II SA/Rz 1331/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur-Selwa WSA Joanna Zdrzałka Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2025 r. sprawy ze skargi T. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 20 sierpnia 2024 r. nr SKO 4121.37.2024 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty [...] z dnia 24 lipca 2024 r. nr KD.V.5430.301.2024; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu na rzecz skarżącego T. J. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu (dalej: "Kolegium"/"organ II instancji") decyzją z 20 sierpnia 2024 r. nr SKO.4121.37.2024, na podstawie art. 138 §1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "K.p.a.") i art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2024 r., poz.1210, dalej: "u.k.p."), po rozpatrzeniu odwołania T.J. (dalej: "Skarżący"), od decyzji Starosty [...] (dalej: "Starosta"/"organ I instancji") z 24 lipca 2024 r. nr KD.V.5430.301.2024, o skierowaniu na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że 24 maja 2024 r. do organu I instancji wpłynął wniosek od Prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...] o skierowanie Skarżącego na badania lekarskie, gdyż istnieją wątpliwości co do stanu zdrowia. Do wniosku dołączono opinię [....] z której wynika, że u Skarżącego stwierdzono [....]. Starosta wszczął postępowania w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. Skarżący wnosił o przeprowadzenie dowodów z dokumentów oraz z zeznań świadków. Starosta konsekwentnie odmawiał przeprowadzenia takich dowodów, po czym decyzją z 24 lipca 2024 r. skierował Skarżącego na badania lekarskie stwierdzające istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Od decyzji tej Skarżący wniósł odwołanie. Kolegium odwołania nie uwzględniło. Podkreśliło, że sformułowanie "istnienie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia" zawarte w art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. oznacza, że starosta po otrzymaniu zawiadomienia o istniejących zastrzeżeniach dotyczących stanu zdrowia kierowcy jest obowiązany ową przesłankę ocenić. Ma zatem obowiązek ustalić, czy zawiadomienie jest na tyle uzasadnione, że wynikają z niego okoliczności, które uzasadniają skierowanie kierowcy na badania lekarskie, aby podczas nich można było stwierdzić istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Przepisy nie wymagają, aby osoba kierowana na badania dopuściła się jakiegokolwiek wykroczenia bądź przestępstwa. Uprawnienie organu należy do szeroko pojętej profilaktyki w zakresie bezpieczeństwa na drogach. Wydanie decyzji kierującej na badanie lekarskie nie musi łączyć się z pewnością co do istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdami. Organ nie musi zatem udowodnić, że takowe istnieją, a wystarczającym jest jedynie prawdopodobieństwo istnienia tych okoliczności. Ostateczne rozstrzygnięcie tej kwestii pozostawione zostało uprawnionym lekarzom. Oznacza to, że skierowanie na badanie lekarskie nie jest równoznaczne z pozbawieniem kierowcy uprawnienia do kierowania, lecz jego celem jest wyjaśnienie istniejących w tym przedmiocie wątpliwości. Kolegium uznało, że z racji treści opinii [....] sporządzonej przez biegłych, w stosunku do Skarżącego mogą istnieć wątpliwości co do jego stanu zdrowia, wpływające na możliwość uczestniczenia w ruchu drogowym. W takiej sytuacji badanie lekarskie jest obowiązkowe w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, natomiast ustawodawca nie przesądził, że stwierdzona sytuacja - przypadek nasuwający zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierującego pojazdem - stanowi przeciwwskazanie do kierowania pojazdem, a przeciwnie, ostateczne rozstrzygnięcie tej kwestii ustawodawca powierzył lekarzom o specjalistycznej wiedzy w tym zakresie, to jest tylko tym lekarzom, którzy spełniają wymagania określone m.in. przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014r., w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2017 r. poz. 250 ze zm.). W rozpatrywanej sprawie zachodzi podstawa skierowania Skarżącego na badania lekarskie, a wydanie decyzji o skierowaniu na badania nie zależy od uznania organu administracji publicznej. Starosta ma bowiem obowiązek wydania decyzji o skierowaniu kierowcy na badanie, jeżeli wobec danej osoby zachodzą wątpliwości, co do stanu zdrowia. W skardze Skarżący zarzucił decyzji Kolegium: - naruszenie przepisów postępowania procesowego, tj. art. 80 K.p.a. poprzez niewyczerpujące przeprowadzenie postępowania oraz uznanie opinii przedłożonej przez Prokuraturę jako wiarygodnej, podczas gdy zawiera ona wiele sprzeczności i nieścisłości; - naruszenie przepisów postępowania dowodowego oraz nieprzeprowadzenie dowodów w sprawie, m.in. ustalenia pobytu Skarżącego w Szpitalu [...] w [...] oraz czy są podstawy do ustalenia, że zachodzi konieczność skierowania strony na badania; - naruszenie przepisów art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. poprzez brak wskazania okoliczności oraz brak oceny czy faktycznie zachodzą przesłanki do skierowania skarżącego na badania; - naruszenie przepisów art. art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. poprzez brak wskazania okoliczności oraz brak oceny czy faktycznie zachodzą przesłanki do skierowania skarżącego na badania. Na tych podstawach Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że regulacje zawarte w ustawie o kierujących pojazdami nie wskazują precyzyjnie, jakie zastrzeżenia należy uznać za wystarczające do skierowania danego kierowcy na badania lekarskie. To organ ma obowiązek ustalić czy zawiadomienie jest na tyle uzasadnione, że wynikają z niego okoliczności, które uzasadniają skierowanie kierowcy na badania lekarskie, aby podczas nich można było stwierdzić istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Sam wniosek o skierowanie na badanie pochodzący od organu państwowego i organu ścigania, jakim jest prokurator jest wnioskiem, który nie podlega ocenie pod kątem jego wiarygodności, czy kompetencji do jego skierowania. Jednak już treść, postulaty i żądania wniosku muszą podlegać ocenie organu, działającego w oparciu o art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. Organ administracji zobowiązany jest do samodzielnej jego oceny oraz przyporządkowania do określonej normy prawa materialnego i nie jest związany wnioskiem prokuratora. Nie wystarczą zatem same wątpliwości, że kierujący ze względu na stan zdrowia nie gwarantuje bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Według Skarżącego w decyzji organów administracyjnych I i II instancji nie sposób doszukać się oceny i stanowiska organu, które okoliczności uznaje się za nasuwające poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia Skarżącego. Według Skarżącego podstawą do wydania decyzji była błędna opinia [....], która zawiera nieprawdziwie informacje. Wyjaśnienia Skarżącego w tej kwestii podane w trakcie postępowania administracyjnego powinny być przez organy administracyjne zweryfikowane i ocenione. Skarżący przedstawił wiarygodne dokumenty szpitalne, które zostały pominięte przez organy administracyjne I i II instancji a mimo to uznano, że zachodzą "uzasadnione zastrzeżenia", co do stanu zdrowia skarżącego. Podkreślił, że nie podejmował żadnego leczenia [....] w przedmiotowym szpitalu oraz nie był hospitalizowany z powodu [....], jak podano w opinii. Brak weryfikacji przez organy administracji informacji, które podawał Skarżący oraz tym samym brak samodzielnej oceny przesłanek kierowania kierowców na badania stanowi naruszenie przepisów prawa. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. I. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z 11 czerwca 2024 r., Prokuratura Rejonowa w [...] zwróciła się do Starosty o wszczęcie postępowania w sprawie skierowania Skarżącego na badanie lekarskie. Do wniosku dołączono opinię [....] z 23 marca 2024 r., w której biegli rozpoznali u Skarżącego [....]. W związku z powzięciem tego rodzaju informacji Starosta 17 czerwca 2024 r. wszczął postępowanie, zaś w dniu 25 czerwca 2024 r. pouczył Skarżącego w trybie art. 10 § 1 K.p.a. Po zapoznaniu się z aktami sprawy (2 lipca 2024 r.) Skarżący złożył oświadczenie wraz z wnioskami dowodowymi. Starosta postanowieniem z 4 lipca 2024 r. odmówił wnioskom dowodowym a następnie decyzją z 24 lipca 2024 r. skierował Skarżącego na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Rozstrzygnięcie to utrzymało w mocy Kolegium decyzją z 20 sierpnia 2024 r. Decyzja Kolegium stanowi przedmiot skargi. II. Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p., starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia (art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p.). Ostatnio powołany przepis, jako przesłankę skierowania osoby posiadającej prawo jazdy na badanie lekarskie, podaje istnienie "uzasadnionych i poważnych" zastrzeżeń co do stanu jej zdrowia. W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że "uzasadnione" to tyle, co oparte na konkretnych, wiarygodnych podstawach, zaś "poważne", to dotyczące takich aspektów zdrowia, które mogą mieć bezpośredni wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Uzasadnione i poważne zastrzeżenia winny mieć swoje źródło w tego rodzaju informacjach o stanie zdrowia, z których z dużym prawdopodobieństwem wynika, że u posiadacza prawa jazdy mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do możliwości jego dalszego bezpiecznego udziału w ruchu drogowym. Informacje takie mogą wynikać z orzeczeń lekarskich, z karty informacyjnej leczenia szpitalnego, opinii o stanie zdrowia sporządzonej przez lekarzy specjalistów (zob. wyrok NSA z 11 lipca 2024 r. sygn. II GSK 46/24). Informacje uzyskanie przez starostę wynikające z np. opinii [...] (jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie) nie mogą być jednak przyjmowane bezkrytycznie. Opinia jest bowiem dowodem, który w przypadku pojawiąjących się wątpliwości, może podlegać weryfikacji w ramach postępowania wyjaśniającego. Innymi słowy, właściwy organ administracji, po otrzymaniu informacji poddającej w wątpliwość należytą zdolność psychofizyczną kierowcy, powinien przeprowadzić postępowanie celem oceny, czy w konkretnym, badanym przypadku zastrzeżenia te są rzeczywiście tego rodzaju, że uzasadniają wydanie decyzji w oparciu o powołane wyżej przepisy. Sformułowanie, że mają być one "uzasadnione" oznacza przede wszystkim, że powinny być oparte na wiarygodnych podstawach. Innymi słowy, to właśnie w tym postępowaniu organ powinien dokonać ustaleń czy istnieją podstawy do skierowania kierowcy na badanie lekarskie (jeżeli tak to wydać decyzję). Natomiast po ustaleniu, że brak podstaw do skierowania na takie badanie - umorzyć postępowanie w sprawie (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 11 lutego 2021 r. sygn. II SA/Rz 1180/20). III. W rozpoznawanej sprawie wyłącznym i jedynym dowodem, który legł u podstaw zaskarżonej decyzji jest opinia [....] z 23 kwietnia 2024 r. Lektura tej opinii pozwala stwierdzić, że psychiatrzy nie badali Skarżącego osobiście, ale poprzestali na wideokonferencji i bliżej nieokreślonych danych z akt sprawy. Biegli wskazali natomiast na dokumentację lekarską Szpitala [...] w [...] na podstawie której ustalili, że Skarżący był hospitalizowany w tym Szpitalu w kwietniu 2007 r., w styczniu 2011 r., w sierpniu 2013 r. oraz w maju 2014 r., z rozpoznaniem [...]. Po 2014 roku brak jest jakichkolwiek informacji o pobycie w Szpitalu. Z kolei z wywiadu wynika, że Skarżący od 2018 roku w ogóle [...], co miała potwierdzić była żona. W świetle takich informacji wynikających z opinii a dotyczących m.in. zapisów lekarskich sprzed 10 lat (ostatni pobyt w Szpitalu w 2014 roku), obowiązkiem Starosty było zbadanie czy aktualnie istnieją "uzasadnione i poważne" zastrzeżenia co do stanu zdrowia tym bardziej, że Skarżący zakwestionował okoliczność, jakoby nadużywał [....]. Wskazać w tym miejscu należy na oświadczenie złożone przez Skarżącego w dniu 2 lipca 2024 r., w którym sformułowane zostały również wnioski dowodowe, których nie uwzględniono. Potwierdzeniem niekompletności materiału dowodowego są przedłożone na rozprawie przez Skarżącego kserokopie pism: 1. Szpitala [...] w [...] z dnia 12 czerwca 2024 r. zaadresowanego do Prokurator wnioskującej o skierowanie Skarżącego na przedmiotowe badania z którego wynika, że Skarżący nie podejmował leczenia [...] w Szpitalu, 2. Szpitala [...] w [...] – Poradnia Specjalistyczna z dnia 12 czerwca 2024 r. zaadresowanego do Prokuratury stwierdzającego, że Skarżący nie widnieje w rejestrze z [...], 3. Miejskiego Ośrodka [...] z 11 czerwca 2024 r. skierowanego również do Prokuratury z którego wynika, że w okresie od 5 czerwca 2021 r. do 6 czerwca 2024 r. Skarżący nie przebywał na [...], 4. Wydziału Prewencji Komendy Miejskiej Policji z 17 czerwca 2024 r. z którego wynika m.in., że wobec Skarżącego nie były podejmowane interwencje. Skarżący przedłożył również notatkę urzędową sporządzoną dnia 5 czerwca 2024 r. przez Prokurator wnioskującą o skierowanie Skarżącego na przedmiotowe badania; z notatki tej wynika, że Gminna Komisja [...] nie podejmował działań w przedmiocie wystąpienia z wnioskiem o zastosowanie wobec Skarżącego obowiązku leczenia [...]. Zatem Sąd stwierdza, że Starosta uchybił normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., gdyż wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalił faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, a tym samym mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny. Również Kolegium, rozpoznając odwołanie nie dostrzegło wskazanych nieprawidłowości i utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Prowadzi to do wniosku, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja wydane zostały z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji doszło do naruszenia prawa materialnego a to art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. Przepis ten wymaga, aby zastrzeżenia dotyczące stanu zdrowia były "uzasadnione" i "poważne". Oznacza to, że okoliczności ustalone przez organ muszą przynajmniej z dużym prawdopodobieństwem wskazywać, że z uwagi na aktualny stan zdrowia w stosunku do kierującego mogą występować przeciwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami i powinny zostać zweryfikowane podczas badania lekarskiego, co w rozpoznawanej sprawie nie zostało ustalone. Końcowo Sąd zauważa, ze Prokurator składając wniosek o skierowanie Skarżącego na badania winna dołączyć wszystkie dokumenty, które pozwoliłyby ustalić Staroście czy istnieją obecnie przesłanki uzasadniające przeprowadzenie badań a nie załączyć do wniosku jedynie opinię, co do której istnieją niejasności i wątpliwości odnośnie do aktualnego stanu zdrowia Skarżącego. Z tych przyczyn Sąd orzekł, jak w wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935). Orzeczenie o kosztach ma oparcie w art. 200 powołanej ustawy.