II SA/Rz 1363/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie: NSA Jacek Surmacz WSA Joanna Zdrzałka Protokolant sekr. sąd. Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi P. G. - redaktora naczelnego dziennika "[...]" na odmowę Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego [...] w przedmiocie udzielenia informacji prasowej I. uchyla zaskarżoną odmowę z dnia [...] sierpnia 2014 r. Nr [...] w zakresie, w jakim odnosi się ona do pkt 1, pkt 2 oraz pkt 3 wniosku skarżącego z dnia 6 marca 2012 r., II. zasądza od Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego [...] na rzecz skarżącego P. G. - redaktora naczelnego dziennika "[...]" kwotę 457 zł /słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi P. G. – redaktora naczelnego dziennika "[...]" - jest odmowa udzielenia przez Zarząd Okręgowy Polskiego Związku Łowieckiego [...] (zwany dalej także ZO PZŁ [...] lub Zarządem) informacji prasowej na wniosek skierowany dnia 6 marca 2012 r. W podaniu tym, przy powołaniu się na art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz. U. z 1984 r. Nr 5, poz. 24 ze zm., zwanej dalej ustawą, domagano się udzielenia odpowiedzi na następujące pytania: 1) kiedy M. C. złożył w ZO PZŁ [...] wniosek o przyjęcie na staż i kiedy jego wniosek został rozpatrzony przez Zarząd Okręgowy? 2) jakie przesłanki kierowały ZO PZŁ [...] o skierowaniu M. C. na staż akurat do KŁ "[...]", a nie innego koła w okręgu? 3) kiedy A. B. złożył wniosek o przyjęcie na staż i kiedy jego wniosek zostanie rozpatrzony przez ZO PZŁ [...]? 4) czy znany jest w ZO PZŁ fakt ujawnienia przez A. B. nietrzeźwych kierujących przewożących broń myśliwską i czy fakt ten ma jakikolwiek związek z rozpatrzeniem jego wniosku o przyjęcie na staż? W odpowiedzi Przewodniczący ZO PZŁ [...] - w piśmie z dnia 19 marca 2012r., Nr [...] - poinformował, że zakres stawianych pytań dotyczy sfery indywidualnej, dlatego też niemożliwe jest udzielenie na nie odpowiedzi. Ponadto, rodzaj żądanej informacji nie dotyczy działalności Polskiego Związku Łowieckiego w rozumieniu ustawy Prawo prasowe. Wobec powyższego, P. G., występując jako redaktor naczelny dziennika "[...]", wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej także: WSA w Rzeszowie) skargę na odmowę udzielenia przez ZO PZŁ [...] informacji prasowej zgodnie z wnioskiem z dnia 6 marca 2012 r. Wyrokiem z dnia 3 lipca 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 542/12 WSA w Rzeszowie uchylił odmowę udzielenia informacji prasowej Zarządu Okręgowego PZŁ [...] z dnia 19 marca 2012 r. Sąd podkreślił, że ustawowe podstawy odmowy udzielenia tzw. informacji prasowej zostały wyszczególnione w art. 4 ust. 1 ustawy i są to: objęcie na podstawie odrębnych przepisów żądanej informacji tajemnicą, sytuacja, gdy udzielenie informacji naruszałoby prawo do prywatności, wreszcie żądanie odnosi się do informacji, która nie dotyczy działalności obowiązanego do jej udzielenia. Sąd wskazał, że przyczyna odmowy udzielenia informacji zawarta w sformułowaniu: "zakres przedmiotowy stawianych pytań dotyczy sfery indywidualnej" nie odpowiada żadnej z podstaw ustawowych odmowy, przewidzianych w art. 4 ust. 1 ustawy. Tymczasem to z odmowy winno wynikać, jakie są jej przyczyny, przy czym muszą mieć one ustawowe umocowanie. Sąd, nie zgadzając się z poglądem zobowiązanego do udzielenia informacji wskazał, że rozpatrywanie złożonych wniosków o przyjęcie na staż, kierowanie na staż do koła łowieckiego, niewątpliwie pozostają w zakresie działalności Polskiego Związku Łowieckiego, gdyż pojęcie "działalność" nie obejmuje jedynie wykonywania zadań przewidzianych w art. 34 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066), lecz także kwestie organizacyjne i członkowskie, prowadzenie egzaminów, szkoleń, itp. Jeśli jednakże materia ta obejmuje sfery objęte tajemnicą bądź dotyczy prawa do prywatności, to należy podać taki powód odmowy udzielenia informacji w tym zakresie. Sąd będzie wówczas uprawniony do oceny, czy w istocie taka sytuacja zachodzi. W oparciu o powyższe zobowiązano organ do udzielenia żądanej informacji (w całości lub w części) albo do odmowy jej udzielenia (w całości lub w części) w piśmie, które będzie spełniało wymogi formalne przewidziane w art. 4 ust. 3 ustawy. Skarga kasacyjna ZO PZŁ [...] od tego orzeczenia została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2013r., sygn. akt: I OSK 2438/12. W związku z powyższym skarżący zwrócił się do Zarządu - w piśmie z dnia 9 lipca 2013 r. z żądaniem wykonania wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 3 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 542/12. W odpowiedzi - pismo z dnia 16 lipca 2013 r. Nr [...] – Zarząd odmówił udzielenia odpowiedzi na pytania Nr 1 i Nr 3, uznając, że ich treść dotyczy osób fizycznych oraz ich życia prywatnego, a zgodnie z art. 47 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Kwestie przynależności do organizacji, daty z tym związane są faktami stanowiącymi materię z życia osobistego podlegającą ochronie prawnej. Organ wskazał także na prawną ochronę dóbr osobistych, określoną w art. 23 i art. 24 ustawy Kodeks cywilny. Odpowiadając z kolei na pytanie Nr 2 ZO PZŁ [...] wyjaśnił, że zgodnie z § 16 statutu PZŁ, właściwy zarząd okręgowy może zobowiązać koło łowieckie, znajdujące się na terenie jego działania, do przyjęcia kandydata do odbycia stażu. W przedmiotowej sprawie skierowanie na staż nastąpiło do koła, które wybrał uprzednio kandydat, a które odmówiło mu przyjęcia. Natomiast w odpowiedzi na pytanie Nr 4 Zarząd wyjaśnił, że nie jest mu znany fakt ujawnienia nietrzeźwych kierujących przewożących broń myśliwską, a co za tym idzie z uwagi na niezaistnienie tego zdarzenia, nie mogło mieć ono wpływu na inne zdarzenia. Na skutek skargi P. G. – redaktora naczelnego dziennika "[...]" WSA w Rzeszowie, wyrokiem z 11 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 812/13, uchylił udzieloną przez ZO PZŁ [...] informację z dnia 16 lipca 2013 r. w zakresie dotyczącym pytań oznaczonych numerami: 1, 2 i 3 zawartych we wniosku strony skarżącej z dnia 6 marca 2012 r., a oddalił skargę w części odnoszącej się do pytania Nr 4 ze wspomnianego wniosku. Sąd stwierdził, że kwestionowana odmowa nie znajduje uzasadnienia prawnego. W motywach zajętego stanowiska podniósł, że prawo do prywatności, to prawo do utrzymania swych danych oraz osobistych zwyczajów i zachowań w tajemnicy. Obejmuje zatem życie rodzinne i sąsiedzkie, życie w gronie przyjaciół, a także przekonanie religijne oraz światopogląd. Jest ono nie tylko dobrem osobistym chronionym w krajowym porządku prawnym (art. 23 Kodeksu cywilnego), ale również prawem chronionym konstytucyjnie (art. 47 Konstytucji RP) i w porządku międzynarodowym (art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.). W ocenie Sądu, treść informacji, której domaga się wnioskodawca nie wkracza w sferę życia prywatnego M. C. i A. B., ani też nie narusza w żaden sposób dóbr osobistych tychże osób, wymienionych przez ustawodawcę w ich otwartym katalogu. Skoro jest to katalog otwarty, to zaliczenie określonej sfery działalności danej jednostki powinno być poprzedzone każdorazowo oceną ze względu na stan faktyczny i okoliczności konkretnej sprawy, aby oceniany zakres życia danego podmiotu uznać za dobro chronione prawem do prywatności, co uzasadnia z kolei wyłączenie obowiązku udzielenia informacji prasie. Sąd ocenił, że w sytuacji, gdy osoba lub kilka osób ubiega się o dobro reglamentowane ze sfery działalności administracji publicznej, w tym przypadku uzyskaniem określonych uprawnień, to nie można odmowy udzielenia informacji prasowej uzasadniać naruszeniem dóbr osobistych. Dlatego też Sąd uznał, że odmowa udzielenia informacji z przyczyn podanych przez ZO PZŁ [...], dotycząca warunków odbywania stażu w kołach łowieckich, narusza art. 4 ust. 1 ustawy. Wskazał, że ustawa Prawo łowieckie nie zawiera przepisów, które objęłyby tajemnicą informacje o osobach ubiegających się o staż lub osobach odbywających ten staż w kołach łowieckich. Sąd za uzasadnioną uznał również skargę w zakresie udzielenia informacji na pytanie Nr 2, podając, że jest ona zbyt ogólnikowa, a w szczególności nie zostały przedstawione przesłanki, którymi kierował się ZO PZŁ [...] podejmując decyzję na podstawie § 16 Statutu PZŁ. Przepis ten przewiduje nadzwyczajny środek, z którego zarząd okręgowy może skorzystać lub nie, gdyż działa w ramach uznania. Przesłanki, którymi kierował się Zarząd decydując się na działanie określone w powołanym § 16 Statutu PZŁ winny więc zostać podane w ramach informacji prasowej, o którą zwrócił się skarżący. W zakresie natomiast odpowiedzi udzielonej na pytanie Nr 4 zawarte we wniosku z dnia 6 marca 2012 r. Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną, ze względu na zbyt ogólnie sformułowaną treść tego pytania. Sąd ocenił, że zarówno odpowiedź twierdząca, jak i negatywna jest udzieleniem odpowiedzi. ZO PZŁ [...] udzielił odpowiedzi negatywnej, ale w świetle postawionego pytania nie można jej podważyć i uznać, że informacja nie została udzielona. W piśmie z dnia 7 sierpnia 2014 r. Nr [...], skierowanym do redaktora naczelnego dziennika "[...]" P. G., Przewodniczący ZO PZŁ [...] odmówił udzielenia odpowiedzi na pytania oznaczone we wniosku z dnia 6 marca 2012 r. numerami: 1, 2 oraz 3. Na pytanie Nr 4 odparł zaś, że opisana tam okoliczność nie jest znana. Wskazał, że udzielając żądanej informacji na pierwsze trzy pytania doszłoby do naruszenia prawa do prywatności, co nastąpiłoby nie przez przekazanie daty podania o przyjęcie na staż, czy też daty jego rozpoznania, ale przez potwierdzenie faktu, że dana osoba jest bądź też nie jest myśliwym, czy też stażystą. Tymczasem przynależność do Polskiego Związku Łowieckiego jest dobrowolna. Każdy ma prawo do decydowania o swoim życiu prywatnym. Do sfery takiego życia należy zaś to, czy ktoś chce czy też nie chce być myśliwym. Tym samym, ujawnienie zainteresowań osoby fizycznej narusza jej dobra osobiste, przedstawiając jej przekonania życiowe. Skutkuje to bowiem konstatacją, że prowadzi ona gospodarkę łowiecką, co może prowadzić do "specyficznego", niekoniecznie pozytywnego jej odbioru przez społeczeństwo. Prawo do prywatności to zaś prawo do utrzymania swoich danych i osobistych zwyczajów w tajemnicy. Dlatego też udzielenie odpowiedzi na pytania Nr 2 i Nr 3 w sposób bezpośredni naruszałoby prawo do ochrony życia prywatnego M. C. i A. B., zaś odpowiedź na pytanie Nr 2 w sposób pośredni potwierdzałaby lub zaprzeczała faktowi skierowania na staż. Wobec powyższego P. G., jako redaktor naczelny dziennika "[...]", wystąpił do WSA w Rzeszowie ze skargą na odmowę udzielenia informacji prasowej, zarzucając naruszenie art. 4 ust. 1 ustawy. Strona skarżąca wskazała, że udzielenie żądanych informacji nie wiązało się z koniecznością ujawnienia danych dotyczących życia prywatnego. Chodziło bowiem wyłącznie o wskazanie dat i czynności, jakie podjął lub nie podmiot zobowiązany. Odpowiedź nie naruszałaby zatem prawa do prywatności, a stanowiłaby informację o działalności ZO PZŁ [...], a zatem podlega udostępnieniu na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy. W odpowiedzi Zarząd wniósł o odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując określone prawem środki, co wynika z brzmienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej w dalszej części "P.p.s.a.". Dotyczy ona form tej działalności określonych w art. 3 § 2 P.p.s.a., jak też następuje ona w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę (art. 3 § 3 P.p.s.a.). Kryterium dokonywanej przez sąd oceny administracyjnych rozstrzygnięć stanowi ich zgodność z prawem (art. 1 § 2 wymienionej ustawy ustrojowej). Z uwagi na fakt, że dotychczas zapadły w niniejszej sprawie dwa wyroki tut. Sądu istotne znaczenie ma jeszcze brzmienie art. 153 P.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Regulacje zacytowanego przepisu wskazują, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, w którym zostało wydane oraz poza zakres postępowania administracyjnego, w którym zostało podjęte zaskarżone rozstrzygnięcie. Zasięgiem jego oddziaływania objęte jest bowiem również przyszłe – ewentualne (tj. w razie orzeczenia kasatoryjnego) - postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne w tej sprawie. Przez ocenę prawną rozumie się przy tym wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Mieści się więc tutaj zarówno krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie prawnym (stosowania prawa), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie to zostało w danym konkretnym przypadku uznane przez sąd administracyjny za błędne i - wreszcie - jakie, zdaniem tego sądu, zastosowanie lub interpretacja przepisów prawnych powinny mieć miejsce, aby rozstrzygnięcie organu administracji publicznej mogło być uznane za zgodne z prawem. Ocena ta może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, jak również kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej. Mają one wytyczać kierunek działalności organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Przyjmuje się, że ocena i wskazania sądu wiążą dopóty dopóki nie zostaną wyeliminowane w prawem określonym trybie, nie ulegną zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie oraz nie zajdą istotne zmiany w stanie faktycznym, mogące powodować nieaktualność tej oceny i wskazań [por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.Komentarz, H. Knysiak, M. Romańska, T. Woś LexPolonica, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.Komentarz J. P. Tarno, LexPolonica, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 12.12.2007 r. II FZ 630/07, wyrok NSAz 20.04.2011r. II OSK 729/10, publ.: www.nsa.gov.p]. . Mając zatem na uwadze, że – jak wyżej zaznaczono – w sprawie niniejszej zapadły już dwa orzeczenia sądowe, to głównym kryterium poprawności nowopodjetego przez organ rozstrzygnięcia jest to, czy stanowi ono realizację wytycznych Sądu. Powszechnie przyjęte jest bowiem, że brak zastosowania się przez organ do wyrażonej w dotychczasowym postępowaniu oceny prawnej i wskazań sądowych narusza zasadę związania w tym zakresie, co musi skutkować przyjęciem, że wydany akt lub czynność są wadliwe, a przez to podlegają uchyleniu [tak np. wyrok NSA z 20.01.2006 r. I FSK 506/05, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (WSA) z 17.03.2006 r. VI SA/Wa 2320/05, publ.: www.nsa.gov.pl.] W sprawie zainicjowanej wnioskiem strony skarżącej z dnia 6 marca 2012 r. przesądzone już zostało, że redaktor naczelny dziennika "[...]" jest podmiotem uprawnionym do złożenia skargi w trybie ustawy Prawo prasowe, zaś jej przedmiotem jest uprawnienie prasy do uzyskania tzw. informacji prasowej, o której mowa w art. 4 ustawy. Sąd rozstrzygnął także, iż żądane przez stronę skarżącą kwestie pozostają w zakresie działalności Polskiego Związku Łowieckiego. Zaznaczył równocześnie, że w sytuacji, gdy żądana materia dotyczy sfery objętej tajemnicą bądź dotyczy prawa do prywatności, to należy podać taki powód odmowy udzielenia informacji w tym zakresie. Ocena legalności wystosowanej do strony skarżącej przez ZO PZŁ [...] odmowy z dnia 7 sierpnia 2014 r. wymaga natomiast na obecnym etapie postępowania rozważenia, czy odpowiada ona wytycznym tut. Sądu. Analiza w tym przedmiocie prowadzi do konkluzji, iż pomimo jednoznacznego stanowiska Sądu, wyrażonego w ostatnio wydanym w sprawie wyroku tj. z dnia 11 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 813/12, organ nie wyprowadził na jego podstawie właściwych wniosków. Wobec przyjęcia, że odmowa ZO PZŁ [...] z dnia 19 marca 2012 r. oparta była o okoliczność nie stanowiącą ustawowej jej podstawy, WSA w Rzeszowie w wyroku z 3 lipca 2012 r. wyeliminował ją w całości z obrotu prawnego, nakazując równocześnie organowi pozytywne bądź negatywne załatwienie wniosku strony skarżącej z dnia 6 marca 2012 r. w zależności, czy objęta odpowiedzią materia odnosi się do sfer objętych tajemnicą bądź dotyczy prawa do prywatności. W wyniku powyższego ZO PZŁ [...] udzielił – w piśmie z dnia 16 lipca 2013 r. - odpowiedzi na pytanie Nr 2 i Nr 4, natomiast odmówił udzielenia informacji w zakresie pytania Nr 1 i Nr 3 zawartych we wniosku skarżącego z dnia 6 marca 2012 r. Uznał bowiem, że kwestie przynależności do różnego rodzaju organizacji i związane z tą przynależnością daty są materią z życia osobistego, podlegającego ochronie w ramach prawa do prywatności i ochrony dóbr osobistych. Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2013 r. Sąd uchylił jednak odmowę datowaną 16 lipca 2013r. podając, że nie znajduje ona uzasadnienia prawnego. Treść informacji, których domaga się redaktor naczelny dziennika "[...]" (tj. w zakresie dotyczącym pytania Nr 1 i Nr 3 wniosku) nie wkracza bowiem w sferę życia prywatnego M. C. oraz A. B., jak też nie narusza w żaden sposób ich dóbr osobistych. Odmowa więc udzielenia żądanych danych narusza zatem niewątpliwie art. 4 ust. 1 ustawy. Ponadto, Sąd podkreślił, że ustawa Prawo łowieckie nie zawiera przepisów, które obejmowałyby tajemnicą informacje o osobach ubiegających się o staż lub też odbywających już ten staż w kołach łowieckich. Natomiast w przedmiocie odpowiedzi odnośnie do pytania Nr 2 Sąd stwierdził, że z uwagi na jej ogólnikowość można ją zrównać z uchyleniem się od odpowiedzi. W takich zatem warunkach, a więc wobec wyrażonego w sposób jasny stanowiska Sądu, kolejna odmowa przekazania skarżącemu informacji, o które się ubiega stanowi niewątpliwe naruszenie zasady związania prawomocnymi wyrokami sądów administracyjnych. Konsekwencję tego musi zaś stanowić usunięcie jej z porządku prawnego. Pismo datowane 7 sierpnia 2014 r. stanowi bowiem w istocie niedopuszczalną prawnie polemikę ze wspomnianym wyżej orzeczeniem oznaczonym sygn. II SA/Rz 812/13, zawierającym jednoznaczną w swej wymowie ocenę prawną działania ZO PZŁ [...]. Dodatkowo Sąd wskazuje, że stanowisko przemawiające za zasadnością udzielenia skarżącemu żądanej przez niego odpowiedzi znajduje potwierdzenie w zapadających orzeczeniach sądowych, w których zwraca się uwagę, iż prawo do prywatności nie może być absolutyzowane (wyroki WSA w Lublinie z: 26.03.2013 r. II SA/Lu 59/13, z 16.01.2014 r. II SA/Lu 1068/13, z 22.07.2014 r. II SA/Lu 430/14, publ.: www.nsa.gov.pl). Oczywiście okoliczność ta nie ma żadnego znaczenia w sprawie niniejszej, w której zapadł już określonej treści wyrok – sygn. akt II SA/Rz 812./13 i którym Sąd w obecnym składzie (tak jak i ZO PZŁ [...]) jest związany, przez co nie może wyrażać odmiennych od zawartych w nim stwierdzeń i ocen. Z podanych wyżej względów orzeczono jak w sentencji, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania znajduje swą podstawę w art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. i obejmuje ono wpis od skargi w kwocie 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 240 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa, wynoszącą 17 zł.