II SA/Rz 1551/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur-Selwa Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi Powiatowego Zarządu Dróg w [...] na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 20 czerwca 2022 r. nr OA.7721.5.2.2021 w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych – skargę oddala – Przedmiotem skargi Powiatowego Zarządu Dróg w [...] (dalej: Skarżący) jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (dalej: PWINB bądź organ odwoławczy) z 20 czerwca 2022 r. nr OA.7721.5.2.2021 wydana w wyniku rozpatrzenia odwołania Skarżącego od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: PINB bądź organ I instancji) z 18 lutego 2021r. nr [...] – o uchyleniu zaskarżonej decyzji w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku z jednoczesnym wyznaczeniem nowego terminu oraz o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji w pozostałej części. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji, PINB decyzją z 18 lutego 2021 r. - działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm., dalej: Pb), nałożył na Powiatowy Zarząd Dróg w [...] - zarządcę drogi powiatowej Nr [...] relacji [...], zlokalizowanej na działce nr [...] w [...] - obowiązek wykonania robót, w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem tj. odprowadzenie wód opadowych do rowu poniżej zjazdu, poprzez: wykonanie na odcinku 11,00 m w rejonie działek nr [...], położonych w [...] (pod istniejącym zjazdem na działkę nr [...], położonej w [...] nie posiadającym przepustu), nowego przepustu Ø 60 cm z rur betonowych, udrożnienie istniejącego pod zjazdem w przydrożnym rowie przepustu Ø 50 cm, znajdującego się w rejonie działek nr [...], położonych w [...] zaślepienie wlotu do przepustu Ø 60 cm, znajdującego się pod drogą powiatową Nr [...] relacji [...], zlokalizowanej na działce nr [...] na wysokości działki nr [...], położonej w [...] przejmującej wody z istniejącej wodnicy łączącej wlot przepustu Ø 50 cm i wylot nowego przepustu Ø 60 cm wykonanie studzienki wpadowej Ø 120 cm w miejscu przecięcia się osi wodnicy z rowem przydrożnym w rejonie działek nr [...] położonych w [...], przejmującej wody z istniejącej wodnicy oraz łączącej wylot przepustu Ø 50 cm i wlot nowego przepustu Ø 60 cm, wykonanie ścianek czołowych na wlocie przepustu Ø 50 cm i wylocie nowego przepustu Ø 60 cm, podłączenie czynnego cieku wodnego ze studnią wpadową betonowymi elementami ściekowymi na długości 7,00 m, koryto przydrożnego rowu zabezpieczyć poprzez wykonanie betonowymi elementami ściekowymi i płytkami chodnikowymi przed wlotem do przepustu Ø 50 cm (na długości 3,00 m) po wylocie przepustu Ø 60 cm (na długości 3, 00 m) Organ I instancji ustalił termin wykonania powyższych robót na 30 czerwca 2021 r. Od decyzji PINB odwołanie wnieśli J. M. i PZD w [...]. J. M. w odwołaniu nie zgodził się z przedmiotową decyzją, stwierdzając, że zaślepienie wlotu do przepustu znajdującego się pod drogą powiatową nr [...], zlokalizowanego na działce nr [...] na wysokości działki nr [...] oraz odprowadzenie wód opadowych istniejącym rowem przydrożnym, wzdłuż drogi do następnego, istniejącego przepustu, oddalonego o ok. 400 m a nie 200 m jak opisano w decyzji, spowoduje podmycie wałów przy rowach przydrożnych, obsunięcie się ogrodzeń a nawet budynków. Podkreślił, że obecny przepust istnieje od ponad 100 lat. W roku 1974 r. został ponownie zaprojektowany i przebudowany wraz z nowym odcinkiem drogi zgodnie z prawem. Właściciel posesji, przez którą spływa woda z przepustu do [...] – A. S. po prawie 50 latach od przebudowy przepustu nie wyraża zgody na spływ wody, która pochodzi głównie z nielegalnych drenów z jego pól położonych powyżej przepustu. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji nieuprawnione nałożenie na niego opisanego w treści decyzji obowiązku wykonania robót budowlanych, w sytuacji braku wykazania przesłanek nałożenia tego obowiązku tj. wykazania, że roboty budowlane wykonane zostały niezgodnie z prawem tj. naruszenie zasady praworządności i wydanie decyzji w innej sprawie, niż zostało wszczęte postępowanie, w sytuacji braku faktycznego wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia obowiązków określonych w art. 51 ust. 1 pkt 2 Pb. PWINB decyzją z 20 maja 2021 r. uchylił w całości decyzję PINB z 18 lutego 2021 r. i jednocześnie nałożył na PZD w [...] obowiązek doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonanych obowiązek, poprzez: - wykonanie na odcinku 11,00 m w rejonie działek nr [...], położonych w [...] (pod istniejącym zjazdem na działkę nr [...], położonej w [...] nie posiadającym przepustu), nowego przepustu Ø 60 cm z rur betonowych, - udrożnienie istniejącego pod zjazdem w przydrożnym rowie przepustu Ø 50 cm, znajdującego się w rejonie działek nr [...], położonych w [...] - wykonanie ścianek czołowych na wlocie przepustu Ø 50 cm i wylocie nowego przepustu Ø 60 cm - koryto przydrożnego rowu zabezpieczyć betonowymi elementami ściekowymi i płytkami chodnikowymi przed wlotem do przepustu Ø 60 cm i po wylocie przepustu Ø 50 cm, w terminie do 30 września 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie prawomocnym wyrokiem z 3 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 983/21 uchylił decyzję PWINB z 20 maja 2021 r . Sąd wskazał m.in., że w podstawie prawnej decyzji PWINB powołano art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm. dalej: K.p.a.) oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 Pb, podczas gdy z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że nie ustalono kto, kiedy i jakiego rodzaju działania podjął, że były to działania wpisujące się w ustawową definicję robót budowlanych, których następstwem było przerwanie ciągłości odwodnienia drogi na działce drogowej [...] mogące powodować zagrożenie, o jakim mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 Pb. Sąd zgodził się z oceną organu odwoławczego, że droga powiatowa jest obiektem budowlanym a przepust pod drogą oraz rów odwadniający stanowią urządzenia budowlane zapewniające możliwość użytkowania tego obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem( art. 3 pkt 9 Pb.) zauważył jednak, że akta sprawy oraz uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie dają odpowiedzi na pytanie czy w stanie faktycznym sprawy w ogóle doszło do wykonania robót budowlanych, ewentualnie czy mogłyby one spowodować zagrożenie bezpieczeństwa. W ocenie sądu istota problemu sprowadzała się bowiem do odpowiedzi na pytanie czy przedmiot postępowania powinien dotyczyć robót budowlanych czy też właściwego utrzymania obiektu budowlanego i urządzeń budowlanych Sąd wskazał także, że ze sporządzonej na potrzeby niniejszego postępowania ekspertyzy technicznej z grudnia 2017 r. wynika, że wylot przepustu Ø 60 znajdującego się pod drogą [...] jest zamulony w 100%, natomiast wlot w 95%. Zarówno wlot, jak i wylot przepustu znajdują się w pasie drogowym. Z ekspertyzy nie wynika, aby niedrożność przepustu (jego zamulenie) powstała w wyniku zrealizowania robót budowlanych, organ również nie przedstawia żadnych argumentów za takim wnioskiem. Z ekspertyzy wynika również, że wylot przepustu Ø 50 pod zjazdem na działkę [...] został zasypany, co powoduje że woda opadowa zbiera się przed wlotem do tego przepustu, a następnie przelewa się przez drogę zalewając działki sąsiednie. Organ nie podał, na jakiej podstawie przyjął, że do zasypania wylotu przepustu Ø 50 pod zjazdem na działkę [...] doszło w następstwie wykonania robót budowlanych. Nie zostało również wyjaśnione, czy przepust pod zjazdem na działkę nr [...] kiedykolwiek istniał. Nie wiadomo więc, czy wody opadowe z wodnicy oraz z przydrożnego rowu odwaniającego były odprowadzane wyłącznie przepustem Ø 60, w kierunku działki nr [...], czy też również dalej rowem i przepustem pod zjazdem na działkę nr [...]. Sąd wskazał, że jeżeli przepust pod zjazdem na działkę nr [...] istniał, należy wyjaśnić, w jakich okolicznościach doszło do jego likwidacji - czy w następstwie zrealizowanych robót budowlanych, czy też w następstwie niewłaściwego utrzymania. W tym stanie faktycznym sąd zalecił, aby w ponownie prowadzonym postępowaniu ustalić, czy w sprawie zostały zrealizowane roboty budowlane, jaki był ich charakter w kontekście postanowień definicyjnych obowiązujących na gruncie ustawy – Prawo budowlane, oraz czy spowodowały one zagrożenie bezpieczeństwa w rozumienia art. 50 ust 1 pkt 2 Pb. W zależności od przyjętych ustaleń polecił organowi podjęcie decyzji w przedmiocie trybu prowadzonego postępowania oraz rozważenie, czy w sprawie należy uzupełnić materiał dowodowy i czy uzasadnione jest zastosowanie art. 136 § 1 K.p.a. W wykonaniu powyższych wytycznych PWINB - działając w ponownym postępowaniu na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Pb - opisaną na wstępie decyzją z 20 czerwca 2022r. uchyliło decyzję organu I instancji w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku, wyznaczając jednocześnie nowy termin oraz utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. PWINB rozpatrując ponownie sprawę, przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające, tj. rozprawę administracyjną 1 kwietnia 2022 r. podczas której ustalono, że poprzednio ustalony stan faktyczny nie uległ zmianie. Pod drogą powiatową nr [...] w rejonie działek nr [...] położonych w [...] usytuowany jest przepust z rur betonowych Ø 60 cm o długości 10,5 m. Wlot przepustu znajduje się w miejscu dwóch istniejących zjazdów na działkę nr [...]. Droga od strony w/w działek posiada przydrożny rów dochodzący do zjazdu na działkę nr [...] i dalej ten rów biegnie poniżej zjazdu na działkę nr [...]. Zjazd na działkę nr [...] jest nieutwardzony i posiada przepust z rur betonowych Ø 50 cm w linii rowu przydrożnego. Zjazd na działkę nr [...] jest utwardzony tłuczniem i nie posiada przepustu. Woda z terenu położonego powyżej drogi - działek nr [...] spływa rowkiem usytuowanym poprzecznie do drogi i następnie przepustem pod drogą na teren położony poniżej tj. działkę nr [...]. Wloty i wyloty istniejących przepustów są częściowo zamulone i niedrożne. Przeprowadzone przez organy nadzoru budowlanego postępowanie wyjaśniające, w tym ustalenia dokonane na rozprawie administracyjnej w dniu 1 kwietnia 2022 r. nie dały podstaw do uznania, że wykonane zostały roboty budowlane, których następstwem było przerwanie ciągłości odwodnienia drogi na działce drogowej [...], a mogące powodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska, o jakim mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 Pb. Organ odwoławczy stwierdził, że ustalony w postępowaniu stan faktyczny wynika z niedopełnienia przez zarządcę drogi obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym i estetycznym, co narusza art. 61 ust. 1 Pb. Wobec tego - zgodnie z oceną prawną zawartą w wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 3 listopada 2021 r. - właściwą procedurą w przedmiotowej sprawie będzie procedura dot. utrzymania obiektu budowlanego i urządzeń budowlanych czyli drogi powiatowej określona przepisami art. 66 Pb, który znajduje się w rozdziale zatytułowanym "utrzymanie obiektów budowlanych" i służy usunięciu nieprawidłowości powstałych bądź wynikłych w trakcie użytkowania obiektu. Zgodnie z art. 61 Pb właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany: 1) utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 tj. użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7.), 2) zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych odziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich jak: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska. Z ustaleń dokonanych przez organ odwoławczy wynika, że pod zjazdem na działkę nr [...] nie istniał przepust. Przepust Ø 60 znajdujący się pod drogą nr [...] jak również wylot przepustu Ø 50 pod zjazdem na działkę nr [...] są niedrożne. Niedrożność tych przepustów powoduje, że woda opadowa z wodnicy i pobliskich pól odprowadzana do przydrożnego rowu odwadniającego nie jest dalej odprowadzana przepustem Ø 60, tylko przelewa się przez drogę powodując zalewanie działki nr [...]. Droga od strony działek nr [...] posiada przydrożny rów dochodzący do zjazdu na działkę nr [...] i dalej ten rów biegnie poniżej zjazdu na działkę nr [...]. Brak jest ciągłości odwodnienia drogi. W przesłanej na wezwanie organu książce drogi powiatowej nr [...] dotyczącej odcinka drogi przylegającego do działek nr [...] położonych wskazane odwodnienie drogi tj. rowy odwadniające jest fragmentaryczne. W obrębie działek nie ma wskazanego przepustu pod drogą, co może wskazywać, że przepust Ø 60 nie służy odwodnieniu tego odcinka drogi ani nie pełni żadnej innej funkcji dla tej drogi. Przepust Ø 60 pod drogą, może zatem stanowić źródło niebezpieczeństwa dla mienia - działki nr [...], poprzez jej zalewanie. Organ zgodził się z ocena WSA w Rzeszowie zawartą w wyroku z 3 listopada 2021 r. że tak stwierdzony stan faktyczny może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska. W toku ponownie w toku ponownie przeprowadzonego postępowania stwierdził bowiem że stan techniczny przedmiotowego obiektu jest nieodpowiedni. Wobec powyższego, powołując się na przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 P.b. organ odwoławczy uznał za zasadne usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości na odcinku drogi przylegającej do działek nr [...] mogących stwarzać zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska poprzez wykonanie czynności nakazanych zaskarżoną decyzją tj. zrealizowanie rozwiązania zawartego we wnioskach i zaleceniach w pkt 2 ekspertyzy technicznej z grudnia 2017 r., sporządzonej przez uprawnionego projektanta branży drogowej, którego wykonanie zagwarantuje ciągły odpływ wód opadowych z rowu przydrożnego powyżej zjazdów i z cieku wodnego. Przepust Ø 60 pod drogą, może bowiem stanowić źródło niebezpieczeństwa dla mienia - działki nr [...], poprzez jej zalewanie. Po dokonaniu ponownej analizy akt sprawy i przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego uznano – zgodnie z zaleceniami sformułowanymi w wyroku WSA z 3 listopada 2021r., że zasadnym będzie zaślepienie wlotu do przepustu Ø 60 cm, znajdującego się pod drogą powiatową Nr [...] relacji [...], zlokalizowanej na działce nr [...] na wysokości działki nr [...] przejmującej wody z istniejącej wodnicy łączącej wlot przepustu Ø 50 cm i wylot nowego przepustu Ø 60 cm. Zgodnie z wyrokiem Sądu zalecenia w/w ekspertyzy technicznej dokładnie określają sposób w jaki przy przyjęciu wariantu nr 2 ekspertyzy, będą spływać wody opadowe; wody spływające pod zjazdem na działki [...], udrożnionym przepustem Ø 50 będą lokowane w studzience Ø 120. Do studzienki będzie również spływać woda z istniejącej wodnicy. Przepust Ø 60 zostanie zaślepiony, dlatego wody będą spływać dalej rowem przydrożnym, w kierunku nowego przepustu Ø 60 pod zjazdem na działkę nr [...]. Wody będą spływać dalej, do następnego przepustu pod drogą. Wobec tego nałożony decyzją z 18 lutego 2021 r. przez PINB obowiązek wykonania robót określonych w decyzji jest zasadny. W skardze na decyzję PWINB z 20 czerwca 2022 r. do WSA w Rzeszowie PZD w [...], zaskarżając w/w decyzję w całości zarzucił jej: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 Pb poprzez jego nieuprawnione zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji PINB z 18 lutego 2021 r. nakładającej na PZD w [...] - obowiązek wykonania robót w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, tj. odprowadzenie wód opadowych do rowu poniżej zjazdu, - art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 Pb, poprzez jego nieuprawnione zastosowanie i nałożenie obowiązku określonego w tym przepisie w sytuacji braku wykazania przesłanek nałożenia tego obowiązku, tj. wykazania że obiekt budowlany - droga powiatowa Nr [...] zlokalizowana na działce nr ew. [...] może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym, - art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 Pb, poprzez nałożenia obowiązku określonego w w/w przepisie w sytuacji braku wykazania przesłanek nałożenia tego obowiązku określonych w art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 Pb, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 6 i art. 7 K.p.a. poprzez jego nieuprawnione zastosowanie i prowadzenie postępowania z naruszeniem zasady praworządności i wydanie decyzji w innej sprawie niż zostało wszczęte postępowanie, w sytuacji braku faktycznego wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia obowiązków określonych w art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 Pb, - art. 6, art. 7, art. 8 i art. 77 K.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności sformułowanej w w/w przepisie i nałożenie na stronę obowiązków określonych w art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 Pb, z uwagi na stwierdzenie stanu zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska oraz z uwagi na nieodpowiedni stan techniczny drogi powiatowej Nr [...] w sytuacji braku szczegółowego uzasadnienia, na czym organ II instancji opiera w/w wnioski, 3) błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia poprzez błędne ustalenie, że w książce drogi powiatowej Nr [...] w obrębie działek nr ew. [...] położonych w miejscowości [...] brak jest przepustu pod drogą, co może wskazywać, że przepust nie służy odwodnieniu tego odcinka drogi ani nie pełni żadnej innej funkcji dla tej drogi. W oparciu o powyższe wniósł o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym również kosztów zastępstwa procesowego. Organ II instancji nie wyjaśnił w sposób należyty dlaczego nałożył na zarządcę drogi obowiązki określone w przedmiotowej decyzji i skąd wynika obowiązek wykonania tych prac, tzn. naruszenia jakich przepisów dopuścił się zarządcą drogi, a które to naruszenie jest źródłem nałożenia na zarządcę drogi w/w obowiązku, w szczególności nie wyjaśnił podstawy zastosowanie normy prawnej określonej w art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 Pb, w szczególności poprzez wykazanie na czym opiera stwierdzenie, że droga powiatowa na obszarze objętym niniejszym postępowaniem może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska oraz poprzez niewyjaśnienie kwestii, na czym organ II instancji opiera stwierdzenie, że przedmiotowy obiekt budowlany tj. droga powiatowa Nr [...] na obszarze objętym niniejszym postępowaniem jest w nieodpowiednim stanie technicznym i jakie przepisy techniczne w zakresie utrzymania drogi zostały naruszone. Powyższe uchybienia uniemożliwiają odpowiednie zakwestionowanie decyzji i poddanie decyzji kontroli oraz sprawiają że rozstrzygnięcie organu II instancji jest arbitralne i niczym nie uzasadnione. Skarżący zarzucił przedmiotowej decyzji również błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia poprzez błędne ustalenie, że w książce drogi powiatowej Nr [...] w obrębie działek nr ew. [...] położonych w miejscowości [...] brak jest przepustu pod drogą, co może wskazywać, że przepust nie służy odwodnieniu tego odcinka drogi ani nie pełni żadnej innej funkcji dla tej drogi. Jest to oczywiście stwierdzenie nieprawdziwe i sprzeczne ze stanem faktycznym sprawy. Mianowicie, z książki obiektu budowlanego jasno wynika, że przedmiotowy przepust znajduje się w książce obiektu budowlanego i znajduje się w kilometrażu 10+182 drogi powiatowej. Błąd w ustaleniach faktycznych organu II instancji wynikać mógł prawdopodobnie z faktu, że część drogi powiatowej została przejęta 1 stycznia 2022r. przez Województwo [...] dla celów wykonania zadań tego samorządu, a pozostały kilometraż odcinka w związku z tym przejęciem uległ zmianie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z 8 grudnia 2022r. WSA w Rzeszowie uwzględnił skargę powiatowego Zarządu Dróg w [...], uchylając decyzje organów obu instancji, z uwagi na fakt, że usunięcie stwierdzonych w sprawie nieprawidłowości tj. problemów z odwodnieniem wskazanego fragmentu drogi powiatowej, nie może prowadzić do wykonania nowych elementów infrastruktury odwodnieniowej, czyli nie może prowadzić do całkowitej zmiany sposobu odprowadzania wód ze wskazanego terenu. Oceny tej nie podzielił NSA, który wyrokiem z 23 października 2025r. II OSK 987/23 uchylił zaskarżony wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. NSA zwrócił uwagę, że w uprzednio wydanym, wiążącym w sprawie, wyroku w WSA w Rzeszowie z dnia 3 listopada 2021r. II SA/Rz 983/21 zakwestionowano przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, które nie dostarczyło materiału dowodowego wystarczającego do uznania, że tryb naprawczy z art. 50 i 51 P.b. był adekwatny do usunięcia stanu niepewności w zakresie odwodnienia drogi powiatowej. NSA zwrócił uwagę, że sąd I instancji wyraźnie uzależnił możliwość wdrożenia powyższego sposobu procedowania od ustalenia, że stan nieprawidłowości był wynikiem przeprowadzenia robót budowlanych. W przeciwnym razie Sąd uznał, że należałoby zastosować przepisy art. 66 ust. 1 P.b. sankcjonujące zaniedbania w zakresie utrzymania obiektów budowlanych. W ocenie NSA tak sformułowane stanowisko Sądu I instancji w zakresie oceny prawa materialnego oraz okoliczności faktycznych sprawy wyznaczyło granice działania organu odwoławczego ponownie rozpoznającego sprawę, który z mocy art. 153 P.p.s.a., zobligowany był do uwzględnienia stanowiska Sądu w zakresie zarówno wykładni prawa materialnego, jak i sposobu prowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz poszanowania, w myśl art. 170 P.p.s.a., mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu, co oznacza, że nie mógł negować faktu istnienia orzeczenia i jego określonej treści. Nie mógł tego zrobić również sąd orzekający później w tej samej sprawie. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego mógł być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, której to zmiany Sąd orzekający kolejno w tej samej sprawie nie wykazał. Wobec zatem wiążących wskazań zawartych w/w wyroku dotyczących właściwego zastosowania przepisów prawa materialnego, tj. art. 51 ust. 1 bądź art. 66 ust. 1 P.b. w zależności od poczynionych ustaleń w zakresie faktów relewantnych dla rozstrzygnięcia, sąd orzekający w kontrolowanej sprawie nie mógł wykluczyć przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 P.b. jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w tym również obejmującego obowiązek wybudowania nowego elementu infrastruktury odwodnieniowej, tj. nowego przepustu. Stoi to bowiem w sprzeczności z wiążącym stanowiskiem Sądu w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 938/21, w której o ile nie przesądzono treści ponownego rozstrzygnięcia, o tyle wyraźnie wyznaczono granice procedowania po pierwsze, uzależniając możliwość zastosowania art. 66 ust. 1 P.b. od stwierdzenia czy nieprawidłowości są wynikiem robót budowlanych bądź wyłącznie zaniedbań we właściwym utrzymaniu obiektu oraz od ustalenia stanu technicznego obiektu i jego wpływu na dobra chronione, tj. zdrowie, życie ludzi, bezpieczeństwo mienia i środowiska. Przy tym co istotne, Sąd nie wykluczył takiego sposobu usunięcia nieprawidłowości, który mógłby obejmować wykonanie nowego urządzenia w postaci przepustu pod zjazdem na działkę nr [...], a wszystko uzależnił od wyników ponowionego postępowania wyjaśniającego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach). Przedmiot kontroli Sądu stanowiła decyzja PWINB z 20 czerwca 2022 r., utrzymująca w mocy (z wyjątkiem terminu wykonania obowiązku) decyzję PINB z 18 lutego 2021 r. nakładającą na stroną skarżącą - jako zarządcę drogi powiatowej Nr [...] relacji [...], zlokalizowanej na działce nr [...] w [...] - obowiązek wykonania robót, w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem tj. odprowadzenie wód opadowych do rowu poniżej zjazdu w sposób określony w treści decyzji. Poddawszy zaskarżoną decyzję kontroli w ramach wyżej opisanych kryteriów kontroli legalności, Sąd stwierdził, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 P.b., zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym - organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Zastosowanie przedmiotowej podstawy prawnej, w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, jest skutkiem wytycznych zawartych w wyroku WSA w Rzeszowie z 3 listopada 2021r. II SA/Rz 983/21 zgodnie z treścią których, rolą organu nadzoru budowlanego w ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym było ustalenie czy w sprawie zrealizowane zostały roboty budowlane, jaki był ich charakter w kontekście postanowień definicyjne obowiązujących na gruncie ustawy - Prawo budowlane oraz czy ewentualnie wykonane roboty budowlane spowodowały zagrożenie bezpieczeństwa w rozumieniu przepisów art. 50 ust.1 pkt 2 P.b. W ocenie sądu I instancji, wyrażonej w treści tegoż wiążącego w sprawie wyroku, rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy sprowadzało się do odpowiedzi na pytanie czy przedmiot postępowania powinien dotyczyć robót budowlanych czy też właściwego utrzymywania obiektu budowlanego i urządzeń budowlanych. Zadaniem organu odwoławczego było również rozważenie czy likwidacja przepustu - jak zasugerował to organ I instancji - nie byłaby wskazana w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, wobec faktu, że stanowić on może źródło niebezpieczeństwa dla mienia tj. działki nr [...], poprzez jej zalewanie. Przepis art. 153 P.p.s.a. stanowi, że ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność), zostało uznane za błędne. Wskazania, co do dalszego postępowania dotyczą natomiast sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. S. Hanausek [w:] System Prawa Procesowego Cywilnego, t. 3, red. W. Siedlecki, s. 319). W ponownie prowadzonym postępowaniu, zgodnie z wyżej opisanymi wytycznymi sądu, organ nadzoru budowlanego ustalił ponownie stan faktyczny sprawy i stwierdził, że w sprawie nie zostały zrealizowane zostały roboty budowlane, których wykonanie spowodowałoby zagrożenie bezpieczeństwa w rozumieniu przepisów art. 50 ust.1 pkt 2 P.b. W odpowiedzi na wytyczne sądu ustalił zatem, że przedmiot postępowania nie dotyczy robót budowlanych, ale sposobu właściwego utrzymywania obiektu budowlanego i urządzeń budowlanych, czemu dał wyraz w treści kontrolowanej decyzji. Organ ustalił, że pod zjazdem na działkę o nr ewid. [...] nie istniał przepust. Przepust o średnicy 60 cm znajdujący się pod drogą [...] jak również wylot przepustu o średnicy 50 cm pod zjazdem na działkę o nr [...] jeden są niedrożne. Niedrożność ta powoduje, że woda opadowa z wodnicy i pobliskich pól odprowadzana jest do przydrożnego rowu odwadniającego i nie jest odprowadzana dalej przepustem tylko przelewa się przez drogę, powodujące zalewanie działki [...]. Droga od strony działek [...] posiada przydrożny rów dochodzący do zjazdu na działkę [...] i dalej rów ten biegnie poniżej zjazdu na działkę nr [...]. Brak jest ciągłości odwodnienia drogi. Z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania tj. z wydruków fragmentów książki drogowej obejmującej sporny odcinek drogi [...] wynika, że wskazane odwodnienie drogi tj. rowy odwadniające jest fragmentaryczne. Na podstawie dokumentów przedłożonych przez Skarżącego organ stwierdził, że w obrębie wskazanych działek nie ma uwidocznionego przepustu pod drogą [...], co zdaniem organu, wskazuje że sporny przepust o średnicy 60 cm nie służy odwodnieniu tego odcinka drogi, ani nie pełni żadnej innej funkcji dla tej drogi. Niewątpliwie zaś przepust ten może stanowić źródło niebezpieczeństwa dla mienia to jest działki [...] poprzez jej zalewanie. W oparciu o tak ustalony stan faktyczny – zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku sądu I instancji z 3 listopada 2021r. II SA/Rz 983/21 – organ odwoławczy uznał, że sporny w sprawie przepust może zagrażać bezpieczeństwu mienia tj. bezpieczeństwu działki [...], a stan techniczny obiektu jest nieodpowiedni, wobec czego spełnione zostały przesłanki do zastosowania przepisu art. 66 ust.1 pkt 1 i 3 P.b. Kontrolując zatem zaskarżoną w sprawie decyzję – zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku NSA z 23 października 2025r. II OSK 987/23 oraz stosownie do wytycznych sformułowanych w wyroku WSA w Rzeszowie z 3 listopada 2021r. II SA/Rz 983/21 – Sąd w składzie orzekającym stwierdził, że wobec poczynionych w ponownie prowadzonym postępowaniu ustaleń stanu faktycznego sprawy, a także wobec wyraźnie sformułowanych wytycznych zawartych w wiążącym w przedmiotowej sprawie wyroku sąd I instancji z 3 listopada 2021r. - organ odwoławczy zasadnie zobowiązał Skarżącego do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości odcinka drogi przylegającego do działek o nr [...] w [...], poprzez wykonanie czynności nakazanych decyzją organu I instancji tj. zrealizowanie rozwiązania zawartego we wnioskach i zaleceniach wariantu 2 ekspertyzy technicznej z grudnia 2017 r. - wykonanie których to prac w ocenie biegłego zagwarantuje ciągły odpływ wód opadowych z rowu przydrożnego powyżej zjazdów i ścieków wodnego. Wytyczne zawarte w wyżej wymienionym wyroku sądu I instancji z 3 listopada 2021r., zawęziły bowiem zakres możliwych rozstrzygnięć organu, uzależniając je ściśle od konkretnych ustaleń faktycznych w sprawie. Biorąc pod uwagę motywy leżące u podstaw wyroku NSA z 23 października 2025r. II OSK 987/23 - uchylającego wyrok tut. Sądu z 8 grudnia 2022r. należy podkreślić, że organ odwoławczy był związany wytycznymi sformułowanymi w prawomocnym wyroku sądu I instancji z 3 listopada 2021r. II SA/Rz 983/21. Niezależnie zatem od własnej oceny w sprawie, nie był władny od wytycznych tych odstąpić, ale był zobowiązany wytyczne te urzeczywistnić w toku ponownie prowadzonego postępowania i treści wydanej decyzji. Oceniając sposób wykonania tychże wytycznych, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, uznał iż działania organu odwoławczego nie budzą wątpliwości, co do ich kompletności i prawidłowości. Uznając zatem wyżej opisane wytyczne za wykonane prawidłowo, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.