II SA/Rz 156/22
WyrokWSA w Rzeszowie2022-06-22
Skład orzekający: Elżbieta Mazur - Selwa, Paweł Zaborniak, Karina Gniewek - Berezowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie pobierającej rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jeśli nie zawiesi prawa do renty?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo odmówiły przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Pomimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego kwestionującego art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, która ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, musi dokonać wyboru jednego ze świadczeń. Brak zawieszenia prawa do renty stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.Stan faktyczny
I.B. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na opiekę nad mężem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na pobieranie przez wnioskodawczynię renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, co stanowi negatywną przesłankę zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy tę decyzję, informując stronę o możliwości wyboru świadczenia poprzez zawieszenie renty. Strona odmówiła zawieszenia renty, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi I. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 7 grudnia 2021 r. nr SKO.4111.1392.2623.2021 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - skargę oddala -
Przedmiotem skargi I.B. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "SKO", "Kolegium") w Krośnie z dnia 7 grudnia 2021 r. nr SKO.4111.1392.2623.2021 wydana w sprawie odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. – dalej "k.p.a.") w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm. – zwana dalej: "u.ś.r.").
Z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 12 lipca 2021 r. I.B. zwróciła się do Burmistrza [...] o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem J.B., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Po jego rozpoznaniu Burmistrz [...] decyzją z dnia 16 lipca 2021 r., nr ŚO.5221.22.21 odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Organ podał, że zachodzi negatywna przesłanka do przyznania wnioskowanego świadczenia, o której mowa w art. 17 ust. 5 u.ś.r., bowiem wnioskodawczyni pobiera rentę z ZUS i nie jest możliwe przyznanie wnioskowanego świadczenia.
Wskutek złożonego odwołania, SKO decyzją z dnia 17 września 2021 r. nr SKO.4111.1024.1980.2021 uchyliło zaskarżoną decyzji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolegium wyjaśniło, że warunkiem koniecznym przyznania żądanego świadczenia jest rezygnacja z pobieranego świadczenia rentowego. Organ winien poinformować stronę o możliwości dokonania wyboru świadczenia i przedłożenia stosownej decyzji zawieszającej prawo do renty.
Dnia 4 października 2021 r. (data wpływu) I.B., powołując się na wyrok TK z 26 czerwca 2019 r., sygn. SK 2/17 oświadczyła, że uzależnianie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od zawieszenia wypłaty przysługującej jej renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Od 9 stycznia 2020 r. (z tym dniem nastąpił skutek derogacyjny ww. wyroku TK) przesłanka negatywna w postaci uprawnienia wnioskodawcy do ww. renty utraciła moc obowiązującą, zatem pobieranie tego świadczenia nie stanowi na moment orzekania przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Z ww. powodu nie zawiesi prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
Decyzją z dnia 5 października 2021 r. nr ŚO.5221.22.21 Burmistrz [...] odmówił przyznania I.B. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nad mężem J.B. z powodu posiadania ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy – art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.
I.B. wniosła odwołanie zarzucając powyższej decyzji błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. polegającą na pominięciu celów ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącą renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zawnioskowała o uchylenie decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy i przyznanie wnioskowanego świadczenia.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 7 grudnia 2021 r. SKO w Krośnie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Kolegium wyjaśniło, że w przedmiotowej sprawie I.B. wnioskuje o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem J.B., który orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia [...] maja 2015 r. został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe. Niepełnosprawność istnieje od 41 roku życia. Natomiast I.B. orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z [...] grudnia 2017 r. została uznana za osobę trwale częściowo niezdolną do pracy. Z tego tytułu pobiera rentę. Fakt ten stanowił podstawę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia - art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.
SKO powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych zwróciło uwagę na możliwość dokonania przez osobę uprawnioną wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. W przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną.
Kolegium wskazało, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie renty. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
W rozpoznawanej sprawie organ poinformował wnioskodawczynię o konieczności dokonania wyboru jednego ze świadczeń. Takiego wyboru odwołująca nie dokonała informując, że nie zawiesi prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. SKO z uwagi na dyspozycję art. 17 ust 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na opisaną wyżej decyzję I.B. wniosła o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie wnioskowanego świadczenia, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Kwestionowanej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna renty z tytuły częściowej niezdolności do pracy stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Skarga, jako niezasadna została przez Sąd oddalona w całości.
