II SA/Rz 138/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Mazur-Selwa po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości - p o s t a n a w i a - cofnąć skarżącej prawo pomocy w części dotyczącej ustanowienia adwokata, przyznane postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 lipca 2014 r., sygn. II SA/Rz 138/14. II SA/Rz 138/14 Uzasadnienie Przedmiotem skargi M. W. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (zwany dalej WSA) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z [...] listopada 2013 r. nr [...], wydana w sprawie odmowy uchylenia decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości. Skarżąca w terminie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z 8 kwietnia 2014 r., sygn. II SA/Rz 138/14 referendarz sądowy WSA odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w powyższym zakresie. Postanowieniem z 4 lipca 2014 r., sygn. II SA/Rz 138/14 - WSA w pkt I. zwolnił skarżącą od kosztów sądowych i w pkt II. ustanowił dla niej adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka pismem z 9 lipca 2014 r. wyznaczyła dla skarżącej w niniejszej sprawie adwokata P. F. Na rozprawie w dniu 19 listopada 2014 r. skarżąca wypowiedziała pełnomocnictwo ustanowionemu dla niej pełnomocnikowi z urzędu podając, że nie spełnił on poczynionych z nią uzgodnień i nie złożył wniosku o wyłączenie sędziów orzekających na rozprawie. Skarżąca wniosła również o wyznaczenie drugiego pełnomocnika z urzędu. W związku z wypowiedzeniem przez skarżącą na rozprawie pełnomocnictwa ustanowionemu dla niej z urzędu adwokatowi, pismem z 26 listopada 2014 r. WSA zwrócił się do skarżącej informując ją, że do wyznaczenia każdego pełnomocnika z urzędu w niniejszej sprawie - właściwa jest Okręgowa Rada Adwokacka. Jednocześnie pismem z 26 listopada 2014 r. WSA poinformował Okręgową Radę Adwokacką, że skarżąca wypowiedziała pełnomocnictwo ustanowionemu dla niej pełnomocnikowi z urzędu adwokatowi P. F. Następnie skarżąca skierował do WSA pismo z 5 stycznia 2015 r., w którym domagała się aby to Sąd zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej o wyznaczenie dla niej pełnomocnika z urzędu w tej sprawie, w miejsce adwokata P. F. W odpowiedzi WSA pismem z 8 stycznia 2015 r. podobnie jak wcześniej poinformował skarżąca, że do wyznaczenia każdego pełnomocnika z urzędu, względnie zmiany wyznaczonego już pełnomocnika, właściwa jest Okręgowa Rada Adwokacka. Wskazując jednocześnie, że w tym zakresie można osobiście zwrócić się z wnioskiem do Rady. W związku z tym poinformowano skarżącą, o pozostawieniu jej pisma w aktach bez dalszego biegu. Następnie pismem z 20 stycznia 2015 r. skarżąca zwróciła się do Sądu o wydanie postanowienia "o odmowie na które przysługuje zażalenia", gdyż udzielenie przez WSA pisemnej odpowiedzi pozbawia ją możliwości odwołania się od niesłusznej decyzji Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 249 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. O cofnięciu przyznania prawa pomocy orzeka właściwy wojewódzki sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie (art. 263 P.p.s.a.). Cofnięcie prawa pomocy możliwe jest wówczas gdy Sąd poweźmie informacje o tym, iż okoliczności, które stały się podstawą przyznania takiego prawa, uległy zmianie, albo nigdy nie istniały. Zmiana tych okoliczności musi być, potwierdzona przez Sąd, który jest właściwy do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 czerwca 2010 r. sygn. I OZ 429/2010). Nie budzi wątpliwości Sądu, że skarżąca nie chce korzystać z pomocy ustanowionego dla niej z urzędu adwokata. Przemawiają za tym złożone przez nią na rozprawie wypowiedzenie pełnomocnictwa ustanowionemu dla nie z urzędu adwokatowi, oraz oświadczenia wyrażone w wyżej opisanych pismach skierowanych do Sądu. Dodatkowo złożony przez skarżącą w piśmie z 20 stycznia 2015 r. wniosek o wydanie postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy - potwierdza, że skarżąca "rezygnuje" z pomocy fachowego pełnomocnika. Takie oświadczania skarżącej stanowią o zmianie okoliczności sprawy, które w oparciu o art. 249 P.p.s.a. uzasadniają cofnięcie prawa pomocy w zakresie ustanowienia dla skarżącej adwokata. Podkreślenia wymaga również, że mimo wielokrotnego informowania strony przez Sąd, że do wyznaczenia innego pełnomocnika z urzędu w niniejszej sprawie - właściwa jest Okręgowa Rada Adwokacka, skarżąca w dalszym ciągu stoi na stanowisku, że to Sąd powinien zwrócić się do Rady o zmianę ustanowionego dla niej z urzędu adwokata. Wyjaśnienia wymaga, że Sąd nie ma wpływu na decyzję Okręgowej Rady Adwokackiej w zakresie wyznaczenia dla skarżącej pełnomocnika, nie może również wnioskować o zmianę pełnomocnika, zaś w sytuacji gdy strona, której przyznano prawo pomocy, ma zastrzeżenia do sposobu reprezentowania jej interesów przez wyznaczonego pełnomocnika, może zwrócić się do właściwego organu samorządu zawodowego ze skargą na występującego w jej imieniu pełnomocnika lub z wnioskiem o jego zmianę (por. postanowienie NSA z 30 kwietnia 2009 r., sygn. II OZ 374/2009). W przedmiotowej sprawie, z uwagi na fakt niezadowolenia skarżącej ze sposobu prowadzenia jej sprawy – tj. sposobu reprezentacji przez pełnomocnika wyznaczonego przez Okręgową Radę Adwokacką, miała ona możliwość zwrócenia się do organu adwokatury o ustanowienie innego pełnomocnika w ramach przyznanego jej prawa pomocy. Niezasadne jest zaś zwracanie się do Sądu o dokonanie takiej zmiany, gdyż Sąd nie ma możliwości ponownego rozstrzygania o przyznaniu prawa pomocy w sytuacji gdy strona z takiego prawa już korzysta (zob. postanowienie NSA z 2 września 2010 r., sygn. I OZ 645/10). Podobne stanowisko zostało wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 kwietnia 2005 r. sygn. II OZ 262/05, w którym stwierdzono, że "jeżeli pomimo ustanowienia pełnomocnika z urzędu stronie nie odpowiada sposób, w jaki jest reprezentowana, to powinna swoje zastrzeżenie zgłosić odpowiednio uprawnionym organom korporacji zawodowych, a nie sądowi, gdyż nie może on wydać ponownego rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy w postaci innego pełnomocnika, bowiem przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane". Nie należy tracić z pola widzenia, że to skarżąca jest "gospodarzem" postępowania, które toczy się przed sądem administracyjnym na skutek wniesionej przez nią skargi. Skoro skarżąca nie przejawia woli skorzystania w obecnej chwili z instytucji pełnomocnika z urzędu, w takiej sytuacji Sąd nie powinien w tym zakresie rozstrzygać wbrew jej woli. W kontekście poczynionych ustaleń stwierdzić należy, że wystąpiły przesłanki do cofnięcia prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, co oznacza, że skarżąca w niniejszej sprawie występuje przed WSA osobiście, tj. bez adwokata. Powyższe nie zmienia jednak faktu, że w przedmiotowej sprawie skarżąca w dalszym ciągu jest zwolniona od kosztów sądowych, o czym WSA orzekł w pkt I postanowienia z 4 lipca 2014 r. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 249 oraz 263 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.