II SA/Rz 1310/17

WyrokWSA w Rzeszowie2018-02-26

Skład orzekający: Maciej Kobak, Magdalena Józefczyk, Paweł Zaborniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, wydana na podstawie art. 155 K.p.a. (uchylenie decyzji ostatecznej za zgodą strony), może być uznana za nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa, gdy istnieje odrębna procedura zmiany lub uchylenia decyzji w tym zakresie określona w ustawie o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (art. 27 ustawy)?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność decyzji organu I instancji z powodu rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.), ponieważ została ona wydana z naruszeniem art. 155 K.p.a., podczas gdy istniały odrębne przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (art. 27) regulujące tryb zmiany lub uchylenia decyzji przyznającej świadczenie. Dodatkowo, sąd uznał, że sprzeczność między rozstrzygnięciem a uzasadnieniem decyzji organu I instancji stanowiła rażące naruszenie prawa. Sąd uchylił również zaskarżoną decyzję organu II instancji.
Stan faktyczny
Skarżąca M. S. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta o ustaleniu kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Organ I instancji pierwotnie przyznał świadczenie, jednak po uzyskaniu informacji o zatrudnieniu męża skarżącej, uchylił decyzję i ustalił, że świadczenie było nienależnie pobrane z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Skarżąca zarzuciła organom błędy w ustaleniu dochodu, błędne pouczenie oraz naruszenie zasady równości wobec prawa, powołując się na orzecznictwo WSA w Bydgoszczy.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta, a także stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ WSA Paweł Zaborniak Protokolant sekretarz sądowy Filip Róg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2018 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2017 r. nr [...] II. stwierdza nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2017 r. nr [...]; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej M. S. kwotę 260 zł /słownie: dwieście sześćdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "organ odwoławczy", "organ II instancji" lub "Kolegium") decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta (dalej: "organ I instancji") z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w sprawie ustalenia M. S. kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej: "K.p.a.") oraz art 25 ust. 2 pkt 1 w zw. z art 2, 5 ust. 3, 7, 10, 13, 18 ust. 6, 48 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci ( Dz.U. 2017 r., poz. 1851, dalej: "ustawa"). Decyzję wydano na podstawie niżej opisanego stanu faktycznego: W dniu 2 maja 2016 r. skarżąca zwróciła się do Prezydenta Miasta z wnioskiem o przyznanie świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2016/2017 na dzieci: A. C. i D. C.. Organ I instancji ustalił, że dochód na jednego członka rodziny nie przekracza 800 zł. i na tej podstawie Prezydent Miasta przyznał świadczenia w pkt 1 na A.C. od dnia 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. a w pkt 2 na D. C. od dnia 25 kwietnia 2016 r. (od dnia narodzin dziecka) do dnia 30 września 2017 r. Wnioskodawczyni w dniu 12 września 2017 r. przedłożyła w organie I instancji zaświadczenie od pracodawcy z dnia 8 września 2017 r. o podjęciu zatrudnienia przez męża P. C. od dnia 1 czerwca 2016 r., z którego wynikało, że za okres od 1 lipca 2016 r. do 31 lipca 2016 r. otrzymał dochód w kwocie 4.175,44 zł. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się oświadczenie wnioskodawczyni, że zgodnie z art 155 K.p.a. wyraża zgodę na uchylenie decyzji nr [...] w punkcie 1 od września 2017 r. Decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...] Prezydent Miasta uchylił pkt 1 decyzji własnej z dnia 24 czerwca 2016 r. z powodu przekroczenia kryterium dochodowego na jedną osobę. Powyższe organ ustalił po ponownym przeliczeniu dochodu rodziny wnioskodawczyni, uwzględniając dochód utracony oraz dochód uzyskany przez męża w 2017 r., który według wyliczania organu I instancji kształtował się następująco: 14.667,63 zł : 12 miesięcy = 1.222,30 zł + 3.489,94 zł = 4.712,24 zł : 4 osoby = 1.178,06 zł, co stanowi kwotę przekraczającą kryterium dochodowe w wysokości 800 zł. W dniu 14 września 2017 r. skarżąca złożyła oświadczenie, że zrzeka się prawa do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] września 2017 r. nr [...]. Następnie Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...]w pkt 1 uznał, że kwota świadczenia wychowawczego wypłaconego w okresie od 1 sierpnia 2016 r. do 31 sierpnia 2017 r. w łącznej wysokości 6.500,00 zł jest nienależnie pobranym świadczeniem wychowawczym; w pkt 2 zobowiązał do zwrotu wymienionej kwoty, w pkt 3 nałożył obowiązek zapłaty odsetek. Postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność odwołania wniesionego przez M. S. od decyzji z dnia [...] września 2017 r. nr [...]. Decyzją z tego samego dnia nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2017 r. w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego i zobowiązującą do jego zwrotu. W decyzji tej Kolegium zgodziło się zarówno z dokonanymi przez organ ustaleniami dotyczącymi wysokości przyjętego dochodu, jak również przekroczeniem kryterium dochodowego, które w ocenie organu odwoławczego wynosiło na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy 1 200 zł. W skardze do Sądu skarżąca podniosła, że nie zgadza się z dokonanymi przez organ I instancji i zaakceptowanymi przez organ odwoławczy ustaleniami. Wskazała, że dochód jej męża uzyskany w czerwcu 2017 r. nastąpił bezpośrednio po utracie poprzedniego dochodu. Zarzuciła Kolegium, że nie odniosło się do postawionych w odwołaniu zarzutów, w tym między innymi do błędnego ustnego pouczenia w decyzji z 2016 r., o braku obowiązku informowania MOPS o zmianie zatrudnienia w sytuacji, kiedy przerwa pomiędzy jednym, a drugim zatrudnieniem jest krótsza niż 3 miesiące. Nie zgodziła się z argumentacją organu, że bez znaczenia jest, że jej mąż nie miał przerwy w zatrudnieniu wobec kontynuowania stosunku pracy u innego podmiotu, ale na podstawie innej umowy o pracę. Podniosła, że przyjęcie przez organy powyższego stanowiska prowadzi do pokrzywdzenia stron, które zawierają nową umowę o pracę z wyższym wynagrodzeniem bezpośrednio po umowie poprzedniej, w stosunku do osób, które wykonują pracę na podstawie jednej umowy o pracę i otrzymują podwyższone wynagrodzenie, bowiem w obu przypadkach zachodzi ciągłość zatrudnienia i wynagrodzenia. Podniosła, że nawet niewiele wyższe wynagrodzenie z nowej umowy o pracę może powodować utratę prawa do przyznania świadczenia, a w przypadku zmiany jedynie warunków płacy i pracy nawet znaczące zwiększenie takiego wynagrodzenia takich skutków nie powoduje. Na poparcie swojego stanowiska powołała wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 25 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Bd 1068/16. Taka wykładania godzi zdaniem skarżącej w konstytucyjna zasadę równości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz.1660). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 zwana dalej "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Zgodnie z art. 145 § 3 P.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Poddawszy zaskarżoną decyzję kontroli legalności w zakresie wyżej przedstawionym Sąd doszedł do przekonania, że organy orzekające obydwu instancji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie treść art. 135 P.p.s.a. Sąd objął kontrolą decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2017 r. nr [...] wobec wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Stosownie do art. 135 P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Oznacza to po stronie Sądu obowiązek zbadania, niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i uwzględnienie skargi, w przypadku spełnienia warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a., skutkujące w razie zaskarżenia decyzji lub postanowienia - ich uchyleniem, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, - albo skutkujące stwierdzeniem nieważności takiej decyzji lub postanowienia, jeśli zachodzą przyczyny przewidziane w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach. Kompetencje Sądu zawarte w art. 145 § 1 P.p.s.a. wskazują na kolejność kontroli dokonywanej z punktu widzenia istoty wad aktu administracyjnego. W pierwszej kolejności akt podlega badaniu z punktu widzenia istnienia wad skutkujących jego nieważnością, w dalszej kolejności wad postępowania uzasadniających wznowienie postępowania administracyjnego, następnie pozostałych wad postępowania z punktu widzenia możliwości ich istotnego wpływu na wynik postępowania, a wreszcie uchybień polegających na naruszeniu prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie istnienia wad istotniejszych w myśl wyżej przyjętej hierarchii eliminuje potrzebę ustalania istnienia pozostałych wad (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 461). Decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2017 r. określiła wysokość nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego przez skarżącą i stała się podstawą do określenia w zaskarżonej decyzji kwoty żądanej przez organy do zwrotu przez skarżącą, jako nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Podstawą prawną decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2017 r. jest art. 155 K.p.a., który stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio. W orzecznictwie sądowym oraz w piśmiennictwie ukształtował się jednolity pogląd, co do znaczenia użytego w tym przepisie sformułowania "przepisy szczególne", jako przesłanki negatywnej stosowania art. 155 K.p.a., zawartej w przepisach odrębnych. Chodzić tu będzie nie tylko o wyrażony expressis verbis zakaz zmieniania określonego rodzaju decyzji administracyjnych, czy też zakaz wynikający z istoty niektórych rozwiązań prawnych o charakterze restryktywnym (zob. J. Borkowski (w) B. Adamiak, J. Borkowski "k.p.a. Komentarz" Wyd. C. H. Beck, Warszawa 2002 r., str. 685 - 686), ale także uregulowany w poszczególnych ustawach "własny" tryb zmiany decyzji ostatecznej, wydanej w oparciu o przepisy takiej ustawy. Procedurze określonej w art. 155 K.p.a. podlegają wyłącznie decyzje uznaniowe, natomiast w sytuacjach, gdy ustawodawca w sposób sztywny i bezwarunkowy narzuca organom określone rozwiązanie, przepis ten nie znajduje zastosowania. Decyzje wydawane w sprawach o świadczenia wychowawcze nie są decyzjami uznaniowymi, bowiem wnioskodawca musi spełniać kryteria podmiotowe i dochodowe, aby takie świadczenie mogło być przyznane. Ustawodawca nie pozostawił organom żadnego luzu decyzyjnego przy wyborze rozstrzygnięcia, w przypadku, gdy podmiot ubiegający się o przyznanie świadczenia nie spełni kryterium dochodowego. Zatem już tylko z tej przyczyny decyzje o świadczeniach wychowawczych są wyłączone spod działania art. 155 K.p.a. Ponadto ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w art. 27 zawiera własne uregulowania dotyczące zmiany lub uchylenia decyzji w sprawie świadczenia. Zgodnie z tym przepisem organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, członek rodziny nabył prawo do świadczenia wychowawczego w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 155 K.p.a. może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy "pierwotnej", w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony do tej pory. W orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. np. wyrok NSA z 16.06.2016 r., sygn. akt I OSK 15/15, Lex nr 2106413 i wyrok WSA w Warszawie z 14.12.2016 r., sygn. akt I SA/Wa 976/16, Lex nr 2195968) przyjmuje się, który to pogląd podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie, że decyzja o zmianie lub uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie rodzinne ma charakter konstytutywny. Decyzja taka powoduje zmianę bądź uchylenie dotychczasowych uprawnień podmiotu. Może zatem wywierać wyłącznie skutki ex nunc (od chwili jej wydania na przyszłość). Zastosowanie, jako podstawy prawnej art. 155 K.p.a. nie było jednak przyczyną do stwierdzenia nieważności. Przyczyny, dla których Sąd uznał wystąpienie przesłanki rażącego naruszenia prawa, o której stanowi art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. tkwią w samej decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2017 r. Otóż decyzją tą uchylono pkt 1 decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...], w którym ustalono prawo do świadczenia wychowawczego na A. C. z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Punkt 1 decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] czerwca 2016 r. przyznawał skarżącej świadczenie wychowawcze na A. C. w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. Tymczasem z uzasadnienia decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2017 r. wynika, że świadczenie na córkę A. C. uchylono od sierpnia 2016 r. Zasadniczą funkcją uzasadnienia jest wyjaśnienie motywów wydanego rozstrzygnięcia. Niemniej jednak to w rozstrzygnięciu (osnowie) decyzji zostaje wyrażona wola organu administracji załatwiającego sprawę w tej formie. W razie sprzeczności pomiędzy rozstrzygnięciem decyzji, a jej uzasadnieniem, za miarodajną należy przyjąć treść rozstrzygnięcia. Sentencja decyzji winna zostać sformułowana, nie tylko w zgodzie z przepisami prawa, ale także w sposób jasny, precyzyjny i czytelny dla adresata tej decyzji, zatem niepowodujący żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Powinno być ono sformułowane w taki sposób, aby możliwe było wykonanie decyzji. Jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą to argumentację Sąd podziela, rozstrzygnięcie decyzji w świetle art. 107 § 1 K.p.a. musi być sformułowane tak, żeby wynikało z niego w sposób, który nie budzi żadnych wątpliwości, jakie uprawnienia zostały przyznane lub jakie obowiązki zostały na stronę nałożone. Ponadto rozstrzygnięcia decyzji nie można domniemywać czy też wyprowadzać z treści uzasadnienia, ponieważ powinno być wyrażone expressis verbis w osnowie decyzji (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 286/12, wyrok NSA z dnia 15 maja 1996 r., sygn. akt III SA 663/95, wyrok NSA OZ w Łodzi z dnia 30 czerwca 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 1478/96, wyrok z dnia 18 lutego 2013 r. II OSK 896/12, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozstrzygnięcie musi być sformułowane w sposób jasny i precyzyjny, a nie pośrednio wynikać z uzasadnienia decyzji. Jest to także istotne w przypadku rozbieżności między rozstrzygnięciem (osnową) a uzasadnieniem decyzji. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz skutki ekonomiczne lub gospodarcze - które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisami prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszająca prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji, jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. Zaznaczyć przy tym należy, że w sposób rażący można naruszyć wyłącznie przepis, który ma być stosowany w bezpośrednim rozumieniu. Sankcja w postaci stwierdzenia nieważności decyzji nie jest zatem możliwa do zastosowania, gdy decyzja wymaga złożonego procesu wykładni i której wynik jest sporny w judykaturze (zob. glosa B. Adamiak do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6.02.2006 r. I FSK 439/05, OSP 2007/9/100). O rażącym naruszeniu prawa można mówić w przypadku norm prawnych niebudzących wątpliwości interpretacyjnych. Nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2017 r. spełnia warunki do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Sentencja decyzji powoduje, że za nienależnie pobrane świadczenia wychowawcze należy uznać świadczenia pobrane za cały okres to jest od 1 kwietnia 2016 r do 30 września 2017 r. Natomiast z uzasadnienia tej decyzji wynika, że nienależnie pobrane świadczenie dotyczyły okresu od 1 sierpnia 2016 r. Ta sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem decyzji, a jej uzasadnieniem w ocenie Sądu wyczerpuje przesłankę rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., zważywszy na fakt, że nienależnie pobrane świadczenie może zostać w trybie decyzji objęte nakazem zwrotu. W rozpoznawanej sprawie taka właśnie sytuacja wystąpiła. Sąd nie wyeliminował z obrotu prawnego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2017 r. nr [...] stwierdzającego niedopuszczalność odwołania skarżącej od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2017 r. nr [...] ze względu na jego formalny charakter wobec skutków prawnych, jakie wywarło oświadczenie skarżącej złożone w trybie art. 127a K.p.a. o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania. Ponadto Sąd stwierdza, że orzekające w sprawie organy dokonały błędnej wykładni pojęcia utraty lub uzyskania dochodu na gruncie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci i nie odniosły się do kwestii, która była przedstawiona w odwołaniu skarżącej. Skarżąca w odwołaniu wskazała na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Bd 1068/16 (dostępny w cbosa). W wyroku tym wyrażono pogląd, że utrata czy uzyskanie dochodu na podstawie art. 2 pkt 19 lit. c o pkt 20 lit. c ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci definiowane jest przez fakt utraty czy uzyskania zatrudnienia. Brak utraty czy uzyskania zatrudnienia nie stanowi utraty lub uzyskania dochodu. Sąd w składzie orzekającym podziela ten pogląd. W uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku Sąd stwierdził, że zmiana wysokości wynagrodzenia w trakcie trwania stosunku pracy może nastąpić w ramach zmiany warunków pracy i płacy, polegającej na obniżeniu, czy podwyższeniu wynagrodzenia, przy trwaniu stosunku pracy a więc bez formalnej utraty zatrudnienia i uzyskania nowego zatrudnienia. W takim przypadku podmiot uzyskuje comiesięczne wynagrodzenie, lecz w innej wysokości. W rozpoznawanej sprawie strona decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] czerwca 2016 r. nabyła już uprawnienie, spełniając kryterium dochodowe. Jeśli przyznanie świadczenia zależy od dochodu a dochód skarżąca uzyskuje nieprzerwanie to sama zmiana wysokości dochodu nie może być przesądzająca dla pozbawienia świadczenia. Spełniając kryterium dochodowe a więc zaliczając się do kategorii podmiotów uprawnionych do uzyskania wsparcia została ona gorzej potraktowana, niż podmioty uzyskujące świadczenie nieprzerwanie nawet w zmienionej wysokości. W takim przypadku w ocenie Sądu należy dokonać korzystnej wykładni przepisów dla zaistniałego stanu faktycznego. Stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Z twierdzeń skarżącej i znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy zaświadczenia wynika, że zmiana pracodawcy przez jej męża nie spowodowała przerwy w zatrudnieniu skutkującego utratą dochodu, ani jego uzyskaniem, o czym stanowi art. 2 pkt 19 i 20 ustawy. Z przedłożonego zaświadczenia wynika, że w każdym kolejnym miesiącu mąż skarżącej uzyskiwał dochód u innego pracodawcy. Zmiana pracodawcy niepowodująca przerwy w zatrudnieniu i uzyskiwaniu dochodu to nadal stan ciągłości zatrudnienia, w którym nie nastąpiła utrata dochodu ani jego uzyskanie. Tymczasem to nie utrata zatrudnienia ma polegać na utracie dochodu, lecz ustawodawca definiuje, że pod pojęciem utraty dochodu między innymi należy rozumieć utratę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Do takiej sytuacji w rozpoznawanej sprawie nie doszło. Przyjęcie stanowiska wyrażonego przez Kolegium w zaskarżonej decyzji jak i decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2017 r., której nieważność stwierdzono niniejszym wyrokiem, godziłoby w konstytucyjną zasadę równości wobec prawa, określoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Z zasady równości wobec prawa wynika nakaz jednakowego traktowania podmiotów w obrębie jednej klasy (kategorii) oraz dopuszczalność różnicowania sytuacji tych podmiotów tylko z uwagi na racjonalne i istotne kryterium, wagę interesu, któremu zróżnicowanie ma służyć oraz pozostawanie kryterium zróżnicowania z wartościami konstytucyjnymi uzasadniającymi odmienne traktowanie podmiotów podobnych (por. wyrok TK z dnia 7 lutego 2006 r., SK 45/04, OTK-A 2006/2/15). Stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym z opieką nad nimi i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Z tych przyczyn Sąd stwierdził naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w pkt I wyroku. Podstawą do stwierdzenia decyzji w pkt II stanowił art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 134 P.p.s.a. Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w art. 200 P.p.s.a. Uwzględniając przedstawioną wykładnię, organ ponownie rozpozna sprawę, uwzględniając przyjętą interpretację zastosowanych przepisów w kontekście oceny utraty i uzyskania dochodu przez małżonka skarżącej przy ocenie spełnienia przesłanek dla uznania za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło