II SA/Rz 145/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi A. sp. j. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej -skargę oddala- II SA/Rz 145/12 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) zwanej dalej k.p.a. oraz art. 93 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 125 poz. 874, ze zm.), zwanej dalej także ustawą, utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] października 2011 r., nr [...] stwierdzającą naruszenie art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym przedsiębiorca odpowiedzialny jest za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty oraz nakładającą na przedsiębiorcę A Sp. j. karę pieniężną w wysokości 500 zł, zgodnie z lp. 1.7 załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Z uzasadnienia decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że przeprowadzona w dniu [...] lipca 201 lr. przez funkcjonariuszy Wydziału Zwalczania Przestępczości Grupa Mobilna w K. na drodze krajowej nr 28 kontrola przewozu drogowego rzeczy dokonywanego samochodem ciężarowym marki Scania, nr rej. [...] o dopuszczalnej masie całkowitej 40000 kg z naczepą ciężarową marki Krone, nr rej. [...] o dopuszczalnej masie całkowitej 34000 kg , na podstawie licencji Nr [...] udzielonej A Sp. j. wykazała, że kierowca nie posiadał przy sobie zaświadczenie poświadczającego zatrudnienie oraz spełnienie wymagań określonych ustawą. Ustalenia kontroli stały się podstawą do wszczęcia postępowania przez organ I instancji, w trakcie którego w piśmie z dnia [...] lipca 2011 r. spółka wyjaśniła, że kierowca M.D. otrzymał brakujący dokument w dniu [...] marca 2011 r. co pokwitował swoim podpisem. Zdaniem Spółki naruszenie więc obowiązku posiadania takiego dokumentu nastąpiło na skutek niewłaściwego działania kierowcy, w związku z czym zasadne jest umorzenie postępowania na podstawie art. 93 ust. 7 ustawy, jako że naruszenie przepisów nastąpiło na skutek okoliczności, których wykonujący przewóz nie mógł przewidzieć. Decyzją z dnia [...] października 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego w K. orzekł jak wskazano na wstępie. Organ stwierdził, że obowiązek kierowcy polegający na posiadaniu przy sobie i okazywaniu na żądanie uprawnionego organu wydanego przez przewoźnika drogowego zaświadczenia potwierdzającego zatrudnienie i spełnienie innych wymagań przewozu drogowego, do czasu uzyskania wpisu do prawa jazdy potwierdzającego odbycie szkolenia okresowego, wynika z art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 17 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Stosownie do treści art. 87 ust 3 ustawy o transporcie drogowym przedsiębiorca odpowiedzialny jest za wyposażenia kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na własne potrzeby w wymagane dokumenty. Postępowanie dowodowe wykazało, że przedsiębiorca uczynił zadość obowiązkowi wystawienia kierowcy przedmiotowego zaświadczenia, jednak fakt, że kierowca nie posiadał go przy sobie i nie okazał w trakcie kontroli oznacza, że przedsiębiorca nie wywiązał się z obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty - co narusza art. 87 ust 3 ustawy i podlega karze określonej w l.p. 1.7 załącznika do ustawy. Organ wskazał, że brak jest w przedmiotowej sprawie podstaw do umorzenia postępowania. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A Sp. J.. W odwołaniu zarzucono nieuwzględnienie treści dokumentów i treści zeznań świadków, z których wynika, że sporny dokument został wystawiony i wydany kierowcy co oznacza, że przedsiębiorca uczynił zadość obowiązkowi wyposażenia kierowcy w zaświadczenie. Inna sytuacja miałaby miejsce, gdyby dokument taki został wystawiony, a kierowca go nie otrzymał. Ponadto odwołujący zakwestionował stanowisko organu w zakresie definicji zdarzeń i okoliczności, których wykonujący transport nie mógł przewidzieć, a których zaistnienie daje podstawę do umorzenia postępowania. Dyrektor Izby Celnej wymieniona na wstępie decyzją z dnia 1 grudnia 2011 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ nawiązał do zarzutów odwołującej spółki, wskazując, że odpowiedzialności za ujawnione nieprawidłowości nie można przerzucić w całości na kierowcę pojazdu. Kierowca ten działa jako pracownik przewoźnika w jego imieniu i na jego rzecz - skutki więc działania lub zaniechania kierowcy obciążają przewoźnika. W rozpatrywanej sprawie nie można zgodzić się z tym, że przewoźnik dopełnił wszelkich obowiązków, powinien bowiem skutecznie egzekwować posiadanie dokumentów w trakcie każdego przewozu oraz okazywanie ich na żądanie służb kontrolnych. Wskazanie przez kierowcę w trakcie przesłuchania na fakt, że brak dokumentów w trakcie wykonywania przewozu wynikał z konieczności zmiany samochodu oraz pośpiechu jakie tej czynności towarzyszyły, może wskazywać na niewłaściwą organizacje przewozów. Jako profesjonalny przewoźnik legitymujący się od czterech laty licencją na wykonywanie przewozów odwołujący obowiązany był je tak planować i organizować, aby zapewnić wywiązanie się z obowiązków nałożonych przepisami prawa. Strona nie wykazała zaistnienia jakichkolwiek nieoczekiwanych i nie dających się przewidzieć zdarzeń, które spowodowały ujawnione w niniejszej sprawie naruszenia i zwalniałyby ją z odpowiedzialności administracyjnej - pośpiech kierowcy świadczy o jedynie o braku właściwych rozwiązań organizacyjnych, co wyłącza zastosowanie art. 93 ust 7 w niniejszej sprawie Skargę na powyższą decyzję złożyła A sp. j wnosząc o jej uchylenie i zarzucając jej naruszenie zasad ogólnych zawartych w art. 3, 75, 76 , 77 i 80 k.p.a. Zdaniem skarżącego przepis art. 87 ust. 3 ustawy nie sankcjonuje braku dokumentu w trakcie kontroli jeśli został on kierowcy wydany - został on wyposażony w dokument. Sankcja taka jest nakładana na kierowcę zgodnie z Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 listopada 2003r w sprawie wysokości grzywien nakładanych w drodze mandatów karnych na wybrane rodzaje wykroczeń. Podstawą prawną do nałożenia takiej kary jest także art. 87 ustawy. Konstrukcja ta wskazuje na odmienne podstawy nałożenia kary dla przewoźnika i kierowcy za ten sam stan faktyczno - prawny. Za nietrafny uznano w skardze argument organu o braku kontroli i właściwej organizacji pracy. Brak jest możliwości, aby przewoźnik przed każdym przewozem kontrolował, czy kierowca posiada wszystkie posiadane dokumenty w przypadku wyjazdów kilkudniowych, kiedy następne zadania przydzielane są kierowcom w trakcie wykonywania jeszcze nie zakończonych przewozów. W tej sprawie zamiana pojazdu nastąpiła poza siedzibą firmy. Przewoźnik w takiej sytuacji nie może zaplanować i zorganizować wszystkich procedur kontrolnych tak jak siedzibie firmy i jest to okoliczność nie dająca się przewidzieć i nieoczekiwana, tak jak kradzież, zagubienie czy zniszczenie dokumentu. Zdaniem skarżącego udowodnione zostało podjęcie wszystkich niezbędnych środków celem zapobieżenia powstania naruszenia prawa, a dowód z przesłuchania kierowcy wykazał, że został on wyposażony w niezbędny dokument, co uzasadnia zastosowania art. 92 a ust. 4 lub 93 ust. 7 ustawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji (bądź postanowienia) lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy decyzja (postanowienie) dotknięta jest naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Zaskarżona decyzja nie zawiera tego rodzaju wad i uchybień, wobec czego skarga nie mogła zostać uwzględniona. Stan faktyczny rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości: w czasie kontroli w dniu [...] lipca 2011 r., przeprowadzonej w pojeździe kierowanym przez M. D., zatrudnionego w charakterze kierowcy w firmie skarżącej spółki, ustalono, że nie posiadał w pojeździe i nie okazał zaświadczenia pracodawcy potwierdzającego zatrudnienie kierowcy oraz spełnienie wymagań określonych ustawą o transporcie drogowym. Skarżąca spółka przedłożyła do akt sprawy żądane dokumenty w dniu [...].07.201 lr. (data nadania na poczcie – [...].07.201 lr.). Z zeznań kierowcy M. D. przesłuchanego w charakterze świadka wynika, że w dniu kontroli "przesiadł" się on do innego samochodu niż ten, który prowadził zwykle i pośpiech przy wykonywaniu tej czynności spowodował, że zapomniał zabrać ze sobą dokumenty. Powyższe ustalenia stały się podstawą nałożenia na skarżącą spółkę kary pieniężnej. Materialnoprawną podstawą takiego rozstrzygnięcia był przepis art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji), stanowiący, że wykonujący przewóz drogowy lub czynności związane z przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z przepisów tej ustawy lub wskazanych przepisów, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. Obowiązek wyposażenia kierowcy w wymagane dokumenty, do którego naruszenia doszło w przedmiotowej sprawie, wynikał z art. 87 ust. 3 ww. ustawy. Tymi "odpowiednim dokumentem" stosownie do treści art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 17 listopada 2006r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym, jest zaświadczenie wydane przez przewoźnika drogowego potwierdzające zatrudnienie kierowcy i spełnienie wymagań określonych ustawą. Wysokość kary nałożonej w przedmiotowej sprawie określona została z l.p. 1.7 załącznika do ustawy, który stanowi, że wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty podlega karze pieniężnej w wysokości 500 zł. Sąd stwierdza, że zarówno ustalenia dokonane przez organy orzekające w niniejszej sprawy są prawidłowe, jak również podstawa i wysokość nałożonej kary pieniężnej. Skarżąca spółka nie kwestionuje faktu, że kierowca nie posiadał przy sobie odpowiednich dokumentów. Przedmiotem jej zarzutów jest wykładnia pojęcia "wyposażenie" kierowcy w wymagane dokumenty. Sąd uznaje te zarzuty za niezasadne, bowiem użyte w art. 87 ust. 3 ustawy pojęcie "wyposażenie" oznacza nie tylko samo wręczenie dokumentu kierowcy pojazdu, ale także zadbanie, aby przed rozpoczęciem przejazdu kierowca posiadał wszelkie wymagane prawem dokumenty. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 6.07.2011 r., I GSK 716/10, System Orzecznictwa LEX Nr 920618, że "za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo i na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje i to niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą". Ustawodawca przewidział możliwość zwolnienia z tej odpowiedzialności, ale przy wykazaniu szczególnych okoliczności. Wynika to z art. 92 a ust. 4 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym za uchybienia przepisom, dokonane przez kierowcę pojazdu, nie wszczyna się postępowania administracyjnego wobec przedsiębiorcy, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Art. 93 ust. 7 ustawy umożliwia natomiast umorzenie postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, jeżeli naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. Żadna z tych sytuacji w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała. Okoliczności pozwalające na odstąpienie od wszczęcia postępowania albo umożliwiające jego umorzenie to zdarzenia szczególne, które występują rzadko i niespodziewanie, a ich zaistnienie nie jest możliwe do zaplanowania i uniknięcia przy dołożeniu ze strony przedsiębiorcy najwyższej staranności i przezorności przy prowadzeniu działalności gospodarczej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że art. 92 a ust. 4 oraz 93 ust. 7 ustawy mają charakter wyjątkowy, chodzi w nich tylko i wyłącznie o zdarzenia nieoczekiwane, nie dające się przewidzieć, a niezwiązane z doborem pracowników. Z uwagi na swój wyjątkowy charakter przepisy te powinny być interpretowane ścieśniaj ąco (wyrok WSA w Warszawie z dnia 29.11.2010 r., I SA/Wa 1680/10, LEX Nr 759646, wyrok NSA z dnia 17.11.2010 r., II GSK 976/09, LEX Nr 746376). Strona skarżąca nie powołała się na żadne wyjątkowe okoliczności, na które nie miała wpływu. W szczególności nie należy do nich fakt, że kierowca pokwitował w dniu [...] marca 2011 r. odbiór spornego zaświadczenia. Bez znaczenia jest okoliczność podana przez skarżącą spółkę, że kierowca będąc w trasie pozostaje poza kontrolą osób zarządzających firmą. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zastosowanie takich rozwiązań organizacyjnych, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem. Wobec więc braku zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 92 a ust. 4 art. 93 ust. 7 organ prawidłowo nie zastosował tego trybu. Jako nieuzasadnione należało uznać także zarzuty dotyczące naruszenia procedury określonej w art. 8, 75, 76, 77 i 80 k.p.a. W ocenie Sądu w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego organy dostatecznie i wszechstronnie wyjaśniły okoliczności sprawy wydając rozstrzygnięcie w oparciu o dowody zebrane w sprawie - dokumenty przedstawione przez stronę i dowody przeprowadzone z urzędu. Z wszystkich tych przyczyn, uznając, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd w oparciu o art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.