II SA/Rz 1181/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Ewa Partyka Protokolant sekretarz sądowy Filip Róg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego 1. skargę oddala; 2. zarządza zwrot na rzecz skarżącego G. M. uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 100 zł /słownie: sto złotych/. Przedmiotem skargi G.M. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., dalej "Kolegium", z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej "k.p.a.") oraz art. 5 ust. 2, art. 16a ust. 1, ust. 2 i ust. 6, art. 20 ust. 3, art. 23 ust. 4 e, art. 24 ust. 1, ust.2, art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r. poz. 1518, dalej "u.ś.r.") i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz.U. z 2015 r. poz. 1238, dalej "Rozporządzenie") odmówił G.M. przyznania świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad J.M. w okresie od 27 lutego 2017 r. do 31 października 2017 r. Organ ustalił, iż wnioskodawca zamieszkuje wraz z matką J.M., wspólnie prowadząc 2-osobowe gospodarstwo domowe. J.M. jest osobą niepełnosprawną legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w P. w orzeczeniu z dnia [...].01.2017 r., nr [...] uznał, że stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 10.01.2017 r. Ze względu na posiadaną niepełnosprawność wymaga stałej lub długotrwałej opieki innych osób, którą zapewnia jej syn G.M. Wnioskodawca jest rozwiedziony i obciąża go obowiązek alimentacyjny wobec córki K. w kwocie 300,00 zł miesięcznie, ustalony wyrokiem SO w P. sygn. Akt [...] z dnia 21.06.2002r. Nie pracuje zawodowo i nie jest zarejestrowany w PUP. Źródłem utrzymania rodziny jest emerytura J.M.. G.M. w roku 2015 nie osiągnął żadnego dochodu. Z ustaleń poczynionych przez Prezydenta Miasta P. wynikało, iż w roku 2015 dochód rodziny wyniósł kwotę 24.098,08 zł (tj. dochód: 29.153,88 zł, podatek należny: 2.432,00 zł i składka na ubezpieczenie społeczne: 0,00 zł). Zatem dochód w przeliczeniu na członka rodziny wyniósł 1.004,09 zł (24.098,08 zł : 12 miesięcy : 2 osoby). Organ na podstawie oświadczenia G.M. z dnia 23 maja 2017r. ustalił, że ww. płaci dobrowolnie alimenty na córkę Z.M. i nie posiada wyroku zasądzającego alimenty. W dniu 28 maja 2017r. wnioskodawca dostarczył dokumenty potwierdzające wysokość zapłaconych alimentów za rok 2015 w łącznej kwocie 6.800,00 zł. Z uwagi na fakt, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie wynosił w 2015 r. 1. 004, 09 zł i przekroczył kryterium dochodowe wynoszące 764, 00 zł, to wykluczone było przyznanie wnioskowanego świadczenia. W odwołaniu od decyzji organu I instancji G.M. wskazał, że ze względu na fakt, że nie uzyskał w 2015 r. żadnego dochodu i pozostaje na utrzymaniu matki, którą się opiekuje, a alimenty w 2015 r. zostały faktycznie zapłacone, na co przedstawił dowody, od łącznego dochodu rodziny należało odliczyć rzeczywiście zapłacone alimenty. Ponadto zarzucił, że decyzja pomimo tego, iż ustanowił on pełnomocnika, doręczona została bezpośrednio stronie zamiast jej pełnomocnikowi. Kolegium powołaną na wstępie decyzją działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 16 a ust. 2 u.ś.r. utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. Wyjaśnił, ze zgodnie z art. 16a ust. 1 u.ś.r. specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015 r. poz. 2082 oraz z 2016 r. poz. 406 i 1271) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli: 1) nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub 2) rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. Przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio (art. 1a ust.2 ustawy). W przypadku gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje (art. 1a ust. 3 ustawy). Definicję dochodu rodziny zawiera art. 3 w pkt 2 natomiast dochodu członka rodziny w pkt 3 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie rodziny - oznacza to sumę dochodów członków rodziny (art. 3 pkt 2 ); natomiast ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie członka rodziny oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b (art. 3 pkt 2a). Przepis art. 23 ust. 5 u.ś.r. stanowi delegację ustawową do wydania rozporządzenia z 8 grudnia 2015 r. w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne. Wyżej wskazane rozporządzenie określa sposób i tryb postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń. Zgodnie z par. 15 pkt 1 rozporządzenia z 8 grudnia 2015 r. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne w przypadku gdy członek rodziny ma zobowiązania alimentacyjne na rzecz osoby spoza rodziny, od dochodu członka rodziny odejmuje się kwotę alimentów zapłaconych na rzecz tej osoby. Ponieważ G.M. w roku 2015 nie osiągnął żadnego dochodu zatem (jak słusznie stwierdza organ I instancji ) nie ma podstaw do odliczenia zapłaconych alimentów od dochodu J.M., który jest jedynym dochodem rodziny. G.M. nie spełnia zatem warunku wynikającego z treści art. 16 a ust.2 u.ś.r. do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, ponieważ kwota dochodu w przeliczeniu na osobę (1.004,09 zł) przekracza kwotę kryterium dochodowego (764,00 zł). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie G.M. reprezentowany przez fachowego pełnomocnika zażądał uchylenia decyzji obu instancji oraz zasądzenia od Kolegium na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 16 a ust. 2 u.ś.r. poprzez błędne przyjęcie, że nie spełnia warunku do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, ponieważ łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę kryterium dochodowego. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organów I i II instancji. Stosownie bowiem do art. 16 a ust. 2 powyższej ustawy specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. Przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio. Z kolei zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy dochód - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Wnioskodawca nie uzyskał w 2015 r. żadnego dochodu, jednak jak wynika z ustalonego stanu faktycznego pozostaje na wyłącznym utrzymaniu matki, którą się opiekuje. Alimenty w 2015 r. zostały rzeczywiście zapłacone na rzecz córki wnioskodawcy — Z.M. przez J.M., bowiem wnioskodawca od dłuższego czasu nie osiągał żadnego dochodu, zrezygnował z zatrudnienia żeby opiekować się niepełnosprawną matką. Nie można zgodzić się, ze stanowiskiem organu I i II instancji, że skoro skarżący w roku 2015 nie osiągnął żadnego dochodu, to nie ma podstaw do odliczenia zapłaconych alimentów od dochodu J.M., który jest jedynym dochodem rodziny. Zdaniem skarżącego od łącznego dochodu rodziny, którą to rodzinę tworzy wnioskodawca z matką, a na który składał się wyłącznie dochód J.M., należało odliczyć rzeczywiście zapłacone alimenty w kwocie 6 800 zł. Inaczej byłoby gdyby wnioskodawca w danym roku uzyskał dochód, to owszem od jego dochodu należałoby odjąć kwotę alimentów zapłaconych na rzecz córki przez wnioskodawcę. W niniejszej sprawie, gdy członek rodziny nie uzyskał dochodu, należy wziąć pod uwagę łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki, na który złożył się wyłącznie dochód matki wnioskodawcy i od niego odliczyć alimenty zapłacone w 2015 r. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Kontrola ta ogranicza się do badania, czy organy administracji rozpoznając sprawę nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.) specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom jeżeli nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej – w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością sprawowania opieki nad swoją niepełnosprawną w stopniu znacznym matką J.M. Skarżący prowadzi wraz z matką dwuosobowe gospodarstwo domowe. J.M. ze względu na orzeczoną niepełnosprawność wymaga stałej opieki, którą zapewnia jej syn G.M., który jest rozwiedziony i obciąża go obowiązek alimentacyjny wobec córki Karoliny w kwocie 300 zł miesięcznie. Skarżący nie pracuje zawodowo i nie jest zarejestrowany jako bezrobotny. Źródłem utrzymania tej dwuosobowej rodziny jest emerytura jego matki. Skarżący w roku 2015 nie uzyskał żadnego dochodu. Dochód rodziny wyniósł w 2015 r. kwotę 24 098,08 zł, co daje dochód w przeliczeniu na członka rodziny kwotę 1004,98 zł Nie budzi również wątpliwości ustalenie organu, że w 2015 r. alimenty na rzecz córki skarżącego faktycznie zostały zapłacone w kwocie 6 800 zł. Zgodnie z § 15 pkt 1 rozporządzenia z dnia 8 grudnia 2015 r. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne w przypadku gdy członek rodziny ma zobowiązania alimentacyjne na rzecz osoby spoza rodziny od dochodu tego członka rodziny odejmuje się kwotę alimentów zapłaconych na rzecz tej osoby. Wobec faktu, że członek rodziny obciążony obowiązkiem alimentacyjnym nie uzyskał w roku 2015 żadnych dochodów nie ma możliwości odliczenia od dochodu alimentów faktycznie zapłaconych. Z tych względów zarzut skargi dotyczący nieprawidłowości w ustaleniu kryterium dochodowego nie zasługuje na uwzględnienie. Z tych względów na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił.