II SA/Rz 1393/25

WyrokWSA w Rzeszowie2026-02-04

Skład orzekający: Paweł Zaborniak, Karina Gniewek - Berezowska, Maria Mikolik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy renta powypadkowa, przyznana na podstawie art. 444 § 2 k.c. jako zwrot kosztów leczenia i rehabilitacji, może być kwalifikowana jako dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, stanowiący podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i odmowy przyznania zasiłku stałego?
Ratio decidendi
Renta powypadkowa, przyznana jako zwrot kosztów leczenia i rehabilitacji w związku z doznanym uszczerbkiem na zdrowiu, nie stanowi dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ nie jest przysporzeniem pozostającym w swobodnej dyspozycji uprawnionego, a jedynie pokrywa niezbędne wydatki. W związku z tym, pobieranie takiej renty nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i odmowy przyznania zasiłku stałego.
Stan faktyczny
Skarżąca K. K. domagała się przyznania zasiłku stałego. Organ I instancji pierwotnie przyznał zasiłek, jednak następnie wznowił postępowanie administracyjne z urzędu, uznając za nową okoliczność fakt pobierania przez skarżącą renty powypadkowej. Po wznowieniu postępowania, organ I instancji uchylił poprzednią decyzję i odmówił przyznania zasiłku stałego, uznając, że renta powypadkowa stanowi dochód przekraczający kryterium dochodowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną kwalifikację renty powypadkowej jako dochodu.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie oraz decyzję Organu I instancji i postanowienie Organu I instancji, zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów zastępstwa procesowego oraz zarządził zwrot nienależnie uiszczonego wpisu sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska WSA Maria Mikolik Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2026 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 18 sierpnia 2025 r. nr SKO.4110/58/2025 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 24 czerwca 2025 r. nr GOPS.5010.13.2025 oraz postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia 16 czerwca 2025 r. nr GOPS.5010.13.2025; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącej K. K. kwotę 617 zł /słownie: sześćset siedemnaście złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; III. zarządza zwrot od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz skarżącej K. K. kwoty 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem nienależnie uiszczonego wpisu sądowego. Przedmiotem skargi K. K. (dalej: "Skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Organ ii instancji", "Organ odwoławczy" lub "Kolegium") z dnia 18 sierpnia 2025 r. nr SK0.4110/58/2025 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Wójta Gminy [...] (dalej: "Organ I instancji") decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] po rozpoznaniu wniosku Skarżącej z dnia 5 października przyznał jej zasiłek stały od dnia 1 października 2021 r. w kwocie 485, 16 zł miesięcznie. Oran ustalił, że jedyny dochód Skarżącej we wrześniu 2021 r. stanowił zasiłek pielęgnacyjny w kwocie wnioskiem 215, 84 zł, która nie przekraczała kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej (701, 00 zł) uprawniającego do przyznania zasiłku stałego, zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 ze zm., dalej: "u.p.s."). Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2025 r. Organ I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, ze zm., dalej "k.p.a."), wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania zasiłku stałego bowiem wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, t.j. fakt pobierania przez Skarżącą od maja 2010 r. renty powypadkowej wynoszącej od 2012 r. 1.600,00 zł miesięcznie, nieuwzględnionej przy ustalaniu dochodu Skarżącej uprawniającego do pobierania zasiłku stałego. Decyzją z dnia 24 czerwca 2025 r. nr GOPS.5010.13.2025 Organ I instancji po wznowieniu postępowania: w pkt 1 uchylił własną decyzję z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] ze zmianami, przyznającą K. K. zasiłek stały od 1 października 2021 r., w pkt 2 odmówił przyznania K. K. zasiłku stałego od 1 października 2021 r. W uzasadnieniu decyzji Organu I instancji organ wyjaśnił, że jedynym dochodem wykazywanym przez Skarżącą w dacie wydania zaskarżonej decyzji zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 251, 84 zł. Po doliczeniu do dochodu Skarżącej pobieranej od 2010 r., a niewskazanej jako dochód, renty powypadkowej, której miesięczna wysokość wynosiła od 2012 r. 1. 600, 00 zł, dochód ustalony na podstawie art. 8 u.p.s. wyniósł 1 815, 84 zł i przekraczał kryterium dochodowe uprawniające przyznania zasiłku stałego, którego wysokość dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 1. 010, 00 zł. Uzasadniało to odmowę przyznania zasiłku stałego. W odwołaniu od przedmiotowej decyzji Skarżąca zarzuciła brak podjęcia przez Organ l instancji wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w szczególności w zakresie ustalenia podstawy złożenia w imieniu Skarżącej przez pracownika GOPS-u wniosku o przyznanie zasiłku stałego oraz nieuwzględnienie faktu, iż Skarżąca poinformowała go o pobieraniu powypadkowej renty wyrównawczej, a także nieprawidłowe uznanie, że otrzymywana przez Skarżącą renta podlega doliczeniu do dochodu Skarżącej w kontekście ustalenia zasiłku stałego. Zaskarżoną decyzją Kolegium, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 i art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 37, art. 8 u.p.s. utrzymało w mocy decyzję Organu I instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że w okresie pobierania zasiłku stałego Skarżąca w trakcie wywiadów środowiskowych przeprowadzanych w dniach 13 stycznia 2022 r., 3 stycznia 2024 r. i 3 stycznia 2025 r. na potrzeby wydania decyzji zmieniających decyzję z dnia [...] listopada 2021 r. wskazywała, że jedynym jej dochodem jest zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215, 84 zł. O fakcie pobierania renty powypadkowej Organ i instancji dowiedział się w dniu 2 kwietnia 2025 r. z pisma z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] sporządzonego przez A. SA - [...] sporządzonego w sprawie weryfikacji wypłacanej Skarżącej renty powypadkowej. W ocenie SKO w tak ustalonym stanie faktycznym sprawy zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. uzasadniająca wznowienie z urzędu postępowania w sprawie przyznania Skarżącej zasiłku stałego. Kolegium wyjaśniło, że przyznanie zasiłku stałego, o którym mowa w art. 37 ust. 1 u.p.s. uzależnione jest od uzyskiwania dochodu nieprzekraczającego kryterium dochodowego, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 1. 010 zł (§ 1 pkt 1 lit. a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej). Definicję dochodu zawiera art. 8 ust. 3 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodów z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się świadczeń wymienionych w art. 8 ust. 4 pkt od 1 do 21 u.p.s. Ustawodawca nie definiuje przychodu traktując go bardzo szeroko, niezależnie od źródła i tytułu jego otrzymania. Takie ujęcie pozwala zaliczyć do dochodu różne przysporzenia, które na podstawie odrębnych przepisów nie są kwalifikowane jako dochód. Z powyższego przepisu wynikają zatem dwie zasady. Po pierwsze, przychodem w rozumieniu ustawy jest każdy rodzaj dochodu, bez względu na źródło uzyskania. Po drugie, odliczeniu od dochodu podlegają jedynie te rodzaje przychodów, które zostały enumeratywnie wyliczone w art. 8 ust. 4 u.p.s. (wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2025 r. I OSK 1310/24). Organ ustalając dochód strony na potrzeby zasiłku stałego musi uwzględnić wszystkie źródła dochodu strony - z wyłączeniem wymienionych w art. 8 ust. 4 u.p.s. - i nie może uwzględniać innych okoliczności takich jak niepełnosprawność, zły stan zdrowia, czy też zwiększone potrzeby finansowe strony związane z jej sytuacją życiową. Zatem po doliczeniu renty powypadkowej dochód Skarżącej wynosił we wrześniu 2021 r. 1. 815, 84 zł (1 600 zł - renta, 215, 84 zł - zasiłek pielęgnacyjny) i przekroczył kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynoszące 1. 010,00 zł. Konsekwencją powyższego jest brak podstaw do przyznania Skarżącej zasiłku stałego od dnia 1 października 2021 r. Kolegium uznało, że fakt zwolnienia renty wyrównawczej z opodatkowania podatkiem dochodowym nie wyklucza jej zakwalifikowania jako dochodu na gruncie art. 8 u.p.s. Podkreślił konieczność rozróżnienia pomiędzy wyłączeniem określonych świadczeń z podstawy opodatkowania, a ich uwzględnieniem przy ustalaniu kryterium dochodowego dla świadczeń z pomocy społecznej. Stanowisko to uznał za utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych, powołując się na wskazane wyroki NSA i WSA. Twierdzenie Skarżącej jakoby informowała pracowników socjalnych o pobieranej rencie nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy. Na zalegających w aktach sprawy kwestionariuszach rodzinnego wywiadu środowiskowego znajduje się podpis odwołującej co oznacza, że potwierdziła za zgodność zawarte tam informacje. Tym samym bezcelowe jest przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków. W skardze do WSA w Rzeszowie Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika - adwokata, zarzuciła: I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci: art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez Organ II instancji wniosku Skarżącej o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka w osobie A. K. (matki skarżącej) oraz A. K1. (pracownika GOPS-u w [...]), którego przedmiotem miała być okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, tj. poinformowanie pracownika GOPS-u przez Skarżącą, że pobiera ona rentę wyrównawczą otrzymaną w związku z wypadkiem drogowym z dnia [...] kwietnia 2003 r. na skutek którego Skarżąca doznała obrażeń ciała powodujących u niej niezdolność do pracy zarobkowej i zwiększenie jej potrzeb życiowych, a także udzielenia Skarżącej przez pracownika GOPS-u informacji, że Skarżąca może jednocześnie pobierać rentę wyrównawczą i świadczenie w postaci zasiłku stałego oraz wypełnienie przez Skarżącą wniosku o przyznanie zasiłku stałego w miejscu swojego zamieszkania w obecności i pod dyktando pracownika GOPS-u; art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez Organ II instancji wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dowolną ocenę przez ten Organ materiału dowodowego w szczególności w zakresie podstawy złożenia w imieniu Skarżącej przez pracownika GOPS-u wniosku z dnia 5 października 2021 r, o przyznanie zasiłku stałego oraz nieuwzględnienie w tym wniosku przez tego pracownika informacji otrzymanych od Skarżącej, która poinformowała wówczas przed złożeniem wniosku, że pobiera powypadkową rentę wyrównawczą, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że Skarżąca nie wskazała organowi okoliczności jaką było otrzymywanie przez nią powypadkowej renty wyrównawczej; art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu faktycznym zaskarżonej decyzji faktów, które Organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, dla których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej; art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy wadliwej decyzji Organu l instancji, podczas gdy Organ II instancji powinien był, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić decyzję dnia 24 czerwca 2025 r. oraz w tym zakresie orzec co do istoty sprawy poprzez przyznanie Skarżącej prawa do zasiłku stałego; II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: naruszenie art. 8 ust. 3 u.p.s. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące ustaleniem, że renta wyrównawcza przyznana Skarżącej na podstawie art. 444 § 2 k.c. w związku z wypadkiem drogowym z dnia [...] kwietnia 2003 r., na skutek którego Skarżąca doznała poważnych i rozległych obrażeń ciała ([...] spowodowały, iż skarżąca ma [...], a także u Skarżącej występuję [...]), stanowi dochód podlegający uwzględnieniu przy ocenie, czy Skarżąca jest uprawniona do otrzymania zasiłku stałego, podczas gdy powypadkowa renta wyrównawcza wypłacana przez A. Skarżącej nie dotyczy zwrotu utraconych dochodów lub utraconych możliwości zarobkowych Skarżącej. Powypadkowa renta wyrównawcza wypłacana przez A. stanowi jedynie zwrot kosztów ponoszonych przez Skarżącą w związku leczeniem i rehabilitacją trwałych następstw powstałych w stanie jej zdrowia na skutek wypadku z dnia [...] kwietnia 2003 r. W związku ze zwiększonymi potrzebami życiowymi otrzymywana przez Skarżącą od A. renta jest w całości wydatkowana na zabiegi [....], które Skarżąca musi kontynuować już do końca życia, dojazdy do placówek medycznych i wizyt lekarskich, gdyż pozostaje pod stałą opieką lekarza [...], lekarza o[...] i [...], zakup leków przeciwbólowych i [...] oraz wiele innych wydatków związanych ze stanem zdrowia Skarżącej i przystosowania jej do codziennego funkcjonowania. Dlatego też świadczenie, które otrzymuje Skarżąca nie może być kwalifikowane jako dochód/przychód czy też wzbogacenie się Skarżącej. naruszenie art. 37 ust. 1 pkt. 1 u.p.s. przez uznanie, że otrzymywana przez Skarżącą renta powypadkowa spowodowała podwyższenie kryterium dochodowego Skarżącej, na podstawie którego przyznawany jest zasiłek, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy przez Organ II instancji nieprawidłowej decyzji Organu I instancji. Podnosząc powyższe zarzuty, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Nadto, wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadków A. K. (matka) oraz A. K1. (pracownika GOPS-u) na okoliczności wskazane w skardze. W ocenie Skarżącej Organ Il instancji w sposób lakoniczny i powierzchowny odniósł się do zarzutów odwołania, pomijając istotne okoliczności sprawy, w tym fakt, że wniosek o świadczenie został zainicjowany, sporządzony i złożony z aktywnym udziałem pracownika GOPS, mimo zgłaszanych wątpliwości oraz ujawnienia mu przez Skarżącą faktu pobierania renty wyrównawczej. Bezzasadnie uznano za niecelowe przeprowadzenie dowodu z przesłuchania kluczowych świadków, czym naruszono obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organ II instancji błędnie zakwalifikował rentę wyrównawczą jako dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s., podczas gdy dochód należy definiować jako przychód stanowiący realne, definitywne przysporzenie majątkowe, a renta wyrównawcza jako świadczenie kompensacyjne z art. 444 § 2 k.c. - nie zwiększa majątku Skarżącej, lecz jedynie refunduje koszty leczenia, rehabilitacji i zwiększonych potrzeb, nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i nie jest wymieniona jako źródło przychodu. Wadliwa wykładnia pojęcia "dochodu", sprzeczna z wykładnią systemową i funkcjonalną oraz z art. 21 ust. 1 pkt 3c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, doprowadziła do naruszenia art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s. i bezpodstawnej odmowy prawa do zasiłku stałego. W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga została przez Sąd uwzględniona z powodów w niej przedstawionych. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r, poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Uwzględnienie skargi było w tej sprawie spowodowane popełnieniem przez Organy obu instancji błędów we właściwym odczytaniu norm prawa materialnego, co spowodowało zdaniem Sądu nieprawidłowe konsekwencje dla ustalonego w ich decyzjach wyniku sprawy. Nieprawidłowa rekonstrukcja przepisów u.p.s. dotyczących ustalania kwoty dochodu skarżącej wywołała niezgodne z prawem wszczęcie postępowania nadzwyczajnego, co skutkowało koniecznością uchylenia postanowienia Wójta o wznowieniu postępowania administracyjnego. Organ I instancji wznowił postępowanie administracyjne poprzez zastosowanie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., czyli na podstawie przepisu, który stanowi: W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Zdaniem Wójta, nową okolicznością w tej sprawie było uznanie za fakt nieznany w chwili wydawania decyzji przyznaniu zasiłku stałego pobierania przez Skarżącą od maja 2010 r. renty powypadkowej wynoszącej od 2012 r. 1.600,00 zł miesięcznie. Ten fakt nie został uwzględniony przy ustalaniu dochodu Skarżącej uprawniającego do pobierania zasiłku stałego na podstawie art. 8 ust. 3 u.p.s., czyli przepisu o następującym brzmieniu : Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Ponieważ jednocześnie wykryty dochód strony skarżącej nie mieści się zdaniem Organów w katalogu wyłączeń wynikających z art. 8 ust. 4 w/w ustawy, to renta powypadkowa stanowi nową okoliczność w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., co w rezultacie oznaczało konieczność wznowienia postępowania administracyjnego, a następnie wydania zaskarżonych decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. Efektem tej weryfikacji była odmowa przyznania zasiłku stałego stronie od 1 października 2021 r. To zaś też oznacza, że otrzymane dotychczas kwoty zasiłku stałego przez stronę skarżącą mogłyby zostać potraktowane przez organy jako świadczenia nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi na podstawie art. 98 u.p.s. Okoliczności tej sprawy nie pozwalały na ścisłe kierowanie się wyłącznie wykładnią językową art. 8 ust. 3 u.p.s., a nakazywały Sądowi zobligowanemu treścią art. 2 Konstytucji RP, uwzględnić dyrektywy systemowe oraz celowościowe. Rezultaty dokonanej przez organy interpretacji nie są spójne z założeniami systemu prawa, które nakładają na instytucje pomocy społecznej obowiązek ochrony godności jednostki, znajdującej się jak skarżąca w trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej - art. 68 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Dlatego, Sąd po przeanalizowaniu argumentów natury prawnej i faktycznej tej sprawy, przyznał rację skarżącej, która podnosiła, że renta jaką uzyskała w wyniku wypadku komunikacyjnego nie może być traktowana jako dochód a tym samym jako okoliczność uzasadniająca nadzwyczajną weryfikację ostatecznej decyzji administracyjnej o przyznaniu zasiłku stałego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Nie jest kwestionowane przez Organy, że renta wyrównawcza została przyznana Skarżącej od A. S.A. na podstawie art. 444 § 2 k.c., co było wynikiem wypadku drogowego, jaki miał miejsce z jej udziałem dnia [...] kwietnia 2003 r. W jego trakcie doznała Ona poważnych obrażeń [...]. Ponadto, w jego wyniku ma ona [...]. Według relacji skargi, u Skarżącej występuję [...] oraz [...]. WSA zgadza się z zasadniczą tezą skargi, iż powypadkowa renta wyrównawcza nie jest przysporzeniem pozostającym w swobodnej dyspozycji uprawnionego, co jest immanentną cechą dochodu definiowanego na podstawie w/w przepisów u.p.s. To wysokość takiego dochodu, który wypełnia desygnaty wzbogacenia się wnioskodawcy, relatywizowana w oparciu o kryteria pomocy społecznej oraz przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia pieniężnego, pozwala na obiektywną ocenę co do potrzeby interwencji organu pomocy społecznej. Jest bowiem prawdą, że renta wyrównawcza jako potwierdzone sądownie następstwo wypadku i doznanego poważnego uszczerbku na ciele, ma stanowić jedynie oszacowany zwrot kosztów leczenia oraz rehabilitacji, jako niezbędnych dla skarżącej, wobec ustalonych w procesie sądowym trwałych następstw wypadku. Innymi słowy, renta zakwestionowana w tym postępowaniu przez organy pomocy społecznej, nie może być traktowana jako normalne przysporzenie, czyli dochód, o jakim mowa w art. 8 ust. 3 u.p.s., skoro ma wyłącznie pokrywać istotne i dożywotnie ciężary finansowe zdarzenia, do którego powstania strona się nie przyczyniła i nie ponosi za nie winy (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 28 lutego 2011 r., sygn. IV SA/Wr 18/11, LEX nr 995704.). Słusznie w kontekście funkcji przepisu art. 8 ust. 3 w zw. z art. 37 ust. 1 i 2 u.p.s. podkreśla się w skardze, że w związku ze zwiększonymi potrzebami życiowymi strony, otrzymywana renta ma wyłącznie być przeznaczana na realizację niezbędnych dla niej zabiegów leczniczych, wizyt lekarskich, rehabilitacyjnych, które musi kontynuować do końca swego życia. Środki przez skarżącą otrzymywane na tej podstawie nie są w istocie w jej dyspozycji, lecz zgodnie z orzeczeniem sądu cywilnego stanowią źródło pokrycia wydatków leczenia, czyli pośrednio przychód podmiotów leczniczych. W odniesieniu do świadczenia o wyraźnie ukierunkowanym celu spożytkowania, jakim jest bieżące i konieczne utrzymanie kondycji zdrowotnej skarżącej, zaliczenie renty wyrównawczej do dochodu nie może odpowiadać treści art. 8 ust. 3 u.p.s. oraz celowi pomocy społecznej, którym jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości - art. 2 ust. 1 u.p.s. Wypłata beneficjentowi pomocy społecznej odszkodowania z tytułu doznanego przez niego uszczerbku majątkowego winna być zatem uznana za pozostającą bez wpływu na wielkość dochodu, o jakim mowa w art. 8 ust. 3 u.p.s., od którego zależy prawo do świadczeń z pomocy społecznej (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 14 stycznia 2015 r., sygn. IV SA/Po 1004/14, LEX nr 1629552). Z tych przyczyn omawiana w tym miejscu renta nie jest też traktowana przez prawodawcę, jako dochód podlegający opodatkowaniu (art. 21 ust. 1 pkt 3a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 z późn. zm.), czy też jako dochód od którego byłaby odprowadzana składka zdrowotna - zob. art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1461 z późn. zm.). Dla takiej oceny sytuacji prawnej strony, nie mogą być obojętne także dalsze konsekwencje potwierdzenia stanowiska Organów, które spowodowałby w niezaprzeczalnie trudnych okolicznościach Jej życia, niedopuszczalne z punktu widzenia pomocy społecznej pogorszenie sytuacji majątkowej oraz związaną z tym regresje zdrowotną, (por. też wyrok WSA w Warszawie z 20 lutego 2019 r., sygn. VIII SA/Wa 17/19, LEX nr 2633836). Wobec tej oceny pobieranie renty wyrównawczej nie mogło stanowić legalnej podstawy wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w zw. z art. 8 ust. 3 i art. 36 ust. 1 i 2 u.p.s. Dlatego też WSA potwierdzając zasadność skargi zobligowany był skasować wszystkie z aktów administracyjnych wydanych w toku wznowionego postępowania, czego w tej sytuacji wymaga art. 135, art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c P.p.s.a. Uchylenie decyzji oraz postanowienia Wójta o wznowieniu postępowania było niezbędne do końcowego załatwienia sprawy zgodnie z obowiązującym prawem. Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji wyroku. Natomiast o kosztach postępowania przed WSA orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 15 ust. 3 pkt 1, 3 i 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r., poz. 1964), obejmując nimi koszty wynagrodzenia adwokackiego (600 zł) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł). Zwrot na rzecz skarżącej kwoty 200 zł, jako pokrytej tytułem wpisu od skargi w sposób nienależny nastąpił w pkt III sentencji wyroku na podstawie art. 225 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło