II SA/Rz 1216/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy obejmującego ustanowienie adwokata. Wyrokiem z dnia 9 maja 2013 r. WSA w Rzeszowie uchylił zaskarżoną przez M. B. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2012 r. Nr [...] wraz z poprzedzającą ją decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2012 r. Nr [...]. Po doręczeniu uzasadnienia wyroku, skarżący wnioskiem złożonym na obowiązującym formularzu PPF wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką, utrzymując się z pobieranego zasiłku z Urzędu Gminy. Oprócz kwoty 522 zł. nie wykazał posiadania żadnego majątku. Pismem z dnia 2 lipca 2013 r. wezwano skarżącego do: - wskazania średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych wraz z matką na zakup żywności, utrzymanie domu oraz inne cele stanowiące dla nich istotne obciążenie finansowe (koszty leczenia, spłata zobowiązań alimentacyjnych), - wykazania źródeł dochodów swoich i matki oraz ich wysokości, gdyż we wniosku PPF tylko ogólnie powołał się na pobierany przez siebie zasiłek, - wyjaśnienia, czyją własność stanowi nieruchomość, w której wraz z matką mieszka, - wyjaśnienia, czy posiada jakieś pojazdy mechaniczne, - przedłożenia wyciągów z posiadanych przez siebie i matkę rachunków bankowych za okres od 1 maja 2013 r. do dnia wykonania wezwania. W udzielonej odpowiedzi skarżący wykazał wysokość dochodów swojej matki (ok. 1200 zł.) oraz wydatki ponoszone na: zakup żywności (600 zł.), opłaty za gaz, wodę, kanalizację, telefon i czynsz (280 zł.), koszty swojego leczenia (250 zł.), dojazdy na rehabilitację i leczenie matki. Dom w którym mieszka jest własnością matki i jej rodzeństwa, ciągnik rolniczy formalnie figuruje na jego zmarłego ojca. Na dzień 30 czerwca 2013 r. saldo jego rachunku bankowego wykazywało kwotę 4,09 zł. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Ponieważ M. B. zgodnie z art. 239 pkt 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) z uwagi na przedmiot sprawy korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych (informację o tym przekazano mu już w piśmie z dnia 2 lipca 2013 r.), jego wniosek podlega merytorycznemu rozpoznaniu wyłącznie w części, w jakiej odnosi się do żądania ustanowienia adwokata. Objęte jest to zakresem częściowego prawa pomocy, którego warunkiem przyznania jest wykazanie przez wnioskodawcę braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 ustawy. Jak wynika z powyższego, kryterium ekonomiczne opierające się na osiąganych dochodach i sytuacji materialno – bytowej jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność osób fizycznych do poniesienia związanych ze sprawą kosztów, przy czym to właśnie osobę wnioskującą obciąża wykazanie spełnienia okoliczności uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy (tak m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2012 r. I OZ 184/12, z dnia 16 stycznia 2012 r. II FZ 825/11 i z dnia 8 kwietnia 2011 r. I FZ 10/11); rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy więc od tego, co zostanie wykazane. Dokonana w tym kontekście ocena wniosku M. B. nie kwalifikuje go do uwzględnienia, mimo że wstępna ocena podyktowana źródłem i wysokością jego dochodów mogłaby na to wskazywać. Mimo że z przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego pośrednio wynika wysokość pobieranego przez niego zasiłku z GOPS (529 zł.), podyktowane jest to przede wszystkim brakiem – pomimo wezwania – wyczerpujących informacji co do ponoszonych przez niego i matkę wydatków. Wskazana ich wysokość związana z zakupem żywności, opłatami za tzw. media oraz leczeniem skarżącego (razem 1130 zł.) jest niższa od sumy dochodów (1729 zł.), przy czym brak jest innych wiarygodnych danych, że ich różnica (ok. 600 zł.) również dotyczy wydatków związanych z zaspokajaniem niezbędnych potrzeb życiowych. Wyjątkowy charakter prawa pomocy i jego finansowanie ze środków publicznych powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości. Skarżący mimo powoływania się we wniosku PPF na okoliczność spłaty zadłużenia do UG [...] z pobieranego przez siebie zasiłku nie wskazał w dodatkowym oświadczeniu (pomimo wezwania) rodzaju tego zasiłku i wysokości obciążeń finansowych związanych ze spłatą zobowiązań alimentacyjnych. Nie wyjaśnił, z jakiego tytułu jego matka uzyskuje dochody (np. z wynagrodzenia za pracę, świadczenia emerytalnego lub rentowego) - ogólnie wskazując tylko kwotę dochodów, nie przedłożył też wyciągów z jej rachunków bankowych i nie wskazał wydatków z jej leczeniem, chociaż powołał się na ich ponoszenie. W tej sytuacji, nawet przyjmując występowanie po stronie doraźnych trudności finansowych i uwzględniając ewentualne jego zobowiązanie do zwrotu świadczeń wypłaconych na syna z funduszu alimentacyjnego, brak jest jednoznacznych podstaw do stwierdzenia, że wykazał on spełnienie opisanej powyżej przesłanki do przyznania dochodzonego prawa pomocy. Zgodnie bowiem z postanowieniem NSA z dnia 30 sierpnia 2011 r. II GZ 404/11, nienależyte uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy stanowi o uznaniu, iż nie zostały wykazane przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Brak natomiast wykonania wezwania wystosowanego na podstawie przepisu art. 255 P.p.s.a. /lub wykonanie go tylko częściowo/, skutkuje odmową przyznania prawa pomocy wobec niewykazania, iż w sprawie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 246 P.p.s.a. (postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r. I OZ 182/12). Dodatkowo należy także zwrócić uwagę skarżącego, że w kontekście korzystnego dla niego wyroku /uchylenia decyzji zobowiązujących go do zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego/, w żaden sposób nie uzasadnił on potrzeby ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika. Z tej przyczyny na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3, art. 255 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.