II SA/Rz 1146/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie NSA Maria Piórkowska WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 lutego 2013 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłków rodzinnych i dodatków do tych zasiłków -skargę oddala- II SA/Rz 1146/12 U Z A S A D N I E N I E Wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2012r., sygn. akt II SA/Rz 195/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (zwanego dalej SKO lub Kolegium) z dnia [...] grudnia 2011r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej działającego z upoważnienia Wójta Gminy J. z dnia [...] listopada 2011r., znak [...] w sprawie odmowy przyznania B.S. prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na dzieci: E.S., J.S., P.S. wskazując, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Z uzasadnienia wyroku wynika, że uzasadnienie faktyczne decyzji zawierało braki i nieścisłości, m. in. z treści uzasadnienia nie wynikało jednoznacznie, co przyjęto do obliczenia kryterium dochodowego w sprawie, czy uwzględniono dochód z gospodarstwa rolnego, a jeżeli tak, to w jaki sposób go obliczono. Ponadto z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynikało, w jaki sposób obliczono kwoty składające się na miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę. Sąd wskazał, że uzasadnienie decyzji powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Organ administracji, uzasadniając decyzję, może powoływać się na dowody zebrane w sprawie, jednakże nie zwalnia to go z obowiązku przedstawienia własnego stanowiska w sprawie i podania jego motywów. W następstwie powyższego wyroku SKO decyzją z dnia [...] lipca 2012r., nr [...] uchyliło decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej działającego z upoważnienia Wójta Gminy J. z dnia [...] listopada 2011r., znak [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu Kolegium powołało się na treść uzasadnienia wyroku wskazanego powyżej. W wytycznych dla organu I instancji znalazła się konieczność przeprowadzenia ponownego postępowania dowodowego i dokładnego ustalenia co stanowi dochód rodziny B.S. uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Decyzją z dnia [...] września 2012r., nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej działający z upoważnienia Wójta Gminy J. orzekł o odmowie przyznania B.S. świadczenia w formie: zasiłku rodzinnego na E.S., J.S. i P.S.; dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na E.S., J.S. i P.S.; dodatków do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła na okres listopad – czerwiec oraz wrzesień – październik na J.S. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na P.S. W uzasadnieniu wskazał, że postępowanie toczyło się na wniosek B. S. z dnia [...] września 2011r. Na podstawie złożonych przez wnioskodawczynię dokumentów ustalono, że łączny dochód rodziny wyniósł w 2010r. 37. 594, 78 zł i na tak ustalony dochód składają się: dochód ze stypendium szkolnego za 2010r. dla dzieci w kwocie 873, 60 zł, dochód roczny z gospodarstwa rolnego w wysokości 3. 405, 55 zł, dochód z działalności objętej zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób fizycznych w wysokości 33. 313, 63 zł. Przeciętny miesięczny dochód w przeliczeniu na 1 osobę w 5 osobowej rodzinie wyniósł 626, 58 zł, co oznacza przekroczenie kryterium dochodowego ustalonego w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. 2006 r. Nr 139 poz. 992), zwanej dalej ustawą, w kwocie 504, 00 zł. Dla ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego pomnożono 1, 4950 ha przeliczeniowego wynikającego z zaświadczenie Urzędu Gminy przez stawkę w wysokości 2. 278, 00 zł przeciętnego dochodu rocznego w indywidualnych gospodarstwach rolnych wynikającą z Obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23 września 2011r. Ustalono, że mąż wnioskodawczyni uzyskuje dochody w rozumieniu ustawy podlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Bezspornym jest, że organ musi ustalić dochód, a nie przychód z takiej działalności stosownie do brzmienie art. 3 ust. 1 lit. b ustawy. Wysokość rzeczywistego dochodu wykazana w oświadczeniu złożonym przez B.S. to kwota 16.573, 77 zł, natomiast kwota przychodu z tego tytułu wynikająca z przedłożonego przez nią zaświadczenia w Urzędu Skarbowego to kwota 36. 573, 77 zł. Organ obliczył dochód męża wnioskodawczyni odejmując od przychodu wynikającego z zaświadczenia, wskazane także w tym zaświadczeniu kwoty podatku - 0 zł, składek na ubezpieczenia społeczne - 1. 401, 67 zł oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne – 1. 856, 47 zł. Wyliczona w ten sposób kwota: 33. 315, 63 zł, a nie kwota dochodu wynikająca z oświadczenia wnioskodawczyni została przyjęta jako dochód na potrzeby ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia. Organ odmówił mocy dowodowej oświadczeniu wnioskodawczyni uznając je za niewiarygodne. Stwierdził, że wskazany tam dochód jest dwukrotnie wyższy od wyliczonego przez organ i został wyliczony w sposób niezgodny z ustawą o zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych oraz z ustawą o świadczeniach rodzinnych. Organ kierując się zasadami oceny dowodów oraz m. in. art. 76 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 1000r. , Nr 98 poz. 1071 ze zmianami), zwanej dalej "K.p.a", stanowiącym, że dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organu stanowią dowód tego, co zostało tam stwierdzone. Ponadto także dochód podany w oświadczeniu powinien być obliczony w sposób zgodny z ustawą o świadczeniach rodzinnych. W odwołaniu od wskazanej wyżej decyzji B.S. wskazała, że spełnia kryterium dochodowe do przyznania świadczeń rodzinnych, co potwierdza złożone oświadczenie o dochodach. Zgodnie z wyrokiem NSA II SA/Bd 71/09 z 24 lutego 2009r. dochodem z działalności gospodarczej opodatkowanej w formie ryczałtu jest rzeczywisty dochód, a nie przychód, a dochód ustala się na podstawie złożonego oświadczenia. Ponadto traktowanie przychodu u podatników opodatkowanych w formie ryczałtu jako dochodu jest niezgodne z art. 2 Konstytucji w zakresie równego traktowania obywateli w zakresie świadczeń "ze strony Państwa". Podała ze decyzja jest dla niej krzywdząca. Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] października 2012r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, w podstawie prawnej powołując art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Kolegium podało, że podstawą materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji były przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych. Art. 5 tej ustawy zawiera sztywne kryterium dochodowe wskazując w art. 5 ust. 1 że zasiłek rodzinny przysługuje osobom o których mowa w art. 4 ust. 2 jeśli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. W aktach sprawy zalegają dokumenty, z których wynika, że łączny dochód rodziny wnioskodawczyni w 2010r. wyniósł 37. 594, 78 zł, co na osobę daje kwotę 626, 58 zł Organ I instancji prawidłowo i szczegółowo wskazał, jakie kwoty zostały przyjęte za podstawę obliczenia kryterium dochodowego w rodzinie wnioskodawczyni. Kolegium podzieliło tym samym stanowisko organu I instancji, co do zaliczenia na poczet dochodu rodziny wnioskodawczyni kwoty wskazanej w zaświadczeniu, a nie w oświadczeniu wnioskodawczyni, a wyliczenia zostały dokonane są zgodne z art. 3 pkt 1 ustawy. W sprawie nie zostały także spełnione przesłanki określone w art. 5 ust. 3 ustawy, którego brzmienie łagodzi brzmienie art. 5 ust. 1 pozwalające na przyznanie zasiłku w sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Zgodnie natomiast z art. 8 ustawy dodatki do zasiłku rodzinne przysługują jedynie w sytuacji kiedy spełnione są kryteria do otrzymywania zasiłku rodzinnego. W skardze na wskazaną wyżej decyzję B.S. w całości powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej P.p.s.a., z którego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 P.p.s.a Sąd oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia. Poddawszy zaskarżoną decyzje kontroli legalności w zakresie wyżej przestawionym Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest nieuzasadniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 195/12 po rozpoznaniu skargi B.S. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd stwierdził, ze doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W wytycznych dla organu II instancji Sąd wskazał na wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie decyzji administracyjnej i na jego funkcję wychowawczą. Stwierdził też Sąd, że z uzasadnienia decyzji powinno jednoznacznie wynikać, jakie kwoty i z jakiego tytułu zostały przyjęte za podstawę obliczenia kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, a także, na jakich dowodach oparł się organ i z jakich powodów innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Wójta Gminy J. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku powtarzając w uzasadnieniu decyzji wskazania Sądu wynikające z wyżej powołanego wyroku. Z mocy art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Ocena ta wiąże tylko o tyle o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych. Traci więc ona moc wiążącą tylko w razie zmiany stanu prawnego, zmiany istotnych okoliczności faktycznych, wzruszenia orzeczenia w przewidzianym do tego trybie oraz z uwagi na późniejsze podjęcie przez skład poszerzony NSA uchwały zawierającej oceną prawną odmienną od wyrażonej we wcześniejszym wyroku sądu administracyjnego (uchwała NSA z dnia 30 czerwca 2008 r. IFPS 1/08 – ONSAiWSA 2008 nr 5, poz. 75). Związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu art. 153 P.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania mu się w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (wyrok NSA z 6 marca 2012 r. syg. akt II OSK 2617/11 LEX nr 1138187). W tej sprawie żadna tego rodzaju okoliczność nie miała miejsca tak w zakresie zmiany stanu faktycznego sprawy, jak i stanu prawnego. Mając zaś na względzie ocenę prawną wyrażoną w wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 27 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 195/12, Sąd stwierdził, że utrzymana zaskarżoną decyzją w mocy decyzja organu I instancji szczegółowo dokonała wyliczenia dochodu rodziny wymieniając poszczególne źródła dochodu i wyliczając dochód z zastosowaniem warunków określonych w art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.). Zatem uzasadnienie decyzji organu I instancji spełnia standardy określone w art. 107 § 3 k.p.a. oraz funkcję przekonywania wynikającą z art. 11 k.p.a. Ponownie przeprowadzone wyliczenie potwierdziło, że dochód uzyskiwany przez rodzinę skarżącej jest wyższy niż kryterium uprawniające do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku. Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje okoliczność, że strona skarżąca nie akceptuje rozstrzygnięcia i domaga się, aby wysokość dochodu z działalności gospodarczej męża była uwzględniona na podstawie oświadczenia, a nie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego. Kwestia ta została też szczegółowo wyjaśniona w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Skład orzekający wskazuje też na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 9 grudnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1212/10 (LEX nr 744956 oraz dostępne na Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). W uzasadnieniu wyroku NSA stwierdził, że z brzmienia art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że obliczenie dochodu musi uwzględniać rezultaty postępowania podatkowego prowadzonego na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dalej NSA stwierdził, że w tym zakresie organy są związane treścią zaświadczenia naczelnika urzędu skarbowego. Zaświadczenie takie potwierdza fakty ustalone w postępowaniu podatkowym oraz stan prawny w zakresie obowiązku podatkowego strony (art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a.). Z tych przyczyn Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił jako nieuzasadnioną.