odwołanie zostało rozpoznane merytorycznie, przy czym organ nie ocenił w ogóle czy posiadali oni indywidualny interes w zaskarżeniu decyzji organu I instancji. Sąd stwierdził, że rozpoznanie odwołania bez uprzedniej analizy legitymacji procesowej poszczególnych osób stanowiło uchybienie procesowe, to zaś przesądzało o uchyleniu decyzji.
Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu SKO w Tarnobrzegu zaskarżoną decyzją z dnia 11 czerwca 2024 r. umorzyło postępowanie odwoławcze. Zaznaczyło przy tym, że udziału w postępowaniu nie zgłosiła wspólnota mieszkaniowa.
Odnosząc się natomiast do wykazania przez odwołujących ich indywidualnego interesu prawnego Kolegium przyjęło, że takiego interesu odwołujący nie posiadali. O możliwości bycia stroną w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy nie przesądzało samo zlokalizowanie należących do nich nieruchomości jako przylegających do terenu inwestycji.
Z uwagi na charakter prawny decyzji o warunkach zabudowy wskazywane przez odwołujących uciążliwości dla sąsiednich nieruchomości, wynikające z faktu planowanego wybudowania budynku biurowo-usługowego, nie mogą być badane ani też weryfikowane przez organ administracji prowadzący postępowanie o ustalenie warunków zabudowy. Kwestie zacienienia lokalu, spadku wartości nieruchomości, utraty dotychczasowego widoku z okna nie stanowią przesłanek, z których wyprowadzić można interes prawny w postępowaniu dotyczącym ustalenia warunków zabudowy dla planowanej w przyszłości inwestycji, także indywidualny interes prawny, odmienny od interesu wspólnoty mieszkaniowej.
W ocenie Sądu analiza interesu prawnego skarżących została dokonana nie dość wnikliwie z pominięciem istotnych aspektów sprawy, a zatem z naruszeniem przepisów postępowania – art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w powiązaniu z art. 28 k.p.a.
SKO w Tarnobrzegu przy tej analizie, a Sąd przy ocenie działań organu, związani byli oczywiście wskazaniami zawartymi w powoływanym wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 6 listopada 2023 r.
Dla przypomnienia jedynie – Sąd w wyroku II SA/Rz 527/23 wskazał, że sąsiadująca bezpośrednio z działką inwestycyjną działka [...] zabudowana jest blokiem mieszkalnym i stanowi współwłasność osób fizycznych, w tym skarżących oraz Spółdzielni [...]. W sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej interes właściciela lokalu – członka wspólnoty mieszkaniowej chroniony jest przez wspólnotę mieszkaniową, działającą przez uprawnione organy, co wynika z regulacji zawartych w przepisach ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2021 r., poz. 1048 ze zm.). W postępowaniu administracyjnym wspólnota mieszkaniowa reprezentowana jest przez zarząd. W takich sprawach co prawda mogą również brać udział poszczególni członkowie wspólnoty mieszkaniowej, jednakże ich samodzielny udział w postępowaniu wymaga wykazania "swojego własnego, indywidualnego interesu prawnego". Dopiero w wypadku wykazania, że planowana inwestycja narusza indywidualny interes prawny właściciela konkretnego lokalu, podmiot ten może uczestniczyć w postępowaniu na prawach strony, niezależnie od udziału wspólnoty mieszkaniowej reprezentowanej przez ustanowiony przez nią zarząd.
Sąd w tym wyroku nakazał zbadanie legitymacji procesowej skarżących.
Z akt sprawy – uzasadnienia zaskarżonej decyzji , rozdzielników wydawanych decyzji oraz pism kierowanych w toku postępowania – wynika, że w postępowaniu brała udział Spółdzielnia [...], reprezentująca część właścicieli lokali.
Nie ulega natomiast wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu nie brała udziału wspólnota mieszkaniowa, która tworzą właściciele lokali znajdujących się na działce nr [...].
Z przepisów, które przytoczył WSA w Rzeszowie w poprzednio wydanym wyroku II SA/Rz 527/23 wynika, że w przypadku, gdy liczba lokali wyodrębnionych i niewyodrębnionych jest większa niż trzy, właściciele lokali są obowiązani podjąć uchwałę o wyborze jednoosobowego lub kilkunastoosobowego zarządu (art. 20 ust. 1 ustawy o własności lokali), który kieruje sprawami wspólnoty i reprezentują ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali (art. 21 ust. 1 ustawy o własności lokali).
