II SA/Rz 1380/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur-Selwa WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 września 2020 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za zajęcie nieruchomości - skargę oddala - Decyzją z dnia (...) września 2019 r. Nr (...) Wojewoda (dalej: "Wojewoda"), po rozpoznaniu odwołania Firmy A z siedzibą [....] (dalej: (...)) wniesionego przez fachowego pełnomocnika oraz odwołania Firmy A wniesionego przez pełnomocnika A. D, od decyzji Starosty (dalej: "Starosta") z dnia (...) czerwca 2019 r. nr (...) o ustaleniu odszkodowania za usunięcie drzew, na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm., dalej" "u.g.n.") – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych wynika, że wnioskiem z dnia (...) sierpnia 2018 r. E.K. (dalej: "Właścicielka"/"Współwłaścicielka") wystąpiła do Starosty o ustalenie odszkodowania za usunięcie drzew z działki nr (...) Starosta, decyzją z dnia (...) czerwca 2019 r. ustalił na rzecz Współwłaścicielki odszkodowanie w wysokości 381,75 zł za udostępnienie nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...) oraz za szkody powstałe na skutek konserwacji (wycinki drzew) napowietrznej linii energetycznej 750 kV R.-C. i zobowiązał Firmę A do zapłaty odszkodowania, jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna. W pkt III i IV decyzji organ orzekł, że odszkodowanie podlega waloryzacji, a do skutków zwłoki lub opóźnienia stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego. Organ wyjaśnił, że podstawę prawną na wejście przez Firmę A. na teren działki nr (...), celem wykonania konserwacji (wycinki drzew) stanowiła decyzja Naczelnika Miasta i Gminy z dnia (...) września 1982 r. nr (...), wydana na podstawie art. 35 ustawy 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Przepis ten odpowiada treści aktualnie obowiązującego art. 124 i następne u.g.n. Za szkody związane z konserwacją linii energetycznej (wycinka drzew) oraz udostępnienie nieruchomości współwłaścicielce należy się odszkodowanie, stosownie do art. 124b ust. 4 u.g.n. Wobec tego, że nie doszło do zawarcia ugody, sporządzony został operat szacunkowy, w którym ustalono wartość odszkodowania. Operat sporządzony został w sposób logiczny, spójny, zawiera wymagane przepisami prawa elementy i może stanowić podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania. Kwota odszkodowania ustalona została proporcjonalnie do posiadanego przez współwłaścicielkę nieruchomości udziału w prawie własności działki (1/4 udziału). Od decyzji odwołanie wniosła Firma A reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., a także błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 129b ust. 4 u.g.n. Pismem z dnia (...) lipca 2019 r. odwołanie złożył także pełnomocnik Firmy A. A. D., zarzucając organowi brak rozważenia, że w okolicznościach sprawy służy współwłaścicielce działki nr (...) prawo do odszkodowania. Zakwestionował stosowanie nowych regulacji prawnych do stanów faktycznych powstałych przed ich wejściem w życie. Opisaną na wstępie decyzją z dnia (...) września 2019 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty. Wskazał, że zasady wypłaty odszkodowania regulowane są w Rozdziale 5 Działu III u.g.n. Z art. 128 ust. 4 u.g.n. wynika, że odszkodowanie przysługuje za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o jakich mowa w art. 120 i 124-126 i winno ono odpowiadać wartości poniesionych szkód. Wojewoda podzielił stanowisko Starosty odnośnie do zastosowanych przepisów. Zaznaczył, że kwestię stosowania art. 128 i art. 129 u.g.n. do stanów faktycznych powstałych pod rządami uprzednio obowiązujących ustaw, przy braku przepisów przejściowych, rozważał NSA. Dopuszczona została możliwość stosowania nowych regulacji prawnych do stanów faktycznych powstałych przed ich wejściem w życie. Organ powołał się przy tym na uchwałę NSA z 10 kwietnia 2006 r., sygn. I OPS 1/06. Wojewoda zaznaczył, że nieruchomość oznaczona jako działka nr (...) objęta została ostateczną decyzją Naczelnika Miasta i Gminy z (...) września 1982 r., wydaną na podstawie art. 35 ustawy z 12 marca 1958 r., którego treść odpowiada obecnie obowiązującemu art. 124 u.g.n. Zgodnie z art. 35 ust. 2 ustawy z 12 marca 1958 r., osobom upoważnionym przez właściwy organ, instytucję lub przedsiębiorstwo państwowe przysługuje prawo dostępu do przewodów i urządzeń w celu wykonania czynności związanych z konserwacją. Konserwacja przedmiotowej linii energetycznej została przeprowadzona w dniach (...) sierpnia 2018 r. przez Firmę B z/s w [...], a polegała na wycince odrostów w pasie wycinkowym linii, przycince gałęzi w ścianie lasu oraz uporządkowania terenu. Wojewoda wskazał, że celem ustalenia wysokości odszkodowania, zlecono rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie operatu szacunkowego określającego wartość odszkodowania za wyrządzone szkody na działce nr (...) oraz jej udostępnienie w celu wykonania prac remontowych. Sporządzony operat spełnia wymogi formalne. Oparty jest na prawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości, właściwym doborze nieruchomości podobnych, dokładnym określeniu przyciętego drzewostanu znajdującego się poza strefą ochronną oraz drobnicy przyciętej na przedmiotowej działce. W konsekwencji operat mógł stanowić podstawę ustalenia wysokości odszkodowania, zaś organ I instancji zasadnie ustalił wysokość odszkodowania, proporcjonalnie do posiadanego przez Współwłaścicielkę udziału. Skargę na tę decyzję złożył A. D. (dalej: "Skarżący") wnosząc o jej uchylenie w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją Starosty i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, zarzucając: - naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłową ocenę materiału dowodowego, tj. opinii biegłego, która oparta została na wadliwym założeniu, że wycięciu uległo 50% gałęzi drzew i krzewów rosnących wzdłuż linii elektroenergetycznej, podczas gdy większość gałęzi została wycięta w latach 2010-2011 (za które właściciele otrzymali odszkodowanie) w trakcie poprzednich prac konserwacyjnych. Prace w 2018 r. miały jedynie kosmetyczny charakter. Zarzucił niewyjaśnienie podnoszonych w trakcie postępowania zastrzeżeń do opinii biegłego; - naruszenie art. 79 § 1 k.p.a. poprzez niezawiadomienie Firma A i jej pełnomocników o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego; - naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania. Organ II instancji nie odniósł się bowiem do zarzutów podniesionych w odwołaniach, nie dokonał analizy całej sprawy oraz jej aspektów, a w konsekwencji nie dokonał w sposób prawidłowy skontrolowania prawidłowości działania organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga podlega oddaleniu. I. Stan sprawy jest bezsporny. W związku z wnioskiem Współwłaścicielki działki nr (...) z dnia (...) sierpnia 2018 r., Starosta decyzją z dnia (...)czerwca 2019 r., ustalił odszkodowanie w wysokości 381,75 zł za udostępnienie nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...) oraz za szkody powstałe na skutek konserwacji (wycinki drzew) napowietrznej linii energetycznej. Od decyzji odwołanie wniosła Firma A reprezentowana przez fachowego pełnomocnika. Drugie odwołanie, złożone pismem z dnia (...) lipca 2019 r., wniósł Skarżący, załączając pełnomocnictwo Firmy A (w aktach adm.). Opisaną na wstępie decyzją Wojewoda utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy; decyzja ta stanowi przedmiot skargi podpisanej przez Skarżącego. W związku z brakiem pełnomocnictwa do występowanie przez Sądem, Skarżący wezwany został o przedłożenie dokumentu pełnomocnictwa. W odpowiedzi, przy piśmie z dnia (...) grudnia 2019 r. Skarżący wskazał, że posiada własny interes prawny do wniesienia skargi, gdyż na podstawie umowy z dnia (...) lutego 2017 r. nr (...) zawartej pomiędzy Firmą A, został wykonawcą robót polegających na wycince zadrzewień i zakrzewień wzdłuż linii energetycznej. Stosownie do zapisów tej umowy, ciężar wypłaty odszkodowań właścicielom nieruchomości, przez które przebiega sieć, spoczywa na wykonawcy. Decyzja oddziałuje zatem na jego prawa i obowiązki kontraktowe, oddziałuje na jego interes prawny. II. Zgodnie z przepisem art. 32 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm., dalej: "P.p.s.a."), w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Natomiast w myśl art. 50 § 1 P.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Z przepisu tego wynika, że o statusie strony – skarżącego w postępowaniu sądowym decyduje posiadanie "interesu prawnego". Podstawę procesowej legitymacji strony musi stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego – taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Zatem skarga może dotyczyć tylko "własnej sprawy administracyjnej", rozumianej jako przewidziana w przepisach prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnego, którymi są organ administracji publicznej i indywidualny podmiot niepodporządkowany organizacyjnie temu organowi (zob. postanowienie NSA z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. I OSK 2719/12 oraz z dnia z 27 stycznia 2011 r., sygn. II FSK 2500/10). III. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 124b ust. 4 u.g.n. w brzmieniu: Za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czynności, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, o której mowa w ust. 1, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania. Zatem interes prawny w sprawie rozpoznanej na podstawie tego przepisu posiada właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości oraz podmiot, któremu udostępniono nieruchomość. IV. W realiach sprawy podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość jest Firma A.Wobec tego ten podmiot (Firma A.) jest stroną postępowania. Natomiast Skarżący, występujący w postępowaniu administracyjnym jako pełnomocnik Firmy A. w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie ma własnego interesu prawnego w przedmiotowej sprawie. Interes prawny, wbrew twierdzeniom zawartym w piśmie z dnia (...) grudnia 2019 r., w żadnym wypadku nie wynika z zawartej z Firmą A. umowy. Stosunek obligacyjny, niezależnie od jego treści, nie generuje po stronie Skarżącego "własnego" interesu prawnego. Interes prawny wynika z przepisu z art. 124b ust. 4 u.g.n. a Skarżący nie mieści się w kręgu podmiotów wyznaczonych tym przepisem. Ponieważ ustalenie braku legitymacji do wniesienia skargi jest rezultatem badania interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 P.p.s.a., dlatego Sąd, wobec braku interesu prawnego Skarżącego skargę oddalił, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Brak interesu prawnego Skarżącego oznacza, że zarzuty skargi nie mogą być przez Sąd rozpatrzone.