II SA/Rz 1193/13

z dnia 20 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia SO (del.) Elżbieta Mazur-Selwa po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2013 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia "[...]" o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "[...]" na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym - p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł Stowarzyszenie "[...]" (dalej: "Stowarzyszenie") wystąpiło z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi. Postanowieniem z 6 grudnia 2013 r. referendarz sądowy odmówiła wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Z zachowaniem ustawowego terminu strona wniosła od powyższego orzeczenia sprzeciw. Z uzasadnienia wniosku oraz treści sprzeciwu wynika, że Stowarzyszenie jest organizacją typu non profit, nie posiada żadnego majątku, nikogo nie zatrudnia, nie posiada środków finansowych i materialnych. Nie wynajmuje żadnego lokalu, a działalność prowadzi dzięki zaangażowaniu oraz nieodpłatnej pracy swoich członków. Nie uzyskuje dofinansowania ze środków publicznych, ponieważ jego działalność nakierowana jest na przestrzeganie praworządności oraz ujawnianie i piętnowanie różnych patologii w instytucjach państwowych, a dzięki temu zachowuje bezstronność. Nie pobiera składek od członków, którzy z reguły są osobami niezamożnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: "Ppsa") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wnioskodawca posiadający status stowarzyszenia z mocy art. 17 ust. 1 ustawy z 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855; dalej: "Ps") posiada osobowość prawną. A zatem ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obowiązne jest wykazać, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa). Występując ze stosownym wnioskiem Prezes Stowarzyszenia podał, że jest ono organizacją typu non profit, a jego działalność opiera się jedynie na społecznej pracy członków. Nie dysponuje własnymi środkami finansowymi, ponieważ nie pobiera składek od swoich członków i nie ubiega się o dotacje. Podkreślenia jednak wymaga, że z mocy art. 10 ust. 1 pkt 7 Ps statut stowarzyszenia powinien określać sposób uzyskiwania środków finansowych oraz ustanawiania składek członkowskich. Jak z kolei wynika z art. 33 ust. 1 Ps majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Takie też odpowiednie zapisy zawiera statut Stowarzyszenia. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zgłoszone żądanie nie mogło zostać uwzględnione. Według jednoznacznego oświadczenia Prezesa Stowarzyszenia, pomimo zawarcia odpowiednich regulacji w statucie o źródłach powstawania majątku Stowarzyszenia, samo pozbawiło się ono dochodów na pokrycie kosztów swojej działalności, skoro nie pobiera chociażby składek od swoich członków. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych przerzucenie ciężaru funkcjonowania Stowarzyszenia na Skarb Państwa przez uzyskanie zwolnienia od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia byłaby sfinansowana ze środków publicznych, co przeczy zasadzie, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22.11.2013 r. II OZ 1055/13, z 17.06.2011 r. II OZ 491/11, z 21.03.2009 r. I OZ 519/09 oraz z 31.03.2008 r. II OZ 283/08, publikoane na: "www.orzeczenia.nsa.gov.pl") Prawo pomocy jest instytucją procesową mającą zapewnić prawo do sądu podmiotom bez majątku lub z bardzo niskimi dochodami, które przy wykorzystaniu wszytskich swoich możliwości nie są w stanie obiektywnie ponieść takich kosztów we własnym zakresie. Jeżeli zatem wnioskujący podmiot podejmuje działania, a raczej poprzez zaniechanie - nie wykorzystując wszytskich dostępnych możliwości do stworzenia zaplecza majątkowego - samowolnie pozbawia się środków na zaspokojenie kosztów swojej działalności statutowej, to zachowanie takie nie zasługuje na ochronę. Tym bardziej, że wartość wpisu od skargi wynosi w niniejszej sprawie zaledwie 100 zł, co nie wydaje się należnością wygórowaną. Brak było zatem podsatwy do uznania, że Stowarzyszenie nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, skoro stan ten został wywołany przez nie same. Dlatego też, na podsatwie art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa, orzeczono jak w sentencji postanowienia.