Prawidłowo, zgodnie z regułami k.p.a. prowadzone postępowanie wymaga, by do akt dołączona była uchwała wspólnoty mieszkaniowej w sprawie wyboru jej zarządu. Umożliwia to prawidłowe doręczenie pism wspólnocie, a tym samym zapewnia jej czynny udział w postępowaniu. Jednocześnie dokumentuje to prawidłowe ustalenie kręgu stron postępowania, do którego zobowiązany jest organ prowadzący to postępowanie (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 24 maja 2018 r., II SA/Ke 228/18).
W rozpoznawanej sprawie nie tylko nie dołączono stoswanej uchwały wspólnoty mieszkaniowej, ale również bak jest jakiejkolwiek informacji czy zarząd wspólnoty został w ogóle powołany. Nie wspominają o tym również sami skarżący.
Ta okoliczność ma w ocenie Sądu istotne znaczenie. Może bowiem wskazywać, że właściciele lokali stanowiących wspólnotę nie mieli zapewnionego udziału w postępowaniu w przeciwieństwie do innych właścicieli lokali w budynku na tej samej działce, w imieniu których działa Spółdzielnia [...].
Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie nie polemizuje z oceną prawną wyrażoną przez uprzednio orzekający Sąd w sprawie II SA/Rz 527/23, którym jest związany, jak również utrwaloną linią orzecznictwa, która w przypadku istnienia wspólnoty mieszkaniowej przyznaje jej co do zasady prawo legitymacji procesowej w postępowaniu administracyjnym, a właścicielom poszczególnych lokali tylko wówczas, gdy wyrażą własny, indywidualny interes prawny. Zwraca jednak uwagę na szczególną sytuację, kiedy prawo do udziału w postępowaniu nie zostało "skonsumowane" przez wspólnotę (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2018 r., II OSK 1226/17, wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2024 r., II OSK 550/22), a taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Zwrócił na to również uwagę NSA w wyroku z dnia 7 września 2023 r., II OSK 3007/20 wydanym w sytuacji gdy obok biorącej udział w postępowaniu wspólnoty o przyznanie statutu strony ubiegała się właścicielka jednego z lokali mieszkalnych, wykazując swój indywidualny interes prawny. NSA nie podzielił stanowiska, że interesy skarżącej są reprezentowane przez wspólnotę, w sytuacji, gdy ta wspólnota wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji z naruszeniem terminu, który nie został przywrócony, wskazując, że w takiej sytuacji decyzja pozostawałaby poza kontrolą podmiotów mających interes prawny w sprawie.
W ocenie Sądu taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie, gdzie wspólnota mieszkaniowa nie brała udziału w postępowaniu (organy nie wyjaśniły kwestii jej działania i de facto nie umożliwiły jej taki udział, w przeciwieństwie do Spółdzielni [...], która byłą powiadamiana o czynnościach postępowania i przesłano jej rozstrzygnięcia).
Taki sposób postępowania wskazuje na naruszenie standardów wynikających z przepisów k.p.a., w tym gwarancji procesowej określonej w art. 10 § 1 k.p.a. zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Stąd też ocena interesu prawnego skarżących powinna zostać dokonana z uwzględnieniem tych szczególnych, a zaistniałych w kontrolowanym postępowaniu okoliczności.
Jeśli chodzi o analizę argumentacji skarżących w zakresie wykazania ich interesu prawnego należy przypomnieć, że o ile kwestie odległości planowanych inwestycji od innych budynków względem granic czy kwestie zacienienia budynków stanowią przedmiot oceny w postępowaniu o udzieleniu pozwolenia na budowę i nie przekładają się na istnienie interesu prawnego w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, to jednak kwestia przeznaczenia inwestycji, rodzaju prowadzonej na niej działalności czy wpływu planowanej inwestycji na dostęp do działek sąsiednich, np. utwardzenie przejazdu czy ilość miejsc parkingowych) – mogą o takim interesie prawnym w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy stanowić.
Z wszystkich tych przyczyn Sąd uznał, że umarzając postępowanie odwoławcze SKO w Tarnobrzegu nie dokonało analizy interesu prawnego skarżących adekwatnej do stanu faktycznego zaistniałego w rozpoznawanej sprawie, a tym samym naruszyło art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 10 §1 k.p.a. i art. 28 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.
Sąd odstąpił od orzekania o kosztach wobec braku stosownego wniosku skarżących, na podstawie art. 210 §1 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło