II SA/Rz 138/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. G. o ustanowienie adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego specjalnego postanawia przyznać skarżącej prawo pomocy obejmujące ustanowienie adwokata. Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2013 r. sygn. akt j.w. WSA w Rzeszowie oddalił skargę B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...]. Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z dnia 6 maja 2013 r. złożonym na obowiązującym osoby fizyczne formularzu PPF skarżąca wskazując na trudną sytuację materialną i brak środków finansowych zwróciła się o ustanowienie adwokata. Wg zawartych w nim informacji oraz złożonego w wyniku wezwania dodatkowego oświadczenia: - zamieszkuje wraz z mężem w stanowiącym ich własność mieszkaniu o pow. 47 m², jednak z uwagi na jego chorobę alkoholową prowadzą odrębne gospodarstwa domowe (jako posiadany przez siebie majątek wykazała także prawo współwłasności w 1/3 części do związanego pośrednio z przedmiotem sprawy domu rodzinnego, uszkodzonego przez osuwisko), - źródło dochodów skarżącej stanowi pobierane przez nią świadczenie przedemerytalne (1077 zł. brutto /916 zł. netto) oraz wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia (250 zł. brutto), - wyszczególnione kwotowo wydatki skarżącej obejmują czynsz za mieszkanie, opłaty za energię elektryczną i spłatę rat pożyczki na zakup pralki – odpowiednio 456, 172 i 150 zł. (płatne po połowie z mężem), opłaty za media i telefon (109 i 63 zł.), spłatę rat pożyczki zaciągniętej na remont mieszkania i wymianę stolarki okiennej (290 zł.), zakup biletu miesięcznego – 98 zł. Oprócz nich zasygnalizowała wydatki na żywność i leczenie. Przedstawione przez skarżącą załączniki w postaci skierowanego do jej męża zawiadomienia Spółdzielni Mieszkaniowej potwierdzają zaległości czynszowe i w opłatach za wodę w wysokości 2390 zł. na dzień 21 marca 2013 r. (22 kwietnia 2013 r. skarżąca tytułem czynszu i dopłaty za wodę dokonała wpłaty kwoty 700 zł.). Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Wobec przysługującego skarżącej ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - art. 239 pkt 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a., jej wniosek o ustanowienie adwokata dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, co uzależnione jest od wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dokonana na podstawie udzielonych informacji ocena sytuacji materialnej i możliwości płatniczych B. G. wskazuje, że mimo istnienia po jej stronie okoliczności co do zasady przemawiających za odmową przyznania prawa pomocy, to jednak powyższa przesłanka została przez nią spełniona. Zgodnie z ukształtowanym w orzecznictwie sądowym stanowiskiem (m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r. II FZ 833/11 i z dnia 13 marca 2012 r. I FZ 51/12), zagrożenie uszczerbkiem dla koniecznego utrzymania związane jest z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych (wydatki na zakup żywności, leczenie, podstawowe opłaty związane z utrzymaniem domu /mieszkania). Zasadniczo nie są do nich zaliczane wydatki związane ze spłatą zobowiązań cywilnoprawnych (kredytów, pożyczek). W tym kontekście spłacane przez skarżącą pożyczki nie powinny korzystać z pierwszeństwa przed kosztami postępowania. Ponieważ jednak zostały one zaciągnięte przed wydaniem wyroku w sprawie i pośrednio są związane z zaspokajaniem potrzeb mieszkaniowo – bytowych (których skarżąca z uwagi na kondycję finansową i problemy rodzinne nie była w stanie zaspokoić z własnych środków), we wskazanych okolicznościach należy je uznać za uzasadnione. Rozliczone razem z pozostałymi wykazanymi co do wysokości wydatkami skarżącej dają kwotę ok. 970 zł. miesięcznie, co przy nieobjętych nią a niewątpliwie ponoszonych na zakup żywności i leczenie pozwala na stwierdzenie, że jej aktualne dochody (1166 zł./m-c) nie pozwolą bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania na ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Niezależnie od tego, argumentem przesądzającym w tym zakresie jest także ciążące na niej i mężu zadłużenie w opłatach za mieszkanie /opłaty te de facto wiążą się z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych/, którego przy ponoszonych wydatkach i sytuacji rodzinnej również nie jest w stanie spłacić z bieżących dochodów (chociażby rozliczając to zadłużenie po połowie z jej mężem). W tej sytuacji, mimo braku obowiązku ponoszenia związanych ze sprawą kosztów sądowych, B. G. bez wątpienia nie posiada obecnie wystarczających środków finansowych, z których bez powodowania uszczerbku w zaspokojeniu swych niezbędnych potrzeb mogłaby pokryć wydatki związane z ustanowieniem we własnym zakresie adwokata. Wnioskodawczyni nie dysponuje przy tym żadnymi wartościowymi składnikami majątkowymi, które mogłyby być jej pomocne w pozyskaniu środków na opłacenie związanych z tym wydatków. Uzasadnia to pozytywne ustosunkowanie się do jej wniosku o ustanowienie adwokata (osobowo wyznaczy go właściwa miejscowo okręgowa rada adwokacka), którego w opisanej sytuacji nie jest w stanie ustanowić własnym staraniem, a czego jedynym wyznacznikiem są posiadane możliwości finansowe. Pozostaje to w ścisłym związku z celem prawa pomocy, jakim jest zapewnienie osobie wnioskującej szeroko rozumianego prawa do sądu i możliwości skorzystania ze wszystkich przysługujących jej jako stronie postępowania uprawnień, w tym do wniesienia środków odwoławczych od orzeczeń Sądu I instancji (sporządzenie skargi kasacyjnej od wyroku WSA objęte jest tzw. przymusem adwokackim). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.