II SA/Rz 1399/21
WyrokWSA w Rzeszowie2021-12-15
Skład orzekający: Jerzy Solarski, Maciej Kobak, Stanisław Śliwa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ocenił, czy istnieje bezpośredni i ścisły związek przyczynowo-skutkowy między niepodejmowaniem przez wnioskodawcę zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, przy uwzględnieniu orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy obu instancji przedwcześnie i bez wystarczającego uzasadnienia uznały, że brak jest bezpośredniego i ścisłego związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem przez wnioskodawcę zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad bratem, a także arbitralnie oceniły, że opieka ta nie jest stała i systematyczna. Brak jest również logicznej argumentacji organów co do tego, dlaczego zakres opieki nie wyklucza możliwości podjęcia pracy zarobkowej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego K. B. na rzecz jego brata L. B., który posiadał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy uznały, że nie ma związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem przez K. B. zatrudnienia a opieką nad bratem, a także że opieka nie była stała i systematyczna. K. B. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym nieuwzględnienie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz błędną ocenę materiału dowodowego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Maciej Kobak NSA Stanisław Śliwa /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...].
Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. w przedmiocie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w podstawie prawnej powołując art. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735), zwanej dalej "K.p.a." w zw. z art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2013r., o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020r. poz. 111 ze zm.), określanej w dalszej części jako "u.ś.r.".
Burmistrz Miasta [...], powołaną decyzją z dnia [....] czerwca 2021 r., odmówił przyznania K. B. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem L. B. Organ ustalił, że L. B. orzeczeniem wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 9 lutego 2021r. został zaliczony do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Orzeczenie zostało wydane do 28 lutego 2023 r. Wskazano w nim, że znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 28 stycznia 2021 r., natomiast niepełnosprawność istnieje od 5 grudnia 2020 r. Odmawiając przychylenia się do złożonego wniosku Burmistrz podniósł, że w sprawie zaistniała przeszkoda, o której mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r., a zatem niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała przed 18 rokiem życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Organ zauważył, że wprawdzie Trybunał Konstytucyjny orzekł, że powyższy artykuł jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, to jednak nie usunął spornego zapisu z ustawy i nadal obowiązuje on. Dalej, organ zwrócił uwagę, że wnioskodawca nie zrezygnował z zatrudnienia w celu opieki nad bratem, bowiem jego ostatnie zatrudnienie zakończyło się w dniu 31 sierpnia 2013 r., a od 20 stycznia 2015 r. nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Nie spełnił tym samym podstawowego warunku do przyznania świadczenia, ponieważ brak jest związku przyczynowo - skutkowego polegającego na rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad bratem. Burmistrz zaznaczył ponadto, że L. B. w domu przebywał w okresie od 1 marca 2021r. do 11 kwietnia 2021 r., natomiast od 12 kwietnia 2021r. znajduje się w szpitalu. Czynności opiekuńczych, jakie wnioskodawca wykonywał podczas pobytu brata w domu nie można uznać za stałą i systematyczną opiekę. Zdaniem organu, nie kolidowały one z podjęciem przez wnioskodawcę zatrudnienia.
K. B. złożył odwołanie od powyższej decyzji. Zarzucił naruszenie przez organ I instancji zasady praworządności na skutek nieuwzględnienia nowego stanu prawnego powstałego w wyniku stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku
z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Odwołujący się podniósł, że nie pracuje zawodowo i nie legitymuje się również orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. To
z kolei oznacza, że potencjalnie posiada możliwość zatrudnienia, ale z uwagi na opiekę nad bratem zaprzestał poszukiwania pracy, a co więcej zrezygnował z tej wykonywanej dotychczas dorywczo. K. B. podniósł, że w świetle orzeczenia o niepełnosprawności, którym legitymuje się jego brat nie powinno budzić żadnych wątpliwości fakt, że L. B. wymaga stałej i całodobowej, a więc systematycznej opieki, którą na co dzień zapewnia mu brat K. B., podejmując się szeregu czynności opiekuńczych. Rozmiar tej opieki jest na tyle duży, że uniemożliwia mu podjęcie pracy zarobkowej.
SKO, decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., utrzymało w mocy zakwestionowaną decyzję organu I instancji. Uznało za uzasadniony zarzut odwołania dotyczący naruszenia art. 17 ust. 1b u.ś.r. z uwagi na wskazany w odwołaniu wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. Zdaniem Kolegium, stosując właściwy sposób wykładni należy przyjąć, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia - jako zgodny z Konstytucją - winien znaleźć zastosowanie. Natomiast w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, a zatem w odniesieniu do tych osób, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Kolegium zaznaczyło, że stanowisko to jest utrwalone w orzecznictwie sądowym. Organ odwoławczy uznał także za uzasadniony zarzut K. B., że stosownie do art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom wskazanym w tym przepisie nie tylko w sytuacji, gdy rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami ustawowymi, lecz także w sytuacji, gdy nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w powyższym celu.
Zdaniem Kolegium, nie ma jednak podstaw do uwzględnienia odwołania, bowiem brak jest bezpośredniego i ścisłego związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem przez K. B. zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad bratem. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do tych osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Aby spełnione były przesłanki określone w tym przepisie, opieka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej.
K. B. nie zgodził się z powyższą decyzją i zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją poprzedzającą i o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że o związku pomiędzy niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia a sprawowaniem przez niego opieki nad osobą niepełnosprawną świadczy uprzednia jego aktywność zawodowa;
II. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. z art. 77 w zw. a art. 80 K.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i niewłaściwe przyjęcie, iż nie ma bezpośredniego i ścisłego związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez niego pracy
a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem, a w konsekwencji brak podjęcia przez organ II instancji działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.
Zdaniem skarżącego, zakwestionowanie przez organ II instancji jego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na to, że jego uprzednia aktywność zawodowa do czasu podjęcia się opieki nad chorym bratem była znikoma w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r. stanowi naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. Faktem jest, że od 20 stycznia 2015 r. nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, niemniej jednak do dnia podjęcia się opieki nad ciężko chorym bratem pracował dorywczo jako pracownik fizyczny zarówno w kraju jak i za granicą. Ponadto, na wiosnę 2021 r. miał zamiar podjąć zatrudnienie na umowę o pracę w firmie budowlanej na terenie miasta [....].
W ocenie odwołującego się, fikcją byłoby wymaganie od osób niepracujących - bowiem sprawujących faktycznie opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny - podjęcia przez takie osoby pracy, po to, by następnie z niej zrezygnować w celu spełnienia przesłanki otrzymania świadczenia, którego celem jest w istocie nie forma podjęcia bądź rezygnacji z zatrudnienia, lecz rekompensata Państwa za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny powodująca w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna.
W ocenie skarżącego, o istnieniu związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki przesądza w istocie to, jaki jest rzeczywisty rozmiar i zakres tej opieki, oraz jednocześnie, jakie są potrzeby danej osoby niepełnosprawnej, wynikające z posiadanych przez nią konkretnych schorzeń. W realiach niniejszej sprawy organ II instancji nie miał tymczasem zastrzeżeń ani wątpliwości co do rzeczywistego rozmiaru i zakresu opieki oraz potrzeb osoby niepełnosprawnej, a jedynie co do aktywności zawodowej osoby sprawującej opiekę.
SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, ponawiając motywy przedstawione w skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W niniejszym postępowaniu Sąd dokonał kontroli decyzji administracyjnej, która stanowi jeden z dopuszczalnych przedmiotów zaskarżenia w myśl art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Odbyła się ona pod kątem zgodności z prawem materialnym i procesowym, czego wymaga art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137). Stwierdzając naruszenie przepisów postępowania o możliwym wpływie na wynik sprawy Sąd uchylił tak decyzję zaskarżoną, jak i decyzję ją poprzedzającą, czego podstawę stanowił art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a.
Odmawiając przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego organy obu instancji zajęły stanowisko, że brak jest bezpośredniego i ścisłego związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem przez wnioskodawcę zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad bratem. Wskazały, że ostatnie zatrudnienie wymienionego zakończyło się w dniu 31 sierpnia 2013 r., a od 20 stycznia 2015 r. nie jest on zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Organy zaznaczyły, że świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane tylko w takich sytuacjach, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Opieka sprawowana przez K. B. wobec jego brata L. B. nie jest zaś stała i systematyczna.
Zdaniem Sądu, stwierdzenia powyższe są zdecydowanie przedwczesne, bowiem nie poparte zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.
W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Negatywną przesłankę przedmiotowego świadczenia określa art. 17 ust. 1b u.ś.r., a na powyższą powołał się organ I instancji. Wedle tego przepisu, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub (pkt 1), w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia (pkt 2). Wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. (K 38/13) Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż przepis ten w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W związku z powyższym orzeczeniem, sądy administracyjne wypracowały jednolite stanowisko, w którym podkreślają, że wyrok ten jest wyrokiem zakresowym, a zatem nie wywołuje skutku określonego w art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP, tj. utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego aktu normatywnego, jednakże powoduje konieczność takiej wykładni przepisów, aby jej wynik nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym przez Trybunał. Stosując więc przyjęty sposób wykładni należy stwierdzić, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast, w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium [tak np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA): z 4.11.2016 r. I OSK 1578/16, z 14.06.2017 r. I OSK 2920/16].
Dlatego też słusznie SKO zakwestionowało pogląd Burmistrza Miasta [...] o zaistnieniu w niniejszej sprawie przeszkody wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r.
Odnosząc się natomiast do drugiej stwierdzonej przez organ negatywnej przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia należy wskazać, że nie wynika ona
z przeprowadzonych w sprawie dowodów, a i stanowisko organów przedstawione
w uzasadnieniach wydanych rozstrzygnięć jest w tym zakresie lakoniczne. Brzmienie art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest jednoznaczne. Wynika więc z niego, że nie tylko rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, zdefiniowanej w art. 3 pkt 22 u.ś.r. umożliwia uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, ale także ich niepodejmowanie. Fakt więc, że ostatnie zatrudnienie w wypadku skarżącego zakończyło się 31 sierpnia 2013 r. nie może przesądzać o braku możliwości uwzględnienia złożonego wniosku. Poza tym, już
w odwołaniu K. B. powoływał się na wykonywanie pracy dorywczej, a nie zostało zbadane, czy mieściła się ona w powołanej wyżej definicji. Również okoliczność w postaci braku zarejestrowania jako osoby bezrobotnej nie może zostać uznana jako przeszkoda w przyznaniu wnioskowanego świadczenia. W treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. istotne jest bowiem wystąpienie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją bądź nie podjęciem zatrudnienia czy innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Rezygnacja bądź nie podjęcie zatrudnienia musi zatem pozostawać
w bezpośrednim i ścisłym związku przejawiającym się w tym, że wnioskodawca sprawuje czynności opiekuńcze wobec osoby niepełnosprawnej w wymiarze koniecznym ze względu na stan jej zdrowia, a powyższe - ze względu na swój rozmiar - uniemożliwia jej podjęcie jakiegoś zatrudnienia, choćby w częściowym zakresie. W postępowaniu w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego organ ma zatem za zadanie ustalić, czy wnioskodawca jest osobą zdolną do pracy i czy wyłączną przyczyną tego, że jej nie podejmuje jest konieczność sprawowania opieki. Opieka ta musi więc stanowić oczywistą przeszkodę w podjęciu zatrudnienia czy jego kontynuacji. W orzecznictwie sądowym podkreśla się nawet, że nie ma znaczenia, od kiedy utrzymuje się taki stan rzeczy jak rezygnacja czy nie podejmowanie zatrudnienia, podyktowane opieką. Ważne, by elementy te pozostawały w związku przyczynowo-skutkowym. Ustawodawca ustanawiając warunek uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w postaci opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypowiedział się odnośnie do jej charakteru. Sądy przyjmują jednak w wydawanych orzeczeniach, że chodzi o opiekę ustawiczną, sprawowaną codziennie, gdzie opiekun pozostaje do dyspozycji podopiecznego, udzielając mu pomocy, czy wykazując ciągłą gotowość niesienia takiej pomocy. Przy czym, jednocześnie wskazuje się, że nie jest konieczne wspólne zamieszkiwanie z podopiecznym czy wykonywanie swoich obowiązków całodobowo. Zawsze jednak zakres opieki wyznaczony jest stopniem niepełnosprawności, a więc koniecznością wykonywania takich czynności, które warunkują egzystowanie w warunkach godności człowieka [por. wyrok NSA z 2.02.2017 r. I OSK 2792/16, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA w Olsztynie: z 21.10.2021 r. II SA/Ol 784/21, z 21.10.2021 II SA/Ol 776/21, wyrok WSA w poznaniu z 23.01.2020 r. II SA/Po 1012/19].
Burmistrz Miasta [....] szczegółowo wymienił czynności opiekuńcze wykonywane przez skarżącego względem jego brata, po czym arbitralnie stwierdził, że nie wskazują one na stałą i systematyczną opiekę. SKO z kolei podniosło, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do tych, które wywiązują się ze swojego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Wnioskowane świadczenie nie może być natomiast traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Ponadto, SKO wskazało, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. można stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Organ I instancji, po wyliczeniu czynności składających się na opiekę sprawowaną przez skarżącego nad jego bratem w żaden sposób nie wyjaśnił zatem, dlaczego nie jest ona stała ani systematyczna. Po prostu wyraził stanowisko, że nie ma ona takiego charakteru. Kolegium zaś zasugerowało, że zakres opieki wykonywanej przez wnioskodawcę nie wyklucza możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy, jednak twierdzenia tego w żaden sposób nie umotywowało.
Czynności opiekuńcze skarżącego względem podopiecznego wynikają z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz z oświadczenia skarżącego. We wskazanym wywiadzie zawarte jest też stwierdzenie, że niepełnosprawny ma zapewnioną przez brata właściwą opiekę w zakresie, w jakim tego wymaga. W takim stanie rzeczy dziwi wskazane wyżej stanowisko organów. Nie zostało ono bowiem w istocie w jakikolwiek sposób logicznie wyjaśnione. Z mocy art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., organ administracji publicznej prowadząc postępowanie ma obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Wedle brzmienia art. 107 § 3 K.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Postępowanie organów rozstrzygających niniejszą sprawę nie świadczy o wypełnieniu wskazanych wyżej obowiązków. Organy odmówiły przyznania stronie wnioskowanego świadczenia, lecz nie przedstawiły argumentacji, która za tym przemawia. Zebrany materiał dowodowy wskazuje zaś na brak wystąpienia stwierdzonej przez nie przeszkody.
Wobec powyższego, koniecznym stało się uchylenie wydanych w sprawie decyzji w celu przeprowadzenia ponownego postępowania, w którym dokonana zostanie ocena, czy K. B. to osoba zdolna do podjęcia zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej, o których mowa w art. 3 pkt 22 u.ś.r. oraz czy zakres opieki, którą sprawuje nad bratem uniemożliwia mu faktycznie podjęcie takiej pracy.
Podstawę orzeczenia stanowił art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło