II SA/Rz 164/25

WyrokWSA w Rzeszowie2025-11-26

Skład orzekający: Paweł Zaborniak, Stanisław Śliwa, Elżbieta Mazur-Selwa

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy obiekt budowlany o wymiarach 8,82 m x 3,95 m, z drewnianym szkieletem, ocieplony i otynkowany, z dachem jednospadowym i bramą uchylną, stanowiący jedno pomieszczenie, który został dobudowany do budynku mieszkalno-usługowego, powinien być zakwalifikowany jako ganek wymagający zgłoszenia, czy jako wiata nie wymagająca pozwolenia ani zgłoszenia, w kontekście procedury legalizacji samowoli budowlanej i nakazu rozbiórki?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że sporny obiekt budowlany, ze względu na swoją solidną, zamkniętą konstrukcję z trzema ocieplonymi i otynkowanymi ścianami oraz bramą uchylną, nie może być zakwalifikowany jako lekka wiata, lecz jako ganek. Funkcją obiektu jest ochrona wejścia do budynku przed czynnikami atmosferycznymi i umożliwienie dostępu, co jest zgodne z definicją ganku. Ponieważ budowa ganku o powierzchni do 35 m2 wymaga zgłoszenia, a zgłoszenia takiego nie dokonano, budowa stanowiła samowolę budowlaną. Niewywiązanie się przez inwestora z obowiązku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w wyznaczonym terminie, pomimo wielokrotnego przedłużania, uzasadniało wydanie nakazu rozbiórki.
Stan faktyczny
Skarżący J. U. dobudował do budynku mieszkalno-usługowego obiekt o wymiarach 8,82 m x 3,95 m, wykorzystywany początkowo jako magazyn, a następnie jako pusty obiekt z podjazdem. Organ I instancji początkowo umorzył postępowanie w sprawie rozbudowy, a następnie wszczął postępowanie w sprawie budowy przydomowego ganku, kończąc je nakazem rozbiórki. Po uchyleniu tej decyzji i stwierdzeniu jej nieważności, PINB ponownie nakazał rozbiórkę, uznając obiekt za ganek o powierzchni 34,84 m2 wybudowany w warunkach samowoli budowlanej. Skarżący złożył wniosek o legalizację, ale nie przedłożył wymaganych dokumentów w wyznaczonych terminach. PWINB utrzymał w mocy decyzję PINB o nakazie rozbiórki. Skarżący zaskarżył decyzję PWINB, zarzucając m.in. błędną kwalifikację obiektu jako ganku zamiast wiaty.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ WSA Elżbieta Mazur-Selwa Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2025 r. sprawy ze skargi J. U. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 20 listopada 2024 r. nr OA.7721.18.11.2023 w przedmiocie nakazu rozbiórki – skargę oddala – Decyzją z 20 listopada 2024 r. nr OA.7721.18.11.2023 Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (PWINB) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [....] (PINB) z 7 marca 2023 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki, w podstawie prawnej podając art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), zwanej dalej "K.p.a.". Jak wynika z akt sprawy, podczas czynności kontrolnych przeprowadzonych 5 marca 2021 r. PINB ustalił, że na działce nr [...] w G. istnieje m.in. budynek mieszkalno-usługowy, wybudowany w oparciu o pozwolenie na budowę udzielone decyzją Starosty [...] z 12 czerwca 2008 r. Decyzja PINB z 1 września 2009 r. udzielała pozwolenie na jego użytkowanie. Po stronie południowej tego budynku istnieje dobudowany obiekt o wymiarach zewnętrznych 8,82 m na 3,95 m i wysokości w najwyższym punkcie 3,77 m tworzący jedno pomieszczenie. Konstrukcję przedmiotowego obiektu stanowi drewniany szkielet z obudową ścienną z płyt OSB, wykończoną tynkiem, z dachem jednospadowym o nachyleniu połaci w kierunku południowym poszyty blachą trapezową. Przegrody zewnętrzne obiektu zostały odizolowane termicznie. Do pomieszczenia z zewnątrz prowadzi brama uchylna o wymiarach 2,73 m szerokości i 2,50 m wysokości usytuowana na elewacji południowej. Obiekt posadowiony jest na stopach betonowych. Konstrukcja dachu oparta jest na wymienionym budynku mieszkalno-usługowym. Pomieszczenie skomunikowane jest z budynkiem poprzez otwór drzwiowy w południowej ścianie budynku, będącą jednocześnie przegrodą zachodnią dobudowanego pomieszczenia. Wedle oświadczenia współwłaściciela działki nr [...] – J. U. (dalej także: "Skarżący") pomieszczenie to dobudował w 2019 r., wykorzystuje je jako magazyn i nie posiada dokumentów w postaci zgłoszenia budowy czy pozwolenia na budowę. PINB wszczął postępowanie administracyjne w sprawie rozbudowy budynku mieszkalno-usługowego o pomieszczenie magazynowe zlokalizowane na działce nr [...] położonej w G., jednak następnie po dokonaniu w dniu 22 października 2021 r. oględzin stwierdził, że w sprawie mamy do czynienia z budową przydomowego ganku o powierzchni do 35 m2. W związku z tym, decyzją z 26 października 2021 r. umorzył w całości jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie rozbudowy budynku mieszkalno-usługowego o pomieszczenie magazynowe, zlokalizowanego na działce nr [...] położonej w miejscowości G. i odrębnie wszczął postępowanie w sprawie budowy przydomowego ganku przy budynku mieszkalno-usługowym. Zakończyło się ono wydaniem 10 grudnia 2021 r. decyzji nakazującej Skarżącemu jako inwestorowi i właścicielowi nieruchomości wykonanie rozbiórki przedmiotowego ganku. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone decyzją PWINB z 28 marca 2022 r., a postępowanie Organu I instancji umorzone w całości z uwagi na to, że w sprawie obiektu objętego postępowaniem wydana została już wcześniej decyzja z 26 października 2021 r. W dalszej kolejności, decyzją z 26 kwietnia 2022 r. PWINB stwierdził z urzędu nieważność decyzji PINB z 26 października 2021 r. uznając, że zmiana w toku postępowania kwalifikacji wykonanych robót nie stanowi o bezprzedmiotowości postępowania. W ponownie prowadzonym postępowaniu PINB przyjął, że ma do czynienia z budową przydomowego ganku o powierzchni zabudowy 34,84 m2, którą można było rozpocząć jedynie po dokonaniu zgłoszenia, czego w tym przypadku nie dopełniono. W związku więc z tym, że przedmiotowe roboty budowalne zostały zrealizowane w warunkach samowoli budowlanej, zastosował procedurę określoną w art. 48 P.b. i postanowieniem z 30 września 2022 r. wstrzymał Skarżącemu budowę przydomowego ganku przy budynku mieszkalno-usługowym położonym na działce nr [...] w G., poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia i o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji wymienionego obiektu budowlanego i zasadach jej obliczania. Wniosek o legalizację złożony został przez Skarżącego 18 października 2022 r. Postanowieniem z 2 listopada 2022 r. PINB zobowiązał Skarżącego do przedłożenia w terminie do dnia 1 marca 2023 r. następujących dokumentów: zaświadczenia Burmistrza [....] o zgodności budowy ganku z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego lub uchwał w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej lub towarzyszącej, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej oraz projektu zagospodarowania działki lub terenu. Pomimo upływu wyznaczonego terminu, Skarżący nie przedłożył wskazanych dokumentów, dlatego wskazaną na wstępie decyzją z dnia 7 marca 2023 r. PINB nakazał wykonanie rozbiórki przedmiotowego ganku. Odwołanie od tej decyzji złożył Skarżący. PWINB uznał, że zachodzi przesłanka do zawieszenia prowadzonego postępowania odwoławczego wobec czego, postanowieniem z 12 lipca 2023 r., zawiesił je do czasu rozstrzygnięcia w sprawie ustalenia warunków zabudowy na zamierzenie inwestycyjne pn.: "Budowa przydomowego ganku przy budynku mieszkalno-usługowym" na terenie części działki nr [...] położonej w mieście G., obręb [....]. Postępowanie w tej ostatniej sprawie zostało zakończone prawomocną decyzją Burmistrza [...] z 28 lutego 2024 r. ustalającą warunki zabudowy na wskazane zamierzenie inwestycyjne. Dlatego, postanowieniem z 9 maja 2024 r. PWINB podjął z urzędu postępowanie odwoławcze. W motywach decyzji z 20 listopada 2024 r. utrzymującej w mocy decyzję PINB z 7 marca 2023 r. wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 15 ustawy Prawo budowlane pozwolenia na budowę nie wymaga budowa przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30. Wykonanie przedmiotowego przydomowego ganku przy budynku mieszkalno-usługowym mieści się w dyspozycji cytowanego przepisu, gdyż powierzchnia przedmiotowego obiektu wynosi 34,84 m2, a na działce nr [...] w G. o powierzchni 5100 m2 nie został wzniesiony inny przydomowy ganek czy też oranżeria. Zatem na budowę przedmiotowego obiektu wymagane było dokonanie zgłoszenia, którego jednak nie dokonano, a zatem realizacja tego obiektu nastąpiła w warunkach samowoli budowlanej. Zasadnie tym samym, wdrożony został tryb postępowania przewidziany w art. 48 Prawa budowlanego, który ma zastosowanie do obiektów budowlanych, będących w budowie albo wybudowanych bez wymaganego zgłoszenia. PWINB zaznaczył, że Prawo budowlane nie przewiduje żadnego odstępstwa od katalogu dokumentów, których przedłożenie warunkuje zalegalizowanie samowoli budowlanej. W tym zakresie organ nadzoru budowlanego nie dysponuje swobodnym uznaniem. Istotne jest również to, że legalizacja samowoli budowlanej jest uprawnieniem inwestora. Organ nie ma prawnej możliwości legalizacji robót budowlanych w sytuacji, kiedy inwestor nie wykonuje obowiązków przewidzianych w procedurze legalizacyjnej. Inwestor, nie przedkładając organowi wymaganych prawem dokumentów, uniemożliwia dalsze prowadzenie procedury legalizacyjnej. Nieprzedłożenie więc w wyznaczonym terminie dokumentów legalizacyjnych musi skutkować, stosownie do art. 49e pkt 3 P.b. nakazem rozbiórki obiektu budowlanego. Regulacja ta ma charakter związany. PWINB zauważył, że Skarżący nie przedłożył wymaganych dokumentów legalizacyjnych również na etapie postępowania odwoławczego, po wezwaniu z 10 maja 2024 r., którym wyznaczono termin na przedłożenie dokumentów do 15 lipca 2024 r. oraz po zmianie terminu na ich przedłożenie na wniosek Skarżącego - do 15 sierpnia 2024 r. J. U. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję PWINB, zarzucając naruszenie: 1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: a) art. 105 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie umorzenia postępowania, które w całości jest bezprzedmiotowe, skoro przedmiotowy obiekt to wiata, której budowa nie wymaga pozwolenia ani zgłoszenia, b) art. 7, art. 77 § 1 i 2 i art. 80 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności w sprawie oraz niewszechstronne i dowolne rozpatrzenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co doprowadziło do błędów w ustaleniach faktycznych i nieprawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego albowiem Organ dokonał dowolnej oceny dowodu z oględzin uznając, że wzniesiony obiekt to ganek, podczas gdy prawidłowo ocena dowodu winna prowadzić do wniosku, że jest to wiata, albowiem obiekt ten nie posiada okien, a jednocześnie nie jest zabudowany z każdej strony spełniając funkcję wiaty, c) art. 81a § 1 K.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości na Jego korzyść, a które dotyczyły ustalenia czy urządzenie wykonane na działce jest wiatą czy gankiem, 2. przepisów prawa materialnego: art. 29 ust. 1 pkt 15 P.b. poprzez błędną wykładnię i zastosowanie pomimo, że przedmiotowy obiekt jest nie jest gankiem a wiatą, art. 29 ust. 2 pkt 2 P.b. poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie, pomimo, że wybudowany obiekt stanowi wiatę, usytuowaną na działce na której znajduje się budynek mieszkalny, przez co inwestor nie musiał uzyskiwać pozwolenia na budowę oraz dokonywać zgłoszenia Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Organu I i II instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kryterium, wedle którego sprawowana jest kontrola sądowa to zgodność z prawem, o czym stanowi art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267). Sąd bada więc, czy postępowanie poprzedzające wydanie aktu przez organ administracji publicznej zgodne jest z rządzącymi nim regułami proceduralnymi, jak też, czy akt ten odpowiada odpowiednim regulacjom materialnoprawnym. Jeśli zauważy niezgodność z przepisami prawnymi, to ma obowiązek wyeliminowania kontrolowanego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. W przypadku decyzji administracyjnej - stanowiącej dopuszczalny przedmiot kontroli sądowej z mocy art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a." - rodzaje uchybień skutkujących taką eliminacją określa art. 145 § 1 P.p.s.a. Jeśli więc zostaną dostrzeżone przyczyny z art. 156 K.p.a. sąd stwierdza nieważność skarżonej decyzji (pkt 2). Natomiast w razie zaistnienia: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź też innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy sąd uchyla kwestionowana decyzję w całości lub w części (pkt 1). Brak tego rodzaju naruszeń obliguje z kolei do oddalenia skargi, czego podstawę stanowi art. 151 P.p.s.a. Zdaniem Sądu, skarga nie mogła zostać uwzględniona, bowiem objęta nią decyzja jest zgodna z prawem, a zarzuty Skarżącego okazały się bezpodstawne. Kontrolowanym rozstrzygnięciem z 20 listopada 2024 r. PWINB utrzymał w mocy decyzję PINB w [...] o nakazie rozbiórki. Zapadły one w związku z wszczętym na wniosek Skarżącego postępowaniem legalizacyjnym, które jednak z Jego woli nie było kontynuowane. Okoliczności sprawy były następujące. Organ I instancji stwierdził, że na działce nr [...] położonej w G. przed wejściem do istniejącego budynku mieszkalno-usługowego (po stronie południowej) dobudowane zostało pomieszczenie o wymiarach 8,82 m x 3,95 m i wysokości w najwyższym punkcie 3,77 m, którego konstrukcję stanowi drewniany szkielet z obudową ścienną z płyt OSB, ocieplonych styropianem i otynkowanych. Pomieszczenie posiada odrębny jednospadowy dach o pokryciu z blachy trapezowej oraz wejście z zewnątrz zamykane bramą uchylną o wymiarach 2,73 m x 2,5 m. Pomieszczenie to, zgodnie z oświadczeniem Skarżącego, powstało w 2019 r. i początkowo wykorzystywane było jako magazyn, która to funkcja stwierdzona została podczas kontroli przeprowadzonej 5 marca 2021 r. Następnie jednak, w trakcie oględzin w dniu 22 października 2021 r., stwierdzono, że przedmiotowy obiekt jest pusty. Jego posadzkę stanowi utwardzenie z kostki brukowej. Jest tam też podjazd umożliwiający dostęp do budynku mieszkalno-usługowego. W następstwie powyższych ustaleń PINB uznał, że obiekt, którego sprawa dotyczy to w istocie przydomowy ganek o powierzchni zabudowy 34,84 m2, który pełni funkcję ochronną wejścia przy budynku przed czynnikami atmosferycznymi takimi jak deszcz czy wiatr. Ze względu na fakt, że na jego wzniesienie potrzebne było wcześniejsze dokonanie zgłoszenia do organu administracji architektoniczno-budowlanej, a w warunkach sprawy tego nie uczyniono, PINB, postanowieniem z 30 września 2022 r., wstrzymał Skarżącemu jako inwestorowi budowę przedmiotowego ganku. Równocześnie poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację, terminie powyższego oraz konieczności uiszczenia opłaty legalizacyjnej. W dniu 18 października 2022 r. wpłynął do PINB wniosek Skarżącego o legalizację obiektu, a postanowieniem z 2 listopada 2022 r. PINB zobowiązał Skarżącego do przedłożenia w terminie do 1 marca 2023 r. dokumentów w postaci : zaświadczenia Burmistrza [....] o zgodności budowy ganku z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego lub uchwał w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej lub towarzyszącej, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej oraz projektu zagospodarowania działki lub terenu. Skarżący nie przedłożył tych dokumentów w terminie i decyzją z dnia 7 marca 2023 r. PINB nakazał wykonanie rozbiórki przedmiotowego ganku. Postępowanie zainicjowane odwołaniem Skarżącego od tej decyzji zostało zawieszone, a to w związku z wystąpieniem przez Skarżącego z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy na przedmiotową inwestycję. Zostało ono podjęte postanowieniem z 9 maja 2024 r. w związku z tym, że Burmistrz [...] wydał 28 lutego 2024 r. decyzję ustalającą na rzecz Skarżącego warunki zabudowy na zamierzenie inwestycyjne: "Budowa przydomowego ganku przy budynku mieszkalno-usługowym" na części działki nr [...] w G. Następnie, w piśmie z 10 maja 2024 r., PWINB wezwał Skarżącego do przedłożenia do dnia 15 lipca 2024 r. wszystkich dokumentów, do których przedstawienia zobowiązano Go postanowieniem PINB z 2 listopada 2022 r. Skarżący dwukrotnie wnioskował o przedłużenie tego terminu i Organ II instancji przychylił się do tych próśb, przedłużając ostatecznie termin do 15 sierpnia 2024 r. Do tego czasu Skarżący nie nadesłał wymaganych dokumentów w związku z czym PWINB, skarżoną decyzją z 20 listopada 2024 r., utrzymał w mocy decyzję PINB o nakazie Skarżącemu rozbiórki ganku, którego sprawa dotyczy. Wedle art. 28 P.b., roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę. Wyjątki w tym zakresie określają art. 29-31 P.b.. I tak, art. 29 ust. 1 pkt 15 lit. a P.b. stanowi, że nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa przydomowych ganków o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. W sytuacji, gdy organ nadzoru budowlanego stwierdzi, że obiekt budowlany jest w budowie lub też został wybudowany bez wymaganego zgłoszenia, to w świetle art. 48 ust. 1 pkt 2 P.b. zobowiązany jest wydać postanowienie o wstrzymaniu budowy. W postanowieniu takim, w świetle art. 48 ust. 3 P.b., informuje o możliwości złożenia wniosku o legalizację takiego obiektu budowlanego, jak też o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej i zasadach jej obliczania (art. 48 ust. 3 P.b.). Wniosek o legalizację można złożyć w terminie 30 dni od dnia doręczenia wskazanego postanowienia o wstrzymaniu (art. 48a ust. 1 P.b.). Jeśli wniosek taki zostanie złożony, wówczas organ nadzoru budowlanego nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia doręczenia takiego postanowienia (art. 48b ust. 1 P.b.). Dokumentami tymi w wypadku budowy innej niż budowa wymagająca decyzji o pozwoleniu na budowę lub budowy innej niż budowa, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-3, są: zaświadczenie wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego lub uchwał w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej lub towarzyszącej; oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 tj. oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej) oraz projekt zagospodarowania działki lub terenu (art. 48b ust. 3 P.b.). Jeśli wymagane dokumenty zostaną przedstawione, wówczas organ nadzoru budowlanego sprawdza je pod kątem wymogów wskazanych w art. 49 ust. 1 P.b. i jeśli nie stwierdzi nieprawidłowości bądź też zostaną one usunięte w wyznaczonym przez organ terminie, to organ wydaje postanowienie ustalające opłatę legalizacyjną (art. 49 ust. 2a P.b.), po uiszczeniu której wydaje w dalszej kolejności decyzję o legalizacji, zatwierdzającą projekt zagospodarowania działki lub terenu oraz zezwalającą na wznowienie budowy, która nie została zakończona (art. 49 ust. 4 P.b.). Jeśli zaś w wyznaczonym terminie wymagane dokumenty legalizacyjne nie zostaną przedłożone, organ nadzoru budowlanego podejmuje decyzję o rozbiórce. Tę ostatnią konsekwencję przewiduje art. 49e pkt 3 P.b. Jasne brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości co do tego, że w razie zaistnienia wskazanej w nim sytuacji organ nie działa w warunkach uznania, a zobligowany jest do podjęcia rozstrzygnięcia o rozbiórce. Ze względu na fakt, że Skarżący w przedłużonym Mu do 15 sierpnia 2024 r. terminie nie przedłożył dokumentów legalizacyjnych w postaci oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz projektu zagospodarowania działki lub terenu, uzasadnionym było wydanie przez PINB nakazu rozbiórki obiektu, którego sprawa dotyczy. W opisanych wyżej regulacjach prawnych ustawodawca przewidział poszczególne etapy postępowania legalizacyjnego. Wynika z nich, że dokonanie kwalifikacji prawnej obiektu budowlanego następuje na etapie poprzedzającym wydanie postanowienia o wstrzymaniu. To bowiem okoliczność w postaci niedokonania przez inwestora obowiązku zgłoszenia bądź uzyskania pozwolenia na budowę, a zatem zaistnienie tzw. samowoli budowlanej stanowi warunek wszczęcia postępowania legalizacyjnego. Do przyjęcia zaś, że samowola taka zaistniała konieczne jest ustalenie, z jakiego rodzaju obiektem mamy w sprawie do czynienia. Tym samym, właściwa kwalifikacja samowolnie wykonanych robót budowlanych przesądza o tym, czy w danym wypadku w ogóle dopuszczalne jest prowadzenie postępowania legalizacyjnego. W niniejszej sprawie PINB wydał w dniu 30 września 2022 r. postanowienie o wstrzymaniu stwierdzając, że inwestor doprowadził do powstania przydomowego ganku o powierzchni zabudowy do 35 m.kw., bez wcześniejszego dokonania zgłoszenia. W rozstrzygnięciu tym przesądzono więc dwie kwestie, a mianowicie to, jakiego obiektu sprawa dotyczy oraz, że został on wykonany w warunkach samowoli budowlanej. Postanowienie to nie zostało zaskarżone i jest ostateczne. Poza tym, zauważenia wymaga, że sam Skarżący w trakcie oględzin w dniu 22 października 2021 r. przyznał, że wybudował sporne pomieszczenie z myślą o wykorzystaniu go jako ganku, stanowiącego pomieszczenie ułatwiające dostęp do budynku mieszkalno-usługowego. Jako magazyn wykorzystywał go tylko w pewnym okresie czasu. O tym, że Skarżący nie kwestionował stanowiska Organu w tym zakresie świadczy zresztą złożony przez Niego wniosek o legalizację, wystąpienie do Burmistrza [...] z wnioskiem o uzyskanie jednego z wymaganych dokumentów legalizacyjnych, a więc decyzji o warunkach zabudowy i prośby o przedłużenie terminu na przedstawienie potrzebnej dokumentacji. Zarzut co do niewłaściwego przyjęcia przez PINB, iż sprawa dotyczy przydomowego ganku w sytuacji, gdy faktycznie sporny obiekt to wiata Skarżący podniósł w odwołaniu od pierwszoinstancyjnej decyzji, a to w związku z odmowną pierwotnie decyzją Burmistrza [...] co do ustalenia warunków zabudowy w odniesieniu do przedmiotowej inwestycji, w którym to rozstrzygnięciu Burmistrz przyjął, że obiekt, którego sprawa dotyczy nie jest gankiem. Również w skardze Skarżący podniósł, że obiekt, do którego powstania doprowadził to nie ganek, ale wiata. Odnosząc się do powyższego Sąd wskazuje, że nie sposób zgodzić się z tym stanowiskiem. Wprawdzie zarówno jeśli chodzi o ganek, jak i o wiatę brak jest jasnych wypowiedzi prawodawcy w tym zakresie, bowiem nigdzie nie definiuje on tych pojęć. Orzecznictwo sądowe wypracowało jednak w takim przedmiocie określone stanowisko. W jego świetle, decydującą rolę przy ustalaniu, czy mamy do czynienia z gankiem odgrywa funkcja danego pomieszczenia, a funkcją ganku jest ochrona wejścia do budynku przed deszczem, wiatrem i słońcem [tak np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 31.01.2018 r. II OSK 1566/17]. Z kolei, wiata to samodzielna, lekka budowla, posiadająca dach, niekiedy ściany, której celem jest ochrona miejsca lub rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym. Za podstawowe cechy wiaty uznaje się przede wszystkim wsparcie budowli na słupach, stanowiących podstawowy element konstrukcyjny, wiążący budowlę trwale z gruntem. Ponadto przyjmuje się, że wiata powinna posiadać lekką konstrukcję i charakteryzować się brakiem wydzielenia z przestrzeni przy pomocy przegród budowlanych. Częściowe wyposażenie w ściany nie zmienia charakteru obiektu, zwłaszcza jeżeli nie stanowią one elementu konstrukcyjnego, a konstrukcja nadal pozostaje słupowa, gdy funkcję nośną spełniają słupy, nie ściany. Wiata może przylegać do budynku (por. wyroki NSA: z 24.09.2019 r. II OSK 2266/18, z 18.01.2024 r. II OSK 2083/22, z 4.02.2025 r. II OSK 1346/22). Obydwie kategorie obiektów mają więc w istocie podobną funkcję, a różnice dotyczą konstrukcji w sensie jej lekkości. Mając powyższe na uwadze, nie sposób przyjąć, że sporny w sprawie obiekt to - jak tego chce Skarżący – wiata. Niewątpliwie nie można mu bowiem przypisać cechy lekkości. Wiata powinna być pozbawiona ścian, względnie nie być zabudowana nimi ze wszystkich stron. Tymczasem obiekt, który wzniósł Skarżący ma trzy ściany i bramę uchylną, a zatem jest obiektem zamkniętym, gdzie wskazane ściany z płyt OSB są ocieplone styropianem i otynkowane. Całość stanowi więc solidną, "ciężką" konstrukcję. Jest to jedna bryła, zamknięty z czterech stron obiekt. W związku z powyższym, jako całkowicie niezasadne należało ocenić zarzuty Skarżącego dotyczące naruszenia art. 29 ust. 1 pkt 15 P.b. oraz art. 29 ust. 2 pkt 2 P.b. Ten ostatni przepis nie wymaga uzyskania ani pozwolenia na budowę ani też zgłoszenia w stosunku do wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny, lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki. Skoro bowiem słusznie w sprawie uznano, że sporny obiekt to ganek, nie zaś wiata, to brak było podstaw do stosowania tej ostatniej regulacji. Tym samym, nie zostały naruszone przepisy postępowania w zakresie niewyjaśnienia wszystkich istotnych w sprawie okoliczności, co zdaniem Skarżącego skutkowało nieprawidłową kwalifikacją prawną pomieszczenia, którego sprawa dotyczy. Skarżący w złożonej skardze przywołał orzecznictwo, które wskazuje de facto na zasadność poglądu Organów. To zaś, że bardzo często ganki posiadają otwory okienne i otwór drzwiowy nie może stanowić przeszkody w uznaniu, że obiekt, który okien takich nie posiada, a otwór drzwiowy wyposażony jest – również niestandardowo - w bramę uchylną, także jest gankiem. Chroni bowiem przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi, umożliwia wejście do budynku mieszkalno-usługowego, a brak lekkości tego obiektu wyklucza przyjęcie, że jest to wiata. Z wymienionych wyżej względów orzeczono o oddaleniu złożonej skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło