II SA/Rz 1159/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 26 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2014 r. Nr [...] w przedmiocie doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem postanawia odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. J. J. wezwany (solidarnie z B. J. i J. J.) do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł. od wniesionej skargi, wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na obowiązującym osoby fizyczne formularzu PPF zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wg zawartego we wniosku oświadczenia pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Jako posiadany majątek wykazał własność (w 1/3 części) domu wraz z 6-arową działką na której jest posadowiony, samochód osobowy Toyota Corolla (rok. prod. 2008 r.) o wartości ok. 30 tys. zł. i oszczędności w wysokości ok. 40 tys. zł., zaś jako źródło dochodów wynagrodzenie za pracę żony w kwocie 2400 zł. brutto. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie w przypadku osoby fizycznej uzależnione jest od wykazania przez wnioskującego braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Jak wynika z powyższego, kryterium ekonomiczne bazujące na osiąganych dochodach i sytuacji materialnej jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność osób fizycznych do poniesienia związanych ze sprawą kosztów. Ciężar jego wykazania spoczywa na osobie wnioskującej, która ma wykazać, że znajduje się w sytuacji usprawiedliwiającej przyznanie prawa pomocy (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2013 r. sygn. akt I FZ 378/13). Ocena możliwości finansowych wnioskodawcy dokonywana jest przy tym z uwzględnieniem sytuacji majątkowej, dochodów i wydatków osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (jeżeli takie są). Dokonana w tym kontekście analiza informacji udzielonych przez J. J. nie potwierdza zasadności jego wniosku tak w całości, jak i w części. Wynika to przede wszystkim z faktu dysponowania przez niego i żonę stosunkowo znacznymi oszczędnościami, których wysokość wielokrotnie przekracza wielkość związanych ze sprawą kosztów sądowych, zarówno tych wymagalnych obecnie (wpis od skargi), jak i mogących wystąpić w przyszłości (najbardziej prawdopodobne to opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i wpis od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia – w sprawie objętej skargą odpowiednio 100 i 250 zł.). Nie ma przy tym znaczenia sposób zgromadzenia i zamierzonego wykorzystania tych oszczędności, gdyż samo ich posiadanie w dacie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy wyklucza wystąpienie uszczerbku w ich koniecznym utrzymaniu (przez uszczerbek ten należy rozumieć takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony, w którym nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych - postanowienie NSA z dnia 13 marca 2012 r. I FZ 51/12). Niezależnie od tego, również pozostałe zawarte we wniosku informacje nie potwierdzają trudnej sytuacji materialnej J. J. i jego żony, a tym samym nie wykazują związku między poniesieniem związanych ze sprawą kosztów sądowych a zagrożeniem dla podstaw ich egzystencji. Z informacji tych nie wynika, by cierpieli oni jakikolwiek niedostatek, dla którego punktem odniesienia nie są wszystkie normalne ponoszone wydatki, lecz wyłącznie te, które zmierzają do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i to wyłącznie w ich niezbędnym zakresie (zakup żywności, środków czystości, leczenie, podstawowe opłaty związane utrzymaniem domu lub mieszkania). Mimo że we wniosku brak jest informacji nt. statusu zawodowego wnioskodawcy i osiąganych przez niego dochodów (zostały określone tylko względem jego żony) oraz ponoszonych przez nich wydatków, za zbędne uznano wzywanie go do udzielenia w tym zakresie dodatkowych informacji (taką możliwość stwarza art. 255 P.p.s.a.). Zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiadanie wartościowego pojazdu mechanicznego i zdolność zgromadzenia oszczędności sama w sobie niezbicie przekonuje o nadwyżce dochodów nad ponoszonymi wydatkami, a tym samym wyklucza możliwość wystąpienia uszczerbku dla koniecznego utrzymania związanego z jednorazowym poniesieniem kosztów sądowych. Przemawia to wprost przeciwko zwolnieniu J. J. od ustawowego obowiązku (art. 199 P.p.s.a.) ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Prawo pomocy nie jest instytucją służącą zabezpieczeniu czy poprawie stanu majątkowego, a taki wymiar miałoby w opisanej sytuacji jego przyznanie. Ubocznie należy zaznaczyć, że w przypadku uwzględnienia przez Sąd wniesionej skargi będzie przysługiwał skarżącemu od organu który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw (art. 200 P.p.s.a.). Z podanych przyczyn, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.