II SA/Rz 1499/24

WyrokWSA w Rzeszowie2025-03-26

Skład orzekający: Elżbieta Mazur-Selwa, Piotr Godlewski, Jolanta Kłoda-Szeliga

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, dotyczące obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zostało wydane z naruszeniem prawa, w szczególności w zakresie skuteczności doręczenia upomnienia?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji, uznając, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte z naruszeniem prawa z uwagi na nieskuteczne doręczenie upomnienia. Brak skutecznego doręczenia upomnienia, które jest obligatoryjnym elementem postępowania egzekucyjnego, skutkuje tym, że czynności podjęte przez organ egzekucyjny nie wywołują skutków prawnych.
Stan faktyczny
Strona skarżąca wniosła skargę na postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie (PPWIS) oddalające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Skarżąca podniosła zarzuty dotyczące m.in. braku uprzedniego doręczenia upomnienia, braku wymagalności obowiązku z uwagi na niedokonanie kwalifikacji do szczepień oraz brak wystawienia zaświadczenia o badaniu kwalifikacyjnym. Organy administracji utrzymały w mocy postanowienie o oddaleniu zarzutów, uznając obowiązek za wymagalny i prawidłowo wszczęte postępowanie egzekucyjne.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie PPWIS oraz postanowienie PPIS z dnia 12 sierpnia 2024 r. i zasądził od PPWIS na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur-Selwa Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 marca 2025 r. sprawy ze skargi M. O. na postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie z dnia 30 września 2024 r. nr SE.9022.7.65.2024.AB w przedmiocie oddalenia zarzutów I. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [....] z dnia 12 sierpnia 2024 r. nr PSE.9020.25.8.2024; II. zasądza od Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie na rzecz strony skarżącej M. O. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 1499/24 U z a s a d n i e n i e Przedmiotem skargi M.O. jest postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie (dalej: PPWIS) z 30 września 2024 r. nr SE.9022.7.65.2024.AB dotyczące oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, PPWIS postanowieniem z 2 lipca 2024 r. nr SE.9022.7.65.2024.AB nałożył na skarżącą grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku zaszczepienia małoletniego dziecka - córki A.O., ur. [...] 2015 r., zgodnie z tytułem wykonawczym z 19 czerwca 2024 r. nr 8/2024 wystawionym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej: PPIS lub wierzyciel). W/w postanowienie zostało odebrane przez skarżącą 4 lipca 2024 r., która pismem z 9 lipca 2024 r. wniosła zarzuty do tytułu wykonawczego. Podniosła, że obowiązek został określony niezgodnie z art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 4 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2024 r., poz. 924, dalej: u.z.z.), gdyż wierzyciel pominął obowiązek wykluczenia przeciwwskazań i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym. Zarzuciła też brak uprzedniego doręczenia jej upomnienia, brak wymagalności obowiązku z uwagi na niedokonanie kwalifikacji do obowiązkowych szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, brak wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym. Dodała, że nie została prawidłowo podana podstawa prawna obowiązku, a tytuł wykonawczy nie spełnienia wymogów określonych w art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r., poz. 2505, dalej: u.p.e.a.). PPWIS pismem z 17 lipca 2024 r. przekazał zarzuty wierzycielowi. Wierzyciel (PPIS) postanowieniem z 12 sierpnia 2024 r. nr PSE.9020.25.8.2024 oddalił zarzuty wniesione przez zobowiązaną jako niezasadne. W zażaleniu na to postanowienie zobowiązana zarzuciła naruszenie: 1) art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.) poprzez niezapoznanie się przez organ z treścią zarzutów zobowiązanego i brak ustosunkowania się do ich treści, w szczególności co do braku wymagalności obowiązku z uwagi na brak wykluczenia przeciwwskazań, brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, 2) art. 104 § 2 w zw. z art. 107 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak merytorycznego odniesienia się organu do zarzutów i ograniczenie rozpoznania jedynie do wskazania w uzasadnieniu postanowienia przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych, 3) art. 33 § 2 u.p.e.a. poprzez oddalenie zarzutu braku wymagalności obowiązku, co nie znajduje merytorycznego uzasadnienia w treści postanowienia i brak jest w tym przedmiocie jakiegokolwiek uzasadnienia faktycznego poza ogólnym i wybiórczym przytoczeniem przepisów z zakresu szczepień ochronnych, 4) na podstawie art. 18 u.p.e.a. naruszenie art. 124 § 2 w zw. z art. 7, 8 § 1 i 12 k.p.a. poprzez ograniczenie uzasadnienia do szerokiego wskazania podstawy prawnej obowiązku, z pominięciem przez organ okoliczności podnoszonych w zarzutach, w szczególności co do braku wymagalności obowiązku. Po rozpatrzeniu zażalenia PPWIS - działając na podstawie art. 18, art. 33 § 1 i 2, art. 34 § 2 pkt 1 i § 3 u.p.e.a., art. 124 § 1 i 2, art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 k.p.a. oraz art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2024 r., poz. 416, dalej: u.P.I.S.") - utrzymał w mocy postanowienia PPIS z 12 sierpnia 2024 r. Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ odwoławczy wyjaśnił, że upomnienie z 6 maja 2024 r. odpowiada wymogom określonym w art. 15 § 1b u.p.e.a., a brak PESEL nie może stanowić o jego nieskuteczności. Operator pocztowy po powtórnym awizowaniu zwrócił upomnienie do siedziby PSSE z adnotacją, że zwrot nie został podjęty w terminie. W oparciu o art. 44 § 4 k.p.a. upomnienie uznano za doręczone 23 maja 2024 r., a pismo pozostawiono w aktach sprawy. Wbrew zarzutom, organ uczynił zadość obowiązkowi jego doręczenia. Skarżąca mimo wezwania i upomnienia nie zgłosiła się z dzieckiem do poradni w celu uzupełnienia zaległych szczepień ochronnych i sama uniemożliwiła wykonanie badania kwalifikacyjnego w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z. Chybiony okazał się także zarzut braku wymagalności obowiązku, będącej następstwem upływu czasu na jego dobrowolne wykonanie. Poddanie dziecka obowiązkowym szczepieniom jest obowiązkiem prawnym wynikającym z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.z.z., od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia dziecka. Obowiązkiem zaś lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną jest powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej prawną pieczę nad osobą małoletnią o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych (art. 17 ust. 9 u.z.z.). W przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.). Obowiązek szczepień ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych. Wbrew zarzutom, tytuł wykonawczy spełniał wymogi określone w art. 27 u.p.e.a. i uprawniał do przystąpienia do egzekucji na podstawie art. 29 § 2 u.p.e.a. Tytuł został wystawiony wg wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 marca 2024 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz.U. z 2024 r., poz. 431). Wierzyciel prawidłowo wypełnił wszystkie wymagane pola oraz podał prawidłowe podstawy prawne, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 5 ust. 2 i art. 17 u.z.z. Pominięcie ust. 2 i 4 art. 17 ustawy stanowi wadę nieistotną. Obowiązek wynika z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.z.z. Wierzyciel ściśle określił treść obowiązku o charakterze niepieniężnym. Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków ponosi osoba która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny. Wierzyciel w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, a także odniósł się w obszerny sposób do stawianych przez zobowiązaną zarzutów, przy czym przeszkodą do rozpoczęcia i prowadzenia procedury obowiązkowych szczepień ochronnych nie może być brak badań lekarskich, które są obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia (wyrok Sądu Najwyższego z 8 stycznia 2016 r. V KK 306/15, LEX nr 1963649). W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 33 § 2 u.p.e.a. organ wskazał, że obowiązek poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika wprost z u.z.z. Ustawa ta określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddana dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalnym, a jego wykonanie z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym (wyroki NSA z 29 stycznia 2010 r. II FSK 1494/08, z 6 kwietnia 2011 r. II OSK 32/11 i z 1 sierpnia 2013 r. II OSK 745/12). Obowiązkowe szczepienia ochronne są wykonywane zgodnie ze schematem wskazanym w Charakterystyce Produktu Leczniczego szczepionki którą jest wykonywane szczepienie ochronne, po przeprowadzonym przez lekarza badaniu kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania szczepienia. Schematy obowiązkowych szczepień ochronnych dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia określa załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 2077). Wierzyciel zbadał przedmiotową sprawę w całości z uwzględnieniem całego materiału zgromadzonego w sprawie i odniósł się do wszystkich zarzutów zobowiązanej. Argumentacja zażalenia nie jest znacząco inna niż wcześniej złożonych zarzutów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie M.O. zakwestionowała postanowienie PPWIS, zarzucając: 1. naruszenie art. 124 § 2 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu skarżonego postanowienia podstawy prawnej wymagalności obowiązku, 2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że skarżący nie wykonał obowiązku, podczas gdy obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na brak określenia wymagalności obowiązku przez lekarza, ponadto brak jest w aktach sprawy zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym które potwierdzałoby, że dziecko zostało zakwalifikowane do obowiązkowych szczepień ochronnych, 3. naruszenie art. 7, art. 7a, art. 77 i art. 81a k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 2 u.z.z. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącego, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego, 4. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, a strona podejmuje kroki w celu wykonania obowiązku. Mając na uwadze podniesione zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Podniosła, że z uwagi na brak wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej określenia wymagalności obowiązku, uznać należy, że zarówno wierzyciel jak i organ II instancji w sposób istotny naruszyli obowiązujące przepisy. PPWIS odnosząc się do zarzutów pominął bardzo istotne kwestie dotyczące nieprawidłowości w prowadzeniu sprawy oraz rażących błędów tytułu wykonawczego. Skarżąca nie kwestionuje podstawy prawnej obowiązku, ale uważa, że jest ona niepełna. Ponadto obowiązek objęty tytułem wykonawczy nie jest wymagalny ani wykonalny. Konkretyzacja terminu szczepienia należy każdorazowo do lekarza, który przeprowadza lekarskie badanie kwalifikacyjne (art. 17 ust. 2 u.z.z.). Lekarz w trakcie badania kwalifikacyjnego decyduje o tym, czy dziecko może zostać poddane obowiązkowym szczepieniom ochronnym, czy też nie kwalifikuje się do tych szczepień. Poza zarzutami co do braku przeprowadzenia badania w sposób zgodny z przepisami należy dodać, że z dokumentacji medycznej małoletniego dziecka w żaden sposób nie można uzyskać informacji, jakie przeciwwskazania i do jakiego szczepienia zostały wykluczone. Choć wszystkie organy podają, że skarżąca uchyla się od obowiązku szczepień, to żaden z organów nie potrafi podać z czego wywodzi, z jakich dokumentów, że jakiekolwiek przeciwwskazania zostały wykluczone. W aktach sprawy brak jest dowodu na pozytywną kwalifikację dziecka do obowiązkowych szczepień ochronnych mimo istnienia i przedstawienia organom dowodu na wypełnienie przez przedstawiciela ustawowego obowiązku. Zarówno rozpatrujący zażalenie organ jak i wierzyciel ograniczyli się do przytaczania przepisów dotyczących podstawy prawnej obowiązku i wymagalności szczepień, nie odnosząc w żaden sposób tych przepisów do stanu faktycznego sprawy. Wymagane przepisem art. 15 § 1 u.p.e.a. upomnienie jest dokumentem urzędowym, którego przesłanie do zobowiązanego zawsze musi poprzedzać wszczęcie egzekucji administracyjnej. Teść upomnienia przypomina o powinności wykonania obowiązku, będąc realizacją zasady zagrożenia, której celem jest dążenie do dobrowolnego wykonania istniejącego już obowiązku, przez uświadomienie zobowiązanemu następstw jego niezrealizowania. PPWIS nie zweryfikował poprawności wystawionego przez PPIS upomnienia z 19 listopada 2019 r., jak i okoliczności, czy zostało ono skutecznie doręczone skarżącej. Upomnienie powinno określać zobowiązany podmiot i być bezpośrednio do niego kierowane. Brak w treści upomnienia jakichkolwiek danych umożliwiających identyfikację osoby zobowiązanej powoduje, że nie jest wiadome, kogo organ wezwał do dobrowolnego wykonania obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym. Doręczony skarżącej dokument zatytułowany upomnienie nie zawiera danych dotyczących zobowiązanej, na które to dane wskazują przepisy, a zatem nie może być mowy o doręczeniu upomnienia. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika zatem wymagalność szczepień, a z uwagi na zobowiązanie skarżącej do wykonania nieistniejących szczepień, obowiązek jest niewykonalny. W odpowiedzi na skargę PPWIS wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Skarga okazała się zasadna. Jej przedmiotem jest postanowienie PPWIS wydane w przedmiocie oddalenia zarzutów skarżącej, złożonych w postępowaniu egzekucyjnym zmierzającym do wyegzekwowania realizacji obowiązku o charakterze niepieniężnym polegającego na poddaniu dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia organu I instancji był m.in. art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a., stosownie do którego wierzyciel wydaje postanowienie, w którym oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru (art. 26 § 1 u.p.e.a.). Wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym wszczyna postępowanie egzekucyjne z urzędu poprzez podpisanie albo opatrzenie pieczęcią, o której mowa w art. 26e § 1 pkt 4 albo 5, wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego (art. 26 § 2 u.p.e.a.). W przedmiotowej sprawie tytuł wykonawczy wystawiony przez PPIS 19 czerwca 2024 r. nr 8/2024 r. został złożony do PPWIS 20 czerwca 2024 r. wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji administracyjnej oraz zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. Odpis tytułu wykonawczego wraz z postanowieniem PPWIS z 2 lipca 2024 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia został doręczony skarżącej (zobowiązanej) 4 lipca 2024 r. Zachowując 7–dniowy termin, stosownie do pouczenia zwartego w treści tytułu wykonawczego, zobowiązana wniosła do wierzyciela zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, korzystając w tym zakresie z uprawnień przysługujących jej na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., formułując w pkt 2 pisma z 9 lipca 2024 r. zarzut braku uprzedniego doręczenia jej upomnienia. Z opisanych niżej przyczyn PPIS oddalając zarzuty zobowiązanej postanowieniem z 12 sierpnia 2024 r., a PPWIS utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji, naruszyły art. 34 § 2 pkt 1 w zw. z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. Otóż stosownie do treści art. 15 § 1 u.p.e.a., egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Jak jednolicie wskazuje się w orzecznictwie, celem instytucji upomnienia "przedegzekucyjnego", uregulowanej w art. 15 u.p.e.a., jest skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania określonego obowiązku i tym samym niedoprowadzenie do wszczęcia egzekucji. W tym kontekście samo zagrożenie egzekucją - stanowiące istotę upomnienia - ma doprowadzić zobowiązanego do wykonania obowiązku. Upomnienie zatem nie tyle przypomina o obowiązku, który znany jest zobowiązanemu co najmniej z podstawy do wystawienia tytułu wykonawczego, ale o powinności jego wykonania, które - również w interesie strony - może być dobrowolne, ale zagrożone jest realizacją w drodze egzekucji administracyjnej. Upomnienie zatem należy uznać za obligatoryjny element postępowania egzekucyjnego, bez którego egzekucja skutecznie nie może być wszczęta i prowadzona, a jego doręczenie stanowi warunek sin qua non wszczęcia postępowania egzekucyjnego, jak również zawiesza bieg terminu przedawnienia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Doręczenie upomnienia ma charakter informacyjny i nie stanowi stricte działania egzekucyjnego (wyroki NSA: z 6 lipca 2023 r. II GSK 511/22 - LEX nr 3598370 i z 5 kwietnia 2024 r. I GSK 561/20 - LEX nr 3718785). Przepisy u.p.e.a. nie posiadają odrębnych uregulowań w zakresie doręczeń, zatem w zakresie doręczeń w postępowaniu egzekucyjnym w administracji zastosowanie mają przepisy k.p.a. Odesłanie takie wynika wprost z art. 18. u.p.e.a. Zgodnie z tą regulacją, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej: 1) do czynności wierzyciela podejmowanych przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego na podstawie niniejszej ustawy, 2) w postępowaniu egzekucyjnym - przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio. Kwestie doręczeń uregulowane zostały w k.p.a. w art. 39 – 49 b, przy czym kluczowe znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy ma art. 44 k.p.a. Zgodnie z jego brzmieniem w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 (doręczenie w formie papierowej i doręczenie zastępcze): 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (art. 44 § 1 k.p.a.). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 k.p.a.). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że wierzyciel (PPIS) wystosował do zobowiązanej upomnienie opatrzone datą 6 maja 2024 r. nr Up. PSF.3152.1.10.2024, zawierające wezwanie do wykonania obowiązków poddania obowiązkowym szczepieniom małoletniej córki A.O. Upomnienie zostało skierowane na prawidłowy adres, którym zobowiązana posługiwała się w toku postępowania administracyjnego. Treść awersu koperty (k. 4 akt administracyjnych sprawy) wskazuje, że przesyłka zawierająca upomnienie została wyekspediowana do adresatki 7 maja 2024 r. - pieczęć Placówki Pocztowej [...]. Na awersie koperty znajduje się również parafowana pieczęć wskazująca na datę pierwszego awizowania przesyłki - 8 maja 2024 r., opatrzona datami 8 i 23 maja 2024 r. Placówki Pocztowej [...] oraz parafowana pieczęć o treści "zwrot - nie podjęto" z ręcznie wpisaną datą 23 maja 2024 r. Opisana treść awersu koperty wskazuje jednoznacznie, że skierowana do zobowiązanej przesyłka zawierająca upomnienie nie została doręczona z zachowaniem wymogów doręczania pism wynikających z k.p.a. Brak jest na niej bowiem informacji o powtórnym awizowaniu przesyłki, wymaganej przepisem art. 44 § 3 k.p.a. co przesądza o naruszeniu tej regulacji. Skutkiem wskazanego naruszenia było nieuprawnione uznanie przez wierzyciela doręczenia za dokonane z upływem ostatniego dnia 14–dniowego okresu o którym mowa w § 1 – nieprawidłowym przyjęciu fikcji doręczenia, czym naruszono art. 44 § 4 k.p.a. Z wyjaśnionych wyżej względów w rozpoznawanej sprawie na uwzględnienie zasługuje sformułowany w uzasadnieniu skargi zarzut o braku skutecznego doręczenia skarżącej upomnienia z 6 maja 2024 r., co z przyczyn wyżej wyjaśnionych uzasadnia tezę, że w sprawie nie doszło do skutecznego wszczęcia postępowania administracyjnego. Z tej ostatniej przyczyny odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi jest przedwczesne, bowiem z uwagi na fakt, że doręczenie upomnienia było wadliwe, czynności dokonane przez organ egzekucyjny nie wywołują skutków prawnych. Po uprawomocnieniu się wyroku wierzyciel ponownie doręczy zobowiązanej (skarżącej) upomnienie, co jest warunkiem koniecznym prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Dopiero dopełnienia tej czynności zgodnie z wymogami z art. 42 – 44 k.p.a. otworzy drogę do ewentualnego ponownego dochodzenia przez wierzyciela wykonania przez skarżącą ciążącego na niej obowiązku poddania dziecka szzepieniu. Sąd wyjaśnia dodatkowo, że nie znajduje oparcia w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy stwierdzenie organu odwoławczego zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że operator pocztowy "po powtórnym awizowaniu" zwrócił upomnienie do siedziby PPIS z adnotacją, że zwrot nie został podjęty w terminie. Awers koperty zawiera bowiem informację tylko o jednokrotnym awizowaniu przesyłki w dniu 8 maja 2024 r. Z opisanych wyżej względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 44 § 3 i 4 k.p.a. w zw. z art. 15 § 1, art. 18, 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. w zw. art. 34 § 2 pkt 1 Sąd w pkt I sentencji wyroku uchylił zaskarżone postanowienie i postanowienie organu I instancji. O kosztach postępowania (pkt II sentencji wyroku) – obejmujących opłacony przez skarżącą wpis od skargi w kwocie 100 zł - Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania dla organów – wiążące na mocy art. 153 P.p.s.a. - wynikają wprost z uzasadnienia niniejszego wyroku. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło