II SA/Rz 1358/21
WyrokWSA w Rzeszowie2021-11-23
Skład orzekający: Marcin Kamiński, Paweł Zaborniak, Maciej Kobak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy małżonek sprawujący opiekę nad niepełnosprawnym współmałżonkiem, który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jest wykluczony z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wyklucza z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego sprawnego małżonka osoby niepełnosprawnej, który sprawuje nad nią opiekę i z tego powodu rezygnuje z pracy zarobkowej. Obowiązek alimentacyjny między małżonkami, wynikający z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, stanowi podstawę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w pierwszej kolejności właśnie małżonkowi sprawującemu opiekę. Organy błędnie zinterpretowały przepis, odmawiając świadczenia na podstawie jego literalnego brzmienia, co narusza konstytucyjną zasadę równości.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad mężem, który posiadał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy obu instancji odmówiły przyznania świadczenia, powołując się na art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który w ich interpretacji wykluczał przyznanie świadczenia małżonkowi, który sam nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca podniosła zarzuty dotyczące błędnej wykładni przepisów prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów zastępstwa procesowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński Sędziowie WSA Paweł Zaborniak /spr./ WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 listopada 2021 r. sprawy ze skargi J. E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] maja 2021 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej J. E. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Przedmiotem skargi J. E. (dalej: "Skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "SKO", "Kolegium", "Organ odwoławczy") z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] (dalej: "Burmistrz", "Organ I instancji") z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] odmawiającą przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, którą wydano w następującym stanie sprawy.
Wnioskiem z dnia 15 kwietnia 2021 r. Skarżąca zwróciła się do Burmistrza o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku ze sprawowaniem opieki nad legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności mężem S. E., ur. 22 listopada 1968 r.
W wyniku rozpoznania wniosku, Organ I instancji wskazaną wyżej decyzją z dnia 14 maja 2021 r. odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia.
W toku postępowania Organ ustalił, że S. E. posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane na stałe przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 3 września 2018 r. W orzeczeniu tym wskazano, że niepełnosprawność istnieje od 45-go roku życia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 12 czerwca 2013 r. Rodzice wymienionego są w wieku emerytalnym, mieszkają w Serbii, natomiast siostra pracuje i mieszka w Niemczech. J. i S. E. posiadają dwoje dzieci: córkę S., która pracuje w Anglii oraz syna M., który aktualnie pozostaje na utrzymaniu rodziców. Długoletnią opiekę nad mężem sprawuje Skarżąca. Sprawowanie tej opieki nie budzi żadnych zastrzeżeń organu, ponieważ okoliczność ta była wielokrotnie badana w związku z przyznanym Skarżącej specjalnym zasiłkiem opiekuńczym. Ponadto Skarżąca złożyła oświadczenie o rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z dniem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a także oświadczenie o zaprzestaniu od dnia 13 stycznia 2015 r. prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym.
Na podstawie powyższych ustaleń, Organ I instancji stwierdził, że w sprawie nie został spełniony warunek określony w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 z późn. zm.; dalej; "u.ś.r."), tj. niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała w okresie, o którym mowa w tym przepisie. Burmistrz wskazał, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, ww. przepis u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, to jednak na dzień wydania decyzji ustawodawca nie dokonał zmiany omawianego przepisu, a zatem jest on dla organów wiążący. Organ wskazał powyższą przesłankę jako wyłączną przyczynę odmowy wnioskowanego świadczenia.
W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca podniosła, że ze względu na treść ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później niż to wskazano w art. 17 ust. 1b u.ś.r., oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności, ponieważ kryterium to utraciło przymiot konstytucyjności. Nadmieniła również, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., nie może mieć zastosowania w sprawach mających za przedmiot przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz współmałżonka. Ponadto w jej ocenie Organ pominął regułę z art. 27 ust. 5 u.ś.r., z której wynika, że przy zbiegu uprawnień do świadczeń uregulowanych w powołanej ustawie Skarżącej przysługuje prawo do wyboru korzystniejszego świadczenia.
Po rozpoznaniu wniesionego odwołania, Kolegium opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735; dalej: "K.p.a.") oraz art. 17 u.ś.r., utrzymało decyzję Burmistrza w mocy.
Kolegium nie podzieliło stanowiska Burmistrza, oceniając, że organ ten niesłusznie oparł wydaną w sprawie decyzję na podstawie przepisu, który w związku z wejściem w życie ww. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego został uznany za niezgodny z Konstytucją. SKO wskazało, że w stosunku do opiekunów dorosłej osoby niepełnosprawnej organy mają obowiązek badać, czy wnioskodawca spełnia warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiającego uzyskanie tego świadczenia.
Organ odwoławczy stwierdził jednak, że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, zaś żona wymienionego, będąca jednocześnie wnioskodawcą, nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. W tych okolicznościach Kolegium uznało, że Skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem, wobec kategorycznego brzmienia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Skarżąca reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika – adwokata, zarzuciła rażącą obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust 5 pkt 2 lit a u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym. W oparciu o tak sformułowany zarzut wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i przyznanie jej wnioskowanego świadczenie, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Organowi I instancji, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że wykładnia językowa art. 17 ust 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. dokonana przez Kolegium prowadzi do wyników sprzecznych z przepisami tej ustawy oraz przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Jak podniosła, pozostając wyłącznie przy wyniku wykładni językowej tego przepisu, należałoby uznać, że świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym małżonkiem przysługiwałoby wyłącznie współmałżonkowi, który sam legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czyli takiemu, który faktycznej opieki nie może sprawować z uwagi na swoją własną niepełnosprawność.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:
Skarga okazała się zasadna, co spowodowało jej uwzględnienie przez Sąd.
Sądowa kontrola administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Ta kontrola jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.).
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 P.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Przedmiotem swej skargi Strona uczyniła decyzję SKO o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organy obu instancji podniosły w swych rozstrzygnięciach, że odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia rodzinnego musi nastąpić ze względu na regulację art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Według przyjętej przez Organy interpretacji w/w regulacji, S. E. pozostaje w związku małżeńskim ze skarżącą J. E., która nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Związek małżeński wnioskodawczyni z osobą niepełnosprawną wymagającą opieki stanowi przeszkodę do przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Przeprowadzona przez Organ I i II instancji wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. jako oczywiście nieprawidłowa miała bezpośredni wpływ na określony dla strony wynik postępowania.
SKO oparło swą decyzję afirmującą rozstrzygnięcie Burmistrza na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a u.ś.r. W powołanej regulacji ustawowej zamieszczono jedną z negatywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Przesłanka ta nie pozwala pozytywnie rozpatrzyć wniosek o przyznanie świadczenia, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Aktualnie to wyłączenie prawa do świadczenia nie ma charakteru bezwzględnego. Wyjątek od tej zasady powstaje bowiem wówczas gdy współmałżonek osoby wymagającej opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (por. art. 17 ust. 1a u.ś.r.). Jedynie legitymowanie się przez współmałżonka osoby niepełnosprawnej orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, uprawnia właściwy organ do przyznania wnioskowanego świadczenia, oczywiście jeżeli jednocześnie wnioskodawca spełnia pozostałe warunki ustawowe - art. 17 ust. 1 u.ś.r. Powołany przepis nie może być jednak stosowany wobec wnioskującego o w/w/ świadczenie sprawnego małżonka osoby niepełnosprawnej.
Sąd potwierdza wypracowaną w orzecznictwie tezę mówiącą, iż art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. normuje wyłącznie przypadki, gdy o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną, pozostającą w związku małżeńskim ubiega się osoba spełniająca kryteria wskazane w ust. 1 (lub w ust. 1a) tego przepisu, niebędąca "sprawnym" małżonkiem zobowiązanym w pierwszej kolejności do alimentacji (np. gdy o świadczenie pielęgnacyjne ubiega się zstępny osoby wymagającej opieki). Przepis ten nie wyklucza zatem z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego określonego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. sprawnego małżonka osoby niepełnosprawnej. Małżonek niepełnosprawnego należy bowiem do kręgu osób, na których ciąży powinność o charakterze obowiązku alimentacyjnego, z istnieniem którego łączy się prawo do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
W myśl art. 17 ust. 1 pkt 4 w/w ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym niż matka, ojciec, opiekun faktyczny dziecka, osoba będąc rodziną zastępczą, osobom na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ten przepis jest adresowany do małżonka osoby wymagającej opieki. Wynika z faktu, iż prawny obowiązek wykonywania wzajemnej pomocy ciążący na małżonkach ma charakter obowiązku alimentacyjnego, którego źródłem jest art. 23 i art. 27 K.r.io. (por. J. Ignatowicz, M. Nazar, Prawo rodzinne, Warszawa 2005 r., s. 111). Na podstawie art. 27 K.r.io. małżonek w trakcie trwania małżeństwa może żądać od drugiego małżonka spełnienia określonych świadczeń. Wskazane w art. 27 K.r.io. przyczynianie się do zaspokajania potrzeb rodziny występować może w różnych postaciach. Polegać może bowiem zarówno na uzyskiwaniu materialnych środków do życia drogą pracy zarobkowej, jak i na pełnieniu niezarobkowych zadań rodzinnych – prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego i pracy w tym gospodarstwie czy też wychowywaniu dzieci. Czasami również pomoc rodzinie współmałżonka może być sposobem realizacji obowiązku alimentacyjnego między małżonkami. Realizacja obowiązku zaspokajania potrzeb rodziny może przejawiać się także w świadczeniu pracy na rzecz drugiego małżonka, który prowadzi działalność gospodarczą (M. Fras [w:] Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, red. M. Habdas, Warszawa 2021, art. 27.). Jest też istotne, że obowiązek alimentacyjny małżonków trwa także po ustaniu małżeństwa, o czym stanowi z kolei art. 61 § 1, 2, 3 tego Kodeksu. Co więcej, obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji, w myśl art. 130 K.r.io. wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka.
Przyjęcie przez Organy literalnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., jest nie do pogodzenia z założeniem racjonalności ustawodawcy i niweczy możliwość przyznania świadczenia w odniesieniu do osób pozostających w związku małżeńskim, nad którymi opiekę sprawują małżonkowie wypełniając obowiązek niesienia pomocy wynikający z przepisów K.r.io. Prowadzi także do nieakceptowanego wniosku, że świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym małżonkiem przysługiwałoby wyłącznie współmałżonkowi, który sam legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czyli takiemu który nie może sprawować faktycznej opieki z uwagi na swoją własną niepełnosprawność i który sam wymaga opieki. Wykluczenie małżonka osoby wymagającej opieki z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, obciążonego obowiązkiem alimentacyjnym oraz zdolnego do pracy, a niezatrudnionego ze względu na konieczność sprawowania opieki nad członkiem rodziny, byłoby naruszeniem art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Pozbawianie w tej sytuacji małżonka realnej możliwości sprawowania opieki nad niepełnosprawnym współmałżonkiem, przez interpretację norm dopuszczającą wykluczenie go z grona osób uprawnionych do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy żyją bliscy krewni niepełnosprawnego współmałżonka, byłoby działaniem na szkodę rodziny jaką tworzą małżonkowie, czego nie da się zaakceptować w świetle norm konstytucyjnych. Tak zarysowany pogląd jest aktualnie ugruntowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym czego dowodem są wyroki NSA z 6 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 251/14, z 20 września 2013 r., sygn. I OSK 2623/12, z dnia 14 grudnia 2018 r. o sygn. I OSK 3539/18, opubl. w LEX.
Dlatego tak jak w niniejszej sprawie przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. ma pełne zastosowanie do małżonka ubiegającego się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu opieki nad współmałżonkiem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W przypadku, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, to w pierwszej kolejności uprawnionym do uzyskania świadczenia jest współmałżonek, który nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym, a następnie - gdy nie ma współmałżonka, uprawnionymi byłyby osoby wymienione w ust. 1 pkt 4 art. 17, zaś w przypadku ich braku osoby, o których mowa w art. 17 ust. 1a u.ś.r. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a u.ś.r. należy odczytywać w ten sposób, iż pozostawanie w związku małżeńskim wyklucza możliwość ubiegania się o przyznanie świadczenia przez innych uprawnionych członków rodziny, wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., chyba że współmałżonek osoby wymagającej opieki sam legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym (tak słusznie WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 14 października 2021 r. o sygn. II SA/Sz. 381/21, LEX).
Organy w niniejszej sprawie poprzestały na stwierdzeniu, że wnioskodawczyni jako małżonka i opiekunka niepełnosprawnego jest w świetle art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. wykluczona z kręgu osób uprawionych do świadczenia pielęgnacyjnego, co nie odpowiada treści normy prawnej wywodzonej z przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., w zw. z art. 23, art. 27 K.r.io., która przyznaje sprawnemu małżonkowi w pierwszej kolejności prawo ubiegania się o przedmiotowe świadczenie opiekuńcze.
Sąd zauważa, iż wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca jest uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W aktach znajduje się jej pisemne oświadczenie, iż na podstawie art. 27 ust. 5 u.ś.r. z dniem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego decyzją Burmistrza. Dlatego wypada w tym miejscu nadmienić, że nie stanowi przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego oświadczenie skarżącej o tym, że pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy, a z dniem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z pobierania tego rodzaju świadczenia rodzinnego. Otóż NSA w wyroku z 12 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1175/18, (LEX) słusznie wyjaśnia, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r., winien być wykładany w ten sposób, że wprawdzie wyklucza możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie, jednakże nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. Aby wybór ustawowo zagwarantowany stronie, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., mógł zostać skutecznie dokonany, nie zachodzi konieczność rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane. Oczekiwanie i wymaganie organu, by strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej decyzją świadczenia przed zbadaniem czy spełnia ona pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawiałoby ją w trudnej sytuacji, wprowadzało stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego. NSA trafnie stwierdza, że skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, winien przedsięwziąć takie czynności, by strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać. W tym celu organy obowiązane są poszukiwać rozwiązań proceduralnych gwarantujących stronie przewidziane w art. 27 ust. 5 u.ś.r. ustawowe prawo wyboru świadczenia, bowiem organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). W grę może wchodzić przykładowo jednoczesne (tego samego dnia) przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy czy nawet rozstrzygnięcie o tych uprawnieniach w jednej decyzji. Wprawdzie na gruncie prawa administracyjnego obowiązuje, wyprowadzana z art. 1 pkt 1 w zw. z art. 104 k.p.a. zasada "jedna sprawa (uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisu prawa) - jedna decyzja", tym niemniej z uwagi na to, że z przepisu prawa wynika, że strona może otrzymywać w tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych tylko jedno ze świadczeń wybrane przez nią, to kwestia tego wyboru, a tym samym i rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego, stanowi element faktyczny sprawy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co wskazuje na możliwość uchylenia decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego (art. 155 K.p.a.) w odrębnym punkcie decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego" (tak słusznie NSA również w wyroku dnia 13 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 235/18, LEX).
Jednocześnie Sąd potwierdza za decyzją SKO nieprawidłowe zastosowanie przez Burmistrza Miasta art. 17 ust. 1b u.ś.r., w zakresie w jakim Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K. 38/13, podważył konstytucyjność zawartej w tym przepisie normy prawnej, wskazując jednoznacznie, że powyższa regulacja różnicując prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodna z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Ponieważ przepis ten w podanym zakresie został uznany przez Trybunał za niezgodny z ustawą zasadniczą, to nie można było odmówić przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z powołaniem się na okoliczności związane z datą powstania niepełnosprawności ojca Skarżącej. Stanowiło to naruszenie przepisów prawa materialnego w sposób, który miał istotny wpływ na wynik postępowania przed Burmistrzem – art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.. Organ I instancji ponownie rozstrzygając w sprawie zobligowany będzie do uwzględnienia w całości tego stanowiska WSA o SKO, które oparte jest na utrwalonej linii orzeczniczej sądów administracyjnych – art. 153 P.p.s.a.
Uwypuklone błędy w wykładni powołanych przepisów u.ś.r. doprowadziły do ustalenia błędnego wyniku sprawy, co z kolei uzasadnia konieczność uchylenia decyzji Organów obu instancji na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. W ponownym postępowaniu organy mocą art. 153 P.p.s.a. zobowiązane będą do uwzględnienia przyjętej przez Sąd interpretacji art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1b, ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.
O kosztach postępowania przez WSA orzeczono zaś na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. obejmując nimi koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika strony skarżącej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło