II SA/Rz 1234/25

WyrokWSA w Rzeszowie2025-12-09

Skład orzekający: Stanisław Śliwa, Piotr Godlewski, Jolanta Kłoda-Szeliga

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, wynikający z ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, może ulec przedawnieniu lub wygasnąć w związku z przekroczeniem terminów określonych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, wynikający z ustawy, jest obowiązkiem ciągłym i nie ulega przedawnieniu ani wygaśnięciu w związku z przekroczeniem terminów określonych w rozporządzeniu. Terminy te mają charakter organizacyjny i wyznaczają jedynie ramy dla dobrowolnego wykonania obowiązku, po których przekroczeniu możliwe jest prowadzenie egzekucji administracyjnej w celu przymuszenia do wykonania tego obowiązku, aż do osiągnięcia przez dziecko wieku 19 lat.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi matki na postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, które utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji oddalające zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w związku z brakiem wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u małoletniego dziecka. Skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące przedawnienia obowiązku, braku wymagalności oraz naruszenia przepisów proceduralnych i konstytucyjnych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie z dnia 22 lipca 2025 r. nr SE.9022.7.317.2024.AB w przedmiocie oddalenia zarzutów - oddala skargę - Postanowieniem z 22 lipca 2025 r. nr SE.9022.7.317.2024.AB, Podkarpacki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: PPWIS lub Organ odwoławczy), działając na podstawie art. 18, art. 33 § 1 i 2, art. 34 § 2 pkt 1, § 3, art. 26 § 5c w zw. z §5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r., poz. 132, dalej: u.p.e.a), art. 124 § 1 i 2, art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: K.p.a.) oraz art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2023 r., poz. 338, dalej: u.p.i.s) po rozpatrzeniu zażalenia B. K. (dalej: Skarżąca) utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej: PPIS w [...] lub Organ I instancji) z 11 czerwca 2025 r. nr [...] w sprawie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne: W związku z brakiem szczepienia małoletniego B. K., PPIS w [...] upomnieniem z 11 września 2024 r. wezwał matkę dziecka – Skarżącą B. K. do zgłoszenia się z dzieckiem do punktu szczepień w celu wykonania zaległych szczepień ochronnych. Upomnienie doręczono dorosłemu domownikowi Skarżącej 12 września 2024 r. W związku z dalszym brakiem szczepień dziecka, PPIS w [...] 18 listopada 2024 r. wystawił tytuł wykonawczy, zobowiązując stronę do poddania dziecka zaległym obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko: - błonicy, tężcowi, krztuścowi (III, IV dawka, I dawka szczepienia przypominającego); - poliomyelitis (III dawka, dawka szczepienia przypominającego); - odrze, śwince i różyczce (I dawka, dawka szczepienia przypominającego); oraz wystosował do organu egzekucyjnego wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w stosunku do Skarżącej. Postanowieniem z 4 grudnia 2024 r. PPWIS orzekł o nałożeniu na stronę grzywny w wysokości 1000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku szczepień ochronnych, wynikającego z tytułu wykonawczego z 18 listopada 2024 r. Pismem z 13 grudnia 2024 r. Skarżąca poinformowała PPWIS, że nie uchyla się od obowiązku szczepień dzieci, a jedynie z uwagi na ich stan zdrowia szczepienia zostały odłożone w czasie a dzieci zmieniły przychodnię. Do pisma załączyła zaświadczenie lekarza pediatry o odroczeniu szczepienia małoletniego, z powodu ostrej infekcji dróg oddechowych. Pismami z 3 i 4 lutego 2025 r. Skarżąca poinformowała o wykonaniu u małoletniego szczepienia p/polio oraz oczekiwaniu na kolejną konsultację lekarską. 22 maja 2025 r. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika wniosła zarzuty do tytułu wykonawczego, akcentując przedawnienie obowiązku szczepień oraz brak wymagalności tego obowiązku. Postanowieniem z 11 czerwca 2025 r. Organ I instancji oddalił zarzuty strony, akcentując wymagalność obowiązku szczepień oraz brak jego przedawnienia. Pismem z 23 czerwca 2025 r. strona wniosła zażalenie na ww. postanowienie w którym podniosła: - art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 924 ze zm.; dalej u.z.z.) poprzez uznanie obowiązku szczepień za wymagalny, mimo braku indywidualnego kalendarza i niewykluczenia przeciwwskazań; - art. 124 § 2, art. 107 § 3, art. 126 K.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu do indywidualnej sytuacji zobowiązanego i brak wskazania dowodów potwierdzających wymagalność obowiązku; - art. 8 i art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewyczerpujące rozpoznanie materiału dowodowego i brak poszanowania zasady zaufania do organów władzy publicznej;, - art. 5 ust. 1 pkt 1b u.z.z. w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2025r. poz. 782 – dalej: rozporządzenie MZ) poprzez uznanie, że obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, - art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1, art. 47 i art. 68 Konstytucji RP – bezpodstawne ograniczenie prawa do prywatności i ochrony zdrowia strony. Powołanym na wstępie postanowieniem z 22 lipca 2025 r. Organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie Organu I instancji z 11 czerwca 2025 r. oddalające zarzuty Skarżącej. Organ odwoławczy wskazał, że z materiału sprawy jednoznacznie wynika, że obowiązek szczepień ochronnych wobec małoletniego dziecka Skarżącej nie został wykonany, z wyjątkiem dwóch dawek szczepienia przeciwko: - ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) - podanej małoletniemu 29 stycznia 2025r. - błonicy, tężcowi, krztuścowi - podanej małoletniemu 12 marca 2025r. Organ podkreślił, że na kolejne wizyty szczepienne strona nie stawiła się bez usprawiedliwienia. Odnosząc się do zarzutów strony stwierdził, że terminy wynikające z rozporządzenia MZ mają jedynie charakter organizacyjny i nie wyznaczają granic trwania obowiązku, który ma charakter ciągły i trwa do momentu jego wykonania. W ocenie Organ odwoławczego przepisy prawa nie przewidują instytucji "przedawnienia" obowiązkowych szczepień, a samo przekroczenie zalecanego w rozporządzeniu MZ wieku do wykonania szczepienia ochronnego nie oznacza, że obowiązek ten wygasa. Brak wykonania obowiązku szczepień w terminie nie zwalnia z jego realizacji w okresie późniejszym. W konsekwencji zarzut strony o rzekomym wygaśnięciu egzekwowanego obowiązku, w związku z przekroczeniem terminów wynikających z Harmonogramu, uznano za całkowicie bezzasadny. PPWIS stwierdził również, że zarzuty strony nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym ani w obowiązujących przepisach prawa. Brak ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień nie stanowi uchybienia, albowiem jego sporządzenie jest dopuszczalne jedynie w sytuacji istnienia medycznych przeciwskazań, których w niniejszej sprawie nie wykazano; przeciwnie – lekarz w badaniu kwalifikacyjnym z września 2024 r. jednoznacznie potwierdził brak przeciwwskazań do szczepienia. Uznano również za całkowicie chybione twierdzenia o naruszeniu przepisów postępowania – uzasadnienie Organu I instancji spełniało wszystkie wymogi, uwzględniało stan faktyczny oraz wyjaśnienia strony, a zarzut naruszenia zasad prowadzenia postępowania dowodowego nie znajduje żadnego odniesienia w aktach. Odnosząc się do argumentów, dotyczących rzekomej niezgodności obowiązku szczepień z Konstytucją RP oraz Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, PPWIS wskazał, że obowiązek ten wynika wprost z ustawy i służy ochronie zdrowia publicznego, co zostało potwierdzone m.in. przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 9 listopada 2015 r. Podkreślono, że odmowa szczepień narusza prawo dziecka do ochrony zdrowia i naraża je na ryzyko ciężkich chorób zakaźnych, a tym samym stoi w sprzeczności z jego dobrem. Organ odwoławczy uznał więc, że zarzuty strony mają charakter gołosłowny, opierają się na subiektywnej interpretacji przepisów oraz pomijają jednoznaczne regulacje prawne dotyczące obowiązkowości szczepień. W rezultacie zażalenie strony zostało uznane za całkowicie bezzasadne. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Skarżący zarzucił ww. postanowieniu naruszenie: - art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 u.z.z w zw. z rozporządzeniem, poprzez wyprowadzenie terminów wymagalności poszczególnych szczepień z rozporządzenia MZ, mimo że zostało ono wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej, jak również poprzez prowadzenie egzekucji, mimo że obowiązek wygasł, - art. 5 ust. 1 pkt 1 b u.z.z w zw. z § 3 rozporządzenia MZ poprzez uznanie, że obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego, w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, mimo iż rozporządzenie MZ zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej, - art. 124 § 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, iż obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej, - art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego Skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. W oparciu o wskazane zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia PPWIS, postanowienia Organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako: P.p.s.a.), polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a zatem kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa materialnego oraz przepisami postępowania administracyjnego. Uwzględnienie skargi przez uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje jedynie w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 133 § 1 P.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak zakreślone granice kontroli Sąd stwierdził, że nie zachodzą podstawy do wyeliminowania z porządku prawnego zaskarżonego postanowienia, gdyż odpowiada ono obowiązującemu prawu. Przedmiot skargi wniesionej w niniejszej sprawie stanowiło postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymujące w mocy postanowienie PPIS w [...] oddalające zarzuty Skarżącej w sprawie egzekucji administracyjnej, w związku z uchylaniem się przez Skarżącej od obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają między innymi obowiązki o charakterze niepieniężnym, pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Stosownie zaś do art. 26 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. w myśl art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Wnosząc zarzut zobowiązany zakwestionował możliwość prowadzenia egzekucji. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutu ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutu, w którym oddala zarzut, uznaje zarzut w całości lub w części, albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu. W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne w stosunku do Skarżącej zostało wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w 18 listopada 2024r. przez wierzyciela - PPIS w [...]. Tytuł wykonawczy został wystawiony w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust.2 oraz art. 17 u.z.z. oraz § 2, § 3 i załącznik nr 1 rozporządzenia MZ. Podstawę wydania tytułu wykonawczego stanowiło niedopełnienie obowiązku, o charakterze niepieniężnym, polegającego na niepoddaniu dziecka szczepieniu. Jak wynika z akt sprawy do Skarżącej skierowano upomnienie, wzywające do dobrowolnego wykonania obowiązku, której to okoliczności Skarżąca nie kwestionuje, podnosząc zarzuty, co do braku wymagalności nałożonego obowiązku oraz ogólnie pojętego ograniczenia swobody decyzyjnej rodziców, a także braku zasadności wprowadzania obowiązku szczepień z odwołaniem się do zasad obowiązujących w innych krajach europejskich. Wskazuje także na przedawnienie obowiązku zaszczepienia dziecka, które ukończyło już 6 lat, w stosunku do dawek szczepień, podania których domaga się wierzyciel. Odnosząc się do zarzutów wniesionej skargi, należy w pierwszej kolejności podkreślić, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Źródłem tego prawa jest przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z. zgodnie z którym osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane, na zasadach określonych w ustawie, do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.z. jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej, w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny - art. 5 ust. 2 u.z.z. W myśl zaś art. 17 ust. 1 u.z.z. osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 u.z.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. W przepisie art. 17 ust. 10 u.z.z. udzielona została delegacja ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, do określenia w drodze rozporządzenia m.in: wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a), kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne (pkt 3), sposobu przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4) oraz trybu przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), przy uwzględnieniu danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań, aktualnej wiedzy medycznej oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia. Jednocześnie w art. 17 ust. 11 u.z.z. przewidziano, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077 ze zm.) powoływane jako rozporządzenie MZ, które obowiązywało w dacie wystawienia tytułu wykonawczego w niniejszej sprawie tj. 18 listopada 2024r. Powołane rozporządzenie określa między innymi: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych, schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (§ 1 pkt 1, 2, 4,5,7 rozporządzenia MZ). Odnosząc się do zarzutów skargi należy podkreślić, że powołane rozporządzenie MZ, które weszło w życie z dniem 1 października 2023 r. zastąpiło wcześniejsze rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172). W dacie wystawienia tytułu wykonawczego w niniejszej sprawie, to jest 18 listopada 2024r. szczegółowy harmonogram szczepień nie był już określany na podstawie kwestionowanego pod względem spełnienia standardów konstytucyjnych Komunikatu GIS. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. zostało wprowadzone po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 maja 2023r., SK 81/19, na który powoływała się Skarżąca w swych zarzutach. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.z.z. skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności. Schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 3 ust. 2 rozporządzenia MZ). W stanie prawnym obowiązującym w dacie wystawienia tytułu wykonawczego nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.z.z. skonkretyzowany został w rozporządzeniu MZ, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego. Nie ma zatem podstaw do kwestionowania podstawy prawnej obowiązku egzekwowanego wobec Skarżącej. W wystawionym tytule wykonawczym wskazano, że brakujące szczepienia ochronne u dziecka Skarżącej to szczepienia przeciwko: - błonicy, tężcowi, krztuścowi, - ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) - odrze, śwince i różyczce Egzekwowane szczepienia oraz zakres czasowy obowiązku szczepień zostały wykazane w § 3 ust. 1 rozporządzenia MZ, w którym wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek, przy czym obowiązek ten w przypadku szczepień stanowiących przedmiot sporu w niniejszej sprawie zgodnie z §3 ust. 1 pkt 2, 4 i 5 rozporządzenia MZ dotyczy dzieci i młodzieży do ukończenia 19 roku życia. W konsekwencji, w świetle przywołanych przepisów powszechnie obowiązującego prawa nie budzi wątpliwości istnienie i wymagalność obowiązku poddania dziecka Skarżącej ur. 26 lipca 2011r. wymienionym w tytule wykonawczym szczepieniom ochronnym, zarówno w dacie wystawienia upomnienia, jak i tytułu wykonawczego. W niniejszej sprawie nie budzi też wątpliwości, że na dzień wystawienia tytułu wykonawczego – zarzuty przeciwko któremu stanowią przedmiot sprawy – małoletnie dziecko Skarżącej nie zostało poddane wskazanym w treści tytułu wykonawczego szczepieniom ochronnym, pomimo upływu terminów wynikających ze schematu obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży - załącznik nr 1 do rozporządzenia MZ, a także pomimo skierowania do rodziców dziecka dodatkowego upomnienia. Z akt sprawy nie wynika także, aby wobec małoletniego istniały medyczne przeciwwskazania do wykonania obowiązku szczepień – obowiązek szczepień nie został długotrwale odroczony. Mimo, że 11 grudnia 2024 r. obowiązek szczepienia małoletniego został chwilowo odroczony, z uwagi na stwierdzoną u niego ostrą infekcję dróg oddechowych - co wynika z załączonego przez Skarżącą zaświadczenia lekarza pediatry z tego dnia - to niewątpliwie zaistniała przyczyna odroczenia minęła do 29 stycznia 2025r. skoro – jak poinformowała Skarżąca, dziecko zostało poddane szczepieniu w tym dniu. W świetle powyższego, brak podstaw do kwestionowania, wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu stanowiska wierzyciela, co do wymagalności obowiązku szczepień w przedmiotowej sprawie, w dacie wystawienia tytułu wykonawczego. Sam fakt, że z uwagi na wszczęte postępowanie egzekucyjne oraz obciążenie Skarżącej grzywną w celu przymuszenia do wykonania egzekwowanego obowiązku niepieniężnego, Skarżąca przystąpiła do realizacji egzekwowanego obowiązku i na dzień rozpoznania skargi, wykonała go w ograniczonej części - nie świadczy o braku wymagalności egzekwowanego obowiązku na dzień wystawienia tytułu wykonawczego. Trzeba jednocześnie zauważyć, że ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne, którego celem jest stwierdzenie, czy w danym indywidualnym przypadku nie istnieją przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Poddanie się takiemu badaniu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. W trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, a tym szczepieniem upłynęło 24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu, o którym mowa w ust. 4 (art. 17 ust. 3 ustawy). Zgodnie z ust. 4 art. 17 ustawy po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Przepisy ustawy i rozporządzenia przewidują zatem tryb ustalenia, czy dziecko kwalifikuje się do szczepienia w określonym terminie. W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że wynikająca z art. 17 ust. 2 u.z.z. konieczność poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza powinność poddania się również badaniom kwalifikacyjnym, w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Odmowa wzięcia udziału w badaniu uniemożliwia wykonanie szczepienia i powinna być traktowana jako odmowa poddania się temu szczepieniu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lutego 2021 r., sygn. II OSK 1622/18 oraz z 23 czerwca 2022 r., sygn. II OSK 3090/19). Odnosząc się do zarzutów skargi, w kwestii braku zasadności wprowadzenia obowiązku szczepień z odniesieniem do stanów faktycznych i prawnych w innych krajach europejskich, podkreślić należy, że przytoczone argumenty, badania i wypowiedzi mogłyby zostać docenione w szeroko pojętej dyskusji społecznej, w przedmiocie konsekwencji szczepień, ich zalet oraz niebezpieczeństw z nimi związanych, niemniej jednak muszą pozostać bez wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, mającej na celu kontrolę legalności wydanych w sprawie rozstrzygnięć organów administracji państwowej, egzekwujących obowiązek ustawowy, wynikający wyraźnie z treści obowiązującego prawa. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, z godnie z którym każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji. Art. 8 ust 2 stwierdza bowiem wyraźnie, że ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa jest niedopuszczalna, z wyjątkiem jednak przypadków przewidzianych przez ustawę, koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób. Przewidziany zatem w art. 17 u.z.z. obowiązek szczepień mieści się w granicach dopuszczanej prawem ingerencji władzy publicznej w korzystanie z tego prawa do życia prywatnego i rodzinnego. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia obowiązku szczepień opartego o tezy wyroku WSA w Warszawie z 5 lutego 2025r. V SA/Wa 2364/24, Sąd w składzie orzekającym, stwierdza że w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy nie ma podstaw do postawienia organowi egzekucyjnemu zarzutu braku wystarczającego uzasadnienia możliwości wykonania egzekwowanego obowiązku. Obowiązek szczepienia małoletniego dziecka Skarżącej wynika wprost z przepisów prawa, uszczegółowionych w treści rozporządzenia MZ oraz treści załącznika do tego rozporządzenia, określającego konkretny harmonogram szczepień. Wbrew twierdzeniu skargi, harmonogram ten nie określa maksymalnych terminów egzekwowania nałożonego na obywateli obowiązku szczepień, ale maksymalny termin dobrowolnego wykonania tego obowiązku, po upływie którego obowiązek szczepień jako niewykonany w terminie, podlegać może egzekwowaniu w granicach zakreślonych treścią §3 rozporządzenia MZ tj. do wieku, w którym osoba przebywająca na terenie RP ma ustawowy obowiązek poddać się szczepieniu. Jak wskazano wyżej w przypadku małoletniego dziecka Skarżącej jest to wiek 19 lat. Sąd w składzie orzekającym nie zgadza się zatem z tezą Skarżącej, jakoby wykroczenie poza zakres wieku określonego w harmonogramie szczepień tj. harmonogramie przewidzianym dla dobrowolnego wykonania obowiązku szczepienia, miałoby zaprzeczać możliwości przymuszenia do szczepienia, w ramach egzekucji obowiązku charakterze niepieniężnym, jeśli osoba mająca być podana szczepieniu, podlega temu obowiązkowi z mocy §3 rozporządzenia MZ. Ograniczenie zakresu wymagalności obowiązku szczepienia wyłącznie do dat wskazanych w harmonogramie szczepień czyniłoby egzekucję tego obowiązku niewykonalną. Niewątpliwie bowiem do egzekucji obowiązku szczepień dochodzi wyłącznie w sytuacji, kiedy obowiązek ten nie został spełniony dobrowolnie, w okresach zakreślonych w tzw. kalendarzu szczepień. W przypadku dzieci i młodzieży, u których z różnych przyczyn nie przeprowadzono obowiązkowych szczepień ochronnych w terminie wynikającym z Harmonogramu szczepień, należy jak najszybciej przeprowadzić szczepienia wyrównawcze, aby zminimalizować ryzyko zachorowania u nieszczepionej osoby. Szczepienia wyrównawcze prowadzi się według indywidualnego kalendarza szczepień, planowanego przez lekarza przy zastosowaniu dostępnych dla danej osoby, z uwagi na wiek i stan zdrowia, szczepionek (Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego z 31 października 2024 r. w sprawie programu szczepień ochronnych na rok 2025 - Dz. Urz. Min. Zdr. z 2025r. poz.93). Tym samym, po przekroczeniu wieku wynikającego z Harmonogramu szczepień, obowiązek poddania się szczepieniu nie ulega przedawnieniu, ale tryb wykonania tego obowiązku ulega zmianie. Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu braku indywidualnego kalendarza szczepień dla małoletniego dziecka Skarżącej należy podkreślić, że obowiązek stworzenia takiego indywidualnego kalendarza wraz z innymi zasadami dokonywania szczepień wyrównawczych wynika z w/w Komunikatu GIS, zgodnie z zapisami którego, Indywidualny Kalendarz Szczepień planuje lekarz przy zastosowaniu szczepionek dostępnych dla danej osoby, biorąc pod uwagę jej wiek i stan zdrowia, a także schemat szczepienia zgodny z określonymi w Charakterystyce Produktu Leczniczego odstępami czasu między poszczególnymi dawkami. Skoro zatem stworzenie indywidualnego kalendarza szczepień uzależnione jest od wieku i stanu zdrowia konkretnej osoby to logicznym jest, że dla jego stworzenia konieczne jest stawienie się tej osoby na wizytę lekarską. Jeśli zatem Skarżąca nie stawiła się z dzieckiem na dalsze wizyty lekarskie, uniemożliwiając tym samym zarówno wykluczenie przeciwwskazań do szczepienia dziecka jak i stworzenie dla niego indywidualnego harmonogramu, to w tym stanie faktycznym zarzuty skargi, należy uznać za bezzasadne. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 P.p.s.a

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło