II SA/Rz 1160/24

WyrokWSA w Rzeszowie2025-01-28

Skład orzekający: Jarosław Szaro, Małgorzata Niedobylska, Grzegorz Panek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podanie w zgłoszeniu SENT niezgodnego numeru rejestracyjnego naczepy, stanowiące naruszenie obowiązków przewoźnika, uzasadnia nałożenie kary pieniężnej, czy też istnieją podstawy do odstąpienia od jej nałożenia z uwagi na ważny interes przewoźnika lub interes publiczny?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że podanie w zgłoszeniu SENT niezgodnego numeru rejestracyjnego naczepy stanowi naruszenie przepisów ustawy SENT, które obliguje organ do nałożenia kary pieniężnej. Organy prawidłowo oceniły, że nie zaszły przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary, gdyż spółka nie wykazała wystąpienia nadzwyczajnych, losowych okoliczności uzasadniających ważny interes przewoźnika, a interes publiczny przemawiał za dyscyplinującym charakterem sankcji, zwłaszcza w kontekście wielokrotnych naruszeń przepisów przez spółkę.
Stan faktyczny
Spółka P. Spółka Jawna została ukarana karą pieniężną w wysokości 10.000 zł za podanie w zgłoszeniu SENT niezgodnego numeru rejestracyjnego naczepy podczas przewozu węgla. Organy administracji uznały, że naruszenie to nie jest istotne i nie ma podstaw do odstąpienia od nałożenia kary, mimo argumentacji spółki o pomyłce, ważnym interesie przewoźnika (grożąca niewypłacalność) i interesie publicznym. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów materialnych i procesowych oraz zasad konstytucyjnych i unijnych.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Grzegorz Panek /spr./, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi P. Spółka Jawna z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 9 lipca 2024 r. nr 1801-IGC.4823.21.2024 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oddala skargę. Przedmiotem skargi P.R. sp. j. z siedzibą w L. (dalej: "spółka") jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: "Dyrektor IAS") z dnia 9 lipca 2024 r. nr 1801-IGC.4823.21.2024 utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w P. (dalej: "Naczelnik UCS") z dnia 18 kwietnia 2024 r. nr 408000-408000-COC-3.4823.473.2023.41 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi. Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt sprawy w dniu 29 września 2022 r. w miejscowości B. funkcjonariusze P. Urzędu Celno-Skarbowego w P. przeprowadzili kontrolę, pod kątem przestrzegania obowiązków wynikających z ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 1218 ze zm., dalej: "ustawa SENT"), pojazdu ciężarowego marki V. o nr rej. [...] z naczepą o nr rej. [...] wiozącego towar według zgłoszenia [...] - miał węglowy (...). W wyniku analizy danych w systemie SENT stwierdzono rozbieżności w zakresie numerów rejestracyjnych naczepy w kontrolowanym transporcie. W zgłoszeniu SENT w polu "Numer rejestracyjny naczepy" wpisano: "....", zaś w trakcie kontroli stwierdzono naczepę o nr rej. [....]. Kontrola udokumentowana została protokołem nr [...], który został podpisany przez funkcjonariuszy oraz kierowcę pojazdu. Wobec powyższego postanowieniem z dnia 13 marca 2023 r. Naczelnik UCS wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej na spółkę w związku z naruszeniem obowiązku wynikającego z ustawy SENT. W piśmie z dnia 29 marca 2023 r. spółka wniosła o umorzenie postępowania w całości, ewentualnie o rozstrzygnięcie co do istoty sprawy poprzez odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na interes publiczny. Podniosła, że naruszenie stanowiło zwyczajną pomyłkę przy uzupełnianiu zgłoszenia SENT, nie mającą jednak wpływu na utrudnienie monitorowania przewozu towarów wrażliwych. Nałożenie zaś kary pieniężnej w przewidzianej przez ustawodawcę wysokości godziłoby w konstytucyjne zasady sprawiedliwości oraz proporcjonalności, zwłaszcza że uchybienie zostało usunięte w możliwie najszybszym czasie. Dalszą argumentacją, wskazującą na zasadność kompleksowego ujęcia sytuacji strony, w tym konieczność uwzględnienia zasady proporcjonalności spółka przedstawiła w piśmie z dnia 18 lipca 2023 r. Następnie w piśmie z dnia 19 lutego 2024 r. spółka wskazała na swoją trudną sytuację gospodarczą, która dodatkowo uzasadnia odstąpienie od jej ukarania. Decyzją z dnia 18 kwietnia 2024 r. nr 408000-408000-COC-3.4823.473.2023.41, Naczelnik UCS nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za podanie w zgłoszeniu przewozu nr [...] danych niezgodnych ze stanem faktycznym w zakresie numeru rejestracyjnego środka transportu. W odwołaniu od powyższej decyzji spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za podanie w zgłoszeniu przewozu SENT danych niezgodnych ze stanem faktycznym w zakresie numeru rejestracyjnego środka transportu, pomimo że przemawiał za tym ważny interes przewoźnika, wynikający z grożącej mu niewypłacalności, a także interes publiczny, którego wykładnia powinna uwzględniać funkcję ustawy SENT i charakter przewidzianych w niej sankcji, w szczególności to, że instytucja odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej jest elementem mechanizmu prewencji wpisanego w przepisy ustawy SENT, a kary pieniężne nie powinny pełnić funkcji wyłącznie represyjnej (odpłaty) za popełnione naruszenie (zaistnienie stanu niezgodnego z prawem). Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor IAS decyzją z dnia 9 lipca 2024 r. nr 1801-IGC.4823.21.2024 utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor IAS zwrócił uwagę, że ustawodawca w sposób jasny i precyzyjny określił obowiązki przewoźnika przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, wskazując jakie dane powinno zawierać zgłoszenie (art. 7 ust. 2 ustawy SENT). Monitorowanie przewozu towarów wrażliwych opiera się bowiem na prawidłowej rejestracji przewozów w systemie SENT, a numery rejestracyjne to główne i podstawowe dane umożliwiające organom sprawowanie właściwej kontroli nad tym przewozem. Prawidłowo wprowadzone dane stanowią istotne wsparcie zarówno w bieżącej kontroli, jak i kontroli ex post, tym samym docelowo przyczyniają się do eliminowania szarej strefy, wsparcia legalnie działających podmiotów oraz ograniczenia uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach. Z kolei niewłaściwe ich wpisanie do zgłoszenia, nawet przez pomyłkę czy niedbalstwo, niweczy sens ich zbierania, gdyż tylko dane zgodne ze stanem faktycznym mogą być właściwie gromadzone i analizowane. Zdaniem Dyrektora IAS nie można więc przyjąć, że błędny zapis numeru rejestracyjnego stanowi nieistotną pomyłkę, bądź błąd. To na przewoźniku ciąży szczególny obowiązek znajomości obowiązujących przepisów i sprawowania nadzoru nad tym, czy przesłane do rejestru zgłoszenie zawiera prawidłowe dane i odpowiada sytuacji faktycznej, a w razie podania nieprawidłowych danych - powinien również liczyć się z konsekwencjami swoich działań lub zaniechań. Przepisy ustawy SENT w tym zakresie są jasne i czytelne - podanie w zgłoszeniu danych niezgodnych ze stanem faktycznym wiąże się z nałożeniem kary pieniężnej, a sankcja nakładana jest obligatoryjnie przez organ, niezależnie od tego, czy było to celowym działaniem strony, czy wynikiem pomyłki podczas jego uzupełniania. Analizując możliwość uwolnienia spółki od kary pieniężnej za podanie danych niezgodnych ze stanem faktycznym Dyrektor IAS podkreślił, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w trybie art. 24 ust. 3 ustawy SENT oparte jest na uznaniu administracyjnym. Zatem nawet w przypadku wystąpienia przesłanek udzielenia ulgi organ orzekający w tej sprawie nie jest zobligowany do jej udzielenia. Uznanie administracyjne jest ograniczone jedynie dyrektywami wyboru interesem publicznym oraz ważnym interesem przewoźnika. Dyrektor IAS wskazał, że prowadzenie działalności gospodarczej, bez względu na jej wielkość i formę, nie wiąże się jedynie z korzyściami - zyskami jakie z tego tytułu wypływają, ale również z ponoszeniem odpowiedzialności za powstałe wskutek tej działalności zobowiązania, w tym zobowiązania z tytułu kar pieniężnych. Zadaniem przedsiębiorcy jest więc takie prowadzenie działalności, aby wybór branży, dobór partnerów biznesowych, organizacja pracy i podejmowane decyzje, skutecznie redukowały mogące powstać negatywne konsekwencje. Przedsiębiorca planując swoją działalność powinien zakładać nie tylko scenariusze optymistyczne, ale również pesymistyczne. W prowadzenie działalności gospodarczej wpisane jest bowiem ponoszenie ryzyka oraz odpowiedzialność za podjęte decyzje. W sytuacji nieprzestrzegania przepisów prawa każdy uczestnik przewozu towarów "wrażliwych" winien mieć świadomość konsekwencji - sankcji związanych z zaniechaniem wypełniania obowiązków nałożonych przepisami ustawy SENT, którą jest administracyjna kara pieniężna nakładana przez organ administracji publicznej w następstwie naruszenia prawa polegającego na niedopełnieniu ustawowego obowiązku przez osobę obowiązaną. Sankcje te należy rozumieć jako określone w ustawie ujemne skutki prawne, które następują po tym, gdy adresat normy prawnej nie zastosuje się do ustanowionego nakazu. W ocenie Dyrektora IAS spółka nie przedstawiła dowodów świadczących o wystąpieniu zdarzeń losowych, wyjątkowych, które spowodowały zgłoszenie danych niezgodnych ze stanem faktycznym. Wręcz przeciwnie - zebrany materiał dowodowy potwierdza, że ujawnione naruszenie było wynikiem zaniedbania i niedopełnienia ustawowych obowiązków. Od profesjonalnego przewoźnika, prowadzącego działalność gospodarczą związaną z transportem "towarów wrażliwych", oczekuje się zachowania należytej staranności podczas uzupełniania zgłoszenia - pośpiech i roztargnienie nie mogą stanowić podstawy do uwolnienia strony od grożącej jej sankcji. Bez znaczenia pozostaje fakt, że zaistniałe uchybienie było nieumyślne i zostało usunięte w toku kontroli. Przepisy ustawy SENT uzależniają nałożenie kary jedynie od stwierdzenia samego faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków i w razie ich naruszenia, na podmiot wykonujący przewóz zostaje, w drodze decyzji administracyjnej, nałożona odpowiednia kara pieniężna. Natomiast kryterium ważnego interesu przewoźnika wymaga wykazania konkretnych okoliczności, tj. zdarzenia losowego lub ekonomicznej sytuacji firmy, które są niezależne od strony i uniemożliwiają jej wywiązanie się z ciążących na niej względem Państwa obowiązków - takich okoliczności jednak spółka nie przedstawiła. Dyrektor IAS po dokonaniu analizy sytuacji finansowej spółki stwierdził, że nie jest zagrożona jej płynność finansowa, zapłata kary nie zachwieje podstawami jej egzystencji. Oceny tej nie zmienią zaległości z tytułu składek ZUS czy też okoliczności związane z niewypłacalnością kontrahentów, bowiem o dostępności środków finansowych decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody, a nie dochody czy strata, która nie oznacza braku uzyskiwania środków finansowych w ogóle. W toku postępowania nie stwierdzono natomiast okoliczności nadzwyczajnych, które realizacje obowiązku uczyniłyby niemożliwym. Za takie trudno bowiem uznać problemy branży transportowej i związany z tym spadek obrotów - skoro mają one charakter globalny i dotknęły również inne podmioty prowadzące działalność. W ocenie Dyrektora IAS za uwolnieniem spółki od nałożonej sankcji nie przemawia także interes publiczny. Naczelnik UCS należycie wyjaśnił przesłanki, którymi kierował się w tym zakresie, zwracając uwagę na okoliczności, w jakich nastąpiło naruszenie, w oparciu nie tylko o płaszczyznę ekonomiczną, ale również pozaekonomiczną. Stwierdzona nieprawidłowość naruszała podstawowe cele ustawy SENT w zakresie prawidłowego monitorowania przewozu, a w związku z czym godziła w interes publiczny, z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo czy zaufanie do organów państwa. Uwolnienie spółki od grożącej jej sankcji, będącej konsekwencją działania niezgodnego z obowiązującym porządkiem prawnym, nie może być uznane za działanie w interesie publicznym - z korzyścią dla ogółu. Dyrektor IAS nie dopatrzył się naruszenia zasady proporcjonalności. Sytuacja, która doprowadziła do naruszenia przepisów ustawy SENT, nie była omyłką związaną co do treści normy prawnej stanowiącej podstawę rozstrzygnięcia w sprawie, a spółka posiadała wiedzę i duże doświadczenie w zakresie realizacji przewozów objętych systemem monitorowania - w okresie od 2018-2023 zarejestrowała 694 przewozy. Co istotne, spółka wielokrotnie dopuściła się naruszenia obowiązków wynikających ustawy SENT poprzez - brak aktualizacji danych (w odniesieniu do 2 przewozów), podanie danych niezgodnych ze stanem faktycznym (w odniesieniu do 5 przewozów), niezapewnienie przekazywania danych geolokalizacyjnych (w odniesieniu do 6 przewozów), niestawienie się na wezwanie organu do kontroli ( w odniesieniu do 2 przewozów). Nie bez znaczenia pozostaje również okoliczność, że wobec spółki kilkukrotnie już odstępowano od nałożenia kary - na łączną kwotę [...] zł. Jak wynika z ustaleń poczynionych przez organ, nałożone uprzednio sankcje nie zdyscyplinowały spółki do przestrzegania obowiązujących regulacji prawnych, bowiem po raz kolejny uchybiła ona przepisom ustawy SENT i aktualnie toczy się wobec niej kolejne postępowanie administracyjne. Dlatego poniesienie konsekwencji analizowanego naruszenia nie może być uznane za nieproporcjonalne i niezgodne z zasadami sprawiedliwości. Aby analizować konkretny stan faktyczny pod kątem naruszenia zasady proporcjonalności muszą zaistnieć dodatkowe przesłanki, które to uzasadniają, np. brak winy strony, przyczyna zewnętrzna - takich okoliczności spółka jednak nie przedstawiła. Ponadto na gruncie ustawy SENT proporcjonalność kary została zachowana, bowiem przewidział ją sam ustawodawca określając różne wysokości nakładanej kary w zależności od rodzaju naruszenia. Odnosząc się do argumentacji spółki, odnośnie braku związku pomiędzy naruszeniem prawa z uszczupleniem wpływów do budżetu państwa, Dyrektor IAS zauważył, że okoliczność ta pozostaje bez wpływu na niniejszą sprawę, bowiem ustawodawca nie powiązał nałożenia kary z narażeniem Skarbu Państwa na uszczuplenie należnych podatków. W ustawowym terminie spółka wniosła skargę na powyższą decyzję, zarzucając naruszenie: 1) art. 24 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia na stronę kary pieniężnej za formalne naruszenie polegające na popełnieniu pomyłki przy wpisywaniu numeru rejestracyjnego naczepy, pomimo że przemawiał za tym interes publiczny, którego prawidłowa wykładnia powinna odbyć się z poszanowaniem zasad zawartych w art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124 oraz art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm., dalej: "Ordynacja podatkowa") oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji, a w szczególności zasady proporcjonalności, bezpieczeństwa i zaufania do organów państwa wyrażonej w art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r. poz. 236, dalej: "Prawo przedsiębiorców"); pominięcie przez organy przy ocenie pojęcia "interesu publicznego" rzeczywistej intencji ustawodawcy i celu ustawy, którym jest ochrona wpływów budżetowych, a w sprawie nie wystąpiło chociażby najmniejsze hipotetyczne ryzyko uszczuplenia należności publicznoprawnych, 2) art. 24 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za podanie w zgłoszeniu przewozu SENT danych niezgodnych ze stanem faktycznym w zakresie numeru rejestracyjnego środka transportu, pomimo że przemawiał za tym ważny interes przewoźnika, wynikający z grożącej mu niewypłacalności, a także interes publiczny, którego wykładnia powinna uwzględniać funkcję ustawy SENT i charakter przewidzianych w niej sankcji, w szczególności to, że instytucja odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej jest elementem mechanizmu prewencji wpisanego w przepisy ustawy SENT, a kary pieniężne nie powinny pełnić funkcji wyłącznie represyjnej (odpłaty) za popełnione naruszenie (zaistnienie stanu niezgodnego z prawem), 3) art. 2, art. 273 dyrektywy nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej oraz art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej, art. 325 TFUE i wyrażonej w tym przepisie zasady neutralności w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT poprzez nałożenie na spółkę wysokiej kary pieniężnej (sankcji) w związku ze stwierdzonym niedopełnieniem warunku formalnego, w sytuacji gdy w związku z przewozem towaru nie istniało jakiekolwiek ryzyko uszczuplenia należności publicznoprawnych, a zatem sankcja w wysokości 10.000 zł jest nieproporcjonalna i nieadekwatna do wagi naruszenia (por. orzeczenie TSUE z 21.10.2021 r., C-583/20) oraz nie uwzględnia okoliczności powstania stwierdzonej nieprawidłowości, rodzaju i stopnia naruszenia ciążącego na przewoźniku obowiązku, wagi stwierdzonej nieprawidłowości, działań podjętych przez przewoźnika by przewóz był wykonywany zgodnie z prawem (por. wyrok TSUE z 15.04.2021 r., C-935/19) - por. wyrok WSA we Wrocławiu z 14 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 374/22). W oparciu o powyższe spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika UCS i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Dyrektorowi IAS do ponownego rozpatrzenia, a w każdym przypadku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi spółka przedstawiła argumentację na poparcie postawionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstawy do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") - tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Należy nadto wskazać, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonych granicach zaskarżenia, skargę wniesioną w niniejszej sprawie należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Przedmiotem kontroli Sądu jest rozstrzygnięcie w przedmiocie nałożenia na spółkę, jako przewoźnika realizującego przewóz towarów wrażliwych kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł w związku z naruszeniem obowiązków przewoźnika wynikających z ustawy SENT. Podstawę prawną wydanych decyzji stanowią przepisy ustawy SENT. Zgodnie z art. 3 ust. 1 tej ustawy, system monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów i obrocie paliwami opałowymi, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących do tego monitorowania, oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy. Stosownie do art. 2 pkt 9 ustawy SENT, przez przewóz towarów rozumie się przemieszczanie towaru na lub przez terytorium kraju środkiem transportu po drodze publicznej albo krajowej sieci kolejowej, z uwzględnieniem postojów wymaganych podczas tego przemieszczania, przeładunku oraz rozładunku. W art. 3 ust. 2 ustawy SENT przewidziano katalog towarów objętych systemem, z zastrzeżeniem ust. 4-8 oraz ust. 10 tego przepisu. Ponadto na podstawie art. 3 ust. 11 ustawy SENT, minister właściwy do spraw finansów publicznych może określić, w drodze rozporządzenia, towary inne niż wymienione w ust. 2 pkt 1-3a, których przewóz jest objęty systemem monitorowania przewozu i obrotu, wraz ze wskazaniem masy, ilości, objętości lub wartości tych towarów, oraz przypadki, w których ich przewóz nie podlega temu systemowi, uwzględniając konieczność przeciwdziałania uszczupleniom w zakresie podatku od towarów i usług lub podatku akcyzowego. W wydanym na podstawie wskazanego przepisu rozporządzeniu z 25 kwietnia 2022 r. w § 1 pkt 8 lit. a wymienione zostały towary objęte pozycją CN 2701 - węgiel; brykiety, brykietki i podobne paliwa stałe wytwarzane z węgla, jeżeli masa brutto przesyłki towarów objętych tą pozycją przekracza 500 kg. Nie było kwestionowane w sprawie, że towar będący przedmiotem przewozu podlegał systemowi monitorowania. Należy przypomnieć, że ustawa SENT ma za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Ustawa SENT określa m. in. obowiązki poszczególnych podmiotów związanych z przewozem towarów z terytorium innego państwa. W okolicznościach niniejszej sprawy w zakresie obowiązków przewoźnika istotny jest art. 7 ust. 1 ustawy SENT, zgodnie z którym, w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia. Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 2 ustawy SENT, zgłoszenie zawiera w przypadku: 1) przewozu po drodze publicznej: a) dane przewoźnika obejmujące: - imię i nazwisko albo nazwę, - adres zamieszkania albo siedziby, b) numer identyfikacji podatkowej przewoźnika albo numer, za pomocą którego przewoźnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej, jeżeli jest obowiązany go posiadać, c) dane nadawcy towarów obejmujące: - imię i nazwisko albo nazwę, - adres zamieszkania albo siedziby, d) dane odbiorcy towarów obejmujące: - imię i nazwisko albo nazwę, - adres zamieszkania albo siedziby, e) miejsce i datę rozpoczęcia przewozu towaru na terytorium kraju, f) miejsce zakończenia przewozu towaru na terytorium kraju, g) planowaną datę zakończenia przewozu towaru na terytorium kraju, h) dane dotyczące towaru będącego przedmiotem przewozu, w szczególności rodzaju towaru, pozycji CN, ilości, masy brutto lub objętości towaru, i) numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi, j) numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, o ile są wymagane, k) numery rejestracyjne środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a, l) numer lokalizatora albo numer urządzenia. W kontrolowanej sprawie organy stwierdziły, że przewoźnik w zgłoszeniu przewozu nr [...] w polu "informacje o środku transportu" podał niezgodne ze stanem faktycznym dane w zakresie numeru rejestracyjnego naczepy, tj. wpisał numer rejestracyjny "[...]", w sytuacji gdy faktyczny numer rejestracyjny to "[...]", a zatem naruszył art. 7 ust. 2 pkt 1 lit. k) ustawy SENT. Naruszenie to wyczerpało znamiona deliktu administracyjnego określonego w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT, co podlega karze pieniężnej w wysokości 10.000 zł. Wymaga zaznaczenia, że spółka nie kwestionowała faktu zgłoszenia danych niezgodnych ze stanem faktycznym. Należy podkreślić, że obowiązki spółki, jako przewoźnika wynikające z art. 7 ust. 2 ustawy SENT nie budzą wątpliwości. Numery rejestracyjne pojazdów przewożących towary podlegające kontroli to główne i podstawowe dane umożliwiające organom KAS prawidłowe wykonanie zadań kontrolnych, dla których regulacje ustawy SENT zostały stworzone (zob. wyroki NSA z dnia 30 listopada 2023 r., sygn. akt II GSK 974/20, z dnia 7 czerwca 2022 r., sygn. akt II GSK 510/19). Numer rejestracyjny jest bowiem oznacznikiem umożliwiającym identyfikację środka transportowego przewożącego towar wrażliwy, zaś powstałe w tym względzie błędy będą skutkować możliwością wyłączenia takiego przewozu poza system SENT. Prawidłowe wypełnienie danych w zgłoszeniu nie jest operacją znacząco skomplikowaną, przekraczającą zdolności profesjonalnego uczestnika obrotu gospodarczego, który powinien cechować się starannością i w sposób maksymalnie dokładny wskazywać istotne dla SENT dane. Podanie w zgłoszeniu danych niezgodnych ze stanem faktycznym wiąże się bowiem z nałożeniem kary pieniężnej, która jest niezależna od tego, czy było to celowym działaniem, czy też wynikiem pomyłki podczas jego uzupełniania. W odniesieniu natomiast do zarzucanej w skardze kwestii, czy organy prawidłowo rozważyły przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej określone w art. 24 ust. 3 ustawy SENT, należy wskazać, że zgodnie z tym przepisem, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-1b, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Decyzja podejmowana na tej podstawie prawnej ma charakter uznaniowy, pod warunkiem stwierdzenia występowania określonych w tym przepisie przesłanek m. in. "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego". Uznaniowy charakter decyzji oznacza, że w razie stwierdzenia wystąpienia co najmniej jednej z przesłanek organ nie jest zobowiązany do odstąpienia od nałożenia kary, lecz może o tym postanowić w granicach uznania administracyjnego. Ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do ww. pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Ważnego interesu przewoźnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej (zob. np. wyroki NSA z dnia 29 października 2024 r., sygn. akt II GSK 1156/24, z dnia 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 1052/20). W orzecznictwie prezentowane jest jednolite stanowisko, że jedynie nadzwyczajne, losowe sytuacje, taki jak utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Pojęcie "ważny interes przewoźnika" należy interpretować analogicznie do "ważnego interesu podatnika", o jakim stanowi art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp. Bez wątpienia nie każde trudności finansowe przewoźnika mogą uzasadniać odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej lecz tylko takie, które wiązałyby się z zagrożeniem dla jego interesu, bytu firmy. Natomiast interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (por. np. wyroki NSA z dnia 13 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 1498/19, z dnia 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt II GSK 360/19). W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, organy właściwie zinterpretowały przesłanki "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego" (oparły się na prawidłowym ich zrozumieniu) oraz poczyniły dostateczne ustalenia faktyczne, które pozwoliły na weryfikację tych kryteriów. Kontrolowane decyzje zawierają wywód prawny odnoszący się do przesłanek warunkujących odstąpienie od nałożenia kary, któremu nie można zarzucić wadliwości. Stwierdzone uchybienie nie było wynikiem zaistnienia okoliczności nadzwyczajnych, szczególnych, wystąpienia przyczyn niezależnych od przewoźnika, wynikało natomiast wyłącznie z uchybienia i niedołożenia należytej staranności przez spółkę, będącą profesjonalnym przewoźnikiem. Spółka nie przedstawiła również żadnych dowodów wskazujących na to, że kara w wysokości 10.000 zł może w znaczący sposób wpłynąć na obniżenie kondycji finansowej prowadzonego przedsiębiorstwa, w jakiej relacji pozostaje do obrotów i pozostałych jej obciążeń. Organy odniosły się do sytuacji faktycznej/finansowej spółki, dokonując analizy sytuacji finansowej firmy - obroty z prowadzonej działalności wyniosły odpowiednio (2020 r. – [...] zł, 2021 r. – [...] zł, 2022 r. – [...] zł, za okres styczeń-kwiecień 2023 r. [...] zł). Natomiast podnoszone przez spółkę zaległości z tytułu składek ZUS, czy problemy z niewypłacalnością kontrahentów nie wpływają znacząco na kondycję finansową przedsiębiorstwa. W ocenie Sądu, w sytuacji, gdy nałożona kara pieniężna stanowi zaledwie ułamek osiągniętego przez spółkę przychodu nie sposób dopatrywać się zaistnienia w jakimkolwiek zakresie przesłanki ważnego interesu strony, przemawiającej za ewentualnym odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej. Odnośnie do przesłanki "ważnego interesu publicznego" Dyrektor IAS zasadnie powołał się na dyscyplinujący charakter przepisów o karach i cele ustawy SENT. Wskazał również, że spółka posiadała wiedzę i duże doświadczenie w realizacji przewozów objętych systemem monitorowania, w okresie 2018-2023 r. zarejestrowała bowiem 694 takie przewozy. Co istotne, spółka wielokrotnie dopuściła się naruszenia obowiązków wynikających z ustawy SENT, w tym poprzez podanie danych niezgodnych ze stanem faktycznym, wobec spółki kilkakrotnie odstępowano też od nałożenia kary (łącznie na kwotę [...] zł). Naruszenie przepisów ustawy SENT omawiane w niniejszej sprawie nie jest więc przypadkiem jednostkowym. Słusznie wskazał również Dyrektor IAS, że w interesie publicznym nie leży każdorazowe zwalnianie podmiotów objętych regulacjami ustawy SENT od odpowiedzialności za oczywiste i niejednokrotne naruszenia, wynikające z lekceważącego podejścia odbiorcy do realizacji jej postanowień. Ponadto, jak słusznie zauważył organ, sam fakt braku uszczuplenia należności publicznoprawnych, nie daje wystarczającej podstawy do odstąpienia od wymierzenia kary, wobec braku innych okoliczności mogących świadczyć o wystąpieniu interesu publicznego. W ocenie Sądu, stanowisko organów o nieziszczeniu się przesłanek nie narusza wymagań stawianych postępowaniu wyjaśniającemu, w szczególności wynikających z przepisów art. 121 § 1 i 2, art. 122, art. 124, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Uzasadnienie decyzji spełnia także wymagania określone w art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej. Zawarto w nim wyjaśnienie prawne przesłanek warunkujących odstąpienie od nałożenia kary. Trafnie podniesiono, że odstąpienie od nałożenia kary zostało przez ustawodawcę potraktowane jako odstępstwo od odpowiedzialności za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia obowiązku o administracyjnym charakterze. Dlatego za uwolnieniem od odpowiedzialności muszą przemawiać szczególne względy, których w kontrolowanej sprawie nie stwierdzono. Sąd ma na uwadze, że karanie na podstawie ustawy SENT nie może być automatyczne i bezrefleksyjne, jednakże w niniejszej sprawie taka sytuacja nie występuje. Jeżeli zaś chodzi o ocenę proporcjonalności sankcji przewidzianej za przypisanie przewoźnikowi naruszenia to wskazać należy, że sankcja ta została w ustawie określona w sposób sztywny, a organy nie miały możliwości miarkowania jej wysokości. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, które Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, że zasada proporcjonalności sformowana w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, na poziomie normatywnym w ustawie SENT została uwzględniona przez ustawodawcę poprzez zróżnicowanie kar w zależności od rodzaju naruszenia (2.000 zł, 10.000 zł, 20.000 zł, 100.000 zł). Zatem zasada proporcjonalności została w ustawie SENT zachowana, natomiast kara za naruszenie jej przepisów, aby mogła spełniać swą rolę prewencyjną nie może być zbyt niska. Nie doszło zatem do naruszenia art. 12 ustawy Prawo przedsiębiorców i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Końcowo należy stwierdzić, że podnoszony przez spółkę brak związku pomiędzy naruszeniem prawa a uszczupleniem wpływów do budżetu państwa, pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, bowiem ustawodawca nie powiązał nałożenia kary z narażeniem Skarbu Państwa na uszczuplenie należnych podatków. Z treści przepisów ustawy SENT nie wynika bowiem, aby nakładanie kar pieniężnych uzależnione było od powstania uszczupleń podatkowych. Sąd zwraca również uwagę, że zasada neutralności podatku VAT przejawia się w możliwości odliczenia od podatku należnego zapłaconego przy sprzedaży towarów lub usług podatku naliczonego przy zakupie, natomiast kara w ustawie SENT jest nakładana za obiektywny fakt naruszenia przepisów i jest adekwatna do celów jakie przyświecają tej ustawie. Ustawa o podatku od towarów i usług towaru i ustawa SENT, to dwa odrębne akty prawne, które w sposób odmienny realizują określone cele. Nie stwierdzając zatem w kontrolowanej sprawie naruszenia prawa materialnego, jak również przepisów postępowania, które miałoby wpływ na wynik sprawy, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło