II SA/Rz 1388/21

WyrokWSA w Rzeszowie2021-12-15

Skład orzekający: Jerzy Solarski, Stanisław Śliwa, Maciej Kobak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba pobierająca emeryturę może otrzymać świadczenie pielęgnacyjne, jeśli złoży oświadczenie o zamiarze zawieszenia emerytury, ale nie wystąpi o jej faktyczne zawieszenie?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo odmówiły przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Mimo że sądy administracyjne dopuszczają możliwość wyboru świadczenia pielęgnacyjnego zamiast emerytury, warunkiem koniecznym jest faktyczne zawieszenie prawa do emerytury, a nie tylko złożenie oświadczenia o gotowości do jej zawieszenia.
Stan faktyczny
A. L. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na posiadanie przez wnioskodawczynię prawa do emerytury. Po uchyleniu pierwszej decyzji, organ odwoławczy nakazał organowi I instancji odebrać od wnioskodawczyni oświadczenie o wyborze świadczenia. Wnioskodawczyni złożyła oświadczenie o gotowości do zawieszenia emerytury, ale tylko pod warunkiem zapewnienia szybkiego przejścia na świadczenia rodzinne. Organ I instancji ponownie odmówił przyznania świadczenia, a decyzję tę utrzymało w mocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalenie skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ WSA Maciej Kobak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - skargę oddala - Decyzją z dnia 2 lipca 2021 r. nr SKO.405.ŚR.1460.752.2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w Tarnobrzegu, po rozpoznaniu odwołania A. L., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 31 maja 2021 r. nr GOPS-ŚR 5212/95/05/2021 w przedmiocie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w podstawie prawnej powołując art. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735), zwanej dalej "K.p.a.". Organ I instancji, decyzją z dnia 29 marca 2021 r. nr GOPS-ŚR 5212/75/03/2021, odmówił przyznania A. L. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym córką M. L. Jako przyczynę wskazał fakt, iż wnioskodawczyni ma ustalone prawo do emerytury, co stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia, określoną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111), określanej następnie jako "u.ś.r." Rozstrzygnięcie to uchyliło w całości, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania SKO w Tarnobrzegu - decyzją z dnia 26 kwietnia 2021 r. nr SKO.405.ŚR.933.498.2021. Organ odwoławczy zauważył, że językową wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. należy uzupełnić rezultatami wykładni celowościowej, funkcjonalnej oraz systemowej. Jej wyniki prowadzą zaś do wniosku, że osoba spełniająca warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chcąca je otrzymać, a mająca przyznane prawo do jednego ze świadczeń wymienionych we wskazanym przepisie, winna mieć możliwość dokonania wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego – w niniejszej sprawie emerytury. Kolegium nakazało organowi I instancji, by w ponownym postępowaniu odebrał od wnioskodawczyni oświadczenie w tym zakresie. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 31 maja 2021 r. Wójt Gminy [...] odmówił przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego wskazując, że wprawdzie podtrzymała ona swój wniosek o tego rodzaju świadczenie, jednak równocześnie oświadczyła, że wystąpi do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zawieszenie emerytury dopiero po przyznaniu jej świadczenia pielęgnacyjnego. W takiej sytuacji organ stwierdził istnienie przeszkody, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Od decyzji tej odwołała się A. L., zarzucając błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., polegającą na pominięciu celów tego aktu prawnego i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez nią emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem odwołującej się, organ pominął regułę z art. 27 ust. 5 u.ś.r., z której wynika, że przy zbiegu uprawnień do świadczeń uregulowanych w powołanej ustawie przysługuje prawo do wyboru korzystniejszego świadczenia. Zaznaczyła, że korzysta z emerytury, bowiem dotychczasowe regulacje prawne uniemożliwiły jej skuteczne ubieganie się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest to zatem kwestia jej wyboru, ale sytuacja wymuszona okolicznościami. SKO w Tarnobrzegu, decyzją z dnia 2 lipca 2021 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ przyjął, że warunkiem koniecznym do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest uprzednie zawszenie prawa do emerytury. Kolegium zauważyło, że umożliwiono wnioskodawczyni dokonanie wyboru preferowanego świadczenia i pouczono ją o możliwości zawieszenia emerytury, ale strona z takiej opcji nie skorzystała. W takich okolicznościach, koniecznym stała się odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia. A. L. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., polegającą na pominięciu celów tej ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wniosła o uchylenie tak zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem wnoszącej skargę, rozpatrując przedmiotową sprawę organy poprzestały na literalnym brzmieniu art. 17 ust 5 pkt 1 lit a u.ś.r. i przyjęły, że skoro ma ona ustalone prawo do emerytury, to nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne. Tymczasem, zastosowanie dyrektyw wykładni systemowej oraz dyrektyw wykładni funkcjonalnej i celowościowej prowadzi do takiego rozumienia tego przepisu, że wyłącza on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo emerytury, gdy uprawniony przy zbiegu uprawnień do tych świadczeń nie złoży oświadczenia o rezygnacji z prawa do emerytury. SKO w Tarnobrzegu w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, ponawiając argumentację uzasadnienia skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd kontrolował w niniejszym postępowaniu decyzję administracyjną. Taki przedmiot kontroli dopuszcza art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Uchybienia przepisom prawa obligujące do stwierdzenia nieważności decyzji lub jej uchylenia określa art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. Stwierdzenie naruszenia prawa materialnego o wpływie na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego czy też innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy skutkuje koniecznością uchylenia decyzji, a to w myśl art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Kontrola sądowa odbywa się zatem pod kątem zgodności z prawem, co nakazuje wprost art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137). Analiza prowadzonego przez organy administracji postępowania oraz kończących go decyzji administracyjnych doprowadziła do konkluzji o ich legalności, co nakazywało oddalenie skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a. Decyzją z dnia 31 maja 2021 r. Wójt Gminy [...] odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką. Rozstrzygnięcie to utrzymało w mocy SKO w Tarnobrzegu decyzją z dnia 2 lipca 2021 r. Przyczyną odmowy było stwierdzenie zaistnienia przeszkody, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. tj. fakt, iż skarżąca ma ustalone prawo do emerytury, a o jej zawieszenie, zgodnie z oświadczeniem, wystąpi dopiero po przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. SKO stwierdziło, że warunkiem koniecznym do przyznania tego świadczenia jest tymczasem uprzednie zawieszenie prawa do emerytury. Organ odwoławczy podkreślił, że stronie umożliwiono dokonanie wyboru pomiędzy wnioskowanym świadczeniem a pobieraną emeryturą i pouczono o możliwości zawieszenia tej ostatniej, lecz wymieniona z powyższego nie skorzystała. Wedle art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Negatywną przesłankę przyznania powyższego świadczenia ustanawia np. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., zgodnie z którym nie przysługuje ono osobie sprawującej opiekę, jeśli ma ona ustalone prawo do emerytury. Kwestia ta była wielokrotnie rozważana w orzecznictwie sądowym, przy czym należy podkreślić, że stanowisko co do niej uległo modyfikacji. W pierwotnych orzeczeniach sądy opowiadały się za literalną treścią tego przepisu [tak np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 6.04.2017 r. I OSK 2950/15]. Następnie jednak dostrzeżono potrzebę uzupełnienia wyników takiej wykładni wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej. Było to związane z coraz powszechniejszym założeniem, że proces wykładni zaczyna się wprawdzie zawsze od dyrektyw językowych, ale nie może się on do nich ograniczać. Bez względu więc na wynik tej wykładni, proces egzegezy tekstu prawnego winien być kontynuowany. Zastosowanie bowiem dyrektyw funkcjonalnych i systemowych może prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej, nawet w sytuacjach, gdy wykładnia ta prowadzi do jednoznacznych rezultatów (por. uchwała NSA składu 7 sędziów z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 8/09) Mając więc na uwadze nie tylko treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. sądy zauważyły, że zmieniła się relacja między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Pierwotnie świadczenie pielęgnacyjne wynosiło 420 zł i była to wówczas kwota niższa niż wysokość najniższej emerytury i innych świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Sytuacja taka miała miejsce do 1 maja 2014 r., kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury, a następnie wynosiło 1.583 zł, podczas gdy najniższa emerytura miała wysokość 878 zł. Aktualnie, od 1 stycznia 2021 r., zgodnie z art. 17 ust. 3 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne wynosi 1.971,00 zł, a wysokość najniższej emerytury od 1 marca 2021 r. to 1250,88 zł. Zakładając więc, że intencją ustawodawcy było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe, konieczne stało się sięgnięcie do dyrektyw wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej, celem zweryfikowania wyników wykładni językowej. Sądy zaczęły więc wskazywać, ze stosowanie samej tylko wykładni językowej naruszałoby konstytucyjną zasadę równości (art. 32 ust. 1), zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Jakiekolwiek zaś odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach. Sądy zwracały uwagę, że istotną cechą osób, którym na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje świadczenie pielęgnacyjne jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja bądź niepodejmowanie zatrudnienia czy innej pracy zarobkowej. Sytuacja tych osób została zróżnicowana w ten sposób, że te podmioty, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. pozbawiono świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie tym, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r. umożliwiono wybór świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznano z kolei prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń tym, którzy otrzymują inne dochody, niż wymienione w tych dwóch przepisach. Zdaniem Sądów, nie sposób jednak znaleźć przekonywujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę w niższej wysokości niż to świadczenie powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że z powodu sprawowania opieki po uzyskaniu prawa do emerytury opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej. Zatem interpretacja art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. odwołująca się tylko do wyników wykładni językowej i wyłączająca w sytuacjach opisanych w tym przepisie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powoduje dyskryminację osób, które zrezygnowały z pracy zawodowej w celu podjęcia opieki i z tego tytułu mają ustalone prawo do emerytury w stosunku do osób, które nigdy pracy zawodowej nie podjęły i nie nabyły prawa do emerytury. Oprócz zasady równości wobec prawa podnoszono także zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji). Mając powyższe na uwadze Sądy początkowo stanęły na stanowisku, że osobie posiadającej uprawnienie do jednego ze świadczeń wymienionych w powyższym przepisie (tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.), należy przyznać świadczenie pielęgnacyjne, w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością tego świadczenia wynikającą z ustawy i pobieranym świadczeniem emerytalnym lub rentowym (tak np. wyroki NSA: z 8.01.2020 r. I OSK 2392/19, z 30.04.2020 r. I OSK 1546/19). Pogląd ten szybko jednak został zakwestionowany, bowiem zwrócono uwagę, że pozostaje on w sprzeczności z wyraźnym brzmieniem art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Ponadto, praktyka taka, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby dalsze wątpliwości, co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno-rentowe. Dlatego też zaczęto opowiadać się za stanowiskiem, że należy umożliwić osobie uprawnionej wybór jednego ze świadczeń tj. pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Podkreślano, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Wynika ona z art. 27 ust. 5 u.ś.r., w którym wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1270; dalej: "u.F.U.S."), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń – wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Biorąc więc pod uwagę zasady konstytucyjne uznawano, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. emerytury. Wybór taki może nastąpić poprzez złożenie przez osobę zainteresowaną do właściwego organu wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 u.F.U.S. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. W myśl art. 134 ust. 1 pkt 1 u.FU.S., jeśli powstaną okoliczności uzasadniające zawieszenie prawa do świadczeń lub ustanie tego prawa, wypłatę świadczeń wstrzymuje się. Wstrzymanie to następuje poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 u.F.U.S.). Wprawdzie, emerytura jest prawem niezbywalnym, ale przyjmuje się, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w postaci posiadania prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi być zatem interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia (tak np. wyroki NSA : z 18.06.2020 r. I OSK 254/20, z 19.04.2021 r. I OSK 2800/20, z 6.10.2021 r. I OSK 537/21). Sąd w składzie niniejszym utożsamia się z tym ostatnio wyrażonym poglądem, a zatem o potrzebie przyznania stronie możliwości dokonania wyboru korzystniejszego dla niej świadczenia. Motywy przemawiające za tym stanowiskiem zostały w sposób bardzo szczegółowy omówione w powołanych wyżej orzeczeniach sądowych i są one spójne, logiczne i przekonywujące. Poza tym, stanowisko to jest aktualnie dominujące, co jest nie bez znaczenia dla kwestii jednolitości orzeczniczej, a co z tym związane dla zapewnienia stronom znajdującym się w tożsamej sytuacji faktycznej takiego samego traktowania pod względem prawnym. O tym, że strona ma możliwość wyboru świadczenia, które chce pobierać, winna ona zostać przez organ rozpoznający sprawę z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego poinformowana. Powyższy obowiązek spoczywa na organie z mocy art. 9 K.p.a., zgodnie z którym, organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Ponadto, zgodnie z art. 79a K.p.a., w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem tej strony. W niniejszej sprawie, właśnie z powodu niewypełnienia powyższego obowiązku informacyjnego, uchylono poprzednią decyzję Wójta Gminy [...] tj. z dnia 29 marca 2021 r. SKO w Tarnobrzegu usuwając to rozstrzygnięcie z obrotu prawnego wskazało na konieczność poinformowania skarżącej o możliwości wyboru świadczenia i odebrania od niej oświadczenia co do tego, czy podtrzymuje wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i czy jednocześnie wystąpi z wnioskiem o zawieszenie prawa do emerytury. Kolegium zaznaczyło, że w razie wystąpienia przez stronę z tym ostatnim wnioskiem, rolą organu będzie uzupełnienie akt sprawy o stosowną decyzję wydaną w tym zakresie. Organ I instancji zastosował się do tych zaleceń, bowiem w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego (pismo z dnia 17 maja 2021 r.) powołał się na zalecenia organu odwoławczego, jak też poprosił o stawiennictwo strony w terminie 7 dni od dnia doręczenia przedmiotowego zarządzenia w celu złożenia stosownego oświadczenia. Oświadczenie powyższe A. L. złożyła dnia 27 maja 2021 r. podnosząc, że gotowa jest do zawieszenia emerytury, jednak tylko w przypadku, gdy organy zapewnią jej szybkie przejście z systemu świadczeń emerytalno-rentowych do systemu świadczeń rodzinnych. W takiej sytuacji organy przyjęły, że nie została usunięta przeszkoda do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i zdaniem Sądu, stanowisko to jest prawidłowe. Organy, podążając za linią orzeczniczą sądów administracyjnych opowiadającą się za umożliwieniem stronie dokonania wyboru świadczenia do pobierania tj. bądź emerytury bądź świadczenia pielęgnacyjnego, wybór ten stronie pozostawiły. Nastąpiło to w związku z decyzją SKO w Tarnobrzegu z dnia 26 kwietnia 2021 r., czego wynikiem było wskazane wyżej zawiadomienie o wszczęciu postępowania z 17 maja 2021 r., w którym Wójt Gminy [...] zwrócił się do skarżącej o złożenie oświadczenia co do zamiaru otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, co uzależnił od zawieszenia prawa do emerytury. Tym samym, zupełnie niezrozumiały jest zarzut skargi dotyczący naruszenia prawa materialnego tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przez poprzestanie na wykładni językowej wskazanego przepisu. Otóż, tak Wójt, jak i SKO w Tarnobrzegu wcale nie opowiedziały się tylko i wyłącznie za tego rodzaju wykładnią. Przeciwnie, miały na uwadze prokonstytucyjne rozumienie tego przepisu, stąd skierowane do strony, wymienione zawiadomienie z 17 maja 2021 r. Z uzasadnień wydanych decyzji tzn. tak obecnie zaskarżonej, jak i ją poprzedzającej, jak też decyzji wcześniejszych tj. z dnia 29 marca 2021 r. oraz z dnia 26 kwietnia 2021 r. nie wynikało przy tym, że organy podważają fakt sprawowania przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym córką, czy też, że zauważają one istnienie innej niż ustalenie prawa do emerytury skarżącej przeszkody w przyznaniu jej świadczenia pielęgnacyjnego. W ten sposób, strona uzyskała jasny przekaz, że jedyną w istocie okolicznością przesądzającą o braku podstaw do przyznania jej wnioskowanego świadczenia jest fakt, że pobiera ona emeryturę. Nadto, wskazano jej, że w celu usunięcia tego stanu rzeczy konieczne jest zawieszenie prawa do świadczenia emerytalnego. Pomimo jednak świadomości w tym przedmiocie, skarżąca oświadczyła tylko, że jest "gotowa do zawieszenia emerytury". W ten zaś sposób, nie wyeliminowała ona podniesionej przez organy przeszkody w przyznaniu wnioskowanego świadczenia, a wskazanej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Tego rodzaju działanie musiało zaś skutkować odmownym załatwieniem jej wniosku. Z tych względów orzeczono o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.. Tak bowiem decyzja organu I, jak i II instancji odpowiadają prawu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło