II SA/Rz 1479/14

WyrokWSA w Rzeszowie2015-03-19

Skład orzekający: Jerzy Solarski, Elżbieta Mazur-Selwa, Joanna Zdrzałka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie, której decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa w dniu 30 czerwca 2013 r. na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r., przysługuje prawo do zasiłku dla opiekuna na podstawie ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżący, któremu decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego została przyznana do dnia 30 czerwca 2013 r. na podstawie przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2012 r., spełniał warunki do otrzymania zasiłku dla opiekuna. Organy błędnie zastosowały wykładnię językową przepisów, pomijając celowościową i celowościową wykładnię, która wynika z intencji ustawodawcy do realizacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Skarżący utracił prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w sposób niezgodny z Konstytucją, co uzasadnia przyznanie mu zasiłku dla opiekuna.
Stan faktyczny
Skarżący M. B. złożył wniosek o przyznanie zasiłku dla opiekuna z tytułu opieki nad matką. Organy obu instancji odmówiły przyznania zasiłku, uznając, że decyzja przyznająca skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne wygasła z dniem 30 czerwca 2013 r. z upływem terminu, na jaki została wydana, a nie z mocy prawa na skutek przepisów nowelizujących. Skarżący wniósł skargę do WSA, podnosząc, że nadal sprawuje opiekę nad matką i znajduje się w trudnej sytuacji materialnej.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ WSA Joanna Zdrzałka Protokolant sekretarz sądowy Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 marca 2015 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku dla opiekuna I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...]; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz adwokata G. K. wynagrodzenie w kwocie 295 zł 20/100 /słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/ tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł / słownie : dwieście czterdzieści złotych/ i tytułem 23 % podatku VAT kwotę 55 zł 20/100 / słownie: pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/. Przedmiotem skargi M. B. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej SKO lub Kolegium) z [...] września 2014 r. nr [...], o odmowie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Organy obu instancji kierowały się następującymi okolicznościami prawnymi i faktycznymi: w dniu 6 czerwca 2014 r. M. B. złożył w Miejsko-Gminnym Ośrodka Pomocy Społecznej w [....] wniosek o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna z tytułu opieki nad matką. Po rozpatrzeniu tego wniosku Burmistrz decyzją z [...] lipca 2014 r. nr [...], odmówił M. B. przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką M. B. na okres od 1 lipca 2013 r. do 29 lutego 2016 r. W uzasadnieniu Burmistrz wskazał, że decyzją z [...] stycznia 2013 r. nr [...], przyznano M. B. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką na okres od 17 grudnia 2012 r. do 30 czerwca 2013 r. Burmistrz wyjaśnił, że ww. decyzja została wydana w okresie, w którym zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548, zwanej dalej u.z.u.), osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych. M. B. złożył w dniu 20 grudnia 2012 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, dlatego organ nie mógł wydać decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego innej niż na okres od 17 grudnia 2012 r. do 30 czerwca 2013 r., gdyż zgodnie z art. 11 ust. 2 u.z.u. osoby takie jak ww. zachowały prawo do świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r. Tym samym decyzja z [...] stycznia 2013 r. nie wygasła z mocy prawa, lecz z upływem okresu na jaki została wydana. W odwołaniu M. B. nie zgodził się z powyższą decyzją. Podał, że w dalszym ciągu opiekuje się matką, w związku z tym nie może podjąć jakiejkolwiek pracy zarobkowej i z tego powodu jego rodzina jest w trudnej sytuacji materialnej. SKO decyzją z [...] września 2014 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że M. B. przyznano świadczenie pielęgnacyjne ustalając okres jego przysługiwania od 17 grudnia 2012 r. do 30 czerwca 2013 r. Z dniem 1 lipca 2013 r. M. B. utracił prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, ale przyczyną tego stanu nie był skutek następujący ex lege (z mocy art. 11 ust. 3 u.z.u.), lecz treść ostatecznego rozstrzygnięcia organu, ustalająca końcową datę przysługiwania właśnie na 30 czerwca 2013 r. Z tych też względów wobec M. B. nie zaadresowano zawiadomienia określonego w art. 11 ust. 4 u.z.u. Kolegium wyjaśniło, że rolą art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567) nie jest generalne przyznanie zasiłków dla opieńków dla wszystkich osób uprawnionych w dniu 30 czerwca 2013 r. do świadczeń pielęgnacyjnych, ale sanacja stanu praw nabytych przed wejściem w życie u.z.u., w związku ze stwierdzeniem niezgodności z art. 2 Konstytucji RP przepisów art. 11 ust. 1 i ust. 3 u.z.u. z mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. K 27/13, który wszedł w życie z dniem 16 grudnia 2013 r., czyniąc bezskuteczny skutek wygaśnięcia praw do świadczeń pielęgnacyjnych, jakie pierwotnie (w niekonstytucyjny sposób) nastąpiły wobec niektórych świadczeniobiorców z datą 1 lipca 2013 r. Przepisy art. 11 ust. 1 i 3 u.z.u. nie były nigdy zastosowane wobec M. B., zatem nie może on aktualnie dochodzić publicznoprawnej kompensaty utraconego świadczenia pielęgnacyjnego w postaci zasiłku dla opiekuna. M. B. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję SKO z [...] września 2014 r., podnosząc, że jego matka jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, dlatego nie mógł jej pozostawić bez opieki w okresie nieobowiązywania ustawy. Takie okoliczności spowodowały, że nie mógł on podjąć pracy zarobkowej. Ponownie powołał się na trudną sytuację materialną i zwrócił się o wyrównanie zasiłku za okres od 1 lipca 2013 r. oraz przyznanie przedmiotowego świadczenia, celem dalszej opieki nad matką. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, przedstawiając argumentację jak w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z 28 listopada 2014 r. referendarz sądowy ustanowił dla skarżącego adwokata. Pismem z 19 grudnia 2014 r. Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła dla M. B. w niniejszej spawie adwokata G. K. (k. 22 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Po zbadaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn, które zostały wzięte pod uwagę z urzędu. Bezsporne jest w sprawie, że skarżący faktycznie sprawuje opiekę nad swoją niepełnosprawnością w stopniu znacznym matką M. B. Z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] grudnia 2012 r. wynika, że jego moc obowiązująca kończyła się 31 grudnia 2013 r. Z decyzji Burmistrza z [...] stycznia 2013 r. wynika, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką było przyznane skarżącemu na okres od 17 grudnia 2012 r. do 30 czerwca 2013 r. Data końcowa przyznania świadczenia wynikała z przywołanego w w/w decyzji art. 11 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548 zwanej dalej ustawą zmieniającą). Skarżący spełniał więc na dzień 31 grudnia 2012 r. przesłanki do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego do dnia 31 grudnia 2013 r. i gdyby ustawodawca nie wprowadził do porządku prawnego ustawy zmieniającej, w tym art. 11, to takie świadczenie zostałoby przyznane do dnia 31 grudnia 2013 r. a więc dłużej niż do 30 czerwca 2013 r. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r. poz. 567). Ustawa ta została uchwalona w wykonaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r., w sprawie o sygn. K 27/13 (Dz. U. z 2013 r. poz. 1557), który orzekł, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548) jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 1). Stosownie zaś do treści art. 2 ust. 1 tej ustawy zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, z dniem 1 lipca 2013 r. Zasiłek dla opiekuna przysługuje między innymi za okres od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w którym osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. (art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy). Organy stosując powyższą regulację stanęły na stanowisku, że skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania zasiłku dla opiekuna, albowiem prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką, które zostało mu przyznane decyzją z [...] stycznia 2013 r. nie wygasło z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy nowelizującej, ale z upływem terminu, na jaki to świadczenie przyznano. Skład rozpatrujący niniejszą sprawę takiego stanowiska podzielić nie może, albowiem organy zastosowały wyłącznie wykładnię językową przepisu art. 2 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, a ta jest niewystarczająca w okolicznościach rozpoznawanej sprawy. Podkreślić bowiem należy, że żaden przepis prawa nie jest oderwaną jednostką lecz funkcjonuje w pewnym kontekście systemowym. Przy jego wykładni nie sposób pominąć także intencji ustawodawcy i – co za tym idzie – wykładni celowościowej i funkcjonalnej. Jak wynika zaś z uzasadnienia projektu ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Sejm RP VII kadencji, nr druku 2252, dostępny pod adresem www.sejm.gov.pl), ustawa ta ma na celu realizację wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. (sygn. akt K 27/13), w którym orzeczono, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy nowelizującej jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Podano także, że projektowana regulacja określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i przyznawania zasiłków osobom, którym prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wygasło z mocy prawa na podstawie przepisów ustawy nowelizującej oraz kwestie intertemporalne z tym związane. Zasiłek dla opiekuna może zostać przyznany wyłącznie osobom, których decyzja o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa z upływem dnia 30 czerwca 2013 r. na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy nowelizującej. Z uzasadnienia projektu tej ustawy wyraźnie wynika, że intencją ustawodawcy było objęcie nowym świadczeniem osób, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na skutek wprowadzenia ustawy nowelizującej. Do kręgu takich osób można bez wątpienia zaliczyć także skarżącego, który w dniu 30 czerwca 2013 r. i po tej dacie spełniałby wszystkie materialnoprawne przesłanki warunkujące nabycie prawa do w/w świadczenia, gdyby nie zakwestionowane przez Trybunał działania ustawodawcy. Przepisy art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, których niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny wspomnianym wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r., w sprawie o sygn. akt K 27/13 stanowiły, że osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowywały prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniały warunki określone w przepisach dotychczasowych (art. 11 ust. 1). Decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wydane na podstawie przepisów dotychczasowych wygasały z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1 (art. 11 ust. 3) tj. z dniem 30 czerwca 2013 r. Regulacja ta wygaszała decyzje, którymi przyznano świadczenia pielęgnacyjne na podstawie przepisów, obowiązujących przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. tj. przed 1 stycznia 2013 r. Jednocześnie w myśl art. 11 ust. 1 osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowywały prawo do tego świadczenia do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniały warunki określone w przepisach dotychczasowych. Tym samym art. 11 ust. 1 noweli nie stanowił sam w sobie podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Stwierdzał on jedynie, że osoby, które nabyły prawo do świadczenia na podstawie przepisów sprzed nowelizacji zachowywały to prawo do dnia 30 czerwca 2013 r. Zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy zmieniającej w sytuacji skarżącego przepis ust. 1 należało stosować odpowiednio. W konsekwencji podstawę przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do dnia 30 czerwca 2013 r. stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2012 r. Przepis art. 11 ust. 1 noweli obligował bowiem organy w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego skutecznie przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. przed dniem 1 stycznia 2013 r., do rozpoznania go według kryteriów warunkujących uzyskanie świadczenia, określonych w przepisach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2012 r., a przepis ten w sytuacji skarżącego miał odpowiednie zastosowanie. Wobec powyższego, należy uznać, że decyzje przyznające świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w wersji sprzed 1 stycznia 2013 r. (także wydane, po tej dacie, w związku z art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r.) wydane zostały na podstawie przepisów dotychczasowych w rozumieniu art. 11 ust. 3 ustawy nowelizującej. Z kolei użyte w art. 11 ust. 3 tej ustawy sformułowanie "wygasają z mocy prawa" oznacza, że decyzje przyznające świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów sprzed 1 stycznia 2013 r., traciły swój byt prawny z dniem 30 czerwca 2013 r. Do tych decyzji zaliczają się także decyzje, którymi przyznawano świadczenie do tej daty granicznej, wydane po 1 stycznia 2013 r., jeśli prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało przed dniem wejścia w życie nowelizacji. Data, do której przyznano świadczenie skarżącemu wynikała bowiem z zakwestionowanych przez Trybunał przepisów art. 11 ustawy zmieniającej. W konsekwencji wymienionych przepisów nowelizacyjnych (następnie uchylonych wskazanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego) organy wydawały decyzje przyznające świadczenie pielęgnacyjne do dnia 30 czerwca 2013 r., bowiem owe przepisy uniemożliwiały przyznanie świadczenia na okres przekraczający wskazaną datę graniczną. Decyzje te wygasały więc z mocy prawa, a wygaszenie ich następowało na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej. Owa regulacja, odwołując się do terminu ustalonego w art. 11 ust. 1 ustawy nowelizacyjnej, wygaszała bowiem z mocy prawa, z dniem 30 czerwca 2013 r., wszystkie decyzje przyznające świadczenie pielęgnacyjne wydane na podstawie przepisów dotychczasowych (por. stanowisko WSA w Rzeszowie w uzasadnieniu wyroku z 27 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Rz 1316/14). Wobec powyższego należy przyjąć, że decyzje przyznające świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. wygasały z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 tej ustawy, niezależnie od daty ich wydania i okresu na jaki przyznawały to świadczenie, jeśli ten okres nie upływał przed 30 czerwca 2013 r., a prawo do świadczenia powstało przed dniem wejścia w życie nowelizacji (tak też: WSA w Łodzi w uzasadnieniu wyroku z 30 października 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 852/14 oraz WSA w Olsztynie w uzasadnieniu wyroku z 28 października 2014 r. sygn. akt II SA/Ol 1002/14, WSA w Białymstoku w uzasadnieniu wyroku z 19 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 895/14 i inne dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Mimo, że z orzeczenia o niepełnosprawności matki skarżącego wynikała data jego ważności, która przekraczała datę 30 czerwca 2013 r. Burmistrz w decyzji z [...] stycznia 2013 r. powołując się na regulację wynikającą z art. 11 ustawy zmieniającej ustalił prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do dnia 30 czerwca 2013 r. Wobec tego, iż skarżący spełniał warunki do świadczenia pielęgnacyjnego wynikające z przepisów dotychczasowych, przyznano mu prawo do tego świadczenia na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych w wersji obowiązującej do 31 grudnia 2012 r. (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm.), ustalając termin końcowy tego prawa na dzień 30 czerwca 2013 r. Należy więc przyjąć, że po upływie tego terminu, decyzja ta wygasła z mocy prawa, na podstawie art. 11 ust. 3 tej ustawy. Jak wskazał już tut. Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 1049/14 hipotezą art. 11 ust. 3 ustawy z 7.12.2013 r. objęte są więc decyzje wydane na podstawie przepisów dotychczasowych zarówno przed jak i po 1 stycznia 2013 r. W decyzjach wydanych po 1 stycznia 2013 r. – niezależnie od okresu na jaki wydano orzeczenie o niepełnosprawności – termin przyznanego świadczenia maksymalnie kończył się 30 czerwca 2013 r. z uwagi na treść art. 11 ust. 1 ustawy nowelizującej. Wykładnia art. 11 ust. 1 i 3 ustawy nowelizującej prowadzi do wniosku, że z dniem 1 lipca 2013 r. wygasły decyzje wydane przed 1 stycznia 2013 r., które przyznawały świadczenie pielęgnacyjne na okres dłuższy niż do 30 czerwca 2013 r. – tylko wtedy wygaszenie decyzji z dniem 1 lipca 2013 r. pozbawiało uprawnionych z nich świadczenia przyznanego na okres po tej dacie oraz wydane po 1 stycznia 2013 r., w których termin przyznania świadczenia pielęgnacyjnego został "skrócony" wobec treści art. 11 ust. 1 ustawy nowelizującej, w stosunku do treści orzeczenia stwierdzającego okres niepełnosprawności. Taka wykładnia pozwala na niezróżnicowanie sytuacji prawnej osób, które np. w 2012 r. złożyły zasadne wnioski o świadczenie pielęgnacyjne przy niepełnosprawności określonej na okres dłuższy niż do 30 czerwca 2013 r., a wniosek jednej osoby rozpoznano np. w listopadzie w 2012 r. i w oczywisty sposób decyzja ta wygasła po myśli art. 11 ust. 3 ustawy nowelizującej, zaś wniosek drugiej strony rozpoznano po 1 stycznia 2013 r. i z mocy art. 11 ustawy nowelizującej świadczenie przyznano do 30 czerwca 2013 r. Zasiłek dla opiekuna przyznawany w trybie ustawy nie jest zatem świadczeniem skierowanym do wszystkich osób, które kiedykolwiek były uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego a jedynie do tych spośród nich, którym świadczenie, przyznane przed 30 czerwca 2013 roku przysługiwałoby nadal, gdyby nie ustawa zmieniająca. Tym samym uznać trzeba, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 2 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, gdyż skarżący posiadał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego mu na mocy przepisów obowiązujących do dnia 31 grudnia 2012 r., to tym samym konsekwentnie winien on być zaliczony do kręgu osób, których decyzje o przyznaniu prawa świadczenia pielęgnacyjnego wygasły z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy nowelizującej z dniem 1 lipca 2013 r. Inne rozumienie powyższych unormowań prowadziłoby do naruszenia podstawowych zasad konstytucyjnych, w tym zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) oraz zasady udzielania osobom niepełnosprawnym pomocy w zabezpieczeniu ich egzystencji (art. 69 Konstytucji RP). Pozbawiałoby pomocy wszystkich tych, którzy zrezygnowali z pracy zarobkowej w celu zapewnienia opieki niepełnosprawnemu członkowi rodziny, bowiem w związku z wejściem w życie od 1 stycznia 2013 r. nowych przesłanek do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia zostało im przyznane tylko do 30 czerwca 2013 r., na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy zmieniającej, którego konstytucyjność została zakwestionowana wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. akt K 27/13. Trzeba więc uznać, iż w sposób niezgodny z Konstytucją utracili prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 lipca 2013 r. i wobec tego powinni być objęci pomocą w ramach regulacji, która określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów uchwalonej jako realizacja sygnalizacji Trybunału z wyżej wymienionego wyroku. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na postawie art. 200 i 205 P.p.s.a. W ponownym postępowaniu organy zastosują wyżej przedstawioną wykładnię prawa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło