II SA/Rz 1115/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Solarski po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] września 2012 r., nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - skargę oddala - II SA/Rz 1115/12 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny [...] (dalej: PWIS), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 98, z 2000 r., poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz § 8 ust. 1 w zw. z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869 –dalej: rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych), po rozpoznaniu odwołania L. W. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] (dalej: PPIS) z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u L. W. choroby zawodowej: przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, wymienionego w poz. 5 wykazu chorób zawodowych, określonej w załączniku do rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że postępowanie zostało wszczęte w dniu 21 października 2004 r. Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] PWIS uchylił decyzję PPIS z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u odwołującego choroby zawodowej, określonej w pozycji 5 wykazu chorób zawodowych. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy nakazał organowi I instancji uzupełnienie formalnych braków zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej oraz ustalenia rodzaju i wartości narażenia na czynniki szkodliwe we wszystkich zakładach pracy, w których był zatrudniony L. W. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, PPIS w dniu [...] lutego 2012 r. wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia u L. W. choroby zawodowej wymienionej w poz. 5 wykazu chorób zawodowych. W odwołaniu strona podniosła, że została pokrzywdzona przez ośrodki medycyny pracy podczas diagnostyki zgłoszonych podejrzeń chorób zawodowych. Po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym PWIS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i wskazał, że L. W. pracował zawodowo od 15 sierpnia 1973 r. do 31 marca 2001 r. Pracę zaczął w Fabryce Maszyn [...] w G. (obecnie Fabryka Maszyn "[...]" S.A. w G.) na stanowisku krajacza metali, gdzie pracował do 7 lutego 1975 r. w ekspozycji na hałas oraz na pyły zawierające krzemionkę. Następnie w okresie od dnia 21 lutego 1975 r. do 31 maja 1977 r. był zatrudniony w Kopalni "[...]" w R., pracując na stanowisku górnika – ładowacza pod ziemią na oddziale wentylacji, wydobywczym i robót przygotowawczych. Podczas pracy był również eksponowany na pył węgla kamiennego oraz na hałas, a praca wiązała się z dużym wysiłkiem fizycznym, obciążającym układ ruchu. Kolejnym zakładem, w którym L. W. pracował w okresie od 7 września 1977 r. do 31 marca 2001 r., było A. S.A. w W., Oddział – Zakład Robót Górniczych [...]. Część tego zakładu z dniem 1 października 2001 r. została przejęta przez A. S.A. Oddział – Zakład Górnictwa [...], obecnie jest to A. S.A. – Oddział [...]. L. W. pracowała w tym zakładzie od 7 września 1977 r. do 30 kwietnia 1979 r. jako robotnik transportowy, następnie od 1 maja 1979 r. do 30 czerwca 1982 r. jako monter urządzeń wydobywczych i przetwórczych. W ostatnim okresie, tj. od 1 lipca 1982 r. d 31 marca 2001 r., pracował jako monter konstrukcji stalowych. Organ podał, że L. W. wykonywał prace w większości w terenie, w zmiennych warunkach atmosferycznych oraz w budynkach wewnątrz pomieszczeń na terenie byłego Ośrodka Kopalń [...] (okolice [...]). Stawisko nie było przypisane do jednego miejsca czy czynności, które są powtarzalne i wykonane stale, praca ta wykonywana była zamiennie, w zależności od tego, jakie wykonywane były prace budowlano montażowe i jak była wymagana organizacja robót. Podczas pracy eksponowany był m.in. na dymy przy pracach spawalniczych, były SiO2 przy pracach rozbiórkowych i czyszczeniu rurociągów, pył włókien mineralnych przy izolacji, rozpuszczalniki farb antykorozyjnych, opary ropy naftowej oraz hałas i drgania mechaniczne o działaniu miejscowym. Dodatkowo przy pracach remontowych sieci i urządzeń do przesyłu ropy naftowej jego skóra miała kontakt z ropą naftową i jej produktami. Przy pracach budowlanych występował kontakt z wapnem i cementem. PWIS wskazał, że w sprawie były wydane: 1) orzeczenie lekarskie z dnia 16 listopada 2005 r., nr [...], znak [...] Ośrodka Medycyny Pracy, Przychodni Chorób Zawodowych [...] o braku podstaw do rozpoznania przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego, 2) orzeczenie lekarskie z dnia 28 sierpnia 2006 r., nr [...] Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego [...] o braku podstaw do rozpoznania przewlekłego obturacyjengo zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego, 3) orzeczenie lekarskie z dnia 16 czerwca 2009 r., nr [...] Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych i Medycyny Pracy o niezawodowym przewlekłym obturacyjnym zapaleniu oskrzeli bez trwałego upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc w postaci obniżenia natężonej objętości wydechowej pierwsze sekundowej (FEV1) poniżej 50% wartości należnej, 4) orzeczenie lekarskie z dnia 12 września 2011 r., nr [...] Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego [...] o braku podstaw do rozpoznania przewlekłego obturacyjengo zapalenia oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 60% wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30% przypadków stwierdzono na stanowisku pracy - przekroczenia najwyższych dopuszczanych stężeń. Na podstawie analizy przestawionych opinii biegłych organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie brak jest spełnienia pierwszej z przesłanek potrzebnej do stwierdzenia choroby zawodowej. Nadto w okresie ostatnich dziesięciu lat pracy L. W. warunki pracy nie przekraczały w co najmniej 30 % dopuszczalnych stężeń czynników szkodliwych dla zdrowia, wobec czego nie zostaje spełniona również druga przesłanka. W ocenie organu odwoławczego istnienie przesłanki trzeciej pozostaje pozbawione znaczenia w spawie, z uwagi na brak spełnienia rozpoznania choroby zawodowej i potwierdzenia, że strona była narażona w środowisku pracy na czynnik chorobotwórczy, mogący stanowić potencjalną przyczynę wystąpienia u niej rozpatrywanej choroby. PWIS podkreślił, że opinie w/w biegłych w przedmiotowej sprawie są dowodem szczególnym, a organ nie ma prawa badać ich prawdziwości i jest obowiązany dać im wiarę w zakresie medycznego rozpoznania choroby, względnie jej braku. Organ może badać opinie jedynie pod katem zgodności ich treści z prawem, bacząc by były jednoznaczne, przejrzyste, jasne, spójne i zgodne w osnowie, co w sprawie zostało uczynione. W kontekście poczynionych uwag stwierdził, że pozytywne rozpoznanie choroby zawodowej może nastąpić jedynie przy istnieniu pozytywnych opinii biegłych. Tymczasem [...] Ośrodek Medycyny Pracy w odpowiedzi na prośbę organu, pismem z dnia 9 sierpnia 2012 r., nr [...], po dokonanej analizie dokumentacji medycznej stwierdził jednoznaczny brak wpływu przesłanych wyników badań na treść wydanych orzeczeń. Z tych przyczyn brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W skardze L. W. podniósł, że jest pokrzywdzony przez "Komisję Chorób Zawodowych". Wyraził swoje niezadowolenie ze sposobu dokonywania badań przez poszczególnych biegłych i stwierdził, że nie jest zdolny do samodzielnej egzystencji. W odpowiedzi na skargę PWIS wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W związku ze stanowiskiem stron, Sąd działając na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - określanej dalej jako P.p.s.a.), rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w składzie jednoosobowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest nieuzasadniona. I. Stan faktyczny jest następujący: postępowanie w przedmiotowej sprawie rozpoczęło się z chwilą zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej u L. W., co nastąpiło 21 października 2004 r. Poza sporem pozostaje, że skarżący wykonywał pracę w okresie od 15 sierpnia 1973 r. do 31 marca 2001 r., kolejno na stanowisku krajacza metali (obecnie fabryka Maszyn "[...]" S.A w G.), górnika-ładowacza pod ziemią (na oddziale wentylacji, wydobywczym i robót przygotowawczych w Kopalni "[...]" w R.), robotnika transportowego, montera urządzeń wydobywczych i przetwórczych oraz montera konstrukcji stalowych (obecnie A. S.A. – Oddział [...]). Na wszystkich stanowiskach skarżący wykonywał pracę w warunkach działania czynników szkodliwych dla zdrowia takich jak: ekspozycja na hałas, pyły zawierające krzemionkę, dymy wózka spalinowego, dymy spawalnicze, pył węgla kamiennego, pył włókien mineralnych, opary ropy naftowej, kontakt z ropą i jej produktami oraz kontakt z wapnem i cementem. W trakcie prowadzonego postępowania L. W. poddany był łączenie czterokrotnie badaniom właściwych jednostek. Po wydaniu orzeczeń z dnia 16 listopada 2005 r. i 28 sierpnia 2006 r., organy sanitarne wydały rozstrzygnięcia: PWIS decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., uchylił decyzję PPIS z dnia [...] kwietnia 2007 r., o braku podstaw do stwierdzenia u L. W. choroby zawodowej: przewlekłego obturacyjnego zapalenie oskrzeli, wymienionej w pozycji 5 wykazu chorób zawodowych. W ponownym postępowaniu, skarżącego poddano kolejnym badaniom zakończonym orzeczeniami z dnia 16 czerwca 2009 r. i 12 września 2011 r. W świetle wszystkich orzeczeń, nie rozpoznano u skarżącego schorzenia przewidzianego w pkt 5 wykazu chorób zawodowych, w postaci przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli. Na podstawie takiego materiału dowodowego PPIS decyzją dnia [...] lutego 2012 r. po raz wtóry orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Na skutek odwołania L. W., PWIS decyzją z dnia [...] września 2012 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji i rozstrzygnięcie to stanowi przedmiot skargi L. W. II. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm. - zwanej dalej K.p.), a w szczególności art. 2351, K.p., który stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę: 1) wymienioną w wykazie chorób zawodowych, 2) jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy - zwanych "narażeniem zawodowym". Zgodnie z art. 235 2 K.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 237 § 1 pkt 3 – 6 i § 11 K.p., Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Dla stwierdzenia choroby zawodowej określonej w pozycji 5 wykazu chorób zawodowych, tj. przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli niezbędne jest ustalenie, że spowodowało ono trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 60% wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej, co najmniej w 30% przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń, przy czym okres, w którym wystąpiły udokumentowane objawy chorobowe pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym nie może przekroczyć 1 roku. Rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych określa sposób postępowania przy rozpoznawaniu danej jednostki chorobowej. Postępowanie to toczy się w trybie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), przy uwzględnieniu przepisów rozporządzenia. Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia, orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania wydaje lekarz (spełniający określone w § 5 ust. 1 rozporządzenia wymogi), na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Organ wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). W orzecznictwie ukształtowało się stanowisko, że organ może stwierdzić chorobę zawodową, gdy wystąpi związek przyczynowo-skutkowy między zdiagnozowaną chorobą wymienioną w wykazie chorób zawodowych a "narażeniem zawodowym" (tj. występowaniem szkodliwych dla zdrowia czynników w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy). Podkreśla się również, że inspektor sanitarny jest bezwzględnie związany orzeczeniem lekarskim w zakresie rozpoznania choroby zawodowej. Organ wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych ani też dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej (zob. wyroki NSA z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 335/10; z dnia 18 sierpnia 2005 r., sygn. akt OSK 1851/04). Natomiast opinia lekarska w sprawach chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego (por. wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/GL 332/08). III. Przenosząc wskazane regulacje na występujący w sprawie stan faktyczny stwierdzić należy, że organy prawidłowo przeprowadziły w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne. W szczególności, w sposób należyty zebrały i oceniły materiał dowodowy niezbędny do właściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Dotyczy to zarówno okresów zatrudnienia skarżącego, jak i występującego narażenia na czynniki szkodliwe. W sprawie orzekały również czterokrotnie właściwe jednostki orzecznicze, które nie stwierdziły u badanego choroby zawodowej z poz. 5 wykazu chorób zawodowych pod nazwą: przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli. Stwierdzenie tej choroby wymaga ustalenia wskaźnika upośledzenia funkcji oskrzeli na poziomie poniżej 60 %. Przeprowadzone badania i konsultacje nie potwierdziły cech przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli o spadku natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 60% wartości należnej. Odnosząc się do zarzutu skarżącego odnośnie do sposobu przeprowadzenia badań przez poszczególne jednostki służby zdrowia stwierdzić należy, że zarówno organy administracji, jak i sąd administracyjny nie są uprawnione do oceny dokumentacji lekarskiej, a tym bardziej do sposobu dokonywania badań przez poszczególnych biegłych. Ocenie podlegają natomiast orzeczenia lekarskie, traktowane jako opinie, a ponieważ wszystkie orzeczenia lekarskie wydane w sprawie odpowiadają wymogom prawa, tj. zawierają szczegółowe oraz klarowne uzasadnienia, które nie budzą wątpliwości, dlatego też były wiążące dla organu, a w dalszej konsekwencji także dla sądu administracyjnego. Podkreślenia też wymaga, że na etapie postępowania odwoławczego PWIS pismem z dnia 12 lipca 2012 r. przekazał [...] Ośrodkowi Medycyny Prawy dodatkowe dokumenty z leczenia skarżącego, celem dokonania na ich postawie weryfikacji orzeczeń z dotychczasowego postępowania. W piśmie z dnia 9 sierpnia 2012 r. Ośrodek ten zawarł konkluzję, że wyniki badań z 2012 roku pozostają bez wpływu na treść wydanych orzeczeń. Wobec powyższego polemika skarżącego co do prawidłowości przeprowadzonych badań lekarskich czy też nieaktualności orzeczeń, jest bezzasadna. Skoro organy orzekające w sprawie były związane orzeczeniami lekarskimi o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wobec powyższego nie mogły dokonać odmiennej oceny dokumentacji lekarskiej. W konsekwencji były zobligowane do wydania decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli. IV. W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że kontrola sądu administracyjnego sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), przy czym zgodnie z przepisem art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości lub w części, jeśli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w sposób wyżej wskazany stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa. Z tych względów skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.