II SA/Rz 1354/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Elżbieta Mazur-Selwa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi PP na postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie z dnia 7 sierpnia 2025 r. nr SE.9022.1.189.2025.LB w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym - oddala skargę - II SA/Rz 1354/25 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi PP (dalej: "skarżący") jest postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie (dalej: "PPWIS", "organ II instancji") z 7 sierpnia 2025 r. nr SE.9022.1.189.2025.LB wydane w przedmiocie oddalenia zarzutów. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ powołał art. 18, art. 26 § 5c w zw. z § 5d, art. 33 § 1 i 2, art. 34 § 2 pkt 1, § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r., poz. 132 ze zm. - dalej jako: "u.p.e.a."), art. 124 § 1 i 2, art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. dalej jako: "k.p.a."), art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r., poz. 416). Jak wynika z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] (dalej: "PPIS") upomnieniem z [...] września 2024 r. wezwał skarżącego do poddania małoletniej [...] obowiązkowym szczepieniom ochronnym wskazanym w upomnieniu. Wobec niewykonania obowiązków określonych w ww. upomnieniu, PPIS [...] marca 2025 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Tytuł wykonawczy został przesłany PPWIS w Rzeszowie w celu wszczęcia egzekucji. PPWIS w Rzeszowie postanowieniem z 10 kwietnia 2025 r. nałożył na skarżącego grzywnę w kwocie 1000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z 10 marca 2025 r. i wezwał skarżącego do wykonania określonego w nim obowiązku w terminie do 31 października 2025 r. Skarżący złożył zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym dotyczące braku wymagalności obowiązku szczepień, niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, niespełnienia wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 i naruszenie art. 27 § 1 u.p.e.a. Postanowieniem z [...] maja 2025 r. nr [...] PPIS w [...] oddalił zarzuty skarżącego. Odnośnie zarzutu dotyczącego braku wymagalności obowiązku szczepień organ wyjaśnił, że obowiązek rodziców poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom jest obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia dziecka. Z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924 ze zm. - dalej: "u.z.z.ch.") jednoznacznie wynika, że obowiązek szczepień jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzeniu się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, a profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych. Schematy obowiązkowych szczepień ochronnych dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia określa załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077 ze zm. – dalej: "rozporządzenie"). Organ jako bezzasadny ocenił zarzut dotyczący wadliwości tytułu wykonawczego. Wyjaśnił, że tytuł ten został sporządzony zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1b i ust. 2, art. 17 u.z.z.ch." oraz § 2 i § 3 i załącznikiem nr 1 rozporządzenia. Odnośnie zarzutu w zakresie niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym organ wyjaśnił, że nie mieści się on w katalogu art. 33 u.p.e.a. Podał, że zobowiązany zarzuca, że w dniu wystawienia tytułu wykonawczego dziecko nie miało wykonanego badania kwalifikacyjnego. PPIS podał, że jednym z elementów obowiązkowych szczepień ochronnych jest lekarskie badanie kwalifikacyjne, które ma wykluczyć istnienie przeciwwskazań do jego wykonania (art. 17 ust. 2). W przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5). Lekarz przeprowadzający tę konsultację odnotowuje jej wynik w dokumentacji medycznej pacjenta, w karcie uodpornienia i w książeczce szczepień, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. Przyczyną niepoddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym jest niestawienie się przez rodzica z dzieckiem na badaniu kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Zobowiązany nie zgłosił się na badanie kwalifikacyjne do wykonania szczepień u dziecka. Nie można stwierdzić, że zobowiązany miał zamiar wykonania obowiązkowych szczepień u swojego dziecka. W kwestii właściwości organu egzekucyjnego PPIS wyjaśnił, że zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. organy Powiatowej Inspekcji Sanitarnej są uprawnione do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień, tj. są wierzycielem w rozumieniu art. 1a u.p.e.a. W przedmiotowej sprawie wierzycielem jest PPIS w [...]. W odniesieniu do egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym wynikającym wprost z przepisów prawa i pozostających w nadzorze organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej (m.in. obowiązku poddawania dzieci szczepieniom ochronnym), właściwym organem egzekucyjnym jest wojewoda. Zgodnie z art. 20 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o województwie i administracji rządowej w województwie, wojewoda może powierzyć prowadzenie, w jego imieniu, niektórych spraw z zakresu swojej właściwości jednostkom samorządu terytorialnego lub organom innych samorządów działających na obszarze województwa, kierownikom państwowych i samorządowych osób prawnych oraz innych państwowych jednostek organizacyjnych funkcjonujących w województwie. Powierzenie następuje na podstawie porozumienia wojewody odpowiednio z organem wykonawczym jednostki samorządu terytorialnego, właściwym organem innego samorządu lub kierownikiem państwowej i samorządowej osoby prawnej albo innej państwowej jednostki organizacyjnej, o których mowa w ust. 1. Porozumienie, wraz ze stanowiącymi jego integralną część załącznikami, podlega ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym. W okolicznościach sprawy zgodnie z porozumieniem zawartym z PPWIS z 13 czerwca 2019 r., Wojewoda Podkarpacki powierzył prowadzenie spraw z zakresu egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym organom Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Postępowanie prowadzone przez PPIS oraz PPWIS jest zgodne z wytycznymi zawartymi w porozumieniu. W związku z powyższym PPIS w [...] jako wierzyciel skierował przedmiotową sprawę do PPWIS. Organ wyjaśnił także, że zarzut dotyczący zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie mieści się w katalogu zarzutów wymienionych w art. 33 u.p.e.a. O wysokości grzywny zadecydował organ egzekucyjny. Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego, wskazanym na wstępie postanowieniem z 7 sierpnia 2025 r. PPWIS utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ uznał argumentację wierzyciela za słuszną. Wyjaśnił, że wierzyciel w zaskarżonym postanowieniu odniósł się do wszystkich kwestii podniesionych przez zobowiązanego. Uzasadnienie zawiera jasne i precyzyjne wyjaśnienia faktyczne i prawne. Wierzyciel uzasadnił na jakiej podstawie prawnej i jakie okoliczności faktyczne uwzględnił wydając rozstrzygnięcie. Odniósł się do wszystkich zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów. Natomiast zobowiązany w toku postępowania nie przedstawił żadnej dokumentacji medycznej ani zaświadczenia lekarskiego, które faktycznie wskazywałyby na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych i konieczności długotrwałego odroczenia wykonania obowiązku szczepień ochronnych dziecka. Wierzyciel w tytule wykonawczym szczegółowo opisał treść podlegającego egzekucji obowiązku, wskazał kogo i czego dotyczy z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane i prawidłowo wskazał podstawę prawną obowiązku – art. 5 ust. 1 pkt 1b i ust. 2 i art. 17 u.z.z.ch. oraz § 2 i 3 załącznika nr 1 rozporządzenia. PP złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na powyższe rozstrzygnięcie wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie postanowienia organu I instancji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego. Skarżący zarzucił naruszenie art. 34 § 4 u.p.e.a. W jego ocenie organ powinien umorzyć postępowanie, gdyż wskazane przez niego zarzuty są uzasadnione. Skarżący podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i zarzucił: 1. Brak wymagalności obowiązku – wyjaśnił, że na wykonanie poszczególnych szczepień zobowiązany ma wyznaczony konkretny okres ograniczony wiekiem dziecka. W związku z tym moment wymagalności dla szczepień określonych w tytule wykonawczym nie nadszedł ponieważ dziecko nie ukończyło 10 roku życia. W art. 17 ust. 11 u.z.z.ch. określono, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej. Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nie jest źródłem prawa obowiązującego w Polsce, nie mieści się w katalogu źródeł prawa wymienionych w art. 87 Konstytucji RP. Obowiązek musi wynikać z przepisów prawa, a nie z dokumentów wychodzących poza ten zakres. Komunikaty Generalnego Inspektora Sanitarnego ze swej istoty wiążą jedynie jednostki mu podległe, nie zaś poszczególne osoby. Informacje zawarte w komunikacie mogą być jedynie traktowane jako wskazówki techniczne dotyczące wykonywania szczepień ochronnych, ale nie mogą stanowić określenia obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Skarżący oświadczył, że zaszczepi dziecko, jak tylko wykluczone zostaną wszelkie przeciwskazania które podali producenci szczepionek. 2. Niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym. Podał, że zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.ch. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z uwagi na powyższe spełnienie obowiązku określonego w tytule wykonawczym jest niemożliwe gdyż przeprowadzenie szczepienia bez wykonania badania byłoby niezgodne z prawem. W dniu wystawienia tytułu wykonawczego jego dziecko nie miało wykonanego badania kwalifikacyjnego. Natomiast badanie kwalifikacyjne nie zostało określone jako obowiązkowe, zatem zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta przysługuje mu prawo do odmowy wykonania tego badania. Skarżący stwierdził, że w związku z brakiem aktualnego badania kwalifikacyjnego obowiązek był i jest niewykonalny i niewykonalność ta ma charakter trwały, ponieważ odmawia wykonania tego badania. 3. Prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ. Skarżący wskazał, że u.z.z.ch. nie przewiduje możliwości wydania decyzji dotyczących szczepień ochronnych. Wynika to z faktu, że obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny - wynika on wprost z przepisów prawa. Brak jest władczego rozstrzygnięcia organu inspekcji sanitarnej (powiatowego inspektora sanitarnego), w formie decyzji administracyjnej, które nakazywałoby poddać małoletnie dziecko szczepieniu ochronnemu. Wobec powyższego brak jest podstaw do uznania, aby organem właściwym do prowadzenia egzekucji powyższego obowiązku niepieniężnego, w rozumieniu art. 20 ust. 1 u.p.e.a. był powiatowy inspektor sanitarny. Organem posiadającym ogólną właściwość do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie obowiązków niepieniężnych jest wojewoda. Dlatego też toczące się przed organami inspekcji sanitarnej postępowanie w przedmiocie przymusowego wykonania obowiązku poddania małoletniego szczepieniu ochronnemu było prowadzone przez niewłaściwy organ. Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie, wojewoda może powierzyć prowadzenie, w jego imieniu, niektórych spraw z zakresu swojej właściwości jednostkom samorządu terytorialnego lub organom innych samorządów działających na obszarze województwa, kierownikom państwowych i samorządowych osób prawnych oraz innych państwowych jednostek organizacyjnych funkcjonujących w województwie. Powierzenie następuje na drodze porozumienia. Jednakże strony porozumienia powinny być równorzędnymi i niezależnymi podmiotami, nie powiązanymi więzami organizacyjnymi; w szczególności żadna z nich, zwłaszcza organ administracji rządowej, nie ma pozycji dominującej. Treść porozumienia ma charakter organizacyjny, co oznacza, że nie może stanowić ono samoistnej podstawy prawnej do podejmowania przez jego strony działań w formach przewidzianych w przepisach prawnych powszechnie obowiązujących. 4. Zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Skarżący wskazał, że organ nie wziął pod uwagę, że w stosunku do zobowiązanego wystosował 8 postanowień ustalając grzywnę w wysokości 1000 zł za jedno postanowienie. Dodatkowo zobowiązany jest zmuszony zapłacić opłatę za wydanie postanowienia w kwocie 68 zł. Łącznie daje to kwotę 8544 zł. Organ nie wziął pod uwagę sytuacji majątkowej zobowiązanego. Nie wykazał w ogóle czy i w jaki sposób zbadał sytuację majątkową zobowiązanego oraz możliwość zapłaty takiej a nie innej grzywny. 5. Niespełnienie wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 - przesłany tytuł wykonawczy zawiera jedynie ogólnikowe określenie: art. 5 ust. 1 pkt 1b i ust. 2, art.17 u.z.z.ch., § 2, § 3, załącznika nr 1 rozporządzenia. Obowiązek wskazany w tytule wykonawczym powinien być tak określony, aby był jednoznaczny i nie powodował u zobowiązanego konieczności sięgania do innych przepisów czy dokumentów. Organ nie określił obowiązku w tytule wykonawczym o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia powołując się na tytuł wykonawczy, który rzekomo zawiera określenie obowiązku. 6. Naruszenie art. 27 § 1 u.p.e.a. poprzez niewypełnienie pól: imię matki, imię ojca, nr. NIP, puste pola w rubryce: Orzeczenie, Data wydania orzeczenia, Numer orzeczenia. Tytuł wykonawczy jest dokumentem urzędowym, który musi spełniać rygorystycznie określone wymogi treściowe, ponieważ warunkuje wszczęcie egzekucji. W odpowiedzi na skargę PPWIS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a. W myśl tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiotem skargi jest wydane na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. postanowienie PPWIS dotyczące oddalenia zarzutów skarżącego złożonych w postępowaniu egzekucyjnym zmierzającym do wyegzekwowania obowiązku o charakterze niepieniężnym, polegającego na poddaniu dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Stosownie do treści art. 15 § 1 u.p.e.a., egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Stosownie do art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a., b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a., c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Podstawą zarzutów skarżącego było: - brak wymagalności obowiązku z uwagi na fakt, że na wykonanie poszczególnych szczepień zobowiązany ma wyznaczony konkretny okres ograniczony wiekiem dziecka. W przedmiotowej sprawie moment wymagalności dla szczepień określonych w tytule wykonawczym nie nadszedł ponieważ dziecko nie ukończyło 10 roku życia. Natomiast Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego dotyczący ogłoszenia Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, nie jest źródłem prawa obowiązującego i nie może stanowić podstawy do określenia obowiązku wynikającego z przepisów prawa; - niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym z uwagi na brak wykonania lekarskiego badania kwalifikacyjnego w dniu wystawienia tytułu wykonawczego, zaś samo badanie kwalifikacyjne nie jest obowiązkowe; - prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ; - zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; - prowadzenie egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego niespełniającego wymogów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a. – brak jednoznacznego określenia obowiązku, nieprawidłowe wypełnienie pól. W ocenie Sądu podniesione przez skarżącego zarzuty są bezzasadne, a zatem prawidłowym rozstrzygnięciem w niniejszej sprawie jest ich oddalenie, na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. W pierwszej kolejności należy wskazać, że postępowanie egzekucyjne zostało poprzedzone doręczeniem skarżącemu w dniu 30.09.2024 r. upomnienia, które zwierało wezwanie do wykonania obowiązku zaszczepienia małoletniej [...] obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi przeciwko wymienionym w upomnieniu chorobom. Z powodu niewykonania obowiązku, na wniosek wierzyciela – Powiatowego Państwowego Inspektora Sanitarnego wszczęto postępowanie egzekucyjne stwierdzające obowiązek poddania córki skarżącego obowiązkowym szczepieniom ochronnym wymienionym w tytule, które nie zostały wykonane w obowiązujących terminach. Tytuł wykonawczy wystawiony został na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2, art. 17 u.z.z.ch. oraz § 2, § 3, załącznika nr 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Podstawę prawną egzekwowanego względem skarżącego obowiązku stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.ch. Zgodnie z powołanym przepisem, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.z.ch., jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy tym, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.z.ch.). W myśl zaś art. 17 ust. 1 u.z.z.ch., osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.ch., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.ch.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.ch.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.ch.). Z art. 17 ust. 2, 3 i 4 u.z.z.ch. wynika więc, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. W przepisie art. 17 ust. 10 u.z.z.ch. udzielona została delegacja ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, do określenia w drodze rozporządzenia m.in: wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1) oraz osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a), sposobu przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4) oraz trybu przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), przy uwzględnieniu danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań, aktualnej wiedzy medycznej oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia. W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077 ze zm. - dalej: "rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r."). Powołane rozporządzenie zastąpiło wcześniejsze rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172). W dacie wystawienia tytułu wykonawczego w niniejszej sprawie, to jest 10 marca 2025 r., obowiązywało rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r., które weszło w życie z dniem 1 października 2023 r. Zatem szczegółowy harmonogram szczepień nie był już określany na podstawie kwestionowanego pod względem spełnienia standardów konstytucyjnych Komunikatu GIS. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. zostało wprowadzone po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 maja 2023 r., SK 81/19. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.z.z.ch., skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności. Powołane rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne. W wystawionym tytule wykonawczym wskazano, zgodnie ze schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży, że brakujące szczepienia ochronne u [...] to szczepienia przeciwko: - gruźlicy, - wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (I, II, III dawka), - błonicy, tężcowi, krztuścowi, (I, II, III, IV dawka oraz I dawka przypominająca), - ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu poliomyelitis (I, II, III dawka oraz I dawka przypominająca), - odrze, śwince, różyczce (I dawka, I dawka przypominająca). Wskazane szczepienia zostały wykazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., a choroby, których dotyczą, zostały wymienione w § 2 rozporządzenia. W § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. Zgodnie z powołanym przepisem, następujące grupy osób są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek: 1) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia - szczepieniom przeciw gruźlicy, 2) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) błonicy, b) krztuścowi, c) tężcowi, 3) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia - szczepieniom przeciw: a) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, b) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, 4) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), 5) dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) odrze, b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), c) różyczce, 6) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia - szczepieniom przeciw zakażeniom powodowanym przez rotawirusy, 7) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Wobec powyższego w dacie wystawienia tytułu wykonawczego, jak również na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, wszystkie wymienione w tytule szczepienia były w stosunku do córki skarżącego obowiązkowe i wymagalne. Istotne jest, że ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne, którego celem jest stwierdzenie, czy w danym indywidualnym przypadku nie istnieją przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Procedura poddania się szczepieniu ochronnemu jest działaniem profilaktycznym, realizowanym w podmiocie leczniczym przez personel uprawniony, na którą składają się nierozerwalnie dwie czynności: 1) badanie lekarskie poprzedzające kwalifikację do szczepienia oraz 2) podanie szczepionki doustne lub wykonanie iniekcji u pacjenta. Zatem tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy w związku ze stanem zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia nie występują przeszkody, które wykluczają wykonanie szczepienia. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone tylko przez lekarza, do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. Stosownie do art. 17 ust. 5 u.z.z.ch., w przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. W myśl zaś § 11 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 12 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. W okolicznościach niniejszej sprawy skarżący nie przedstawił zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, z którego wynikałoby, że na dzień wystawienia tytułu wykonawczego lekarz stwierdził u jego córki przeciwwskazania do przeprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych. W tej sytuacji obowiązek skarżącego poddania małoletniej córki szczepieniom ochronnym istniał i był wymagalny w dacie wystawienia upomnienia. Tym samym zarzuty skargi w przedmiocie braku wymagalności obowiązku, we wskazanym wyżej zakresie, są bezzasadne. Niewykonanie obowiązku stanowi natomiast podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego. Nie może być tak jak chce tego skarżący, że brak wykonanego lekarskiego badania kwalifikacyjnego w dniu wystawienia tytułu wykonawczego powoduje, że obowiązek poddania dziecka szczepieniu był i jest niewykonalny. W rozpoznawanej sprawie skarżący odmówił wykonania takiego badania. Do niezaszczepienia małoletniej doszło tylko i wyłącznie z powodu niewyrażenia przez stronę zgody na przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego. Poddane kontroli postanowienie PPWIS oraz poprzedzające je postanowienie PPIS wskazują podstawy prawne. W szczególności uzasadnienie postanowienia organu II instancji podaje i jednocześnie dokonuje wykładni kluczowych względem istnienia obowiązku szczepienia przepisów ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Organ wyjaśnił więc treść art. 17 ust. 2 u.z.z.ch., podając m.in., że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Podobnie organ odniósł się obszernie do zarzutu braku wymagalności obowiązku, przytaczając treść art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.z.z.ch. Jako prawidłowe Sąd ocenił stanowisko rozstrzygających organów dotyczące bezzasadności zarzutu skarżącego o prowadzeniu egzekucji przez niewłaściwy organ. Jak prawidłowo wyjaśniono organy Powiatowej Inspekcji Sanitarnej na mocy art. 5 § 1 pkt 2 i art. 1a u.p.e.a. uprawnione są do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień. W odniesieniu do egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym wynikającym wprost z przepisów prawa i pozostających w nadzorze organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej (m.in. obowiązku poddawania dzieci szczepieniom ochronnym), właściwym organem egzekucyjnym jest wojewoda. Zgodnie z art. 20 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o województwie i administracji rządowej w województwie, wojewoda może powierzyć prowadzenie, w jego imieniu, niektórych spraw z zakresu swojej właściwości jednostkom samorządu terytorialnego lub organom innych samorządów działających na obszarze województwa, kierownikom państwowych i samorządowych osób prawnych oraz innych państwowych jednostek organizacyjnych funkcjonujących w województwie. Powierzenie następuje na podstawie porozumienia wojewody odpowiednio z organem wykonawczym jednostki samorządu terytorialnego, właściwym organem innego samorządu lub kierownikiem państwowej i samorządowej osoby prawnej albo innej państwowej jednostki organizacyjnej, o których mowa w ust. 1. W rozpoznawanej sprawie takie porozumienie pomiędzy Wojewodą Podkarpackim a PPWIS zostało zawarte 13 czerwca 2019 r. Zgodnie z nim Wojewoda Podkarpacki powierzył prowadzenie spraw z zakresu egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym organom Państwowej Inspekcji Sanitarnej. W związku z powyższym PPIS w [...] jest wierzycielem i organ ten wydał postanowienie, o którym mowa w art. 34 § 2 u.p.e.a. Działanie to znajduje umocowanie w przepisach u.p.e.a. i jest zgodne z prawem. Słuszne jest także stanowisko organów, że zarzut dotyczący zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie mieści się w obecnie obowiązującym katalogu podstaw wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Kwestia ta mogła być podstawą zażalenia na postanowieniu o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Podnoszone przez skarżącego inne okoliczności, wykraczające poza art. 33 § 2 u.p.e.a. nie mogły być rozpoznane przez organ w przedmiotowym postępowaniu. Nie można także podzielić argumentacji skargi dotyczącej prowadzenia egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego niespełniającego wymogów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a. (brak jednoznacznego określenia obowiązku, nieprawidłowe wypełnienie pól). Spełnianie przez tytuł wykonawczy wymogów z art. 27 u.p.e.a. znajduje się aktualnie poza zakresem art. 33 § 2 u.p.e.a. (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 1311/21). Jednakże prawidłowo organ wyjaśnił skarżącemu, że tytuł wykonawczy został sporządzony zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1b i ust. 2, art. 17 u.z.z.ch. oraz § 2 i § 3 i załącznikiem nr 1 rozporządzenia z 27 września 2023 r. Legalności zaskarżonego postanowienia nie mogły także podważyć zawarte w skardze argumenty strony dotyczące poddania małoletniego dziecka szczepieniu, jak tylko zostaną wykluczone wszelkie przeciwwskazania podane przez producentów szczepionek. Raz jeszcze wypada przypomnieć, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny, a jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu. Dodatkowo Sąd wyjaśnia skarżącemu, że chroniona Konstytucją RP wolność decydowania o swoim życiu osobistym nie ma charakteru absolutnego i doznaje stosownych ograniczeń m.in. ze względu na ochronę zdrowia. Profilaktyka szerzenia się chorób zakaźnych jest bowiem konstytucyjnym obowiązkiem władz krajowych. Taką tezę można wywodzić z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, z którego wynika, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego "(...) zdrowia (...). Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw". Taką ustawą jest u.z.z.ch., nakładająca na obywatela obowiązek realizacji szczepień ochronnych. Zgodnie natomiast z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP, każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji RP). Zgodnie art. 68 ust. 4 Konstytucji RP, władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych, w tym zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Działania te skupiają się na właściwej regulacji prawnej szczepień ochronnych, działalności oświatowo-zdrowotnej egzekwowaniu obowiązku poddawania się szczepieniom w odniesieniu do tych szczepień ochronnych, które są szczepieniami obowiązkowymi, zapewnieniu bezpieczeństwa szczepień ochronnych. Z powyższego wynika zatem, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. Obowiązek ten wpisuje się również w obowiązki rodziców sprawujących/wykonujących władzę rodzicielską względem dziecka z uwzględnieniem zarówno jego dobra, jak i interesu społecznego. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny w sposób wolny od ideologicznych uprzedzeń i dobrowolnie poddawali dziecko szczepieniom ochronnym, m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.ch. i równocześnie, by chronić prawa dziecka, których ochronę zapewnia Rzeczpospolita Polska, o czym stanowi art. 72 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z 12 lipca 2017 r. II GSK 3542/15). Nadto, jak już wyżej wskazano, ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Nie można przyjąć, aby tego rodzaju rozwiązanie miało prowadzić do naruszenia praw i wolności (por. wyrok NSA z 22 listopada 2017 r. II OSK 389/16). Z faktu, że obowiązek szczepień ochronnych w Polsce, jak już wyjaśniono powyżej, jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych, a jego wykonanie jest zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami kodeksu wykroczeń wynika konkluzja, że materia dotycząca szczepień ochronnych nie należy do sfery prywatności jednostki (wyroki NSA z 6 kwietnia 2011 r. II OSK 32/11 i z 10 lutego 2021 r. II OSK 1622/18). Podobne stanowisko wyraził WSA w Bydgoszczy w wyroku z 17 kwietnia 2024 r. II SA/Bd 1408/23, WSA w Szczecinie w wyroku z 18 marca 2025 r. II SA/Sz 961/24). Wskazać również należy, że w wyroku Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 8 kwietnia 2021 r. (sprawa nr 47621/13 - Vavřička i inni), zapadłym na tle stosowania czeskich przepisów dotyczących szczepień ochronnych Trybunał wskazał, że obowiązek szczepienia stanowi ingerencję w integralność fizyczną osoby i jako przymusowa interwencja medyczna wchodzi w zakres gwarancji prawa do poszanowania życia prywatnego i art. 8 Konwencji. Zdaniem Trybunału, ustawowy nakaz szczepień i wynikające stąd sankcje administracyjne realizują ważne cele społeczne, to jest ochronę zdrowia publicznego i ochronę praw innych osób: szczepienia chronią zarówno osoby zaszczepione, jak i osoby, które z powodów medycznych nie mogą się zaszczepić, a tym samym polegają na tzw. "stadnej" odporności całego społeczeństwa. Wskazano, iż ustawowy obowiązek szczepień stanowczo poparły w pozwanym państwie wszelkie autorytety medyczne, a obowiązkowe szczepienia mogą zostać uznane za prawidłową reakcję organów państwowych wobec pilnej potrzeby ochrony zdrowia publicznego i indywidualnych osób przed ciężkimi chorobami. Trybunał podkreślił również, że w przypadku dziecka nadrzędną przesłanką jest jego dobro, a zaszczepienie i ochrona przed groźnymi chorobami bezsprzecznie leżą w interesie dziecka. Celem polityki szczepień jest ochrona każdego dziecka - czy to zaszczepionego indywidualnie, czy w drodze odporności "stadnej" - przed poważnymi chorobami. Tym samym ingerencja w prawo do poszanowania prywatności strony skarżącej nie mogła zostać uznana za naruszenie ze względu na ważne interesy społeczne, które realizowała. Nie doszło zatem do naruszenia art. 8 Konwencji (por. K. Warecka, Obowiązek szczepienia a Konwencja Praw Człowieka. Omówienie wyroku Wielkiej Izby ETPC z dnia 8 kwietnia 2021 r., nr 47621/13, System Informacji Prawnej LEX/el 2021). Z tych wszystkich względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.