Sądowa kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Ta kontrola jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329; zwana dalej P.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 P.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Organy obu instancji swe decyzję o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na wniosek strony skarżącej oparły na literalnej treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Wobec tego wyjaśnić tu przyjdzie, iż w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje wnioskodawcy, w szczególności jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty. Przyznanie świadczenia, o jakim mowa w świetle powyższej regulacji wykluczone jest także w przypadku, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego.
W niniejszej sprawie przyczyną odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego było więc ustalenie, iż strona skarżąca posiada prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Wydane w sprawie decyzję poprzedzało zgromadzenie i rozpatrzenie niezbędnego materiału dowodowego, co pozwalało na zastosowanie wobec strony przepisów prawa materialnego w sposób określony w kwestionowanych decyzjach administracyjnych.
Negatywne rozstrzyganie przez organy administracji o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego osób o ustalonym prawie do emerytury lub renty jest obecnie powszechnie podważane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Podkreśla się, iż brak jest przesłanek uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. Wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi prowadzić do takiego zdekodowania jego treści, który nie jest sprzeczny nie tylko z zasadą równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji), ale także z zasadami sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), czy udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji). Egzegeza tego przepisu musi być bowiem zgodna z innymi normami systemu prawa. Ustalenie jego znaczenia musi także uwzględniać jego cel i rolę społeczną, którą winien on pełnić.
Wykluczenie możliwości wyboru świadczenia pielęgnacyjnego zamiast renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy zakwestionował z przyczyn ustrojowych Trybunał Konstytucyjny. Trybunał w wyroku z dnia 26 czerwca 2019 r., o sygn. SK 2/19, OTK-A 2019/36, stwierdził : Art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 730 i 752) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu tego orzeczenia zakresowego podkreślono zaś, że osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym, która ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, może nie pracować. Nie istnieją również legislacyjne przeciwwskazania do tego, aby podejmowała ona zatrudnienie. Wobec takich osób ustawodawca przewidział jedynie mechanizm zapobiegający pobieraniu przez nie świadczenia. Mechanizm ten polega na zmniejszeniu lub zawieszeniu renty w przypadku osiągnięcia określonego przychodu, według zasad wynikających z art. 103-106 ustawy emerytalno-rentowej. Sytuacja faktyczna oraz prawna opiekunów mających ustalone prawo do renty, lecz rezygnujących z dalszego zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, wskazuje na podobieństwo ich sytuacji do sytuacji opiekunów, którzy są zdrowi i nie mają tym samym prawa do renty, lecz również rezygnują z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.
Sąd w niniejszej sprawie opowiada się za stanowiskiem, iż prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie może automatycznie (a limine) przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wyrażonego w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Należy przyznać rację temu poglądowi, który dostrzega brak równego traktowania tej grupy osób oraz osób, którym ustawodawca pozostawił możliwość dokonywania wyboru pomiędzy prawem do świadczenia pielęgnacyjnego, a możliwością niepodejmowania zatrudnienia lub też rezygnacji z zatrudnienia oraz osób uprawnionym do więcej niż dwóch świadczeń o jakich mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., także uprawnionym do dokonywania wyboru w przypadku zbiegu wymienionych w tym przepisie świadczeń. Innymi słowy, osoby pobierające rentę i to w niższej wysokości niż świadczenie pielęgnacyjne, przede wszystkim ze względu na art. 32 Konstytucji RP, także powinny posiadać możliwość dokonywania wyboru pomiędzy wykluczającymi się świadczeniami z systemu zabezpieczenia społecznego (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 stycznia 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 824/19 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 1265/19, CBOSA, LEX). Inna sytuacja dotyczy zaś osoby która rentę uzyskała z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Taka osoba jako niezdolna z przyczyn zdrowotnych do wykonywania pracy nie byłaby w stanie wykazać warunku podstawowego z art. 17 ust. 1 u.ś.r., czyli niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Renta jest prawem, które uznaje się za niezbywalne. Nie można jednak pomijać, iż art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 53; zwana dalej u.e.r.FUS.), stanowi wyraźnie o możliwości zawieszenia prawa do m.in. renty na wniosek uprawnionego, bez konieczności jego szczegółowego uzasadniania. Zawieszenie prawa na wniosek zainteresowanego jest instrumentem oddanym świadczeniobiorcy po to, by mógł go wykorzystać w celu podwyższenia swego świadczenia w przyszłości lub do osiągnięcia innych celów pozaubezpieczeniowych (zob. Jędrasik-Jankowska Inetta. Art. 103. w: Komentarz do ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (w:) Prawo do emerytury z ubezpieczenia i zabezpieczenia społecznego. Komentarz do ustaw z orzecznictwem, wyd. II. Wolters Kluwer Polska, 2019.). Według Sądu, takim celem może być potrzeba zniesienia negatywnej przesłanki otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Trafny jest zatem wniosek, iż zawieszenie prawa do renty należy traktować jako zdarzenie materialnoprawne, powodujące ustanie zasadniczych skutków posiadania przez osobę danego prawa. Nie sposób nie przyjąć, aby "zawieszenie prawa do renty" (i oczywiście wstrzymanie jej wypłaty) uznawać jako odpadnięcie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Wniosek ten jest tym bardziej uprawniony, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. dotyczy kolizji pomiędzy nie tyle samym materialnym prawem do renty (jako takim) a świadczeniem pielęgnacyjnym, ale przede wszystkim z realizacją tego pierwszego w postaci wypłaty emerytury.
Z tych względów w toku postępowania o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego organy miały obowiązek poinformować skarżącego o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie renty. W niniejszej sprawie Organ poinformował pisemnie I.B., iż winna dokonać wyboru jednego ze świadczeń. W dniu 1 października 2021 r. wpłynął dokument od reprezentującego I.B. adwokata M.Ż. z informację, iż strona prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie zawiesi. Można tym samym przyjąć, iż wola strony jest nadal otrzymywanie świadczenia w postaci renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Podtrzymała wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, bez zawieszania prawa do renty (vide : pismo pełnomocnika skarżącego z dnia 25 listopada 2021 r.). Dopiero złożenie takiej decyzji ZUS usuwałoby negatywną przesłanką przyznania wnioskowanego świadczenia rodzinnego.
Skarżąca zwraca uwagę na derogacyjne skutki wyroku TK z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17, wobec tego zakresu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Zgodzić się należy, że przepis ten stracił moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, czyli dnia 9 stycznia 2020 r. Jednakże derogacyjny skutek w/w orzeczenia trybunalskiego nie oznacza zupełnego usunięcia normy wykluczającej możliwość uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku zbiegu ze świadczeniem przyznanym na skutek niezdolności do wykonywania pracy (zob. art. 27 ust. 5 u.ś.r., art. 95 ust. 1 i art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Dz.U. z 2022 r. poz. 504). Istnienia takiej normy dowodzi treść uzasadnienia w/w wyroku TK, gdzie podkreśla się, że osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym, która ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, może pracować i nie istnieją legislacyjne przeciwwskazania do tego, aby podejmowała ona zatrudnienie. Trybunał słusznie dostrzega, że wobec takich osób ustawodawca przewidział jedynie mechanizm zapobiegający pobieraniu przez nie świadczenia rentowego, jeżeli decyduje się ona na wykonywanie czynności zarobkowych. Mechanizm ten polega na zmniejszeniu lub zawieszeniu renty w przypadku osiągnięcia określonego przychodu, według zasad wynikających z art. 103-106 ustawy emerytalno-rentowej. Orzeczenie Trybunału zasadza się też na istotnym w tej sprawie zdaniu, gdzie podkreśla się, iż różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niedopuszczalne. Prowadzi ono bowiem do wyłączenia opiekunów-rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Opierając się na tym poglądzie zauważyć tu należy, że otwarcie rencistom częściowo niezdolnym do pracy możliwości zachowania prawa do renty przy przyznaniu im świadczenia pielęgnacyjnego, przeczyłoby założeniom płynącym z wyroku TK oraz zasadzie sprawiedliwości społecznej, bowiem oznaczałoby uprzywilejowanie tych rencistów wobec osób w pełni zdolnych do pracy i niepodejmujących zatrudnienia lub z niego rezygnujących w celu sprawowania opieki, jak również wobec osób, które w celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego zawiesiły prawo do emerytury. Zatem art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, nie pozwalał odczytywać wyroku TK w sposób przez skarżącą stronę preferowany, czyli dopuszczający możliwość kumulacji świadczeń z systemu zabezpieczenia społecznego (tak słusznie WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 22 czerwca 2022 r., II SA/Rz 219/22).
Uzupełniając przytoczoną argumentację Sąd zauważa, że jak wynika z uzasadnienia wyroku TK, dostrzegł on, że "realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, jak mato miejsce z przypadku skarżącej. W systemie świadczeń rodzinnych brak jest z kolei rozwiązania pośredniego, które pozwoliłoby te sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia".
Odraczając utratę mocy obowiązującej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny uznał, że będzie ono skutkowało koniecznością poczynienia przez Skarb Państwa znacznych nakładów, które nie zostały ujęte w obowiązującej ustawie budżetowej. Wynika to przede wszystkim z tego, że w związku z utratą mocy obowiązującej art. 7 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. nieodzowna stanie się wypłata świadczenia pielęgnacyjnego nie tylko samej skarżącej, lecz również i pozostałym osobom znajdującym się w tożsamej sytuacji. To zaś wymaga dokładnego oszacowania środków, które musza być dodatkowo przeznaczone na wypłatę świadczeń pielęgnacyjnych osobom uprawnionym, a następnie ujęcie ich w ustawie budżetowej. Stąd też w części II wyroku Trybunał orzekł, ze utrata mocy przez art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi on, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, nastąpi po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.
Można więc przyjąć, że TK oczekiwał na podjęcie działań legislacyjnych mających na celu realizację jego zaleceń, tj. wdrożenia "rozwiązań pośrednich" w postaci stworzenia przynajmniej możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości pomniejszonej o pobieraną rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy".
Milczenie ustawodawcy spowodowało, że na skutek wyroku TK, doszło do wtórnej niekonstytucyjności normy zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., która w obowiązującym aktualnie kształcie, odczytywanym literalnie dyskryminuje opiekunów osób niepełnosprawnych pobierających świadczenia inne niż rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy w uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego. W oczywisty sposób doszło tu także do naruszenia zasady równości, o czym już wcześniej wspomniano.
Zdaniem Sądu, osoba częściowo niezdolna do pracy zgłaszając zamiar wykonywania stałej lub długotrwałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, powinna na czas sprawowania tej opieki zawiesić pobieranie renty, pośrednio wykazując w ten sposób, że jej warunki zdrowotne gwarantują wykonywanie tych niełatwych czynności w sposób zapewniający realne wsparcie dla potrzebującego wsparcia. Z uwagi na wynikającą z ogółu przepisów systemu zabezpieczenia normę wykluczającą kumulacje świadczeń oraz nakaz równego traktowania przez prawo osób znajdujących się w tej samej sytuacji prawno - faktycznej, czynności informacyjne SKO pozwalające na umożliwieniu stronie dokonania wyboru świadczeń nie naruszały prawa, a wobec jednoznacznej wypowiedzi fachowego pełnomocnika strony skarżącej odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego znajduje oparcie w przepisach prawa.
Zatem orzekające w sprawie SKO utrzymując w mocy decyzję Organu I instancji o odmowie przyznania żądanego świadczenia pielęgnacyjnego nie pominęło w swych działaniach przepisów umożliwiających dokonanie wyboru pomiędzy wnioskowanym świadczeniem pielęgnacyjnym, a rentą. Wyraźna odmowa Strony złożenia decyzji ZUS o zawieszeniu prawa do renty, nakazywała zastosowanie wobec skarżącego przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i odmowę uwzględnienia jej wniosku. Zaprezentowany sposób wykładni w/w przepisu u.ś.r., jest aktualnie dominujący w orzecznictwie sądów administracyjnych, zob. np. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 9 czerwca 2022 r. o sygn. II SA/Sz 183/22, WSA w Kielcach z dnia 24 maja 2022 r. o sygn. II SA/Ke 219/22.
Sąd działając poza granicami zarzutów skargi nie dostrzegł w działaniach procesowych organów obu instancji jakichkolwiek powodów do zastosowania kompetencji kasacyjnych. Decyzje wydane w toku postępowania, jako zgodne z przepisami procesowymi i materialnoprawnymi powinny zatem pozostać w obrocie prawnym i wywoływać określone w nich skutki.
Z wyłożonych względów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a.
O kosztach postępowania przez WSA nie orzeczono z uwagi na art. 200 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło