II SA/Rz 1187/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SNSA Maria Piórkowska po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - postanawia - odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Decyzją z dnia [...] października 2012 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. znak: [...] ustalającej środowiskowe uwarunkowania zgodny na realizację przedsięwzięcia p.n. "budowa farmy wiatrowej [...] 30 MW oraz linii kablowej i teletechnicznej wyprowadzającej moc z farmy do GPZ [...] FW". Powyższa decyzja została przesłana stronom, w tym m. in. Stowarzyszeniu [...] i odebrana w dniu 8 października 2012 r. (poniedziałek). Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na wyżej wymienioną decyzję złożył G. K. – Prezes Stowarzyszenia [...] (zgodnie z regulaminem Stowarzyszenia – osoba je reprezentująca) w dniu 12 listopada 2012 r. (data nadania w urzędzie pocztowym – k. 5 akt sądowych). W dniu 19 grudnia 2012 r. został przesłany stronie skarżącej odpis odpowiedzi na skargę. Przesyłka ta została odebrana w dniu 21 grudnia 2012 r. (k. 11). Następnie w dniu 24 grudnia 2012 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) strona skarżąca ustosunkowała się do odpowiedzi organu na skargę i jednocześnie złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zawnioskowała o uznanie, że zaskarżoną decyzję otrzymała w dniu 10 listopada 2012 r. W uzasadnieniu wniosku strona powołując się na przepisy zawarte w k.p.a., dotyczące instytucji doręczania zastępczego, zakwestionowała prawidłowość doręczenia przesyłki zawierającej odpis decyzji SKO z dnia [...] października 2012 r. Podała, że przesyłka została doręczona sąsiadowi – J. W., jednakże właściwy adresat nie został w żaden sposób zawiadomiony o fakcie pozostawienie przesyłki. Nadto strona wskazała, że decyzja została doręczona osobie, która nie miała żadnego upoważnienia (ustnego czy pisemnego). Pismo zatem nie zostało skutecznie doręczone. Wskazano, że przesyłka została przekazana G. K. (Prezesowi Stowarzyszenia) – jedynej osobie upoważnionej do reprezentowania Stowarzyszenia w dniu 10 listopada 2012 r. (sobota). Skarga natomiast została nadana w pierwszym dniu roboczym tj. 12 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Możliwość przywrócenia terminu przewiduje art. 86 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 – zwana dalej P.p.s.a.), który stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny jego uchybienia. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, 2 i 4 P.p.s.a.). Warunki powyższe muszą być spełnione łącznie, aby wniosek mógł zostać rozpatrzony pozytywnie. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi Sąd uznał, że składając wniosek o przywrócenie terminu w dniu 24 grudnia 2012 r. (data nadania w urzędzie pocztowym wnioskująca strona dochowała terminu określonego w art. 87 § 1 P.p.s.a. (liczonego od dnia 21 grudnia 2012 r., kiedy z odpowiedzi na skargę dowiedziała się o uchybieniu terminu). Spełniła też warunek dokonania czynności, której termin został uchybiony. Natomiast nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. W nauce prawa jak i orzecznictwie przyjmuje się, że usprawiedliwione przyczyny uchybienia terminu do dokonania czynności są ograniczone do okoliczności, które nie tyle utrudniają, ale faktycznie uniemożliwiają dokonanie czynności nawet przy zachowaniu największej możliwej staranności takich jak: przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony przy równoczesnej niemożliwości wyręczenia się inną osobą, mylne poinformowanie strony o sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia – ("Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz", pod red. T. Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005 str. 333). Konieczną a zarazem podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy po stronie podmiotu dokonującego danej czynności. Tut. Sąd zauważa, że prowadzenie spraw w sformalizowanym postępowaniu sądowym wymaga od stron szczególnej staranności. Przesłanka braku winy powinna być oceniana na tle wszystkich okoliczności danej sprawy, z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy i przy rozważeniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (zob. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2004 r., sygn. akt FZ 13/04). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (publ. system informatyczny LEX nr 344095). Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu – (por. postanowienie NSA z dnia 26.11.2008 r., sygn. akt II OZ 1231/08). Reasumując, przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonywujący uprawdopodobni brak swojej winy i wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała cały czas. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy zachodzi przeszkoda, której strona przy użyciu największego wysiłku nie mogła usunąć. Analiza wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych prowadzi do konkluzji, że wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż strona wnioskująca nie uprawdopodobniła przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (J.P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 149). Z uzasadnienia wniosku strony skarżącej o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia, nie wynika, aby taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu, nie stanowi przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu, sugerowane przez wnioskującą nieprawidłowe doręczenie przesyłki, przez pracownika poczty. Z akt niniejszej sprawy tj. z potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej decyzję SKO z dnia [...] października 2012 r. wyraźnie wynika, że przesyłkę doręczono "adresatowi" wraz z pieczątką "znany osobiście" (adnotacja osoby doręczającej). Obok powyższej informacji znajdują się stosowne pieczątki oraz podpis osoby doręczającej. W świetle powyższych okoliczności Sąd uznał, że podniesione przez stronę wnioskującą okoliczności dotyczące nieprawidłowości w doręczeniu przesyłki nie mogły stanowić podstawy do skutecznego zakwestionowania ustaleń w zakresie doręczenia stronie spornej przesyłki. Argumentacja strony zawarta we wniosku o przywrócenie terminu, dotycząca doręczenia przesyłki osobie nieupoważnionej (sąsiadowi) oraz niepozostawienie adresatowi zawiadomienia o doręczeniu pisma sąsiadowi (art. 43 k.p.a.) nie została poparta żadnymi dowodami. Powyższe uniemożliwiło Sądowi zajęcie stanowiska w tym zakresie. Za dowód w sprawie nie można uznać oświadczeń samej strony. Zgodnie bowiem z art. 45 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2008r., Nr 189, poz. 1159 ze zm.) potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego wydane przez placówkę operatora publicznego ma moc dokumentu urzędowego, a zatem stanowi dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Jeżeli strona kwestionuje sposób doręczenia przesyłki winna w pierwszej kolejności zwrócić się do Poczty w celu wszczęcia postępowania reklamacyjnego (czego nie uczyniła). Nadto Sąd zauważa, że w niniejszym postępowaniu jako strona skarżąca występuje Stowarzyszenie [...]. Zgodnie z regulaminem Stowarzyszenia osobą je reprezentującą jest G. K. To na tej osobie spoczywała odpowiedzialność właściwego zorganizowania przyjmowania pism, ewentualnie wyznaczenia odpowiednich osób do dokonywania czynności w tym zakresie, w razie jego nieobecności. Wskazać należy, że skarżące Stowarzyszenie należy do tzw. stowarzyszeń zwykłych i nie ma osobowości prawnej. Zastosowanie znajdują zatem przepisy dotyczące doręczania pism jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej. Zgodnie z art. 45 k.p.a. jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio. Zatem pisma zaadresowane do organizacji społecznych i jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej mogą być doręczone do rąk osoby lub osób uprawnionych w danej jednostce organizacyjnej do odbioru pism, a w przypadku niemożności doręczenia w ten sposób właściwym sposobem postępowania jest awizowanie pisma i pozostawienie informacji o tym w siedzibie strony, stosownie do art. 44 k.p.a. (wyrok NSA z 20 października 2010 r., II OSK 1650/09, LexPolonica nr 2521609). Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie upoważnienie do odbioru pism zwykle wynika ze sposobu podziału pracy w konkretnej jednostce organizacyjnej. Może ono wynikać również z pisemnego upoważnienia do odbioru pism. Osoba doręczająca pismo nie ma jednak obowiązku każdorazowego sprawdzania, czy odbiera je osoba uprawniona do odbioru pism. Obowiązkiem jednostki organizacyjnej jest takie zorganizowanie odbioru pism, aby odbioru dokonywała osoba upoważniona (wyrok NSA OZ w Poznaniu z 6 lipca 1999 r., I SA/Po 1829/98, LexPolonica nr 350264), a ponadto podjęcie takich działań organizacyjnych, aby wykluczyć możliwość odbioru przesyłek przez osoby nieuprawnione (postanowienie NSA z 10 maja 1995 r., V SA 1692/94, LexPolonica nr 328918). W ocenie Sądu, należało uznać, że Poczta w sposób prawidłowy dokonała doręczenia przesyłki zawierającej decyzji SKO z dnia [...] października 2012 r., co potwierdza m.in. szczegółowa adnotacja dokonana przez doręczyciela na dowodzie doręczenia przesyłki, zawierająca datę, podpis doręczyciela oraz informację o doręczeniu przesyłki "adresatowi". Podnoszone przez stronę skarżącą okoliczności dowodzą jednoznacznie o braku należytej dbałości o swoje interesy. Nadto Sąd zauważa, że z nadesłanych akt administracyjnych wynika, że J. W. (osoba która odebrała przesyłkę zawierającą zaskarżoną decyzję) w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego odbierała także inną korespondencję adresowaną do strony skarżącej (m. in. postanowienie SKO z dnia [...] maja 2012 r. o wszczęciu postępowania i dopuszczeniu Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu - k. 14 akt administracyjnych; zawiadomienie z dnia [...] maja 2012 r. o terminie załatwienia sprawy – k. 15 akt adm.; zawiadomienie z dnia [...] września 2012 r. o złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – k. 39 akt adm.). Fakt ten nie był nigdy kwestionowany przez stronę skarżącą. Konkludując, przywrócenie terminu jest instytucją służącą ochronie zainteresowanego przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu. Taka ochrona przysługuje jednak wyłącznie w przypadku, kiedy skarżący nie może dokonać czynności procesowej w terminie z przyczyn od siebie niezależnych. Z przytoczonych przez stronę skarżącą okoliczności nie wynika, aby taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Mając na uwadze powyższe Sąd, działając w oparciu o art. 86 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.