II SA/Rz 162/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Piórkowska /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka SO (del.) Ewa Partyka Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 21 października 2010 r. sprawy ze skargi J. P. i Wójta Gminy [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie wyłączenia organu od załatwienia sprawy uchyla zaskarżone postanowienie. Wójt Gminy [...] wnioskiem z dnia 19 października 2009 r., nr [...] zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o wyłączenie go od załatwienia sprawy dotyczącej udzielenia zgody dla J. P. na dokonanie wycięcia drzew na działce nr 458/2 położonej w H. Wyjaśnił, że wniosek J. P. o wycięcie drzew obejmuje również nieruchomość stanowiącą własność Gminy [...], reprezentowanej prze Wójta. W tej sytuacji Wójt Gminy [...] rozpoznający taką sprawę, może być narażony na zarzut braku bezstronności, co wielokrotnie podnosił w swoich odwołaniach J. P. Po rozpatrzeniu tego wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] w pkt 1. wyłączyło Wójta Gminy [...] od udziału w postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji o udzieleniu zgody na wycięcie drzew dla J. P., W pkt 2. wskazało Wójta Gminy [...] jako organ właściwy do rozpoznania sprawy dotyczącej wycinki drzew. Jako podstawę prawną organ wskazał art. 25 § 1 pkt 1 w związku z art. 26 § 2 pkt 1 i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., określanej dalej jako k.p.a.) oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 92, poz. 880 ze zm.). W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że prowadzi postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2008 r., nr [...] o podziale nieruchomości wraz z mapką z projektem podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr 458 z dnia 22 września 2008 r., nr kergu [...] obręb H. Wskazało, że w treści pism w tej sprawie kierowanych do Kolegium, J. P. zarzuca brak bezstronności. Odnosząc się do wniosku Wójta Gminy [...] organ uznał go za zasadny. Wskazując na treść art. 25 § pkt 1 k.p.a., wyjaśnił, że organ administracji publicznej podlega wyłączeniu od załatwienia sprawy, która spełnia łącznie dwie przesłanki: 1) dotyczy interesów majątkowych i 2) osób wymienionych w art. 24 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Wystąpienie tych przesłanek powoduje utratę właściwości organu do załatwienia sprawy, a w konsekwencji wyznaczenie przez organ wyższego stopnia – organu podległego do załatwienia sprawy. SKO wskazało na zasadę zaufania obywateli do organów państwa powołując się w tym zakresie na treść wyroku NSA z dnia 7 grudnia 1984 r., sygn. akt III SA 729/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 117. W końcowej części uzasadnienia Kolegium powołało się na art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, wskazując, że usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić z zastrzeżeniem ust. 2 tej ustawy po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Reasumując podniosło, że w rozpoznawanym przypadku Wójt Gminy [...] przedstawił argumenty, które także w ocenie Kolegium mogą wpłynąć na jego bezstronność w załatwieniu opisanej na wstępie sprawy. W związku z tym konieczne stało się przekazanie innemu organowi administracji publicznej niezaangażowanemu w sprawę jakim jest Wójt Gminy [...]. Skargę na to postanowienie złożył Wójt Gminy [...] wnosząc o jego uchylenie. Skarżący w uzasadnieniu podniósł, że w przypadku wniosku J. P. o wycinkę drzew leżących na działce gminnej, Wójt Gminy [...] nie ma możliwości prawnej wydania zezwolenia na wycinkę drzew. Z tych przyczyn sprawa nie dotyczy interesów majątkowych kierownika organu administracji publicznej lub osób pozostających z tym kierownikiem w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. Skarżący zarzucił Kolegium, że nie podało z jakich przyczyn wybrało Wójta Gminy [...] jako organ właściwy do rozpoznania przedmiotowej sprawy. Wskazał, że Gmina [...] leży administracyjnie w znacznej odległości od Gminy [...], co może spowodować poniesienie znacznych kosztów dojazdu oraz trudności z rozpoznaniem sprawy w terenie. Wskazał, że w sąsiedztwie Gminy [...] znajduje się bezpośrednio 5 jednostek samorządu terytorialnego, dlatego niezasadne jest wyznaczanie do rozstrzygania sprawy jednostki znajdującej się w znacznej odległości w przypadku gdy jest możliwość wskazania organów bezpośrednio sąsiadujących z Gminą [...]. Na wyżej opisane postanowienie SKO skargę złożył również J. P. Zarzucił, że "Wójt Gminy [...], przy udziale geodety z G. wytworzył tę niejasną sytuację, powiększając gminną działkę ewid. nr 458 kosztem działek cudzych, w tym kosztem jego działki ewid. nr 1120/1 w spreparowanych materiałach, tj. sporządzonych z pominięciem zainteresowanych uprawnionych stron w postępowaniu i następnie podzielił ją na działki nr 458/1, 458/2 i 458/3, a następnie wprowadził do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego". W związku z tym skarżący wskazał, że w obecnej chwili niezależnie od tego, kto by prowadził postępowanie, to będzie się kierował tymi błędnymi danymi geodezyjnymi. Skarżący nie zgodził się na wyłączenie Wójta Gminy [...] z udziału w tym postępowaniu, tj. w przedmiocie wydania decyzji o udzielenie dla niego zgody na wycięcie własnych drzew, na własnej działce ewidencyjnej nr 1120/1 i zastąpienia go inną jednostką samorządową. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko jak w zaskarżonym postanowieniu. Odnosząc się zaś do skargi J. P. Kolegium wyjaśniło, że podniósł on zastrzeżenia związane z inną sprawą, tj. podziałem nieruchomości oznaczonej jako działka nr 458 i uznał skargę za nieuzasadnioną. Konkludując organ podniósł, że spór o uregulowanie spraw własnościowych gruntów po obu stronach drogi nr 1086/1 w H. toczy się od wielu lat. Argumenty zaś przedstawione w skardze J. P., przemawiają za wyłączeniem Wójta Gminy [...] od udziału w tym postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne i postanowienia w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skargi podlegają uwzględnieniu albowiem zaskarżone postanowienie narusza prawo. Z treści art. 25 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, powołanego przez orzekający w sprawie organ jako podstawa prawna rozstrzygnięcia wynika, że organ administracji publicznej podlega wyłączeniu od załatwienia sprawy dotyczącej interesów majątkowych: 1) jego kierownika lub osób pozostających z tym kierownikiem w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3, 2) osoby zajmującej stanowisko kierownicze w organie bezpośrednio wyższego stopnia lub osób pozostających z nim w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3. Tak sformułowany przepis oznacza, że organ administracji publicznej podlega wyłączeniu od załatwienia sprawy jeżeli spełnione są dwie przesłanki dotyczące interesów majątkowych oraz osób wymienionych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. Następstwem wystąpienia w/w przesłanek jest utrata właściwości w tej sprawie na organ wyższego stopnia określony zgodnie z regułą zawartą w art. 26 § 2 k.p.a. /J. Borkowski, Komentarz 1996 r., str. 156/. Odrębne i różne uregulowania dotyczące wyłączenia organu z innych przyczyn niż wymienione w art. 25 § 1 k.p.a. od wyłączenia pracownika (art. 24 k.p.a.) przesądzają o tym, że ani strona, ani sam organ nie mogą żądać wyłączenia organu z innych przyczyn niż wymienione w art. 25 § 1 k.p.a., nawet jeżeli zdaniem wnioskującego – Wójta Gminy [...] oraz orzekającego w sprawie wyłączenia – Samorządowego Kolegium Odwoławczego, nie mogą one wywołać wątpliwości co do bezstronności organu (tak; wyrok NSA z 3.04.2008 r., II OSK 354/07). W wyroku z dnia 1 kwietnia 2009 r., II OSK 460/08 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w obowiązującym stanie prawnym brak jest wyraźnej normy prawnej, wzorem uchylonego art. 27 a k.p.a., wyłączającej wójta, burmistrza (prezydenta miasta) od orzekania w sprawie, w której gmina jest stroną, a obowiązku takiego nie można wyprowadzić z regulacji zawartych w art. 24 § 1 i § 4 k.p.a. W uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku, Sąd powołując się na regulacje ustawowe, zawarte w rozdz. V ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym wywiódł, że ustawodawca wyposażając gminy w mienie komunalne, którym gmina ma racjonalnie gospodarować, jednocześnie nie pozbawił jej drugiej funkcji zawartej w przepisach prawa materialnego - rozstrzyganie spraw indywidualnych, nawet dotyczących własnego majątku. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, w ocenie Sądu w świetle art. 25 § 1 k.p.a. nie zaistniały przesłanki do wyłączenia Wójta Gminy [...] w sprawie o wycięcie drzew ani z uwagi na status strony w tym postępowaniu, ani też ze względu na domniemaną stronniczość, co przesądza o wadliwości zaskarżonego postanowienia. W tym stanie sprawy Sąd nie odniósł się do merytorycznych zarzutów podnoszonych przez skarżącego J. P., zaś działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.