I OSK 2719/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 9 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 266/12 odrzucającego skargę A. S. na czynność Starosty B. w przedmiocie wpisu do ewidencji gruntów i budynków postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. . Postanowieniem z dnia 9 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 266/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę A. S. na czynność Starosty B. w przedmiocie wpisu do ewidencji gruntów i budynków. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia [...] lutego 2012 r. A. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na czynność Starosty B. w przedmiocie wpisu do ewidencji gruntów i budynków. Z treści skargi wynika, iż przedmiotem jej są czynności w przedmiocie wpisu do ewidencji gruntów i budynków dotyczące działki nr 127 w T., dokonane przez Starostę B. w roku 2000. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucając skargę wskazał, iż wniesienie skargi do sądu administracyjnego warunkowane jest spełnieniem przesłanek określonych przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do treści art. 52 § 3 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w 3 § 2 pkt 4 i 4a ustawy, można wnieść po uprzednim wezwaniu właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie zaś z art. 53 § 2 p.p.s.a., w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Sąd wskazał, że skarżący w dniu 12 grudnia 2011 r. wezwał Starostwo Powiatowe w B. do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie z adnotacją umieszczoną na powyższym wezwaniu, organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, skarżący natomiast skargę wniósł do sądu w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Jednakże Sąd zwrócił uwagę, iż skarżący uchybił terminowi do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, które winno zostać wniesione w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności, w związku czym bez znaczenia pozostaje fakt zmieszczenia się w terminie do wniesienia skargi od dnia złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Sąd podał, iż wprawdzie skarżący nie wskazuje kiedy dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o podjęciu zaskarżonej czynności, jednakże z akt spraw prowadzonych pod sygnaturami II SA/Bd 606/10, II SA/Bd 1269/10, II SA/Bd 53/11, II SA/Bd 609/11 i II SA/Bd 578/11 ustalono, że skarżący miał wiedzę na temat przedmiotowych zmian w ewidencji gruntów i budynków dotyczących działki nr 127 w T. już w dniu 25 maja 2010 r. (data wniesienia skargi w sprawie prowadzonej pod sygn. akt II SA/Bd 606/10). Skarżący był bowiem w sprawie powyższej, a także w sprawach pozostałych, pełnomocnikiem strony w tamtych sprawach skarżącej, swojej małżonki M. B. Mimo, iż w sprawach o wyżej wskazanych sygnaturach A. S. nie był stroną skarżącą i nie względem niego były odrzucane skargi, z uwagi na okoliczność, iż termin do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa przekroczony był już w momencie wniesienia pierwszej ze skarg (postanowienia wydane w dniach: 6 września 2010r., 14 lutego 2011r., 7 marca 2011r. oraz 27 czerwca 2011r.), jednakże A. S., jako pełnomocnik skarżącej, co najmniej w czasie złożenia pierwszej ze skarg (25 maja 2010r.) nabył wiedzę na temat dokonania skarżonych zmian w ewidencji gruntów i budynków. W związku z powyższym Sąd I instancji stwierdził, że wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa zostało wniesione z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a., co obligowało Sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła uczestniczka postępowania M. B. Postanowienie zaskarżono w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 52 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a. przez błędne ustalenia stanu faktycznego; - art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 52 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie; - art. 6 ust. 1 i art. 13 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka przez brak należytego, rzetelnego i sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy, w której brak skutecznego środka odwoławczego wobec naruszenia prawa przez osobę wykonującą swoje funkcje urzędowe. W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skarżący A. S. stał się jako dzierżawca, stroną postępowania i od tej daty w sprawie rozpoczął bieg termin czternastodniowy na wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa. Wskazano, że wiedza A. S. o wadliwej zmianie w ewidencji gruntów i budynków, podobnie jak wiedza M. B., sięga jesieni, a nawet lata, roku 2007. Jednak A. S. oraz M. B. z powodu braku interesu prawnego w dniu, w którym dowiedzieli się o wadliwej zmianie w ewidencji nie byli uprawnieni do wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Prawo to M. B. uzyskała w dniu podpisania umowy kupna-sprzedaży nieruchomości, a A. S. w dniu podpisania umowy dzierżawy. W ocenie wnoszącej skargę kasacyjną Sąd I instancji nie zbadał kwestii podmiotowości prawnej wnoszącego skargę, bowiem tylko podmiot posiadający interes prawny może być adresatem normy prawnej zawartej w art. 52 § 3 p.p.s.a. Podniesiono, że nie można uznać za wniesione z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a., wezwania do usunięcia naruszenia prawa przez podmiot postępowania sądowoadministracyjnego, jeśli wniesione zostało w tym terminie od daty powstania interesu prawnego podmiotu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Starosta Bydgoski wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż zgodnie z treścią art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Oznacza to, że dwie kategorie podmiotów mają prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Pierwszą stanowią te, którym to uprawnienie przysługuje dla ochrony ich interesu prawnego. Druga kategoria natomiast to podmioty instytucjonalne, którym zostało przyznane prawo do wniesienia skargi w cudzej sprawie, ze względu na konieczność ochrony również obiektywnego porządku prawnego (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 2004). W związku z powyższym bezspornym jest, iż o statusie strony w postępowaniu sądowym decyduje posiadanie interesu prawnego. Podstawę procesowej legitymacji strony musi stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Tak więc istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego - taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot swojego zainteresowania sprawą nie może poprzeć przepisami prawa materialnego. Przymiotu strony nie ma natomiast osoba, która swój udział w postępowaniu opiera na potrzebie ochrony lub zaspokojenia interesu faktycznego. W niniejszej sprawie Sąd I instancji przed podjęciem zaskarżonego postanowienia w pierwszej kolejności winien dokonać ustaleń, czy A. S. posiada interes prawny do wniesienia skargi. Wskazać bowiem należy, iż skarżący swój interes prawny wywodzi z umowy dzierżawy zawartej w dniu 7 grudnia 2011 r. W takiej sytuacji Sąd I instancji winien był dokonać ustaleń, czy skarżący jako dzierżawca posiada interes prawny do żądania przeprowadzenia sądowej kontroli czynności zmiany danych w ewidencji gruntów, bowiem – jak to zasadnie zostało podniesione w skardze kasacyjnej – tylko podmiot posiadający interes prawny może być adresatem normy, o której mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a. Brak rozważań Sądu I instancji w powyższym zakresie powoduje, że zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu. Należy zaznaczyć, iż kwestia terminowości wniesienia wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa pozostaje kwestią wtórną w przypadku braku zbadania przez Sąd I instancji legitymacji skargowej A. S. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku art. 182 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.